آرشیو سه‌شنبه ۱۷ دی ۱۳۹۸، شماره ۳۶۱۷
جهان
۷

اخراج نیروهای آمریکایی از عراق نیازی به تصویب قانون ندارد: خروج یا جدال در باتلاق عراق

قطع نامه روز یکشنبه پارلمان عراق، دولت این کشور را ملزم به اخراج نیروهای ائتلاف به رهبری آمریکا از این کشور کرده اما آن طور که دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا به این تصمیم واکنش نشان داده گویا باید در انتظار تنش های بیشتری به ویژه میان سیاست مداران عراقی و دولت آمریکا بود. ترامپ، پس از اعلام تصمیم پارلمان عراق برای اخراج نیروهای آمریکایی از این کشور، حین بازگشت از فلوریدا به واشنگتن در این باره گفت: ما پایگاه هوایی فوق العاده مجهزی در عراق داریم که میلیاردها دلار برای ساخت آن هزینه شده است. ما از عراق خارج نمی شویم مگر آنکه عراقی ها هزینه های این چنینی ما را بازگردانند. این صحبت های ترامپ به نظر می رسد درباره پایگاه عین الاسد باشد که در دوره صدام در عراق ساخته شد و بعد از آن گسترش یافت. تصمیم پارلمان عراق برای خروج نیروهای ائتلاف ضدداعش پس از آن اتخاذ شد که پهپادهای آمریکایی، گروهی از فرماندهان ایرانی و حشد الشعبی را در اطراف فرودگاه بغداد هدف موشک های خود قرار دادند. نیروهای آمریکایی سال 2003 برای سرنگونی رژیم صدام وارد خاک عراق شدند. چهار سال بعد در اواخر سال 2007 با پایان جنگ عراق، روند خروج آمریکایی ها از این کشور آغاز و در سال 2011 تکمیل شد. این خروج براساس توافق دولت بوش و دولت وقت عراق صورت گرفت که در عمل و به صورت رسمی به حضور نیروهای آمریکایی در عراق خاتمه داد و تسهیلات قانونی حضور این نیروها در عراق را متوقف کرد. پس از آن اما ائتلاف 81عضوی ضدداعش، ماموریت خود را از ژوئن 2014 در حالی آغاز کرد که خلافت خودخوانده داعش بخش های گسترده ای از این کشور و سوریه را اشغال و اقلیت ایزدی عراق را قتل عام کرده بود.

بسیاری از تحلیلگران معتقدند براساس توافق دو کشور آمریکا و عراق، برای خروج نیروهای آمریکایی باید یک سال فرصت تعیین شود اما با نگاهی به توافق بازگشت نیروهای آمریکایی به عراق در سال 2014 می توان دریافت که خروج این نیروها نه تنها نیاز به چنین فرصتی ندارد بلکه تنها به صرف دستور یک مقام اجرائی لازم الاجراست. خلاف سایر توافق های استقرار نیروهای آمریکایی که به قبل از سال 2008 برمی گردند، استقرار فعلی نیروهای آمریکایی در عراق براساس توافق استقرار قوایی که به تصویب مجلس این کشور رسیده باشد، صورت نگرفته بلکه حضور فعلی نظامیان آمریکایی و نیروهای ائتلاف در عراق بر اساس توافقی در سال 2014 است که از نظر حقوقی رسمیت چندانی ندارد و در نهایت با موافقتی مشابه تصمیم روز یکشنبه پارلمان عراق عملی شده است.

 به گفته کارشناسان، حضور فعلی نیروهای ائتلاف در عراق با تبادل چند نامه در سطح مقامات دو کشور محقق شده و بنابراین با یک حرکت خودکار به صورت کاملا حقوقی می توان از پنج هزار سرباز آمریکایی که اکنون در عراق هستند خواست تا این کشور را ترک کنند و این دقیقا همان کاری است که دستگاه قانون گذاری عراق کرده است. به این ترتیب اگر نخست وزیر عراق دعوت خود از نیروهای آمریکایی را پس بگیرد، آنها مجبورند خاک این کشور را ترک کنند مگر اینکه بخواهند تحت عنوان اشغالگر و به صورت غیرقانونی به حضور خود ادامه دهند. با شکست داعش، پس از سال 2017 نیروهای ائتلاف بیشتر به عنوان مشاور و مربی نظامی در عراق فعالیت کرده اند اما روز یکشنبه هم زمان با برگزاری جلسه فوق العاده مجلس عراق این نیروها اعلام کردند که مجبور به توقف فعالیت های آموزشی و تمرکز صرف بر تامین امنیت نیروهای خودی شده اند.

با تصمیم مجلس عراق حالا عادل عبدالمهدی هرچند نخست وزیر موقت عراق است، اما باید ابتدا این طرح را در کابینه به تصویب برساند و سپس چارچوب زمانی خروج نیروهای خارجی از عراق را تهیه کند و برای تصویب نهایی به پارلمان ارائه دهد. با توجه به ناآرامی های سیاسی در عراق و تلاش برای انتخاب نخست وزیر جدید، بعید به نظر می رسد فردی در کابینه حاضر باشد با این قطع نامه مخالفت کند چراکه ممکن است آینده سیاسی خود را از دست بدهد.

 بسیاری از تحلیلگران معتقدند تهیه این زمان بندی توسط دولت نصفه ونیمه عراق به طول می انجامد اما در سال جاری میلادی تعیین تکلیف می شود. به این ترتیب می توان گفت اساسا نیازی به طرح این موضوع در پارلمان نبود اما نمایندگان مجلس عراق با تصویب چنین قطع نامه ای به نخست وزیر موقت این اختیار را دادند تا درباره خروج نیروهای خارجی از این کشور برنامه ریزی کند. اخراج نیروهای آمریکایی از عراق نیازی به تعیین قانون از سوی پارلمان ندارد چراکه حضور آنها در این کشور به موجب قانون نبوده است. حالا که عراق به صراحت به طرف آمریکایی اعلام کرده تمایلی به حضور نیروهای آن در کشورش ندارد ترامپ باید تصمیم مهمی بگیرد: پس از این همه سال بدون دستیابی به اهدافش از باتلاق عراق بیرون برود یا اینکه به عنوان نیروی اشغالگر در این کشور بماند و با پیامدهای اشغالگری مواجه شود.