آرشیو سه‌شنبه ۳۱ خرداد ۱۴۰۱، شماره ۴۳۰۸
صفحه آخر
۱۲

فقر را از جامعه حذف کنید نه زنان را

نفیس بهار

سال تحصیلی در کشورهایی مثل ایران و ترکیه به پایان رسیده است و دختران افغان دغدغه این را دارند که آیا بار دیگر می توانند سر کلاس های درس حاضر شوند. مکاتب دخترانه در افغانستان با وجود وعده های بازگشایی از سوی طالبان، به روی دختران بسته ماند.

گفته های بی عمل

به تاریخ 24 اسد سال 1400 که کرسی حکومت توسط طالبان تصرف شد، چشم انداز تغییر در پالیسی تعلیم و تربیه ملی را نیز به همراه داشت. درهای مکاتب به روی دانش آموزان که پس از آخرین بار تعطیلات ویروس کرونا و ناامنی در سرتاسر کشور در ماه های جوزا و سرطان بسته شده بود به تازگی بازگشایی گردیده بود که دوباره با آمدن طالبان مهرلاک گردید اما بعدها مکاتب پسرانه و مکاتب دخترانه (دوره ابتداییه) بازگشایی شد که در این میان مکاتب دخترانه دوره متوسطه و دوره لیسه همچنان بسته ماند. این معضل در دهه 90 (دوره قبلی طالبان) همچنان وجود داشت که دختران مکاتب سنین بالاتر را از مکتب محروم و زنان را از وظایف بیرون از خانه منع و خانه نشین کردند، اما این بار به باور تعدادی از آگاهان طالبان با رویکرد جدیدی وارد افغانستان شده بود، رویکردی آمیخته با ایدئولوژی مدرن تر؛ اما این رویکرد فقط در گفتمان های تابه حال دیده شده است. در اعلامیه ای که از سوی سرپرست معارف دولت طالبان درباره مکاتب به نشر رسیده بود، دلیل بسته شدن مکاتب را برای دختران بالاتر از صنف ششم عدم امکانات لازم و نامناسب بودن مواد آموزشی و محیط سالم عنوان کرده بود. سرپرست وزارت معارف گفته بود که آنها روی طرحی برای ایجاد یک محیط سالم و ایمن برای دختران که مطابق احکام و شریعت اسلام باشد کار می کنند و این طرح نیز به اسرع وقت تکمیل و مکاتب دخترانه در سراسر افغانستان بازگشایی خواهد شد. با این حال ذبیح الله مجاهد، سخنگوی طالبان، گفته بود که در مناطق پرجمعیت داشتن صنوف جداگانه برای دختران و پسران کافی نیست، بلکه آنها ضرورت به ساختمان جداگانه دارkد که در دستور کار امارت قرار دارد. اما 9 ماه و نیم از این وعده ها می گذرد و تا هنوز دختران صنوف بالاتر اجازه رفتن به مکتب را از سوی امارت نیافته اند. حتی بسیاری از مکاتب دخترانه که دارای ساختمان مجزا هستند و معلم مرد ندارند و قبلا تمام شرایط تعیین شده طالبان را تکمیل کرده اند، همچنان اجازه بازگشایی نداده اند و مقامات طالبان تا هنوز هیچ توضیحی در این مورد ارائه نکرده اند.

انتظاری که به سر نیامد

با آغاز سال جدید و با به صدادرآمدن زنگ مکاتب با وجود ماه ها انتظار و محرومیت دختران مکاتب سنین بالاتر امیدوار به نظر می رسید و با شور و شوق تمام برای رفتن به مکتب آمادگی گرفته بودند. در نخستین روزهای بازشدن مکاتب دختران وارد مکاتبشان شدند و اشک شوق ریختند اما اشک های شوق دخترکان به زودی به اشک ناامیدی و یاس تبدیل شد و مجبور شدند که دوباره با ریختن اشک مکتب را ترک کنند. هر روزی از زندگی دختران و زنان افغان آبستن از دردها و رنج های جدیدی است که پایانی ندارد.

در گفت وگویی که با یکی از دختران دانش آموز داشتم ناامید به نظر می رسید و من این ناامیدی را هنگام گفت وگو به وضوح در سیما و سخنانش حس کردم. شگوفه دختری از دل کوهپایه های دایکندی که صنف هفتم مکتب را پشت سر گذاشته اما بخت یاری نکرده که صنف هشتم را فراگیرد، به گفته خودش از یک خانواده فقیر است که سه برادر دارد و خودش تنها دختر والدینش می باشد. پدر شگوفه در زمین های زمین داران با مزد اندکی کشاورزی می کند تا نفقه اهل و عیالش را برساند. او با وجود سختی های فراوان اما فرزندانش را حمایت کرده تا درس و تعلیم فراگیرند. به گفته شگوفه آنها در وضعیت بد اقتصادی قرار دارد اما آرزوهای بزرگی در سر داشت که با آمدن طالبان آرزوها و رویاهایش را در حال نابودی می بیند.

آرزوی آوازخوانی

شگوفه می گوید «من می خواهم در آینده آوازخوان شوم اما اگر طالبان مانع شود که آوازخوان شده نتانم می خواهم خبرنگار شوم». دلیل آوازخوان یا ژورنالیست شدن شگوفه را که جویا شدم در پاسخم گفت می خواهد دردها و رنج هایی که خودش به عنوان یک دختر در افغانستان کشیده را به گوش جهانیان برساند و بسراید. با آنکه شگوفه هنوز در رده سنی نیست که از او توقع داشته باشیم که درکی از درد و رنج داشته باشد اما او با سخنانش درد و رنج را به خوبی بیان می کند. به گفته شگوفه او از اینکه نمی تواند به مکتب برود احساس بدی دارد و هر روز برای بازگشتن به مکتب لحظه شماری می کند. او که بین هم صنفانش شاگرد دوم صنف خودش است درحالی که اشک در چشمانش حلقه زده با تاکید می گوید «اگر مکتب باز نشود و دوباره درس خوانده نتانم احساس می کنم که می میرم من واقعا می خواهم درس بخوانم». شگوفه مثل سایر دختران در صورت بازنشدن مکاتب به رویشان نگران ازدواج اجباری و زودرس است، چیزی که با آمدن طالبان برای اکثر دختران تبدیل به کابوس وحشتناکی گردیده است.

مخالفانی که ناپدید می شوند

بازنشدن مکاتب برای دختران متوسطه و لیسه در افغانستان با مخالفت های شدید داخلی و خارجی روبه رو شده است، اما طالبان تا به حال هیچ پاسخ قناعت بخشی ارائه نکرده اند. در آخرین موردی که فعالان حقوق زن در کابل خواستار بازگشایی مکاتب و لغو فرمان های زن ستیزانه طالبان شدند، با شعار «یک روز به مکتب نرفتن، صد روز بی سوادماندن» و «فقر را از جامعه حذف کنید نه زنان را» با خشونت شدید از سوی طالبان مواجه شدند. به گفته اشتراک کنندگان، طالبان خبرنگارانی را که برای پوشش خبری در ساحه آمده بودند، به شدت لت و کوب، معترضان را با شلیک های هوایی از ساحه پراگنده و تعدادی را با خودشان بردند که از سرنوشتشان تا اکنون هیچ خبری نیست. با این حال چندی پیش تصاویری از دانش آموزان مکاتب دخترانه در بلخ منتشر شد که با پوشش مشخصی که به نظر می رسید یونیفورم تعیین شده برای دختران از سوی امارت است، در صفحات اجتماعی منتشر شده بود که خبری از بازشدن مکاتب دخترانه در ولایت بلخ می داد که از سوی برخی از کاربران اجتماعی مورد انتقاد قرار گرفته بود و اکثر کاربران از هوای گرم و سوزان بلخ یاد کرده و گفته بودند که پوشش سراپا سیاه و بلند با روبند در این هوای سوزان برای دختران زجردهنده است و امارت باید  در این مورد تجدید نظر کند.