آرشیو دو‌شنبه ۹ تیر ۱۳۹۹، شماره ۴۶۷۹
جامعه
۱۳
تا روز محیط بان

جلب مشارکت مردمی توسط محیط بانان

واحد جمشیدون (رییس هیات مدیره انجمن حمایت از حیات وحش تالاب کانی برازان)

محیط بانان نوک پیکان حفاظت از زیستگاه ها هستند، آنها در خط مقدم حفاظت قرار دارند و به دلیل شرایط خاص شغلی خود با جوامع محلی ارتباطاتی دوسویه و بعضا متفاوت را تجربه می کنند. از طرفی محیط بانان ناچار به مواجهه با شکارچیان غیرمجاز و تخریب کنندگان طبیعت هستند، این افراد ممکن است لزوما از جوامع محلی نباشند اما به هر شکل ارتباط محیط بانان با آنها دایما به شکل تعقیب وگریز، دستگیری و ممانعت از ادامه فعالیت و ارجاع به مراجع قضایی است. از طرف دیگر جوامع محلی هستند که اغلب نسبت به زیستگاه احساس مسوولیت دارند لکن در اکثر موارد نمی دانند که چگونه باید به محیط زیست کمک کنند.

محیط بانان می توانند با ایجاد پایگاه اجتماعی میان مردم، در اجرای وظایف محوله خود بسیار کارآمدتر و موفق تر عمل کنند. بدیهی است که مشارکت اجتماعی یک داد و ستد دوسویه است، در واقع مشارکت افراد را برمی انگیزد تا در کوشش های گروه خود مسوولیت بپذیرند و زمانی این امر تحقق می یابد که بی تفاوتی و بی مسوولیتی جای خود را به احساس وابستگی، هم سرنوشتی و مسوولیت پذیری بدهد.

یکی از روش های موثر در جلب مشارکت مردم محلی، ایجاد بستر مناسب جهت جوشش فعالیت های داوطلبانه است تا امکان فعالیت برای علاقه مندان به محیط زیست همیشه فراهم باشد. تشکیل سازمان های مردم نهاد با موضوع حمایت و حفاظت از محیط زیست به عنوان بازوی توانمند محیط بانان در منطقه یکی از نتایج این کار است. جهت دستیابی به این مهم اولا باید ارتباط فی مابین مردم و محیط بانان نزدیک و نزدیک تر شود، به شکلی که محیط بانان از روش هایی نظیر شرکت در مراسمات محلی ها، مشارکت در حل مسائل و مشکلات محلی، ایفای نقش فعال در مسابقات و جشنواره های محلی و... استفاده کنند. این نوع فعالیت ها، افزایش سرمایه اجتماعی (خصوصا اعتماد عمومی) را در پی خواهد داشت.  یکی از تجارب موفق در جلب مشارکت مردمی، تالاب کانی برازان مهاباد است که مجموعه فعالیت های ظرفیت سازی، آموزش، مشارکت و آگاهی افزایی طی سال ها منجر به کاهش شکار و تخریب، توسعه گردشگری و بوم گردی، تشکیل 2 تعاونی و 2 سمن در روستاهای حاشیه این تالاب شده است. مشارکت مردم در برگزاری جشنواره های مختص تالاب، پاکسازی دسته جمعی تالاب و پیگیری حقابه و امکانات تالاب توسط محلی ها در کشور زبانزد است. تالاب کانی برازان در 30 کیلومتری شمال شهرستان مهاباد و استان آذربایجان غربی با مساحت بیش از 927 هکتار، جزو تالاب های بااهمیت بین المللی بوده و در کنوانسیون رامسر هم ثبت شده است. به علاوه اولین سایت پرنده نگری کشور در تالاب کانی برازان قرار دارد و به عنوان منطقه شکار ممنوع و پناهگاه حیات وحش تحت مدیریت سازمان حفاظت محیط زیست است. نباید فراموش کرد که طی سال های اخیر که اکثر تالاب های کشور در معرض نابودی قرار داشتند، تالاب کانی برازان با همت مردم محلی زنده بود.