فهرست مطالب

  • سال دوم شماره 3 (پیاپی 7، پاییز 1393)
  • تاریخ انتشار: 1393/08/13
  • تعداد عناوین: 8
|
  • صفحه 3
  • احدفرامرز قراملکی صفحه 5
    تحلیل جایگاه اخلاق در فلسفه برای کودک بر بازانگاری به فلسفه در چهار سطح فلسفه ورزی (شامل تجربه فلسفی و تفکر فلسفی)، فلسفه پژوهی، فلسفه گویی و فلسفه خوانی است. سه مفهوم اخیر به مفهوم پایه یی فلسفه ورزی استوار است. فلسفه ورزی در سنت یونانی اسلامی دو حیثیت نظری و عملی دارد و مفهوم مهم سلوک هر دو حیثیت را به یکدیگر پیوند میدهد. استکمال نفس و تشبه به اله به این سلوک ناظرند. استکمال نفس در گفتمان حکمت متعالیه، نه بدست آوردن کمالات ثانیه بلکه استکمال جوهری نفس و کمال یابی در کمال نخستین(نفس) است. پس فلسفه ورزی بمعنای راستین کلمه با تحول وجودی فرد که بنیان تحول اخلاقی است، همراه است. فلسفه گویی و فلسفه خوانی که عاری از چنین تحولی باشد، زبان آوری، سخن پروری، تمرین انتقال الفاظ و انباشتن ذهن از مفاهیم مرتبط یا غیرمرتبط است. فلسفه برای کودک بر پایه چنین تفسیری از فلسفه ورزی ماهیت اخلاقی دارد و بر رشد و تحول وجودی کودک تاکید میکند.
    کلیدواژگان: گفتمان حکمت متعالیه، استکمال نفس، فلسفه ورزی، تحول وجودی، تربیت اخلاقی
  • نادیا مفتونی، محمود نوری صفحه 19
    رابطه تخیل و تفکر در خور، تامل است؛ به این معنا که آیا خلاقیتهای خیال میتواند منجر به اندیشه ورزی و ادراک عقلی شود یا نه. فارابی خیال را برخوردار از خلاقیتهای ذومراتب و توانایی حفظ تصاویر محسوسات، تفصیل و ترکیب آنها، تصویرسازی از سایر صور و حتی معانی و مفاهیم میداند و بر آن است که انسان میتواند بر معقولات و معانی و مفاهیم، خواه عملی و خواه نظری، لباس خیال بپوشاند و آنها را به ادراک حسی مخاطب بنشاند. مخاطب پس از دریافت و ادراک حسی، با نردبان خیال به مرتبه معقولات بالا میرود. اگر این معقولات از برهان یا وحی اخذ شده باشند، سعادت را محاکات کنند، مخاطب بر نردبان خیال به مقام برهان یا وحی نزدیک می شود و به سعادت نایل میگردد. اگر کلیات و مفاهیم شامل شقاوت و نقص و رذیلت، جامه خیال بپوشند، مخاطب به حضیض شقاوت و رذیلت سقوط میکند.
    کلیدواژگان: تفکر، تخیل، خلاقیت، فارابی
  • محسن جاهد صفحه 33
    یونانیان در تربیت کودکان و نوجوانان خود سعی وافری داشتند، اما آغازگر مباحث نظری در این خصوص را سقراط دانسته اند. پس از او، افلاطون و ارسطو در اندیشه ورزی درباره اخلاق و تربیت گامهای بلندی برداشته و دیدگاه های موثری ارائه دادند. ارسطو پاره یی از اندیشه های اخلاقی تربیتی آن دو را پذیرفت و پاره یی دیگر را به نقد کشید و خود با اندیشه یی مستقل راه جدیدی گشود. نوشتار حاضر در پی آن است تا مبادی نظری و توصیه های تربیتی او را استخراج کرده و با استفاده از دیدگاه های شارحان وی تا حدی برخی گره های موجود در فهم اندیشه های اخلاقی تربیتی وی را بگشاید.
    کلیدواژگان: ارسطو، فضیلت، تربیت، عادت
  • مجتبی فائق صفحه 47
    انسان بطور ذاتی خلاق است. در دنیای در حال تغییر و تحول امروزی، خلاقیت، شرط بقا و دوام زندگانی تلقی میشود. انسان با اتکا به خلاقیتهایش برای مسائل مختلف، راه حلهای سنجیده می یابد، با دگرگونی ها سازگار می شود و نیازهایش را برآورده میسازد.
    در آموزه های روایی و تعالیم ائمه معصوم(ع) خلاقیت بعنوان رکنی انسانی در تربیت کودک مورد توجه قرار گرفته است. مهمترین وجه خلاقیت که در روایات بر آن تاکید شده، خلاقیت در استدلال پیرامون مباحث اعتقادی و اصول دین است. ارکان خلاقیت بر مبنای تعالیم معصومین(ع) عبارتند از: والدین، مربیان آموزشی، کودک و علوم مفید که خود ناظر به علوم اعتقادی و کلامی است.
    شیوه های پرورش خلاقیت براساس رویکرد ائمه هدی(ع) درسه دوره نونهالی، نوجوانی و جوانی متفاوت است. در دوران نونهالی، پرورش خلاقیت از طریق داستانها و بازی های تامل برانگیز، در نوجوانی با مشاهده و آزمایش و در جوانی با مشورت گرفتن از فرزند صورت میپذیرد.
    کلیدواژگان: خلاقیت، تفکر خلاق، تفکر منطقی، تربیت کودک، روایات معصومین(ع)
  • عاطفه یوسفی صفحه 63
    داستان یکی از مهمترین و تاثیرگذارترین ابزارها برای آموزش فلسفه به کودکان است. بیان غیرمستقیم از طریق داستان، ضمن تاثیر بیشتر بر مخاطب، امکان هم ذات پنداری با شخصیتهای داستانی را فراهم میکند. خواندن و شنیدن داستان، سبب افزایش مهارتهای کلامی و شنیداری کودکان می شود و قدرت تخیل و تفکر آنها را پرورش میدهد. در نوشتار پیش رو که حاصل پژوهشی کتابخانه یی و اسنادی در مورد نقش و کاربرد داستان در برنامه فلسفه برای کودکان است، انواع داستان، ویژگی ها، اهداف و تفاوت داستان فلسفی با داستانهای معمولی بیان شده است. داستانهای مورد استفاده در این برنامه بطور کلی به دو دسته تقسیم میشوند؛ علاوه بر داستانهای تالیفی که صرفا به همین منظور به رشته تحریر درآمده اند، هر داستان دیگری (مانند داستانهای کودک، عامیانه و آثار ادبی) نیز بشرط برخورداری از ویژگی های داستانهای فلسفی مانند مقبولیت ادبی، روانشناختی و عقلانی، قابلیت کندوکاو، میزان بالای گفتگو، خیال انگیزی و غیره قابل استفاده در این برنامه است. علاوه بر محتوای داستان، سوالاتی که در انتهای هر داستان طرح میشوند نیز میتوانند باعث جهت دهی فکری کودکان گردند و آنها را به تفکر و تعمق بیشتر وادارند.
    کلیدواژگان: داستان، آموزش تفکر، فلسفه برای کودکان، ویژگی داستانهای فلسفی
  • سپیده انصافی مهربانی، معصومه مدور صفحه 83
    بسیاری از تحقیقات نشان داده اند که عدم توفیق نظامهای تربیتی را باید در کمبود الگوها و برنامه روشن و واضح در وظایف مربیان پرورشی که بگونه یی ریشه در فقدان مبانی نظری فعالیتهای تربیتی دارد، جستجو کرد؛ چرا که هرگونه برنامه، الگو و شرح وظایفی براساس یک مبنا و بتعبیر دیگر، چارچوب نظری تهیه میشود. این نوشتار تلاشی برای مقایسه تربیت عقلانی در گفتارهای حضرت علی(ع) و آراء جان دیویی میباشد. روش تحقیق، کتابخانه یی و براساس روش یکی از برجسته ترین محققان تعلیم و تربیت مقایسه یی بنام «بردی» استوار است. با توجه به گفتارهای امیرمومنان(ع) در این نوشتار میتوان تربیت عقلانی را رشد و پرورش عقل در دو جنبه نظری و عملی در جهت دستیابی به اهداف معین تعریف کرد. اهداف تربیت عقلانی با توجه به گفتار حضرت علی(ع) عبارتند از: قرب الهی، علم، ایمان، عمل و روش های تربیت عقلانی با توجه به گفتار ایشان عبارتند از: علم آموزی، اندیشه ورزی، تدبر، تجربه اندوزی، حقیقتجویی و تزکیه نفس.
    جان دیویی نیز تربیت عقلانی را انتقال کنجکاوی کم و بیش تصادفی و اظهارنظر متفرقه را به گرایشهای هوشیارانه و پژوهش محتاطانه و دقیق میداند و برای آن اهداف و روش مطرح میکند. دیویی معتقد است هدف تربیت را باید از جریان تربیتی استخراج نمود و با تحمیل هدفهایی که از بیرون بر اشخاص اعمال میشود، مخالف است و هدف و وسیله را یکی میداند. او همچنین برای تربیت عقلانی روش حل مسئله را مطرح میکند.
    در نتیجه، وجوه اشتراک گفتارهای حضرت علی(ع) و جان دیویی درباره تربیت عقلانی، کم و وجوه افتراق آنها در این زمینه بسیار است.
    کلیدواژگان: تربیت، تربیت عقلانی، جان دیویی
  • عاطفه سوهانی صفحه 111
    زندگی در دنیای کنونی با پدیده های جدید و متنوع و بهم پیچیده یی روبروست که داشتن دانایی ها، توانایی ها و امکانات را اجتناب ناپذیر میسازد. در این میان، نوجوانان ما نیازمند فضای شاد برای شاداب زیستن هستند. در شرایطی که اکثر منازل شهری تبدیل به آپارتمانهای کوچک و بدور از فضاهای بازی شده است، دست کم کاری که میتوان در تامین بهداشت جسمی و روحی فرزندان داشته باشیم، ایجاد فضای مفرح و شادی بخش در مدرسه است و با فضاسازی مناسب در مدارس به شادزیستن فرزندان خود کمک بسیار مهمی خواهیم کرد.
    برای دستیابی به تحقق آرمانهای مربوط به شاداب سازی مدارس، باید تحولات جدیی در نگرش مدیران و مسئولان نظام آموزش و پرورش ایجاد نمود. در واقع شاداب سازی مدارس را باید در هر دو ابعاد ظاهری و معنوی جستجو کرد.
    در نوشتار حاضر ابتدا به معنای شادبودن از دیدگاه اسلام و روانشناسان پرداخته و سپس از دیدگاه نظام آموزش و پرورش به این موضوع اشاره شده و در پایان، راهکارها و پیشنهادهای مناسبی جهت ایجاد مدرسه شاد و بانشاط ارائه گردیده است.
    کلیدواژگان: شادی و نشاط، کودک، آموزش و پرورش، مدرسه
|
  • Ahad Faramarz Qaramaleki Page 5
    The analysis of the place of ethics in philosophy for children is based on a study of philosophy at four levels: philosophical study (including philosophical experience and thought), research on philosophy, teaching philosophy, and reading philosophy. The last three are based on the fundamental concept of philosophical study, which enjoys two theoretical and practical modes in the Islamic-Greek tradition. Here, the important concept of wayfaring connects the two modes with each other. The perfection of the soul and seeking resemblance to God depend on the same wayfaring. In the Transcendent Philosophy, the perfection of the soul means the trans-substantial perfection of the soul and seeking perfection in the primary perfection (of the soul) rather than attaining secondary perfections. Therefore, philosophical study in the real sense of the word is accompanied by the ontological transformation of individuals, which is the basis of moral transformation. A philosophical teaching and reading which lacks such a transformation is the same as eloquence, oratory, practicing the transfer of words, and filling the mind with related and unrelated words. Based on such an interpretation of philosophical study, philosophy for children enjoys an ethical nature and emphasizes children’s ontological growth and transformation.
    Keywords: discourse of the Transcendent Philosophy, perfection of the soul, philosophical study, ontological transformation, moral education
  • Nadia Maftuni, Mahmoud Nouri Page 19
    The relationship between imagination and thinking deserves rigorous scrutiny. For example, one might ask whether the creative acts of the imaginal faculty will lead to reflection and rational perception. Farabi believes that imagination enjoys some graded creativities and has the ability to preserve the images of sensible things, compare and combine them with each other, and create images from other forms and even meanings and concepts. He also maintains that Man can dress intelligibles, meanings, and concepts, whether practical or theoretical, in the robe of imagination and present them to the sense perception of the addressee. After receiving and perceiving them through their senses, the addressees ascend to the level of intelligibles using the ladder of imagination. If these intelligibles are obtained from arguments or revelation, they mirror happiness. As a result, the addressees approximate the station of argumentation or revelation on the ladder of imagination and attain happiness. If universals and concepts such as viciousness, defect, and other vices are imagined, the addressees descend to the level of adversity and wickedness.
    Keywords: thinking, imagination, creativity, Farabi
  • Mohsen Jahed Page 33
    The Greeks generally paid great attention to the training and education of children and adolescents. Yet, it is Socrates who is considered to be the initiator of theoretical discussions in this regard. Following him, Plato and Aristotle took some big steps forward concerning the philosophy of ethics and education and provided a number of useful views in this regard. Aristotle accepted some of the ethical-educational ideas of Plato and Socrates, while he criticized some others. Finally, he introduced a new approach based on his own philosophy. This paper intends to explain the theoretical bases of his educational theory and recommendations. Besides, by referring to the views of the commentators of Aristotle, it aims to pave the way for understanding his ethical-educational thoughts by clarifying some of the ambiguities in this regard.
    Keywords: Aristotle, training, virtue, habit
  • Mujtaba Faiq Page 47
    Man is creative by Nature. In the changing world of today, creativity is an important condition for survival. Relying on their creative abilities for solving problems, people find reasonable solutions, match themselves with changes, and satisfy their needs. In the teachings and traditions of the Infallible Imams (a), creativity is viewed as a basic human principle in training children. The most important type of creativity which has been emphasized in Islamic traditions is creativity in reasoning in religious discussions and principles. The main pillars of creativity, based on the teachings of the Infallible Imams (a), are as follows: parents, teachers, children, and useful sciences, which are themselves based on religious and kalami sciences.There are different methods of developing creativity based on the Imams’ approach during childhood, teenage years, and youth. During childhood, creativity is developed through storytelling and playing thought-provoking games; during teenage years, it is developed through observation and trial and error; during youth, this is done through counseling.
    Keywords: creativity, creative thinking, logical thinking, training of children, traditions of the Infallible Imams (a)
  • Atefeh Yusefi Page 63
    Stories are one the most important and effective tools for teaching philosophy to children. The indirect expression of ideas through stories, while having a greater impact on readers or listeners, enables them to identify themselves with the characters of the story to a greater extent. Reading and listening to stories improves the speaking and listening skills of children and develops their imagination and thinking powers. The present paper reports on a library and documentary research on the role and application of stories in the program of philosophy for children. Here, the writer has explained the different types of story, their characteristics, objectives, and differences, and the difference between philosophical and ordinary stories. The stories used in this program are generally divided into two groups: stories specifically written for this program and all other stories (such as children’s stories, folktales, and literary works) provided that they have the characteristics of philosophical stories, including literary, psychological, and intellectual value, promoting research and inquiry, provoking discussion, and stimulating imagination. In addition to the content of the story, the questions posed at the end of each could direct the children’s thoughts to specific directions and encourage them to deliberate more profoundly on the ideas in the content of the stories.
    Keywords: story, teaching philosophy, philosophy for children, characteristics of philosophical stories
  • Sepideh Ensafi Mehrabani, Masumeh Modawwar Page 83
    Many studies indicate that the reasons for the failure of educational systems should be sought in the shortage of clear-cut models and programs dictating the duties of counselor-instructors, which is, by itself, rooted in the shortage of theoretical principles underlying educational activities. This is because any program, model, and job description is developed according to a theoretical basis or framework. In this paper, the writers have tried to compare the idea of intellectual training in the words of Imam Ali (a) and John Dewey. In doing so, they have conducted a library research following the method of one of the most prominent researchers in the field of education called George Z.F. Bereday. Given the words of the Commander of the Faithful (a), in this paper intellectual training can be defined as the cultivation of the intellect in terms of both theoretical and practical aspects in order to attain specific goals. These goals, according to Imam Ali (a), are as follows: gaining proximity to God, attaining knowledge, developing faith, and putting knowledge to good practice. We also infer from his words that the methods of intellectual training include: accumulating knowledge, thinking, profound deliberation, collecting experience, seeking the truth, and self-purification.John Dewey also considers intellectual training to be the transfer of relatively random curiosity and accidental thoughts to intelligent tendencies and cautious and meticulous research and proposes some goals and methods for it. He believes that the goal of education or training should be extracted from the educational trend. He disagrees with the imposition of goals on individuals from the outside and equates the means with the end. He also proposes a method of problem solving for intellectual training. As a result, the writers see just a few common points but several differences in the words of Imam Ali (a) and John Dewey concerning intellectual training.
    Keywords: training, intellectual training, John Dewey
  • Atefeh Sohani Page 111
    Living in today’s world of new, diverse, and complicated phenomena inevitably demands certain types of knowledge, abilities, and facilities. Here, our teenagers need a delightful environment for living a happy life. Now that most houses in cities have turned into small apartments lacking any kind of play areas, the least we can do in order to provide for their physical and mental health is to create a happy and joyful atmosphere at schools. By creating appropriate spaces at schools we can contribute significantly to our children’s living a happy life. In order to actualize the idea of having a happy school environment, the views of the authorities in the training and educational system must undergo serious changes. In fact, creating a happy school environment demands our attention to both external and spiritual dimensions of this idea. The present paper initially deals with the meaning of being happy according to Islam and psychologists. Then it examines the problem from the point of view of the training and education system. Finally, the writer presents some appropriate strategies and suggestions for creating a happy and joyful school environment.
    Keywords: happiness, children, training, education, school