آرشیو چهار‌شنبه ۱۱ تیر ۱۳۹۹، شماره ۳۷۵۵
جهان
۸

آیا آینده آمریکا مانند گذشته آفریقا است

منبع: فارین پالیسی
روزنبرگ مارک . استاد دانشگاه کلمبیا

من به عنوان مهاجر آفریقایی و ناظر دیرینه سیاسی در آفریقای جنوبی به خوبی می دانم که چطور درخواست ها برای برقراری عدالت نژادی و تقاضا برای تغییرات اساسی می تواند نیروهای قدرتمند اجتماعی و نیروهای سیاسی را از کمان رها کند. من براساس تجربه های خاص خودم پیش داوری می کنم و ایالات متحده آمریکا تحت هیچ شرایطی دولتی آپارتاید نیست (دست کم از سال 1964)؛ اما اینکه به نظر می رسد آمریکا در سال 2020 بسیار شبیه کشورهای در حال شکست در اواخر زمان آپارتاید است، البته در مقیاس و با سرعت خاص خودش، بسیار جالب است. سرعت ناگهانی اتفاق ها در این کشور هشداری برای مرگ دموکراسی یا حتی وقوع جنگ داخلی دیگری است؛ اما تجربه آفریقای جنوبی نشان داده است که آینده هرچند چالش برانگیز است؛ اما خیلی جدی نیست. نخست آنکه فهمیدن شباهت ها بسیار ضروری و لازم است و نمی توانم خود را متهم به خوش بینی دروغین کنم.

گسترش اعتراض ها به بی عدالتی نژادی و وحشیگری پلیس در سراسر ایالات متحده که به دنبال کشته شدن جورج فلوید، رنگین پوست آمریکایی، انجام شد و واکنش بیش از حد پلیس به آن، یادآور تظاهرات و اعتراضات الهام بخش جهانی در دهه 1970 و 1980 آفریقای جنوبی است. مانند بسیاری از جنبش های اجتماعی پیش از این، هر دو این اعتراضات ترکیبی از اکثریت معترضان صلح جو با افراطی های خشن و آشوبگران خارجی و غارتگران فرصت طلب هستند. آنها همچنین در هدف اخلاقی پایان دادن به نژادپرستی سیستماتیک مشترک هستند و دلایل هر دو اعتراض، زنجیره ای از رویدادهای سیاسی و اقتصادی است که این هدف را از حاشیه به مرکز مباحث کشانده است. در ایالات متحده، این رویدادها شامل ریاست جمهوری تفرقه آمیز ترامپ و بحران کووید-19 می شد که به طور ناعادلانه ای بر زندگی جوامع سیاه تاثیر گذاشته است؛ اما در آفریقای جنوبی، حوادث مجموعه ای از شورش «سووتو» در 1976، رکود جهانی و تاثیر مخربش بر اقتصاد آفریقای جنوبی و پایان جنگ سرد بود.

اما همه اینها نشان از هم ترازی مهم و تاریخی بین آمریکا و آفریقای جنوبی دارد: «فروپاشی حاکمیت سفیدپوستان». روشن است که پایان آپارتاید در آفریقا پس از چندین دهه نهادینه شدن حاکمیت اقلیت سفیدان رخ داد؛ در حالی که در آمریکا، مسیحیان سفید تا همین اواخر در اکثریت بودند؛ اما تهدید ازدست دادن قدرت در برابر رنگین پوستان ویژگی مشترک چشمگیر بین دو کشور است.

حزب ملی آفریقای جنوبی از گروهی از ابزارهای قانونی برای محروم کردن قانونی سیاهان از حق رای استفاده می کرد. ترامپ و جمهوری خواهان نیز برای پایمال کردن حق رای اقلیت ها (سیاهان) از ابزار گوناگونی مانند کالج الکترال و سنای آمریکا استفاده می کنند. دیگر شباهت ها عبارت اند از استفاده از شبکه های کلیسایی محافظه کار، انتشار روایت ها و تصویر سازی های مبتنی بر ناسیونالیسم نژادی، همکاری با نخبگان مالی و برانگیختن ناسازگاری ها و اختلافات نژادی در نهادهای مهمی مانند ورزش. همان طور که هم زمان با تلاش دولت آفریقای جنوبی برای سرکوب جنبش ضدآپارتاید میان نخبگان اقتصادی و سیاسی این کشور شکاف ایجاد شد، در دو هفته گذشته میان طبقه حاکم آمریکا هم شکاف هایی به وجود آمده است. همانند مردم آفریقا، آمریکایی ها اکنون با نزدیک شدن به انتخابات 2020، نگران خشونت و بی ثباتی هستند.

با وجود تمام این شباهت های ناخوشایند، تجربه آفریقای جنوبی بسیار آموزنده است. با وجود تمام کشتارها، بمب گذاری ها و حملات انجام شده از سوی گروه ها و شبه نظامیان سفیدپوست خودبرترپندار، جنگ نژادی که هراس وقوع آن وجود داشت، هرگز رخ نداد. گرچه آفریقایی های سفید در برابر ازدست دادن انحصارطلبی قانونی شان در زمینه سیاست، ارتش و اقتصاد ایستادگی کردند، سرانجام پایان آپارتاید با آرامش و صلحی نسبی محقق شد. در واقع، آفریقای جنوبی نخستین کشوری بود که در آن بیشتر خشونت سیاسی در طول تغییر رژیم در درون گروه های نژادی و نه بین آنها رخ داد. متاسفانه آفریقای جنوبی پساآپارتاید هنوز از نابرابری اقتصادی گسترده، نرخ بالای جرم و جنایت و موج های مداوم ناآرامی های اجتماعی رنج می برد؛ اما این کشور هرگز جنگ داخلی را ندید و ثبات سیاسی و اقتصادی مرکزی اش را حفظ کرد؛ با وجود اینکه شرایط در این کشور بدتر از آمریکا بود.

تلاش برای ریشه کنی نژادپرستی سیستماتیک در آمریکا دشوار و پرمشقت خواهد بود؛ اما نیازمند قانون اساسی نوین یا دگرگونی کامل اقتصاد نخواهد بود. گرچه نهادهای دموکراتیک تحت ریاست جمهوری ترامپ آسیب دیده اند؛ اما این حقیقت که مرگ حاکمیت سفیدان در کهن ترین دموکراسی دارای بزرگ ترین و پویاترین اقتصاد جهان رخ خواهد داد، موهبتی چشمگیر برای آینده است.