آرشیو چهار‌شنبه ۱ تیر ۱۴۰۱، شماره ۶۲۴۳
اقتصاد
۳
گزارش

اروپا چگونه خود را به گاز روسیه وابسته کرده است؟

ترس غرب

گاز روسیه برای اروپا جذاب بوده است٬ به دو دلیل: حمل و نقل آسان و در دسترس بودن. به همین دلیل سهم گاز روسیه درسبد انرژی طی سال های اخیر افزایش یافته، به طوری که برخی کشورهای اروپایی به تولید انرژی از زغال سنگ و انرژی هسته ای پایان دادند. شرکت دولتی گازپروم روسیه حدود یک سوم کل گاز مصرفی در اروپا را تامین می کرد تا این که جنگ در اوکراین باعث شد منطقه در استراتژی امنیت انرژی خود، تجدیدنظر کند.

چه چیزی تغییر کرد؟

پس از حمله روسیه به اوکراین، اتحادیه اروپا طرحی را برای کاهش دو سوم واردات گاز از روسیه تا پایان سال 2022 تنظیم کرد. پوتین پس از وضع تحریم ها فرمانی امضا کرد که از همه خریداران اروپایی می خواست پول گاز را به روبل پرداخت کنند. این کشورها باید برای پرداخت های خود، حساب های ویژه ای را با ارز روبل در «گازپروم بانک» افتتاح می کردند. کشورهای دریافت کننده گاز روسیه مانند لهستان، بلغارستان، دانمارک، فنلاند و هلند از رعایت شرایط جدید خودداری کردند و اینجا بود که مسکو تصمیم گرفت گاز را قطع کند.کرملین در مرحله بعد عرضه گاز از طریق خط لوله گازی نورد استریم را کاهش داد و در نتیجه، کشورهای آلمان، ایتالیا، فرانسه و اتریش با کمبود انرژی مواجه شدند.

چگونه روسیه تا این حد مهم شد؟

روسیه با میادین وسیع سیبری بزرگ ترین ذخایر گاز طبیعی جهان را دارد. این کشور در دهه 1940 صادرات گاز به لهستان را شروع کرد و در دهه 1960 چند خط لوله برای انتقال گاز به متحدان خود در اروپا ساخت.

حتی در اوج جنگ سرد، این گاز روس ها بود که اروپا را گرم کرد و صنایع این قاره را رشد داد. از زمان فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، مسکو و کیف بر سر خطوط لوله از طریق خاک اوکراین با یکدیگر نزاع داشتند که مقامات روسیه را بر آن داشت تا مسیرهای دیگری را بیابند.

 اروپا چقدر آسیب پذیر است؟

بحران عرضه گاز در سال 2021 زلزله بزرگی در اروپا به پا کرد و موجب شد تا بهای گاز سه برابر شود. ذخایر در اتحادیه اروپا با انجام تعمیرات اساسی در میادین دریای شمال و عرضه گاز طبیعی مایع برای پاسخگویی به تقاضای فزآینده در آسیا٬ به پایین ترین حد خود رسید. در سال 2022 و در شرایطی که منابع روسیه در معرض تهدید بود، واردات LNG اروپا به شدت کاهش یافت. در این شرایط تولیدکنندگان داخلی قول دادند تولید گاز را تا حد ممکن افزایش دهند و خریداران اتحادیه اروپا٬ از منابع گازی آفریقا و آسیای مرکزی بهره بگیرند.حتی قرار شد سهم انرژی های تجدیدپذیر هم بیشتر شود ولی با این حال سهم روسیه از بازار اروپا تغییر چندانی نکرد و اروپا هنوز نمی توانست از زیر سایه روسیه بیرون بیاید. روسیه عرضه گاز را کاهش داد تا شرکت های تولید برق و نیروگاه ها برای غلبه بر کمبود انرژی٬ از ذخایر گازی بهره ببرند. ذخایری که برای زمستان در نظر گرفته شده بود!

آلمان چقدر آسیب پذیر است؟

آلمان به عنوان نیروگاه اتحادیه اروپا، استفاده از زغال سنگ و انرژی هسته ای را کاهش داده و بیش از یک سوم نیازهای خود را به گاز وابسته کرده است. این کشور که فاقد تاسیسات LNG است، اکنون برای ساخت تاسیسات دریافت گاز مایع و تامین امنیت انرژی عجله دارد و قصد دارد تا اواسط سال 2024 خود را از گاز روسیه دور کند.

کدام کشورهای دیگر در معرض خطر هستند؟

کشورهای محصور در خشکی در شرق و مرکز اروپا در برابر قطع گاز روسیه آسیب پذیرتر هستند زیرا گزینه های جایگزین کمتری در مقایسه با کشورهای اروپای غربی و جنوبی دارند. حدود 40 درصد تقاضای ایتالیا در سال 2021 را منابع روسیه تشکیل می داد، اما این کشور در حال جست و جوی جهان برای جایگزینی بوده و توافقات جدیدی با تامین کنندگان به ویژه در شمال آفریقا منعقد کرده است.

 برخی خریداران کوچک تر گاز مانند فنلاند که از گاز روسیه نیز محروم شده اند، در حال برنامه ریزی برای استفاده از پایانه های LNG  شناور هستند. لهستان که بیشتر برق خود را از زغال سنگ تولید می کند، احداث یک خط لوله گازی را آغاز کرده تا بتواند بخشی از نیازهای خود را از نروژ تامین کند. بلغارستان هم قصد دارد علاوه بر واردات گاز از جمهوری آذربایجان، به واردات LNG هم روی بیاورد.