آرشیو چهار‌شنبه ۲۶‌شهریور ۱۳۹۹، شماره ۴۹۸۶
شرکت ها
۲۸

هشدار «ماسک» ایرانی به کرونا

نازنین افتخار

در روزهای کرونا زده، سر برنامه نویسان و توسعه دهندگان حسابی شلوغ است و هرکدام در تلاش برای ارائه دادن بهترین راه حل برای کنترل وضع موجود هستند.

همین اوضاع به هم ریخته باعث به وجود آمدن نرم افزارهایی در تلفن های هوشمند شده که با ردیابی تماس و شناسایی فرد آلوده به ویروس کرونا به کاربران درباره اشخاصی که اخیرا با آنها در تماس و آلوده به ویروس بوده اند، هشدار می دهد. همچنین اگر شخصی از آلوده شدن خود به ویروس مطلع شود و علائم خود را ثبت کند، اپلیکیشن پیام های هشداری را برای فرد ارسال می کند و از وی می خواهد دستورات بهداشتی را رعایت کند. این فعالیت می تواند از مبتلا شدن هزاران نفر و مرگ صدها نفر پیشگیری کند.

«ماسک»، نسخه ایرانی چنین اپلیکیشن هایی است. اپلیکشینی که در اوایل اسفند ماه، به وسیله گروهی از متخصصان دانشگاه های شریف، امیرکبیر و شهید بهشتی تهیه شد. علی شریفی زارچی، استاد دانشگاه شریف و مدیر پروژه ماسک که این اپ را با قابلیت ردیابی و ثبت تماس بین افراد و همچنین استفاده از فناوری بلوتوث ظرف 14روز ایجاد کرده است، به «دنیای اقتصاد» می گوید:   ماسک با هدف کمک به شهروندان و نظام سلامت ایران، به منظور آگاه سازی مردم، فراهم کردن نقشه ابتلا و پایش بیماری تولید شده تا اطلاعات لازم را به مسوولان و مردم بدهد. 

 چه کمکی از یک اپلیکیشن، برای کنترل کرونا برمی آید؟

برای کنترل کرونا در دنیا، از فناوری ردیابی و ثبت تماس نزدیک بین افراد استفاده شده است. پروژه ماسک، در اولین نسخه اپلیکیشن در کنار فناوری های معمول از بلوتوث برای تشخیص نزدیکی بین کاربران استفاده کرد.

مدیر پروژه ماسک در خصوص عملکرد فناوری های استفاده شده در این اپلیکیشن می گوید: فناوری بلوتوث برای تشخیص مبتلایان در مناطق مختلف، بسیار مفید بود زیرا اگر تست کرونای کسی مثبت می شد به سایر نزدیکانی که با آن فرد در تماس بودند هم اطلاع داده می شد تا مراقب علائم خود باشند. 

شریفی زارچی در ادامه می گوید:   این اپلیکیشن به افراد اجازه می دهد که علائم خود و خانواده را ثبت کنند و قابلیت آن را دارد که ضمن ارزیابی علائم، تشخیص دهد افراد مبتلا هستند یا خیر. ماسک در این زمینه نیز نسبتا خوب عمل کرد و ارزیابی های دقیقی ارائه داد. تحلیل ها نشان می دهد افرادی که از سوی ماسک بیمار اعلام شده بودند، چند روز بعد از پیام اپلیکیشن، در بیمارستان بستری شده اند. پس از این نظر می توان گفت اخطارهای ماسک تا حدودی دقیق بود و باعث شد کاربران، وضعیت را جدی بگیرند. همچنین از ابتدای شروع به کار پروژه ماسک، نقشه هایی بر اساس دقیق ترین اطلاعات دریافتی از وزارت بهداشت به کاربران نمایش داده می شد که شامل موقعیت تقریبی محل سکونت افراد مبتلا، درمان شده و فوت شده بود. این نقشه ها بر اساس مطالعه خطر و ارزیابی ریسک، روند و وضعیت بیماری در شهرستان ها و تعداد موارد بستری به نسبت جمعیت را نشان می دهد. براساس آن مناطق به صورت رنگ های سبز، سفید، زرد، نارنجی و قرمز به ترتیب به معنای بی خطر یا جایی که افراد به کرونا مبتلا نیستند، سفید یا کم خطر، زرد به معنای متوسط، نارنجی یا پرخطر و قرمز به معنی خیلی پرخطر طراحی شد. هدف این نقشه ها، ایجاد آگاهی در کاربران از وجود کرونا در مناطق مختلف و جدیت این بیماری است. تا به حال براساس بازخوردهای کاربران، می توان گفت که نقشه های ماسک نسبتا موثر واقع شده است. 

وی همچنین می افزاید: اطلاعات نقشه های تیم ماسک، از تجمیع و یکپارچه سازی اطلاعات سامانه های مختلف وزارت بهداشت از جمله پرتال مرکز مدیریت بیماری های واگیر یا سامانه mcmc (به اختصار مرکز مدیریت مراقبت های درمانی) به دست آمده است که با همکاری ارکانی چون خانه های بهداشت و جامعه پزشکان و... به روز می شود. 

 همراهی ستاد ملی مبارزه با کرونا با «ماسک»

در دوران شیوع کرونا و طی 7 ماه اخیر بیش از یک میلیون نفر، این اپلیکیشن را نصب کردند. این مسوول تیم ماسک می گوید:  هرچند مطالعات اخیر درباره طرح ردیابی و ثبت تماس و ملاقات افراد نشان داده اند که این طرح تنها در حالتی موفق خواهد بود که حداقل 60 درصد از مردم برابر 48 میلیون نفر، اپلیکیشنی با این قابلیت را نصب کرده باشند. البته این عدد نه در ایران و نه در هیچ کشور دیگری محقق نشد. بالاترین عدد در استفاده از این فناوری، زیر 40 درصد اعلام شده است. به همین خاطر شاید بتوان گفت آن طور که انتظار می رفت در بعد ردیابی و ثبت تماس، موفق نبودیم. با این حال ماسک توانست به واسطه تحلیل اطلاعات تخصصی خود به خوبی همراهی نهادهای تصمیم گیر از جمله ستاد ملی مبارزه با کرونا را دریافت کند و امکان انجام رنگ بندی شهرستان های کشور به منظور اعلام وضعیت آنها را ممکن کند. 

 تحلیل های کاغذی، محدودیت های واقعی

ماسک با پایش روند بیماری و استفاده از روش های تحلیل علمی، مورد استقبال تعداد زیادی از ارکان کشور قرار گرفت. مدیر و سخنگوی پروژه ماسک در این باره توضیح می دهد: تحلیل های ما تا جایی پیش رفت که ستاد ملی مبارزه با کرونا، براساس آن هفته به هفته محدودیت هایی را اعمال می کند. همچنین نمودارهای روند بیماری که توسط وزارت بهداشت ارائه می شود را تیم ماسک تدوین می کند و تحلیل های دانشگاه علوم پزشکی نیز در زمره بررسی های این تیم است.

وی اضافه می کند: تیم ماسک تاکنون دوشادوش پزشکان و وزارت بهداشت، سعی کرده است در تصمیم گیری ها به نفع سلامت جمعی، نقش آفرینی کند. به طور مثال نامه ای که به امضای هزاران پزشک و پرستار درباره تغییر شکل مراسم عزاداری ماه محرم رسید، از سوی تیم ماسک تدوین شده بود. چون ما بر اساس عدد و رقم، وضعیت کشور و روند افزایشی را می دانستیم و پیش بینی خیز دوم کرونا را بر همین اساس اعلام کردیم. ما همواره سعی داشته ایم تحلیل هایی که ذهنیت کشور را عوض کند، ارائه کنیم، از جمله اثبات رسیدن به خیز دوم بیماری یا تحلیل وضعیت کودکان و نوجوانان در پاندمی کرونا با توجه به بازگشایی مدارس. 

 جای اطلاعات مردم، امن است!

شیوع کرونا باعث شد بسیاری از سختگیری هایی که سابقا در خصوص انتشار اطلاعات حریم خصوصی رایج بود، کمتر شود. در سراسر جهان، افراد بدون نگرانی از لو رفتن اطلاعاتشان، ضروری ترین آنها را با اپلیکیشن های ردیابی بیماری مثل موقعیت مکانی و... در میان می گذارند. در این خصوص مسوول این پروژه اطمینان می دهد که «در ماسک اطلاعات و داده های جدی افراد چون موقعیت مکانی آنها که از طریق بلوتوث دریافت می شود را رمزنگاری می کنیم. همچنین با ایجاد محدودیتی 14 روزه اطلاعات جغرافیایی و مکانی، بعد از دو هفته حذف می‎شوند، زیرا عملا این اطلاعات بیش از 14روز برای ردیابی بیماری به کار نمی آید. همچنین این اطلاعات در طول این مدت، با حداقل دسترسی ها در اپلیکیشن نگهداری می شود. در حال حاضر نیز تصمیم گرفتیم به منظور حفاظت بیشتر از حریم خصوصی کاربران، اطلاعات آنها را اصلا ذخیره سازی نکنیم و تمام اطلاعات قبلی را به صورت برگشت ناپذیر و برای همیشه حذف کرده ایم.» 

 ردیابی اتوماتیک بیماران، وعده اپلیکیشن ماسک

مسوول پروژه ماسک، مهم ترین ماموریت برای ادامه کار این اپلیکیشن را همکاری دانشگاه علوم پزشکی تهران، ایران و شهید بهشتی؛ برای فرآیند پیگیری بیماران و افرادی که با آنها در تماس بودند، می داند و اضافه می کند: تاکنون این فرآیندها به صورت دستی و تلفنی انجام می شد، ولی قصد داریم با همکاری بین دانشگاه ها، امکان انجام شدن فرآیندهای پیگیری و ردیابی به صورت اتوماتیک و خودکار را داخل اپلیکیشن بیاوریم. اگر این مهم محقق شود، فردی که بیمار شده و نیازی به بستری ندارد، اطلاعات خود را وارد می کند و به محض اینکه اپلیکیشن تشخیص داد علائم فرد در حال تشدید است به او اطلاع خواهد داد که به بیمارستان مراجعه کند. سپس به افرادی که با فرد مبتلا به گفته خود او در تماس بودند، از طریق اپلیکیشن اطلاع داده می شود تا وضعیت علائم خود را وارد کنند، سپس زمانی که علائم از نظر اپلیکیشن جدی شد، دستورات وزارت بهداشت در خصوص آن رعایت شود.

 سلامت دیجیتال، نیازمند قانون گذاری

با پیشرفت تکنولوژی حالا چند وقتی است که از هوش مصنوعی در مراقبت های مرتبط سلامت استفاده می شود و هوش مصنوعی توانایی کسب اطلاعات، پردازش آن و ارائه خروجی به طور دقیق به کاربر نهایی را دارد.

هرچند که شیوه های هوش مصنوعی در ایران و جهان در حال توسعه هستند، اما به هر حال در فرآیندهای مرتبط با پزشکی به کار گرفته می شوند. موسس اپلیکیشن پایش سلامت ماسک و استاد دانشگاه شریف در این باره می گوید: به طور کلی هوش مصنوعی چون در مورد سلامت افراد قضاوت می کند باید دقیق کنترل شود، زیرا هر گونه خطایی ممکن است منجر به خطای دیگری در زنجیره تشخیص و درمان بیماری شود و هنوز نظارتی که راهنمای توسعه دهندگان در این زمینه باشد در ایران چندان وجود ندارد. به علاوه بی شک این حوزه به یک قانون گذار به عنوان مرجع و مقرراتی مشخص برای توسعه و دریافت مجوز نیاز جدی دارد که هنوز چنین قوانینی در کشور در این رابطه تدوین نشده است.