آرشیو چهار‌شنبه ۲۸ اسفند ۱۳۹۸، شماره ۴۶۱۲
صفحه اول
۱
درنگ

داستان آغاز کرونا

سعید عابدپور

در ادامه نزاع سیاسی و رقابت بین امریکا و چین، ترامپ ویروس کرونا را ساخت چین می نامد. ترامپ آن را محصول آزمایشگاه های چینی و  مایک پمپئو آن را کرونای ووهان نام می نهد. چینی ها نیز بیکار ننشسته اند. سخنگوی وزارت امورخارجه چین گفته است احتمالا ارتش ایالات متحده امریکا ویروس کرونا را به شهر ووهان آورده است. دو نماینده مجلس دومای روسیه از جمله ژیرینوسکی راست گرای افراطی، انتشار ویروس کرونا را به امریکا نسبت داده اند. بدین سان بازار نظریه های توطئه و نزاع سیاسی و جنگ لفظی بین امریکا و چین داغ است. بدون توجه به بازار داغ شایعات باید به چین و فرهنگ مصرفی مردمان این کشور نظری افکند.  در دهه 70 میلادی، چین مواجه با قحطی و کمبود مواد غذایی بود. در این دهه 36 میلیون نفر چینی بر اثر گرسنگی مردند. حکومت کمونیستی کنترل مواد غذایی را در انحصار خویش داشت و قادر به تامین غذای 900 میلیون نبود. از سال 1978 حکومت اجازه فعالیت مزارع خصوصی را داد و کشاورزان و دامداران به سمت دامداری گونه های متنوع حیوانی از جمله لاک پشت، مار و خفاش پرداختند. این مساله تا حدی از بحران گرسنگی کاست ولی عدم کنترل بهداشتی خود مساله ای بود. مرگ مائو سپس تغییر قانون تجارت حیوانات وحشی موجب استفاده از حیوانات وحشی دیگر برای پرورش یا شکار شد. چینی ها از شکار خرس تا گونه های دیگر حیوانی منع قانونی نداشتند و در صورت پرداخت بهای اندکی برای مجوز امکان تهیه گوشت از حیوانات وحشی را داشتند.

این بازارهای مطلوب، مکان مناسبی برای رشد ویروس بودند.  بازار عرضه گوشت در شهرهای چینی تبدیل به بازار متنوع و غیرقابل کنترلی از فروش گوشت خوک، گوسفند، اردک، سگ، گربه و مرغ تا مار، تمساح، خفاش، مورچه خوار فلس دار، لاک پشت، طاووس و تا انواع حشرات شد. در این بازارها ذبح انواع حیوانات به شیوه های مختلف و بدون رعایت بهداشت انجام می شود. 20 سال قبل ویروس سارس از چین به 30 کشور دیگر سرایت کرد. گسترش این ویروس 8000 نفر را آلوده و موجب مرگ 800 نفر شد. منشا ویروس سارس در بازار شهر فوشان در جنوب استان گواندوگ از نوعی گربه وحشی بود. حکومت، بازار فوشان را بست و فروش حیوانات وحشی را ممنوع کرد. ولی این ممنوعیت دیری نپایید و چند ماه بعد حکومت نه تنها اجازه فروش گربه وحشی بلکه رشد و تکثیر آنها را داد. بازار فروش حیوانات وحشی در چین به سال 2004 بالغ بر 100 میلیارد یوآن بود. ویروس کرونا نیز با توجه به تحقیقات دانشمندان از حیوان به انسان منتقل می شود و از جمله ویروس Covid-19 در بدن خفاش و مورچه خوار فلس دار یافت می شود. بسیاری از ویروس هایی که موجب بیماری انسان می شود از حیوان به انسان منتقل می گردد. مانند ویروس هایی که از خوک و مرغ  یا  ویروس ایدز که از  شامپانزه به انسان منتقل می شود. احتمالا ویروس ابولا نیز از خفاش به انسان سرایت کرده. یک مطالعه علمی نشان می دهد، چین از سال 1960 میلادی 11 ویروس را از بین برده ولی در همان سال 39 نوع ویروس جدید به ثبت رسیده است. از سوی دیگر در 30 سال گذشته به دلیل ارتباطات گسترده چین با بقیه جهان، مساله ویروس دیگر مشکل داخلی نیست بلکه مساله جهانی است. دانشمندان در سال های 2016 و 2017 بر خطر گسترش انواع جدید ویروس از چین هشدارهایی داده بودند. در واقع مساله این است که چین با رشد سریع اقتصادی و ارتباطات وسیع با تمامی جهانی توجه زیادی به پیشرفت های فنی داشته است ولی در شناسایی، از بین بردن، تهیه واکسن و مقابله با انواع ویروس های جدید دچار غفلت  جدی بوده است. توجه به قدرت اقتصادی و نظامی و گسترش آن بدون توجه همه جانبه به بهداشت و درمان، نتیجه دیدگاه ناقص از فهم پیشرفت است. هر گونه پیشرفتی بدون توجه به فرهنگ و تمدن جهانی، خطری برای محیط زیست محسوب می شود، رابطه انسان را با طبیعت به خطر می اندازد حتی آن را  تبدیل به بحران می کند؛ بحرانی که اکنون کل جهان با آن درگیر شده است.