آرشیو دو‌شنبه ۲۴‌شهریور ۱۳۹۹، شماره ۵۷۵۵
رسانه: دور دنیا
۸

گفت و گو با پروفسور حسین العسکری، مشاور پادشاه سابق عربستان

امکان کودتای آمریکا علیه بن سلمان

گفتگو: محمد علیزاده (بین الملل)

منطقه غرب آسیا در وضعیت حساسی به سر می برد. پروژه عادی سازی روابط برخی کشورهای عربی و رژیم اشغالگر قدس در آستانه برگزاری انتخابات ریاست جمهوری آمریکا کلید خورده است. فراتر از آن، اختلاف میان اعضای شورای همکاری خلیج فارس نیز به قوت خود باقی است. بحران قطر به رغم فشارها و تاکیدات ایالات متحده به جایی نرسیده و روابط قطر با محاصره کنندگان آن بهبود نیافته است. با گذشت چند سال از این بحران هنوز عربستان، امارات، مصر و بحرین بر مواضع خود پافشاری می کنند. مجموع این مسائل، منجر به ایجاد گره ها و پیچیدگی هایی در معادلات سیاسی اعراب حاشیه خلیج فارس شده است. در همین ارتباط روزنامه جام جم گفت وگویی با پروفسور حسین العسکری، مشاور ملک عبدا...، پادشاه پیشین عربستان سعودی و استاد تجارت و امور بین المللی دانشگاه جورج واشنگتن آمریکا انجام داده است.

با وجود عادی سازی روابط امارات و رژیم صهیونیستی و تلاش ریاض برای تکمیل این روند تا انتخابات ریاست جمهوری، اختلافات داخلی میان کشورهای عربی به نقطه اوج خود رسیده است. نظر شما در این خصوص چیست؟

واقعیت این است باید در تشریح این معادله، تمرکز خاصی روی محمدبن سلمان، ولیعهد عربستان کرد. باید بگویم بن سلمان اکنون دست و پا می زند. او نوشته ها را روی دیوار می بیند و وحشت می کند.

اکنون احتمال بیشتری وجود دارد که ترامپ و کوشنر ژانویه2021 در کاخ سفید نباشند. در ژانویه2021 و درصورت شکست ترامپ در انتخابات، او و همراهانش وضعیت بحرانی و سختی خواهندداشت.

اگر معضلات فراوانی که بن سلمان در قبال دیگر کشورهای منطقه از جمله ایران، قطر، لیبی و... ایجاد کرده است حل و فصل نشود، او با شورشی سخت در خاندان آل سعود مواجه خواهدشد. در این صورت، وی احتمالا از سمت خود برکنار و خلع خواهد شد.

در این میان، برخی اخبار نیز موضوع درخواست بن سلمان برای حمله به قطر را مطرح کرده اند. به نظر من محمد بن سلمان تا این حد دیوانه نیست که بخواهد چنین درخواستی از آمریکا داشته باشد. بزرگ ترین پایگاه منطقه ای آمریکا در قطر است. چنین حمله ای می تواند با مخالفت ترکیه و حتی ایران مواجه شود. فقط یک دیوانه می تواند چنین درخواستی داشته باشد. محمد بن سلمان ممکن است نادان باشد، اما دیوانه نیست. حداقل الان نیست.

به نظر می رسد بحران های جاری در شورای همکاری خلیج فارس به دلیل اقدامات خاص بن سلمان و همراهانش به نقطه مبهم و پیچیده ای رسیده است. نظر شما در این خصوص چیست؟

دقیقا همین طور است. محمد بن سلمان بحران قطر را ایجاد کرد. خواسته های او در مورد قطر فراتر از حد بوده و از حمایت چندانی در سایر نقاط جهان برخوردار نیست.

قطر در منطقه و جهان دوست و متحد دارد بزرگ ترین صادرکننده گاز مایع در جهان است.

این کشور غنی بوده و از بالاترین سرانه تولید ناخالص داخلی در جهان برخوردار است. قطر پول برای خرید پشتیبانی دارد. اما محمد بن سلمان هدف اشتباهی را انتخاب کرد. جهان به ماجراجویی او نخواهد پیوست. او در سطح بین الملل وجهه ای ندارد.

به تازگی اعلام شد ترکیه قصد دارد یک پایگاه نظامی در عمان ایجاد کند. به این ترتیب، عمان در منطقه خلیج فارس به محور قطر - ترکیه نزدیک تر خواهدشد. ارزیابی شما چیست؟

به نظر من، ترکیه تلاش می کند بال های خود را به شمال آفریقا و خلیج فارس گسترش دهد. ترکیه شاهد کاهش حضور آمریکا در منطقه بوده و می خواهد برای پر کردن این خلا آماده باشد. من معتقدم با کاهش جای پای آمریکا در منطقه، چین و ترکیه اتحاد خود را محکم می کنند. این موضوع می تواند منجر به تجزیه شورای همکاری خلیج فارس شود.

اگر ترامپ انتخابات آمریکا را از دست بدهد، چه تاثیری در روابط دولت جدید آمریکا با محمد بن سلمان خواهدداشت؟

در این صورت میزان آسیب پذیری بن سلمان افزایش خواهد یافت. فرمانروایان جدید وی در واشنگتن حمایت خودشان را به نحوه حکومت و مدیریت او منوط خواهندکرد. تحقق این موضوع سخت خواهد بود. آنها مانند ترامپ به راحتی رشوه دریافت نخواهندکرد. من معتقدم در پشت صحنه، دولت جدید آمریکا یک کودتا را برای خلاص شدن از شر محمد بن سلمان - مردی که در قبیله خود نامحبوب بوده اما مردم از وی می ترسند  - مهندسی می کند.

روند عادی سازی روابط اعراب و تل آویو را با توجه به اهداف انتخاباتی خاص ترامپ و موقعیت وی در نظرسنجی های ایالتی و عمومی چگونه ارزیابی و تحلیل می کنید؟

همان گونه که اشاره کردم، بن سلمان خواستار استمرار حضور ترامپ در کاخ سفید است. در مقابل، ترامپ نیز اساسا برای عربستان و دیگر کشورهای عربی ارزشی ذاتی قائل نیست. اگر ترامپ به این کشورها بهایی می دهد، با هدف پیروزی در انتخابات ریاست جمهوری آمریکا چنین اقدامی می کند. از این رو، نگاه ابزاری کاخ سفید به بن سلمان مشهود است. پروسه عادی سازی روابط برخی کشورهای عربی و اسرائیل را نیز باید در چنین چارچوبی مورد تجزیه و تحلیل قرار داد. نکته مهم تر این که محمد بن سلمان در محاسبات خود ترجیح می دهد روابط نزدیک تری با تل آویو برقرار کند. او معتقد است می تواند بر تل آویو تکیه بیشتری کند تا آمریکا؛ زیرا آمریکای بدون ترامپ، برای او تکیه گاه مطمئنی نیست.