فهرست مطالب

ادب عربی - سال هفتم شماره 1 (بهار و تابستان 1394)
  • سال هفتم شماره 1 (بهار و تابستان 1394)
  • تاریخ انتشار: 1394/06/13
  • تعداد عناوین: 15
|
  • رضا افخمی عقدا، محمدصادق ضرونی صفحات 1-22
    مقامات بدیع الزمان همدانی یکی از ارزشمندترین آثار قدیم عرب به شمار می رود که به سرعت توانست مورد توجه ادبا و حتی عامه مردم قرار بگیرد، چرا که بدیع الزمان توانست با خلاقیت و هوش کم نظیر خود برای اولین بار بسیاری از عناصر داستانی نظیر شخصیت پردازی، حادثه، پیرنگ، صحنه، گفتگو، حقیقت نمایی و... را در آنها به کار بگیرد. شخصیت و شخصیت پردازی، محوری ترین عنصر داستانی درمقامات وحلقهارتباطیبیندیگرعناصر داستانیاست که در مقامات به مانند دیگر داستان های کوتاه به دو شیوه مستقیم و غیر مستقیم بکار گرفته شده است. این مقاله با بررسی و تجزیه و تحلیل شیوه های شخصیت پردازی در داستان های معاصر به بررسی و تطبیق آن در مقامات بدیع الزمان همدانی پرداخته و چگونگی بکارگیری این عنصر در مقامات را از دیدگاهی علمی بیان می کند.
    با توجه به ویژگی شخصیت های موجود در مقامات بدیع الزمان و میزان توانمندی و توفیق وی در استفاده از این عنصر به این نتیجه می رسیم که بدیع الزمان با استمداد از ویژگی های توده مردم هم عصرش توانسته است، حقیقت نمایی شخصیت هایش را بیشتر نماید تا خواننده را وادار کند که بپذیرد شخصیت هایی به مانند آنچه که در مقامات می بیند، وجود دارد. این شخصیت ها نه موجوداتی فرا زمینی و پیچیده اند که در نزد خواننده ارتباطشان با واقعیت قطع شود و نه بسیار ساده و تک بعدی که خواننده به راحتی تمامی رفتار و اعمال و گفتار آنها را پیشگویی کند. بدیع الزمان با ذکر نمونه هایی عینی از اعمال، رفتار و گفتار شخصیت ها در مقامه های مختلف در این کار چنان موفقیتی به دست آورد که هنوز هم با گذشت حدود ده قرن، کمتر کسی توانسته است یک راوی به مانند «عیسی بن هشام» و یک قهرمان چون «ابوالفتح اسکندری» بیافریند.
    کلیدواژگان: مقامات، بدیع الزمان همدانی، عنصر شخصیت
  • علی افضلی، فاطمه اعرجی صفحات 23-40
    مکتب اگزیستانسیالیسم نهضتی برای اعتراض به نظام ها و قانون های آرمانگرایانه ای است که قصد دارند بر انسان سیطره یابند. این نهضت از یک مفهوم صرف فلسفی تجاوز کرده و توانست به خوبی در هنر و ادبیات جای خود را باز کند. رمان «ستاره آگوست» اثر صنع الله ابراهیم نیز در سایه این رویکرد فکری، در جست و جوی انسان گرایی تازه ای برآمده که به انسان و مفهوم وجودی او می پردازد و «ماهیت» انسان را از «وجود» او مجزا می داند. برای او، قدرت انتخاب، اختیار و آزادی مطلق قائل می شود و همین مساله انتخاب و تصمیم گیری برای سرنوشت و آینده، باعث احساس دلشوره، هراس و نومیدی در شخصیت اصلی این داستان می شود. نگارنده این داستان که خود شاهد دهشت ها و محنت های ناشی از خردگرایی محض و فرو پاشیدن مبانی انسانیت بوده است، می کوشد رمانی بیافریند که هر چند اقتداری در شخصیت داستان نیافریده و هویتی کامل و یکدست از او منتقل نمی کند، در بطن خود برای فعلیت و فاعلیت انسان ارزش قائل می شود.
    کلیدواژگان: آزادی، اگزیستانسیالیسم، مسوولیت، صنع الله ابراهیم، ستاره آگوست
  • ابوالحسن امین مقدسی، سیمین غلامی صفحات 41-60
    عقاد از نویسندگان و ناقدان برجسته معاصر مصری است که با نگارش کتاب «ابن الرومی: حیاته من شعره» کوشیده است، دیدگاه های قابل تاملی درباره این شاعر بزرگ بدست دهد. او معتقد است که ابن رومی شاعر برجسته عصر عباسی، سرآمد معاصران خود به شمار می آید، اما برخلاف جایگاه ادبیش پادشاهان از او حمایت نکردند.
    از آنجا که عقاد نکات نقدی مهمی را درباره ابن رومی مطرح می کند، بررسی کتاب وی حائز اهمیت است. نوشته پیش رو به بررسی و تحلیل آراء عقاد می پردازد. ولی تمامی نظریه های عقاد به دور از نقیصه نبوده و یا اینکه برخی از نظریه های او نیازمند تغییراتی بوده است، از این رو در این جستار دیدگاه های نویسندگان و ناقدان دیگر برای تایید یا رد نظریه های وی آورده شده و در پایان هر مطلب نیز، نظر برتر و نتیجه منطقی به همراه استدلال، بیان شده است.
    کلیدواژگان: عقاد، ابن رومی، اشعار ابن رومی
  • کمال باغجری، شهریار نیازی صفحات 61-86
    نظریه و نقد پسااستعماری هرچند در حیطه نظریه، گام های درخور توجهی را در کشورمان برداشته است، در میدان کاربرد و تطبیق هنوز هم رهیافتی بیگانه و مهجور به شمار می رود. جلوه بارز این بیگانگی، رمان کوتاه موسم هجرت به شمال اثر طیب صالح (نویسنده سرشناس سودانی) است که علی رغم یدک کشیدن عنوان بزرگ ترین رمان عربی قرن بیستم از سوی آکادمی ادبیات عربی و بسیاری از محافل ادبی دیگر، و به تبع آن توجه ویژه ناقدان ادبی به این اثر و به ویژه سه بار ترجمه به زبان فارسی، هنوز هم نتوانسته جایگاه مطلوبی در میان خوانندگان و ناقدان ادبی کشورمان به دست آورد. پژوهش پیش رو با هدف برداشتن گامی خرد در حوزه این رهیافت نقدی، درصدد خوانشی پسااستعماری از موسم هجرت به شمال برآمده و به واکاوی و تحلیل مفاهیمی پسااستعماری از قبیل من/ دیگری (مرکز و حاشیه)، دورگه بودگی، نژاد، اروپا محوری و جنسیت در متن روایی مزبور پرداخته است. بر اساس این پژوهش، عامل اصلی موفقیت موسم هجرت به شمال در میان ده ها رمان عربی مشابه، در تصویر عینی و برهنه آن در بدست دادن مفاهیم پسااستعماری و به دنبال آن، اجتناب از هرگونه نگاه ایدئولوژیک و پیام محور و یا آرمانی به روابط میان استعمارگر و استعمار زده است. این رمان با بدست دادن تصویری برهنه و هولناک از خرد شدن هویت جامعه سودانی، به ویژه طبقه روشنفکر این کشور، تاثیرات و پیامدهای دردناک اجتماعی، اقتصادی و سیاسی استعمار نو را با بهره گیری از روایتی چند لایه و متکثر به تصویر کشیده است.
    کلیدواژگان: نقد پسااستعماری، موسم هجرت به شمال (موسم الهجره إلی الشمال)، من، دیگری، دورگه بودگی، اروپا محوری
  • ابوالفضل رضایی، علی عدالتی نسب صفحات 87-110
    جواهری، بزرگترین شاعر کلاسیک معاصر عراق، در سال 1900 در نجف اشرف، در خانواده ای فرهیخته و صاحب علم و ادب دیده به جهان گشود. محیط علمی و فرهنگی نجف، شرایط علمی و ادبی حاکم بر خانه و ذوق و نبوغ ادبی شاعر باعث شد تا او به اشعار پیشینیان به ویژه شاعران دوره عباسی روی آورد و به مطالعه و حفظ دیوان های شاعران نامدار این دوره بپردازد. این امر باعث شد که شاعر در سرودن اشعار خود از شعرای بزرگ این دوره چون: ابوالعلاء معری، بحتری، متنبی، ابوتمام، و دیگر شاعران معروف الگو بگیرد و به شیوه آنها شعر بسراید. به طوری که این الگوبرداری را می توان به روشنی در اشعار وی مشاهده کرد. او شاعری است که اشعارش کلاسیک و در زمره شاعران مکتب سنت گرای شعر معاصر قرار دارد. در این مقاله پس از بررسی زندگی و اشعار جواهری و تحلیل اشعار وی، با ذکر شواهد و دلایل، گرایش های شاعر به شعر و شاعران دوره عباسی ثابت شده و روشن می شود که جواهری در اغراض و سبک شعری خود از شعر دوره عباسی بسیار اثر پذیرفته است به طوری که با صرف نظر از زمان، می توان ادعا کرد او شاعری عباسی است که فقط زمان او را موخر داشته و به عنوان شاعر معاصر شناخته شده است.
    کلیدواژگان: جواهری، شعر معاصر عراق، سبک شعری، شعر دوره عباسی، گرایش های شعر عباسی
  • هادی رضوان صفحات 111-128
    «منهاج البلغاء و سراج الادبا» ی حازم قرطاجنی را می توان یکی از تاثیرگذارترین آثار در بلاغت و نظریه شعر عربی به شمار آورد. اگرچه حازم در محیطی متاثر از فلسفه ابن رشد پرورش یافته و با یک واسطه شاگرد او نیز به حساب می آید، اما او در این کتاب - که سبکی فلسفی بلاغی دارد- در پایه گذاری و بیان نظریه شعر عربی کاملا متاثر از ابن سیناست. او در کتاب خود بی آنکه نامی از ابن رشد ببرد، بارها عبارات ابن سینا را نقل می کند و در مسائلی چون محاکات، تخییل، وزن و صدق و کذب، آرای او را مبنای کار خود قرار می دهد. حازم در کتاب منهاج البلغاء به دنبال محقق ساختن وعده ابن سینا در بنیان گذاری دانش محض شعر است. این مقاله میزان تاثیر پذیری حازم از مکتب سینوی را مورد بررسی قرار می دهد، به بیان مهمترین عناصر شعری از دیدگاه ابن سینا و حازم می پردازد و به تفاوت های موجود در آرای آن دو اشاره می کند.
    کلیدواژگان: نظریه شعر عربی، حازم قرطاجنی، تخییل، وزن، محاکات، حکمت سینوی، ابن سینا
  • محمد صالح شریف عسکری، مرتضی زارع برمی صفحات 129-154
    روایت، ابزاری شناختی برای فهم تجربه است و نظریه جریان سیال ذهن یکی از شیوه های نوین و رایج روایتی در تحلیل آثار ادبی به شمار می رود. محتوای اندیشه، در شیوه جریان سیال ذهن به جهت توصیف دقیق و لحظه ای؛ کارکردی بنیادین می یابد و در قالب شگردها و تکنیک های روایی همچون تک گویی درونی، نمایشی، خودگویی و دانای کل به شیوه اول، دوم یا سوم شخص ظاهر می شود.
    پژوهش حاضر برآن است پس از اشاره ای کوتاه به ویژگی ها و مولفه های جریان سیال ذهن، با انتخاب هفت قصیده عربی پیش از اسلام(معلقات سبع) و طرح هویت داستانی این قصیده ها، آن ها را در چارچوب تکنیک های روایتی جریان سیال ذهن تحلیل کند. به عبارت دیگر، درصدد پاسخ گفتن به این پرسش هستیم که آیا می توان بخشی از میراث شعری ادبیات عربی را در چارچوب جریان سیال ذهن جای داد؟ ذکر این نکته ضروری است که صفت جریان سیال ذهن به آن بخش از آفرینش های ادبی اطلاق می شود که همه یا بخشی از مشخصه های این جریان را دارا باشند. با این توضیح، کاویدن معلقات سبع به معنای انتساب آن ها به شیوه مورد نظر نیست؛ بلکه کوششی است تا کاربرد تکنیک های مدرن روایتی را در آثاری از این دست نشان دهد. یافته های پژوهش نشان می دهد شاعران معلقات براساس انگیزه و اغراض شعری از یک تکنیک روایی غالب در کنار دیگر شگردهای روایی استفاده کرده اند؛ تعداد این شگردها بین دو تا سه شکل متغیر است.
    کلیدواژگان: معلقات سبع، جریان سیال ذهن، شگردهای روایی
  • حسین شمس آبادی صفحات 155-176
    مساله برتری شعر یا نثر و سخن درباره هریک، مساله تازه ای نیست، بلکه همزمان با پیدایش دانش های زبانی، یعنی: نحو، بیان و بلاغت مطرح گردید و به عنوان مشکلی حل نشدنی تاکنون باقی مانده است. بطور کلی ادبا و اندیشمندانی که به این موضوع پرداخته اند به دو دسته تقسیم می شوند: گروهی طرفدار نظم یا شعرند و گروه دیگر طرفدار نثر. در این میان گروه سومی نیز وجود دارد که دیدگاه منصفانه ای داشته و تاکید دارند که این برتری از پایه و اساس لزومی ندارد و روا نیست چنین کاری انجام پذیرد.
    به هر روی هرگز نمی توان حکم به برتری قطعی یکی بر دیگری یا ناتوانی یکی از آن دو در مقایسه با دیگری داد؛ زیرا بن مایه نظم و نثر یکی است، اما می توان گفت که شعر، هنر انتقال احساس از طریق کلام موزون است همانگونه که نثر، هنر انتقال اندیشه از طریق کلام منثور است.
    کلیدواژگان: شعر، نظم، نثر فنی، برتری، پیروان، نقد، دیدگاه ها
  • محمدحسن فوادیان، موسی عربی صفحات 177-196
    دعاهای امام سجاد (ع) از سبک هنری و ادبی ویژه ای برخوردار است، توجه به این بعد از دعاها که از آنبهادبیاتدعایادمی شود، بسیارضروری است.در این مقاله سعیداریم تا باروشی تحلیلی– توصیفی، تصویرسازی نشات گرفته از عنصر تشخیص را در دعاهای امام سجاد (ع) با هدف نشان دادن حس انگیزی وحرکت و پویایی که از امتیازات یک اثر ادبی است، مورد تحلیل و بررسی قرار دهیم.
    نتایج حاصل از این بررسی عبارتند از: گستره تشخیص در دعاهای صحیفه سجادیه، محدود به انسان وارگی نیست، بلکه علاوه بر انسان از سایر حیوانات نیز برای تشخیص استفاده شده است. تشخیص به عنوان یک صنعت ادبی که به تکلف بیانجامد در این دعاها مورد استفاده قرار نگرفته است، بلکه در راستای همان رابطه وجدانی با خالق -که هدف دعاست- شکل می گیرد و همین امر باعث می شود تا مخاطب نوعی از حس انگیزی و پویایی را در دعاهای امام سجاد علیه السلام بیابد و ارتباط بهتری با خداوند برقرار کند. دایره تشخیص در دعاهای مورد بررسی به یک جمله کوتاه محدود نمی شود بلکه در برخی موارد بخش اعظمی از یک دعا به تشخیص یک مفهوم یا پدیده تعلق می گیرد. بخش اعظمی از عناصری که در دعا تشخص می یابند فراتر از دنیای مادی است و در ذیل مفاهیم انتزاعی مفاهیمی چون حمد ورمضان و... نیز وجود دارد که می توان گفت بیشتر مورد توجه ادبیات دینی مخصوصا ادبیات دعاست.
    کلیدواژگان: تصویر، تشخیص، امام سجاد (ع)، دعا
  • امیر محمود کاشفی، غلامعباس رضایی هفتادر، شرافت کریمی صفحات 197-224
    شرح میر سید شریف جرجانی بر کافیه ابن حاجب معتبر ترین شرح فارسی این کتاب است. جرجانی با اسلوبی فصیح و روان و زبانی استوار و منطقی، اصول علم نحو را بیان کرده است. بحث منصرف و غیر منصرف از مباحث مفصل و پیچیده نحو است و جرجانی ابعاد مختلف این بحث را توضیح داده و آراء نحویان را آورده است. او در سبک و محتوا از رضی استرآبادی بسیار تاثیر پذیرفته است، و از آنجا که از ذهن منطقی و داشته های علمی کافی در علوم عربی بهره مند بوده و استقلال رای داشته و در استفاده از استدلال های تمثیلی توانا بوده است، این تاثیر پذیری جنبه ایجابی داشته و بر ارزش علمی و فنی شرح او افزوده است. در این مقاله ضمن بیان آراء جرجانی در بحث منصرف و غیر منصرف، به مقایسه آن با نظرات رضی پرداخته و تصویر روشنی از دیدگاه های هر دو شارح ارائه شده است تا با بررسی تطبیقی این دو شرح فارسی و عربی، علاقه مندان فارسی زبان، با آراء این دو عالم ایرانی در این مبحث و ابعاد مختلف آن آشنا شوند. همچنین جهت قابل فهم کردن مطالب برای عموم مخاطبان متن عربی شرح رضی ترجمه و متن فارسی شرح جرجانی در اغلب موارد نقل به معنا شده است.
    کلیدواژگان: شریف جرجانی، رضی استر آبادی، منصرف و غیر منصرف
  • علیرضا محمدرضایی، عیسی متقی زاده، فاطمه اکبری زاده صفحات 225-248
    جاحظ یکی از چهره های برجسته در عرصه نثر عربی در دوره عباسی محسوب می شود که آثار مهمی از وی به جا مانده است. در میان میراث ادبی او، کتاب «البخلاء» طنزی با ابعاد روانشناختی از شخصیت بخیل و حاصل معارف و تجارب اوست و به خوبی هنر جاحظ را می نمایاند.
    این ادیب گرانسنگ در کتاب «البخلاء» در قالب طنز، با تکیه بر وصف، موضوع بخل ورزی در زندگی بخلاء را دستمایه قرار داده و شخصیت و طرز تفکر بخیل را به تصویر کشیده است؛ آن گونه که شخصیت بخیل، شخصیتی منفعل و به دور از اجتماع نیست، بلکه فردی دانا است که با زیرکی و درایت و با شناخت کامل از خود، به تنظیم روابط با دیگران می پردازد و با بهره از هوش اجتماعی و یا همان هوش هیجانی، عوامل را در جهت موفقیت خویش سامان می بخشد.
    در این جستار کوشش می شود به روش تحلیلی توصیفی، شخصیت بخیل و ویژگی های آن در کتاب «البخلاء» با توجه به نظریه هوش هیجانی مطرح در حوزه روانشناسی بررسی شود. تحلیل روانشناختی شخصیت بخیل در کتاب «البخلاء» روشن می کند که آنان به لحاظ شخصیتی افرادی با هوش هیجانی بالایی بوده و با بهره گیری از آن، تعاملات خویش را سامان می داده اند.
    کلیدواژگان: البخلاء، جاحظ، طنز، هوش هیجانی، ابعاد هوش هیجانی
  • سید محمدرضی مصطفوی نیا، محمودرضا توکلی محمدی، سیامک ظفری زاده صفحات 249-274
    شعر جاهلی را باید آیینه تمام نمای زندگی اعراب جاهلی دانست؛ شعری که تصویرگر حیات مردم آن دوران بوده و پیرامون آن شکل می گیرد. شاید بتوان گفت بحث اطلال در مقدمه قصاید جاهلی و توجه به آن، از رایج ترین موضوعات شعر جاهلی به شمار می آید. وقوف بر اطلال، و گریستن بر آنها، به شعر جاهلی محدود نشده، و شاعران دوره های بعد نیز از این فن در مقدمه قصاید خود بهره برده اند، حتی در عصر عباسی نیز با وجود کمرنگ شدن این فن ادبی، شعرایی چون بحتری و ابن رومی از آن در اشعار خود بهره برده اند. استعمال اطلال به عنوان پدیده فنی رایج حتی تا اوایل قرن بیستم نیز ادامه داشت. پژوهش حاضر در صدد است تا پس از توضیح مختصری درباره اسباب سرایش مقدمه های طللی، با بررسی دقیق دواوین شعرای معلقات [به روایت تبریزی]، عناصر اساسی و مضامین مشترک مقدمه های طللی را مشخص، و مختصرا تحلیل نماید؛ و بعد از یک بررسی دقیق، واژه های مرتبط با اطلال، و پر بسامدترین آنها را مشخص کند. با این پژوهش مختصر می توان گفت که مقدمه طللی از ریشه دارترین مقدمه های شعری در تاریخ بنای شعر عربی به شمار رفته و صرفا یک روش تقلیدی یا فنی نیست که شاعر بدوی به آن پایبند باشد، بلکه فریادی است که هدفش ابراز احساسات نهفته شاعر نسبت به محبوبش بوده و ارتباط تنگاتنگی میان اطلال و معشوقه شاعر وجود دارد. همچنین با توجه به محیط ابتدایی و بدوی شاعر جاهلی، شایسته نیست که این موضوع از دید فلسفی و رمزی تفسیر گردد. امروالقیس با استعمال بیشترین واژه های طللی، در این زمینه برجسته ترین شاعر، محسوب می شود.
    کلیدواژگان: شعر جاهلی، معلقات، اطلال، مضامین مشترک
  • علیرضا میرزا محمد صفحات 275-300
    علم نحو، قرائت، معانی و تفسیر ازجمله علوم ادبی پایه به شمار می رود که برای شناخت زوایای گوناگون کلام خدا به دست دانشمندان مسلمان تدوین شده و مجموعه ای مشتمل بر سی رشته علمی، موسوم به ادبیات قرآنی شکل گرفته است. در راس این علوم، علم اعراب قرآن قرار دارد که از اهمیتی بسزا و جایگاهی والا برخوردار است و بسیاری از رجال علم و ادب به پژوهش در این باب همت گمارده و آثاری گرانقدر و ماندگار از خود برجای نهاده اند که کتاب «مشکل اعراب القرآن«، تالیف مکی بن ابی طالب قیسی ازآن جمله است. وی با تبحر در ادبیات عربی و علوم قرآنی به بحث در موارد دشوار اعراب قرآن پرداخته و در صورت لزوم نیز از وجوه قرائات، اختلاف نظر قراء و نحویان، اشتقاق کلمه، تفسیر آیه و موضوعات دیگر سخن به میان آورده است. این مقاله برآن است که با طرح مباحثی در علم نحو و قرائت و شرح حال و مرتبت علمی قیسی، به بررسی و تحلیل اسلوب وی در این اثر ادبی وزین بپردازد و دقایق و ظرایف به کار رفته در آن را روشن سازد.
    کلیدواژگان: اعراب قرآن، نحو، قرائت، سبک شناسی، نقد متون، قیسی
  • فرامرز میرزایی، رضا تواضعی، سید رضا موسوی صفحات 301-324
    «طنز ناسازوار» ویژگی بارز شعرسیاسی امل دنقل، شاعر برجسته مصری است که با بهره مندی بجا و هنرمندانه از آیات و مضامین قرآنی، آن را در شعر خود برجسته سازی کرده است. وی این ساز و کار ادبی را با رندی تمام و زیبایی خیره کننده ای، برای نشان دادن شرایط نابسامان اجتماعی و سیاسی حاکم برمصر به کار می برد تا تفاوت خنده آور اوضاع نابسامان کنونی را با وضعیت آرمانی نشان دهد. زیبایی این ناسازاوری طنزگونه سیاسی، در بهره برداری و فراخوانی از قرآن برای اهداف سیاسی است که به صورت شگفت آوری موجب آشنایی زدایی متن شعری شده است؛ به گونه ای که چنین تصور می شود که شاعر قرآن را بر خلاف اهداف آن به کار می برد؛ اما چنین نیست. با تحلیل روابط بینامتنی روشن می شود که شاعر سرکش مصری توانسته با نقدی گزنده، مخاطبان خود را به وضعیت تلخ سیاسی حاکم آشنا سازد. این مقاله به منظور تبیین متن شعری و پرهیز از برداشت های ناصواب، با روش تحلیل محتوا بر اساس تحلیل روابط بینامتنی، ارزش ادبی شعر این شاعر را دراستفاده از آیات ومضامین قرآنی روشن می سازد و می کوشد شبهه بهره برداری ناصواب از قران را برطرف نماید.
    کلیدواژگان: قرآن، امل دنقل، بینامتنی، ناسازواری
  • عبدالوحید نویدی، مجتبی عمرانی پور صفحات 325-346
    در نقد ادبی امروز دو اصطلاح تصویر و تصویرپردازی، حضور چشمگیری دارد. رکن اصلی زیبایی یک اثر ادبی، تصویر است و هر اندازه تصاویر پویاتر باشد، متن ادبی ارزشمندتر می شود. شعر شعرای اندلس از نظر مقام ادبی، از جایگاه والایی برخوردار و سرشار از تصاویر ادبی زنده و متحرک است. آنان با استفاده از صور خیال، آنچنان تصاویر زنده و پویایی خلق کرده اند که خوانندگان را شیفته خود می گرداند.
    با بررسی اشعار شعرای اندلس به روش توصیفی- تحلیلی، مشخص شد که تصاویر تشبیهی، استعاری و مجازی با مشارکت دادن حواس مخاطب، زمینه انتقال عواطف و احساسات این شعرا را فراهم آورده است. استفاده فراوان از رنگ ها و صداها و بهره گیری از طبیعت زنده و جاندار در تصاویر واقعی و مجازی از مهم ترین روش ها و ابزارهایی است که شعرای اندلس برای خلق و تولید تصاویر متحرک، جذاب و پویا از آنها سود جسته اند.
    کلیدواژگان: شعر، شاعران اندلس، تصویرپردازی، اثر ادبی
|
  • Reza Afkhami Aqda, Mohammad Sadeq Zarouni* Pages 1-22
    Maqamat of Badi Al- Zaman is the most valuble Arab old works, that it could pay attention rapidly literary men and even public people, because of Badi Al- Zaman be able to use with own rare creativity and intelligence for the first time alot story elements such as characte, event, plot, scene, dialogue, realty-view. Character and characterize is the basic story elements in Maqamat and communicative between another story elements, that in Maqamat like another short stories had Taken two direct and indirect ways. With regard to get result the aspect of Maqamat characteristics and amount skills success of Badi Al- Zaman who is help from group of people his contemporary, could have shown realty, until to make reder accept character, like what are know in Maqamat. These characters is not complex creatures that reader break up their relation with reality and not simply and unilateral that who was to predict all of act and behavior and their talk comfortable. Badi Al- Zaman to get so success said concrete example of actions, behavior and characteristics speed in different ranks in this work. Which after about 10 century, no one could be created such as “Isa Ibn-e- Hosham” and hero such as “Abo Alfath Eskandari”.
    Keywords: Maghamat, Badi Al zaman Hamedani, Character
  • Ali Afzali, Fatemeh Araji Pages 23-40
    Existentialism school is a movement for protest and objection against systems and idealistic rules which tends to dominating the human beings. This movement was exceeded from the mere philosophical concept and take his place in art and literature.the " star of August" the novel of Son’oallah Ibrahim, by this point of view, try to search new humanities which tend to consider the human and his existence content the novel is seprated the human essence from his existence It belive in human selection, human authority and human absolute freedom and these issues make the protagonist of the novel to feel in fear,worry and sadness The writer of this novel who saw himself the amazments and sorrows of mere affilication and wisdom and scater of human's essentials, try to create a novel that shows the human subjectivity and activity although it don’t show the mere and pure identity of the main character of the novel or his apparently power.
    Keywords: Arabic Novel, Existentialism, Responsibility, Sonollah Ibrahim, the Star of August
  • Abolhasan Amin Moghaddasi, Simin Gholami Pages 41-60
    Al-Aqad was a contemporary prominent critic and writer of Egypt who by authoring the book about Ibn al Rumi life and his poems‚ tried to present thoughtful view points, about this great poet. He believed that Ibn Al-rumi was a great poet of Abbasi era and was a poet laureate of his contemporary poets but unlike his literary position‚ he was not supported by the kings.
    It is worth noting that because Al- Aqad presented important critical opinions about - Ibn Al-Rum, reviewing this book is important . The present writing deals with Al-Aqad‚s concept‚ but since all Aqad's theories are not flawless or some of his theories need change therefore research and other ideas to confirm or reject his theories have been presented . At the end of the each subject‚ superior views and logical results along with reasoning will be expressed .
    Keywords: Al, Aqad, Ibn, Alrumi, poems of Ibn Al rumi
  • Kamal Baghjeri, Shahryar Niazi Pages 61-86
    This article is a Postcolonial study about season of Migration to the North a novel written by Tayyeb Salih (the renowned Sudanese writer). The novel, season of migration to the north, is the most famous postcolonial Arabic novel which has caught the attention of so many literary critics including Edward Sa’eed, the Palestinian-American literary theoretician, and even in 2001, the academy of Arabic literature in Damascus named it as the best Arabic novel in the twentieth century.
    A noticeable part of this research has been allocated to analysis of postcolonial concepts of the novel such as ego/other (core/periphery), hybridity, eurocentrism, and gender. It is worth noting that analysis of ego/other (core/periphery), in addition to text of the novel, includes some paratext elements like title and cover design. The primary outcome achieved from this composition is that the novel Season of Migration to the North, projecting a vivid objective image of economical and sociological position of Sudan and its intellectuals’ crisis in postcolonial period gained an elevated status among other similar Arabic novels.
    Keywords: postcolonial criticism, Season of Migration to the North, ego, other (core, periphery), hybridity, gender
  • Abulfazl Rezayi, Ali Edalati Nasab Pages 87-110
    Al-Jawahiri, one of the most illustrious contemporary classical poets of Iraq, was born in the holy city of Najaf to a cultured, scholarly, and cultivated family. The scientific and cultural environment of Najaf, the literary and scientific richness of his familial atmosphere, and Al-Jawahiri’s poetic taste and talent caused him to turn to his predecessor poets’ works, especially the ones from the Abbasid era, and to begin reading and memorizing the poetic collections of the well-known poets of that era. This led him to follow the styles of the great Abbasid era poets such as Abul ʿAla Al-Maʿarri, al-Buhturī, al-Mutanabbī, Abu Tammam, etc. to compose his own pieces of poetry, which can be apparently witnessed in his works. He is a poet with classical works, and is considered to be among the contemporary classicist poets. After presentation of his biography, the article at hand provides and analyses some of the Al-Jawahiri’s poems. Then, it sets out to prove his tendency towards the Abbasid era poetry and poets, and it is shown that Al-Jawahiri’s motives and style have been so influenced by the Abbasid era poetry that, notwithstanding the long time interval, one can claim that he is an Abbasid poet, and it is only the time that has separated him from the Abbasid era poets and has led to his recognition as a contemporary poet.
    Keywords: Al, Jawahiri, contemporary poetry of Iraq, poetic style, Abbasid era poetry, trends of Abbasid poetry
  • Hadi Rezvan Pages 111-128
    The Menhaj Al-Bolagha and Seraj Al-Odaba by Hazem Qartajeni is one of the most effective books on rhetoric and theory of Arabic poetry. Although he was grown up in an environment influenced by Ibn Rushd and is considered his indirect student, in this book (with a rhetoric and philosophical style) he is under the influence of Ibn Sina in founding and presenting the theory of Arabic poetry. Without mentioning the name of Ibn Rushd, he continually recites Ibn Sina's expressions and uses his views as a basis of his theory considering questions such as imitation, imagery, prosody, and true & false. Hazem in his book Menhaj Al-Bolagha tryied to implement Avicinna's promise in utilizing pure knowledge for theorizing poetry.
    Keywords: Hazem Qartajeni Wisdom, Theory of Arabic Poetry, The concept of Avicinnean wisdom, Imitation, Imagery, Prosody, Avicinna
  • Mohammad Saleh Sharif Askari, Morteza Zare Beromi Pages 129-154
    Narration is a cognitive tool to understand the experience flow and the theses of Analysis of stream of consciousness is considered as one of the most recent and popular methods of analyses of literary works. In the stream of consciousness method, for a detailed and momentum description, the content of thought has a central function and appears in the form of Narrative tips and techniques like internal and dramatic, monologues, soliloquy and the omniscient style of the first, second, or third person method.
    This study has a brief reference to its features and components of the stream of consciousness, and then tries to analyses a selection of seven pre-Islamic Arabic ode (Mu’allaqat) referring to their fictional nature using the narrative techniques of the stream of consciousness. In other words, we try to answer this question; can part of the heritage of Arabic literature be considered in the context of stream of consciousness? It should be noted that the title of stream of consciousness only applies on the part of the literary creation that contains all or parts of characteristic of this stream. But we must keep in mind that studying these seven odes doesn’t classify them in the context of stream of consciousness; its only an attempt to show the usage of modern techniques in such works. The findings show that: the poets of Mu’allaqat, along with other narrative technique, used a dominant narrative technique based on poetic motives and intentions; the number of these techniques varies between two to three.
    Keywords: Muallaqat, e, sabe, stream of consciousness, narrative techniques
  • Hossein Shamsabadi Pages 155-176
    This article answers an old controversial question which asks whether poetry is better or prose. This question has been raised since such subjects as grammar, oratory, rhetoric, etc. appeared. No definite resolution has yet been reached. Generally speaking authors, critics, and thinkers have divided among themselves into two groups. The first group defends verse or poetry. The second group defends prose. However there has appeared another third group which takes sides with none of these first two groups and says that a fair middle approach should be taken.
    It is impossible to deliver a final verdict and decide which one is better or which one is deficient, because prose and poetry are essentially the same where poetry acts as a medium that translates feeling and passion through rhythm and words and prose uses language to impart ideas.
    Keywords: literature, language, criticism, verse, Poetry, prose
  • Mohammad Hasan Foadian, Mousa Arabi Pages 177-196
    The prayers of Imam Sajjad (AS) have a special artistic style that contribute to a great body of our religious literature. Therefore, it is essential to pay due attention to this aspect of the prayers also known as the prayer literature. In this paper, we try to analyze the imagery created through personification in the prayers of Imam Sajjad (AS) with the aim of portraying emotion, movement and dynamism. Findings from the review suggest that emotion and dynamism proceeded from personification hasn’t been limited to human but also is used to from other animals. Personification not used in these prayers as a rheotic but it has been employed in agreement with the moral relationship with the Creator which is the very purpose of the prayers and this makes the audience find a kind of dynamic prayers and better relationship with God. In addition to brief personification, extended personification has also been used in the prayers. The elements that are personified in the prayers are beyond the mundane world and exist in the form of abstract concepts such as praise and Ramadan etc. which could be argued that they have received more attention in the religious literature and the prayer literature, in particular.
    Keywords: Imagery, personification, Imam Sajjad (AS), prayer
  • Amir Mahmoud Kashefi, Gholam Abbas Rezaee Haftador, Sherafat Karimi Pages 197-224
    The commentary of Mir Sayyed Sharif Jurjani on Ibn Hajib’s Kafaya is the most valid Persian commentary on this grammar book. Jurjani has expressed the Arabic grammar principles through an eloquent and simple language, yet in a robust and logical style. The discussion of triptote and diptote is among the most elaborate and complex topics of Arabic grammar. However, Jurjani has discussed different dimensions of this topic and has presented the opinions of different grammarians. Although Jurjani has been greatly affected by Razi Astar Abadi in style and content, but as he has had a logical mind, has been equipped with sufficient amount of knowledge in Arabic grammar, has had independent opinions, and has been a capable scholar in using analogical inferences, this effect has been a positive one which has added to the scientific and technical values of his commentary. This article presents Jurjani’s discussion of triptote and diptote and then, compares it with Razi’s assertions so as to present a vivid illustration of both commentators’ viewpoints. Through this comparative examination of the two Persian and Arabic commentaries, the lovers of Persian language can get familiar with the ideas of these two Iranian scholars regarding this discussion and its different dimensions. Moreover, in order to make it easy for the readers to understand the materials, the Arabic text of Razi’s commentary has been translated into Persian, and the Persian text of Jurjani’s commentary has been paraphrased in most cases.
    Keywords: Sharif Jurjani, Razi Astar Abadi, Triptote, Diptote
  • Alireza Mohammad Rezaei, Isa Mottaghi Zadeh, Fatemeh Akbari Zadeh Pages 225-248
    Jahez is considered as one of the prominent figures in Arabic prose literacy of Abbasids era which has left important works. Among his literary heritages, “Al-Bokhala” is the result of Jahez’s own experiences and knowledge, and shows the art of Jahez by introducing the miser characters and their intelligence.
    This precious scholar has described the subject of avarice in miser’s life, based on satire. He has depicted the personality and ideology of a miser very well that a miser character is not a passive character but it is a societal character. He is a wise person with intelligence and cleverness that regulates his relationship with others with a full recognition of himself and with the use of his emotional intelligence, organizes the factors of his success.
    This article attempts to contemplate the miser character in Al-Bokhala book using Analytical Descriptive Method and consider its character traits regarding on considerable theories in psychology areas especially in emotional intelligence field.
    Analysing the miser characters in Al-Bokhala book determines that they are people with a high emotional intelligence ability and to achieve their goals they use this ability with marvellous attitudes.
    Keywords: Al, Bokhala, Jahez, Emotional Intelligence
  • Sayyed Mohammad Razi Mostafavi Nia, Mahmoud Reza Tavakkoli Mohammadi, Siamak Zafari Zadeh Pages 249-274
    Jahilid poetry should be known as a pre-islamic life. poem has been illustrator during the life of its people and its surrounding shape. Perhaps it could be say Atlal discussed in the introduction of pre-Islamic odes and according to it, is the most popular topics of Jahilid Poetry. Standing on Atlal and desolate land, and weep over them, not limited to the pre-Islamic poetry, and the poets of the next period Also have used this technique in the introduction of their own odes, even in the Abbasid period, despite being less of a technological of literature, poets such as Bohtory and Ibn-e-Rumi have used it in their poems. Atlal used as a common technical phenomenon continued until the early 20th century.
    This study is intended to so after a brief explanation about causes compose introductions of Talaly with careful review Davavin of poets Moallaqhat (according to Tabrizi), elements and common contents Talaly introductions of Talaly identified, and briefly to analyze and show related to Atlal. After this review, we can say that the introduction Talaly was considered the oldest introduction of poetic on historical Building of Arabic poetry, and It is not merely a method imitation or technical that primitive poet is committed that. But it is the cry, that his goal, has been expression of the emotions and hidden emotions of the poet relationship his beloved, and there is a close relationship between the love of poet and his Atlal. Also according to the poet, ignorant primitive, it is not right that this topic be interpreted from a philosophical esoteric perspective. Imrulqys with most used Talaly terms is considered as the most prominent poets in this context.
    Keywords: pre, islamic poetry, Moallaghat, Atlal, Common contents
  • Alireza Mirza Mohammad Pages 275-300
    The sciences of syntax, reading, and interpretation are among the literary arts that are made by clerics for understanding the Word of God (kalāmollāh) from various viewpoints, and from which a collection of 30 scientific disciplines called Quranic Literature developed. At the top of these sciences is “using diacritical marks in Quran” which is extremely important. In this area, many noted scholars researched and created valuable works among them is Moshkel-o E’rāb-el-Quran authored by Macki ibn Abi Taleb Qisi. With his proficiency in Arabic literature and Quranic sciences, Qisi discussed subjects such as difficulties of using diacritical marks in Quran and explained the different readings, the difference of opinion between readers (of the Holy Quran) and grammarians, word derivation, interpretation of Quranic verses, and other subjects, if necessary.
    This article tries to analyze Qisi’s style in the aforementioned matters by discussing subjects related to syntax and reading as well as presenting a biography of Qisi, his works, and his scientific status.
    Keywords: using diacritical marks in Quran, syntax, reading, stylistics, text review, Qisi
  • Faramarz Mirzaei, Reza Tavazuei, Sayyed Reza Musavi Pages 301-324
    Humour irony " clear political poetry feature is a prominent Egyptian poet Amal Donqol to signalized it by timely and artistically benefit Quranic verses and themes. To indicate diffrences between disquiet and holy goal conditions he select literal mechanism by cleverness and interest to indicate social and political disquiet conditions on Egyptin. Beauty of this irony political satire is in operation and the Quran calls for political purposes that amazingly make unintroduction in poetic text , Such a way that seems poem select Qran against its goal. But it isn,t so. By analysis relation intertextuality indicate that Egyptian wanton poem could by biting critic introduction his audience with bitter political conditions. In this article to indicate poetic text and restrain from false understanding . By container analysis based on intertextuality analysis, indicate literally value of poet this poem to use Quranic verses and themes, remove the doubt of false taking from Quran.
    Keywords: Quran, Amal Donghl, Intertextuality, Irony
  • Abdolvahid Navidi, Mojtaba Emrani, Pour Pages 325-346
    Image is the most operative and commonly used term in the field of literary criticism which has been in use since along time ago and became much favorite and accepted during the new renaissance criticism in the literature of western world.
    Two terms of icon and Iconography, at present and in the field of literary criticism , are much commonly used. Icon or image considers as one of the main bases of the richness of literature records and as much as the icons are more dynamic the literature text considers more valuable.
    The poem of the Andelos poets due to embracing much live and dynamic icons takes a high position and prepares a much more touching context for the readers.
    The poets of Andelos by applying the various forms of imagination and unique literature techniques such as simile and metaphor and also harmonious colors with the context, have successfully been able to create live and dynamic icons catching entirely the attention of the readers.
    Keywords: Poem, Andalus Poets, Icons of Imagination, Literary record