ویروسی که صورت را فلج می کند

چکیده:
شایع ترین علت ضعف عضلات صورت که به صورت ناگهانی اتفاق می افتد، فلج بل نام دارد.این اختلال که احتمالا ناشی از پاسخ بدن به یک ویروس است زمانی به وجود می آید که در اثر ویروس، عصب صورتی خصوصا قسمتی که در داخل کانال استخوانی استخوان گیجگاهی قرار دارد متورم شده و به علت نبود فضای کافی روی ساختمان عصب در داخل کانال فشار وارد شده و باعث صدمه عصب می شود. فلج ایدیوپاتیک صورت، بیماری شایعی است و 20نفر از هر100000نفر در سال به آن مبتلا می شوند. فلج عصب زوج هفتم مغزی یا عصب صورتی منجر به فلج بل (Bell's palsy) می شود. در این حالت عضلات صورت به صورت ناگهانی و به طور موقت فلج می شوند و اغلب تنها یک طرف صورت را گرفتار می کنند. درگیری عصب صورت معمولا به تنهایی یک بیماری نیست بلکه علامتی از یک بیماری دیگر است مانند عفونت، آسیب یا تومور عصب صورت. اگرچه دلایل زیادی وجود دارد که نشان می دهد فلج بل دارای یک مکانیسم ایمنی التهابی ویروسی است. این بیماری در هر گروه سنی رخ می دهد ولی در 20تا40 سالگی شایع تر است. درگیری عصب صورت می تواند با انقباضات عضلات صورت، ضعف عضلات و یا فلج صورت خود را نشان دهد، پزشک با ارزیابی های خود سعی در تشخیص علت درگیری عصب صورت دارد. پزشکان متخصص گوش و حلق و بینی و متخصصان مغز و اعصاب در میان سایر پزشکان بیشتر از بقیه با مشکلات عصب صورت آشنا بوده و تجربه بیشتری در درمان مشکلات آن دارند. این بیماری ایجاد دفرمیتی درصورت می کند. یک فرد بالغ با شکایت از بی حسی مراجعه می کند.
احساس تورم، درد یا تغییر در سایر حس ها در یک سمت صورت؛ لبخند کج، کشیدگی دهان به سمتی یا ضعف بدون قرینه عضلات صورت؛ چشم تحریک شده، خشک یا با اشک ریزش؛ آب ریزش از گوشه دهان، یا تغییر در شنوایی یا چشایی از علائم این بیماری است. با نگاه اول می توان فهمید که بیمار هوشیار و اورینته است و فلج یکطرفه صورت دارد که یک سمت پیشانی را هم شامل می شود. معاینه فیزیکی اعصاب کرانیال و بالای گردن، و قدرت عضلات نشان می دهد که آیا درگیری یکطرفه است یا دوطرفه. پزشک معمولا از بیمار می خواهد تا پیشانی خود را چروک بیندازد، چشمانش را روی هم فشار دهد، لبخند بزند، گونه هایش را باد کند و سوت بزند، و به دقت صورت را از نظر عدم قرینگی مشاهده می کند. اشک ریزش، توانایی بستن چشم ها، چک کردن حواس شنوایی و چشایی وکانال گوش می تواند کمک مهمی در تشخیص این بیماری نماید.
علائم فلج بل
علائم فلج بل شامل ضعف در یک طرف صورت، انقباضات کوتاه مدت عضلانی، افتادگی پلک و لب، اشک ریزش و سرازیر شدن آب دهان در طرف مبتلا، خشکی چشم، خشکی دهان، اختلال چشایی و لبخند کج است. اغلب افراد مبتلا به فلج بل در طول دو تا سه هفته بدون درمان بهبود پیدا می کنند. موفق ترین شیوه درمان این است که علت آسیب عصبی را شناسایی و برطرف کرد. گاه سی تی اسکن یا ام.آر.آی مغز و الکترومیوگرافی عصب هفتم توصیه می شود. اکثریت مبتلایان به فلج صورتی بل در طول سه تا شش ماه کاملا درمان می شوند.
عصب صورت چه کاری را انجام می دهد؟
عصب صورتی شباهت زیادی به کابل تلفن دارد و حاوی حدود 7000 فیبر عصبی است. هر فیبر عصبی باعث هدایت پیام های الکتریکی به سمت یک عضله مخصوص درصورت می شود که این پیام ها در نهایت باعث تغییر حالت صورت به شکل خنده، تبسم، گریه، اخم و... می شود و برای همین کارکرد سالم این عصب در ارتباطات روزمره ما دارای اهمیت زیادی است. هرگاه حدود نصف و یا بیش از نصف این فیبرهای عصبی قطع شوند، ضعف عضلات صورت اتفاق می افتد. درصورتی که این فیبرهای تحریک شوند آن وقت حرکاتی در عضلات صورت مثل اسپاسم عضلات و یا انقباضات مکرر عضلات صورت رخ می دهد. عصب صورتی نه تنها باعث انتقال پیام های عصبی به عضلات صورت می شود بلکه شاخه هایی هم به غدد اشکی، غدد بزاقی و عضله استخوان رکابی در گوش میانی می فرستد. همچنین این عصب حس چشایی قسمت جلویی زبان را نیز بر عهده دارد. از آنجایی که عملکرد عصب صورتی بسیار زیاد و پیچیده است، علائم زیادی ممکن است در اثر اختلال عملکرد عصب صورتی در فرد بروز کند. به طور خلاصه آسیب به عصب صورتی می تواند باعث انقباضات پراکنده عضلات صورت، فلج صورت، خشکی چشم، خشکی دهان و یا اختلال در حس چشایی شود.
رایج ترین آزمایش های تشخیصی
پزشک برای آنکه مطمئن شود، علت ضعف عضلات صورت فلج بل بوده و نه عامل دیگری، مجموعه ای از سوالات را از بیمار می پرسد و سپس معاینه کامل بدن خصوصا سر، گردن و گوش ها را انجام داده و سپس مجموعه ای از سایر تست ها را هم انجام می دهد که شایعترین آزمایش ها به قرار زیر است:1- تست های شنوایی: این تست خصوصا برای مشخص کردن مواردی که عصب شنوایی را درگیر کرده است و یا آسیب به گوش داخلی و یا درگیری مکانیسم های ظریف شنوایی را باعث شده مفید است.
2-تست های تعادلی: درگیری عصب تعادلی را ارزیابی می کند.
3-تست اشک: قدرت تولید اشک را در چشمان می سنجد و درصورتی که تولید اشک کم شده باشد، ممکن است قطره های چشمی برای جلوگیری از خشکی سطح قرنیه مورد نیاز باشد.
4-تست های تصویربرداری CT: اسکن و MRI درصورتی که عامل آسیب عصب صورتی، تومور، شکستگی استخوان و یا اختلالات ساختمانی در اطراف عصب صورتی باشد می تواند این موارد را مشخص کند.
5-تست های الکتریکی: تحریک الکتریکی عصب صورتی برای اینکه متوجه شویم، شدت آسیب به آن چه مقدار بوده است انجام می شود. این تست در فواصل منظم ممکن است تکرار شود تا روند ترمیم و یا اصلاح عملکرد عصب صورتی مشخص شود.
اگر عفونت دلیل بیماری باشد، آن وقت استفاده از آنتی بیوتیک (مثلا در عفونت گوش میانی) و یا عوامل ضد ویروس(مثلا در عفونت ویروس تب خال که باعث درگیری اعصاب مختلفی می تواند شود) درمانی موثر خواهد بود. اگر فقط یک تورم ساده در بدنه عصب باعث ایجاد علائم اختلال عصب صورتی شده باشد، آن وقت استفاده از داروهای استروئیدی می تواند موثر باشد. در شرایط خاصی نیز عمل جراحی استخوان اطراف عصب و برداشتن استخوان برای رفع فشار از روی عصب ممکن است مورد استفاده قرار گیرد.
زبان:
فارسی
صفحه:
64
لینک کوتاه:
magiran.com/p1988859 
روش‌های دسترسی به متن این مطلب
اشتراک شخصی
در سایت عضو شوید و هزینه اشتراک یک‌ساله سایت به مبلغ 300,000ريال را پرداخت کنید. همزمان با برقراری دوره اشتراک بسته دانلود 100 مطلب نیز برای شما فعال خواهد شد!
اشتراک سازمانی
به کتابخانه دانشگاه یا محل کار خود پیشنهاد کنید تا اشتراک سازمانی این پایگاه را برای دسترسی همه کاربران به متن مطالب خریداری نمایند!