آرشیو سه‌شنبه ۱۷ دی ۱۳۹۸، شماره ۳۶۱۷
دیپلماسی
۱۵

اروپایی ها در واکنش به برداشتن گام پنجم از سوی ایران خواستار شدند

حداکثر خویشتن داری و مسئولیت پذیری

برداشتن گام پنجم هسته ای به نفسه می توانست همه نگاه ها را به ایران بازگرداند؛ چه آنکه اکنون و در روزهایی که همه فضا تحت تاثیر ترور سردار قاسم سلیمانی قرار گرفته، اعلام شده است. ایران یکشنبه شب، در همان زمان موعد گام پنجم، این گام را برداشت؛ گامی که تمام محدودیت های پذیرفته شده در برنامه هسته ای را لغو می کرد و البته تاکید دارد که در صورت بازگشت دیگران به روند برجام و تعهداتشان، ایران هم تعهداتش را اجرا می کند. برداشتن این گام ها از اردیبهشت امسال آغاز شد؛ درست یک سال بعد از خروج آمریکا از برجام و یک سال بعد از آن که ایران به اروپایی ها وقت داد تا به تعهداتشان عمل کنند، اما هیچ اقدام خاصی انجام نشد. اگرچه اینستکس و راه اندازی یک کانال مالی ویژه برای ایران مطرح شد، اما از ابتدا پیدا بود که این کانال نمی تواند خارج از سیطره دلار کاری از پیش ببرد.

در این شرایط ایران در واکنش به بی عملی اروپایی ها، گام های کاهش تعهدات هسته ای را برداشت تا آنها را در معرض شرایط اضطرای برای اقدام بگذارد. درعین حال اروپایی ها اگرچه برای برجام اهمیت ویژه ای قائل بودند، اما حاضر به پرداخت هیچ هزینه ای برای آن نبودند. آنچنان که از 10 ماه فرصتی که ایران به آنها داد، هیچ استفاده ای نکردند، غیر از اعلام مواضع سیاسی و حمایتی بی فایده و درعین حال تاکید بر بازگشت ایران به تعهدات هسته ای اش.

با این اوصاف شب دوشنبه سر موعد از قبل اعلام شده، ایران گام پنجم را برداشت؛ درحالی که سه روز از ترور سردار سلیمانی، مقام اول نظامی ایران، در خارج مرزها، آن هم در کشور عراق گذشته و سراسر کشور ملتهب از این اتفاق به دنبال انتقام است. از سوی دیگر اعلام می شود دونالد ترامپی که دوسال ونیم گذشته زیر تعهد دولت آمریکا زد و از برجام خارج شد، حالا خودش دستور ترور سلیمانی را داده است. اما اروپایی ها به جای سرزنش او برای انجام این ترور دولتی، از ایران می خواهند که خویشتن داری کند.

ساعتی بعد از اعلام ایران در برداشتن گام پنجم نیز اروپایی ها در بیانیه ای همان مواضع پیشین را تکرار کردند.

به گزارش خبرگزاری آسوشیتدپرس، آنگلا مرکل؛ صدراعظم آلمان، بوریس جانسون؛ نخست وزیر انگلیس و امانوئل مکرون؛ رئیس جمهوری فرانسه، بامداد دوشنبه در واکنش به اعلام گام پنجم و نهایی ایران برای کاهش تعهدات برجامی و همچنین ترور سردار قاسم سلیمانی بیانیه ای مشترک صادر کردند.

سه کشور اروپایی در این بیانیه از ایران خواستند که از همه گام های اتخاذشده برای کاهش تعهدات خود در برجام عقب نشینی و از اقدامات خشونت آمیز در ارتباط با ترور سردار سلیمانی خودداری کند.

آنها همچنین در همین رابطه از همه طرف ها خواستند «حداکثر خویشتن داری و مسئولیت پذیری» را داشته باشند و وعده دادند که به تلاش های خود برای کاهش تنش ها و تضمین ثبات خاورمیانه تداوم بخشند.

خبرگزاری رویترز نیز از این بیانیه این را گزارش داده که «سه کشور فرانسه، انگلیس و آلمان همچنین اعلام کردند که بر اهمیت کاستن از تنش ها در عراق و ایران و عزم خود برای مبارزه با داعش تاکید می کنند». «ما بر تعهد خودمان در ادامه مبارزه با گروه داعش که یک اولویت است تاکید می کنیم. این ضروری است که ما ائتلاف مربوط به آن را حفظ کنیم. از مقام های عراق می خواهیم به روند تامین پشتیبانی لازم از این ائتلاف ادامه دهند».

این سه کشور همچنین اعلام کردند: «ما آماده ادامه مذاکرات با همه طرف ها به منظور مشارکت در کاستن از تنش ها و برقراری مجدد ثبات در منطقه هستیم».

بعد از اعلام گام پنجم توسط دولت ایران، وزیر امور خارجه کشور در پیامی توییتری با بیان اینکه گام پنجم ایران در چارچوب برجام اخذ شده، تاکید کرد که در صورت اجرای موثر این توافق، همه گام ها قابل برگشت است.

محمدجواد ظریف در پیامی توییتری درباره اعلام گام پنجم کاهش تعهدات برجامی ایران، نوشت: بر اساس گام پنجم و نهایی گام های درمانی تحت بند 36 برجام، دیگر هیچ محدودیتی در تعداد سانتریفیوژها رعایت نخواهد شد.

ظریف یادآور شد که این گام در چارچوب برجام بوده و همه گام ها در صورت اجرای «موثر» تعهدات متقابل، قابل بازگشت است. همکاری کامل ایران با آژانس بین المللی انرژی اتمی ادامه خواهد یافت.

جمهوری اسلامی روز یکشنبه در بیانیه ای گام پنجم و نهایی کاهش تعهدات ایران در برجام را اعلام کرد. جمهوری اسلامی ایران دیگر با هیچ محدودیتی در حوزه عملیاتی (شامل ظرفیت غنی سازی، درصد غنی سازی، میزان مواد غنی شده و تحقیق و توسعه) مواجه نیست.در این بیانیه آمده است: جمهوری اسلامی ایران در گام پنجم کاهش تعهدات خود، آخرین مورد کلیدی از محدودیت های عملیاتی خود در برجام، یعنی «محدودیت در تعداد سانتریفیوژها» را کنار می گذارد.

بدین ترتیب برنامه هسته ای جمهوری اسلامی ایران دیگر با هیچ محدودیتی در حوزه عملیاتی (شامل ظرفیت غنی سازی، درصد غنی سازی، میزان مواد غنی شده و تحقیق و توسعه) مواجه نیست و من بعد برنامه هسته ای ایران صرفا بر اساس نیازهای فنی خود پیش خواهد رفت.همکاری ایران با آژانس بین المللی انرژی اتمی کمافی السابق ادامه خواهد یافت. در صورت رفع تحریم ها و منتفع شدن ایران از منافع برجام، جمهوری اسلامی ایران آماده بازگشت به تعهدات برجامی خود می باشد. سازمان انرژی اتمی موظف است در این چارچوب اقدامات و تمهیدات لازم را با هماهنگی رئیس جمهور اتخاذ کند.

واکنش مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا

مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا روز گذشته ضمن ابراز تاسف از گام پنجم کاهش تعهدات برجامی ایران، به اهمیت اجرای کامل آن اشاره کرد. به گزارش ایسنا، به نقل از خبرگزاری رویترز، جوزپ بورل، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، روز دوشنبه گفت از اظهارات اخیر ایران درباره کاهش تعهداتش نسبت به توافق هسته‎ای متاسف است. بورل در پیامی توییتری گفت که اتحادیه اروپا پس از آنکه ایران اعلام کرد تعهداتش را در زمینه غنی سازی اورانیوم کنار خواهد گذاشت، بر ارزیابی آژانس بین المللی انرژی اتمی در زمینه بررسی تعهدات ایران نسبت به این توافق متکی خواهد بود.

هنوز خواهان حفظ توافق هسته ای هستیم

سخنگوی وزارت امور خارجه آلمان نیز در واکنش به گام نهایی کاهش تعهدات برجامی ایران گفت که آلمان همچنان خواستار حفظ توافق هسته ای است. سخنگوی وزارت امور خارجه آلمان، روز دوشنبه گفت آلمان، علیرغم اظهارات روز یکشنبه تهران مبنی بر اینکه تعهداتش نسبت به غنی سازی اورانیوم را کنار می گذارد، هنوز خواهان حفظ توافق هسته ای با شش قدرت بزرگ جهان است. او درباره گام نهایی کاهش تعهدات برجامی ایران گفت: این نقض بیشتر برجام خواهد بود، اما نه، تاکید می کنم که پایان خودبه خودی توافق [هسته ای] است. این سخنگوی وزارت امور خارجه آلمان در ادامه گفت: هدف ما همچنان حفظ توافق است. ما در حال مذاکره بر سر این موضوع هستیم.