پهنه بندی و ارزیابی عدم قطعیت ریسک آلودگی فلزهای سنگین منابع آب سطحی معدن مس با تحلیل بیزین و شبیه سازی گوسی متوالی

پیام:
چکیده:
سابقه و هدف

فعالیت های صنعتی و کشاورزی و در نتیجه عناصر سنگین و سمی حاصل از آنها به شدت کیفیت آب ها، سلامت عمومی و محیط زیست را تهدید می کنند. بنابراین تعیین مناطق تحت تاثیر عناصر سنگین و سمی و ریسک آلودگی آنها به عنوان موضوعی مهم و حساس مطرح است. هدف اصلی تحقیق حاضر، ترکیب روش های شبکه های بیزین و تکنیک های شبیه-سازی متوالی گوسی به منظور ارزیابی خطر آلودگی فلزات سنگین و عناصر سمی در آب های منطقه مس سرچشمه است.

مواد و روش ها

در این مقاله، از 924 نمونه مربوط به 82 نقطه و 9 عنصر سنگین از سه منطقه متفاوت شامل زهاب های سطحی رودخانه شور، سدهای رسوبگیر و سایت اصلی معدنکاری منطقه مس سرچشمه استفاده شد و پهنه بندی مکانی انجام شد. اطلاعات بر اساس استاندارد سازمان حفاظت محیط زیست در دو کلاس خطر کم و زیاد طبقه بندی شدند. از تحلیل بیزین و الگوریتم های یادگیری بیزین برای تحلیل و بررسی خصوصیات همبستگی عناصر سنگین و استخراج وزن های بیزین استفاده شد. بر اساس ساختار بدست آمده از شبکه بیزین، عناصر روی، آهن و مولیبدن به عنوان پارامترهای کلیدی آلودگی منطقه مورد مطالعه انتخاب شدند. برای این 3 عنصر، احتمال شرطی به هر نقطه اختصاص داده شد و شاخص ریسک بیزین (BRI) به عنوان نرخ خطی وزن دهی کلاس های ریسک، محاسبه شد. در نهایت مدل سازی زمین آماری و روش شبیه سازی متوالی گوسی (SGS) برای تولید نقشه های ریسک آلودگی بر مبنای شاخص BRI و نقشه انحراف استاندارد بکار برده شد.

نتایج و بحث

براساس نتایج تحلیل بیزین سه عنصر Zn، Mo و Fe به عنوان مشخصه های اساسی و کلیدی در تعیین و پیش بینی ریسک آلودگی زون های مورد مطالعه تشخیص داده شدند و متعلق به ساختار اصلی شبکه بیزین با الگوریتم MWST بودند. نتایج نشان دادند که بیشترین ریسک آلودگی در مناطق سایت اصلی معدنکاری و در سدرسوبگیر وجود دارد. بر اساس نتایج حاصله از مولفه های BRIZn، BRIMo و BRIFe، قسمت هایی از مناطق جنوبی و شمالی واقع در زون شماره 1 (سایت اصلی معدنکاری) و اکثر نقاط زون شماره 3 (سد رسوبگیر) شامل مناطق غربی، مرکزی و جنوبی ریسک زیاد آلودگی دارند که باید تمهیدات لازم برای رفع مشکل آلودگی منابع آب در این مناطق اندیشیده شود. نتایج در زون شماره 2 (زهاب جاری در رودخانه شور) ریسک آلودگی کمی را نشان دادند. طبق نتایج، به طور متوسط به ترتیب 19 و 22 درصد مساحت زون ها در کلاس های ریسک خطر آلودگی زیاد و کم قرار گرفتند. نقشه پهنه های حاصل از ریسک و غلظت فلزات سنگین نشان دهنده انحراف معیار زیاد و تغیرات وسیع آنها در محدوده مجتمع مس و سد رسوب گیر است و انتقال فلزات از محل مجتمع مس و تجمع آنها در سد را نشان می دهد و نیاز به پایش و تصفیه فلزات سنگین از زه آب تولیدی شرکت مس و لزوم استحصال بهتر فلزات جانبی از زه آب مس را ایجاب می نماید.

نتیجه گیری

طبق نتایج آلودگی عناصر سنگین و سمی در منابع آب منطقه مس سرچشمه و جریان های پایین دست آن بالاست که باعث نفوذ آلاینده ها به منابع آب زیرزمینی دشت رفسنجان می شود و نشان دهنده فقدان روش استحصال مناسب فلات سنگین در فرآیند های مجتمع مس سرچشمه است. 

نوع مقاله:
مقاله پژوهشی/اصیل
زبان:
فارسی
صفحات:
165 -186
لینک کوتاه:
magiran.com/p2108265 
برخی از خدمات از جمله دانلود متن مقالات تنها به مشترکان مگیران ارایه می‌گردد. شما می‌توانید به یکی از روش‌های زیر مشترک شوید:
اشتراک شخصی
در سایت عضو شوید و هزینه اشتراک یک‌ساله سایت به مبلغ 400,000ريال را پرداخت کنید. همزمان با برقراری دوره اشتراک بسته دانلود 100 مطلب نیز برای شما فعال خواهد شد!
اشتراک سازمانی
به کتابخانه دانشگاه یا محل کار خود پیشنهاد کنید تا اشتراک سازمانی این پایگاه را برای دسترسی همه کاربران به متن مطالب خریداری نمایند!
توجه!
  • دسترسی به متن مقالات این پایگاه در قالب ارایه خدمات کتابخانه دیجیتال و با دریافت حق عضویت صورت می‌گیرد و مگیران بهایی برای هر مقاله تعیین نکرده و وجهی بابت آن دریافت نمی‌کند.
  • حق عضویت دریافتی صرف حمایت از نشریات عضو و نگهداری، تکمیل و توسعه مگیران می‌شود.
  • پرداخت حق اشتراک و دانلود مقالات اجازه بازنشر آن در سایر رسانه‌های چاپی و دیجیتال را به کاربر نمی‌دهد.