آرشیو چهار‌شنبه ۲۶‌شهریور ۱۳۹۹، شماره ۴۷۴۴
صفحه اول
۱
جامعه

یک توافق الهام بخش

شینا انصاری

35 سال قبل گروهی از دانشمندان به صورت اتفاقی متوجه شدند که مساحت قابل توجهی از لایه ازن در منطقه قطب جنوب به شدت آسیب دیده و این خطر هست که با گسترش این حفره، حیات همه ساکنین کره زمین به خطر بیفتد. آنها اعلام کردند، گازهایی که در یخچال ها و سیستم های سرمایشی ، برخی اسپری ها، افشانه ها، حلال ها و مواد ضد عفونی کننده استفاده می شوند، عامل اصلی این مشکل هستند. در آن زمان دانشمندان به صراحت اعلام کردند که در صورت تداوم این وضعیت این گازهای مخرب می توانند تا سال 2050 لایه ازن را به طور کامل نابود کنند. اهمیت این موضوع باعث شد که بلافاصله رهبران جهان در سازمان ملل متحد تلاش کنند تا معاهده ای بین المللی را برای مهار این بحران به تصویب برسانند...

 در سال 1985، 28 کشور در «وین» گرد آمدند و با استناد به یافته های دانشمندان، مفاد معاهده ای را تدوین کردند که «کنوانسیون وین برای حفاظت از لایه ازن» نامیده شد. این کنوانسیون چارچوب سیاست های کلی کشورها برای همکاری در زمینه تبادل اطلاعات و دانش فنی و همکاری در تهیه و تنظیم برنامه ها، ضوابط قانونی برای شناسایی و کنترل مواد مخرب لایه ازن را مشخص می کرد. در سپتامبر 1987 میلادی 46 کشور در مونترال کانادا ضمن تبیین تعهدات جامعه جهانی برای حل بحران به وجود آمده برای حیات کره زمین و تبعات ناشی از آن، فهرستی از مواد مخرب لایه ازن را تهیه و برنامه زمان بندی برای حذف تدریجی آنها از سوی دو گروه از کشورهای در حال توسعه و توسعه یافته تنظیم کردند. پروتکل مونترال دو سال بعد، یعنی در سال 1989، لازم الاجرا شد. با گذشت بیش از 3 دهه مشخص شده است که حفره بزرگ بالای قطب جنوب اکنون در وضعیت مناسب تری قرار گرفته البته این بدان معنا نیست که تاثیرات مخرب زیست محیطی این پدیده کاملا برطرف شده است. با این حال پایش ها حاکی از بهبود و ترمیم آهسته لایه ازن است. این حرکت رو به جلو در زمینه حفاظت از لایه ازن به عنوان سپر حفاظتی زمین حاصل اجماع و همکاری فراگیر 196 کشور جهان و اقدامات اثربخشی است که در چارچوب قواعد علمی و فنی پروتکل مونترال برای کاهش گازهای مخرب لایه ازن انجام شده است؛ سازوکاری که هوشمندانه با کنترل هدفمند مصرف، تولید و تجارت مواد مخرب لایه ازن بین اعضا به نحوی طراحی شده است که منجر به حذف بخش قابل توجهی از مواد مخرب لایه ازن در دنیا شده و به موازات ترمیم لایه ازن با کاهش حجم قابل توجهی از انتشار گازهای گلخانه ای، چشم انداز جدیدی را در عرصه تغییرات آب وهوایی به خصوص پس از توافق مهم کیگالی برای حذف تدریجی هیدرو فلوروکربن ها در پیش روی خود دارد. امسال در روز جهانی حفاظت از لایه ازن می توان «پروتکل مونترال» را نمونه ای الهام بخش از توانایی همکاری بشر برای مواجهه با یک چالش بین المللی برشمرد و امیدوارانه بر امکان همراهی و مسوولیت پذیری جامعه جهانی برای غلبه بر مشکلات زیست محیطی پیش رو چشم دوخت؛ الگویی که با برنامه ریزی مناسب، تداوم اجرای فعالیت ها و نظارت و پایش عملکردها، توانست بخش مهمی از مسیر چالشی یکی از بزرگ ترین بحران های زیست محیطی قرن گذشته را پشت سر بگذارد.