فهرست مطالب

ادب عربی - سال هفتم شماره 2 (پاییز و زمستان 1394)
  • سال هفتم شماره 2 (پاییز و زمستان 1394)
  • تاریخ انتشار: 1394/10/24
  • تعداد عناوین: 15
|
  • محمد علی آذرشب، علی ضیغمی* صفحات 1-22
    احیاگری و مبارزه با حالت جمود غالب بر جوامع، یکی از عوامل اصلی بیداری ملت ها و رهایی آنان از چنگ استعمارگران و زورگویان است. شاعر مشهور تونس، ابوالقاسم شابی در جای جای دیوان خود خواستار قیام و بیداری مردم از حالت بی توجهی نسبت به محیط اطراف خود شده است. در این دیوان، تصاویر احیاگرانه بسیاری دیده می شود که بر اراده و خواست مردم تاکید کرده است. قیام های اخیر در جهان اسلام در اوایل سال 2011 میلادی از این کشور نشات گرفت و شعار غالب این انقلاب های مردمی «الشعب یرید إسقاط النظام» بود که آن نیز بر خواست مردم تاکید می کرد؛ از سوی دیگر مردم نیز در پارچه نوشته های خود، اشعار شابی را حمل می کردند که نشان دهنده تاثیر مستقیم یا غیر مستقیم این شاعر بر تحولات اخیر جهان عرب است.
    کلیدواژگان: احیاگری، شابی، بیداری اسلامی، ادبیات معاصر عربی، تونس
  • ابراهیم اناری بزچلویی*، سمیرا فراهانی صفحات 23-42
    هنجار گریزی از روش های آشنایی زدایی است که نخستین بار توسط نظریه پردازان فرمالیست روسی در سال 1917م مطرح شد. نگرش ساختارگرایانه به متون ادبی و توجه به جنبه های زیبایی شناسانه آثار، موجب شد تا فرمالیست ها، زبان ادبی را عامل اصلی آفرینش های هنری به شمار آورند. در میان انواع هنجار گریزی ها، هنجار گریزی معنایی بیش از همه، درون مایه کلام را تحت تاثیر خود قرار داده، با آرایه های علم بیان پیوند ناگسستنی داشته و نقش بسزایی در ادبیت آثار ایفا می کند.
    امل دنقل از جمله شاعرانی است که در شعر خود از قرآن بهره فراوان می برد. وی برخلاف شاعران گذشته، به اقتباس های ساده و بی پیرایه از متن قرآن اکتفا نکرده و پیوسته در شعر خویش، مفاهیم قرآنی را بازآفرینی می کند و از قابلیت های متن قرآن برای بیان معنای مورد نظر خویش، سود می جوید؛ از این رو تفاوت وی با شاعران گذشته در این است که برخورد شاعر معاصر با مفاهیم قرآنی برخوردی مبتنی بر ابتکار و نوآوری است. دنقل، گاه معنایی متفاوت با معنای اصلی قرآن بدست می دهد و گاه شخصیت های قرآنی را جایگزین شخصیت های شعر خود می کند و با توجه به مولفه های تعریف شده در هر یک از آنان، ساختار شعری خود را بنا می نهد و از هنجار گریزی معنایی قرآن برای بیان واقعیت های جامعه معاصر خود بهره می برد.
    کلیدواژگان: هنجار گریزی معنایی قرآن، تشبیه، مجاز، استعاره، کنایه، امل دنقل
  • رضا رضایی *، فاطمه رضایی صفحات 43-60
    در دوره عباسی اول، دعبل خزاعی به دفاع از تفکر شیعه، به ویژه حقانیت علویان پرداخت. اشعار احتجاجی او در اثبات عقاید شیعه، مساله امامت و خلافت و نقض گفتار مدعیان، فراوان است.
    این مقاله در صدد یافتن پاسخی برای سوالات زیر است – رویکردهای احتجاجی شاعر برای اثبات حقانیت اهل بیت (ع) مبتنی بر چه اصول و مواردی است؟ - گرایش غالب شاعر برای اقناع مخاطب بیشتر بر محور چه عناصری می چرخد؟ - مضمون اشعار، چه تاثیری بر زبان و بیان شاعر گذاشته است؟ قدرت بیان، و استدلال منطقی از جنبه های مهم شعر احتجاجی این شاعر متعهد به شمار می آید. نتایج تحقیق مشخص می کند که دعبل شعر را در خدمت اهداف سیاسی که دفاع از مکتب اهل بیت (ع) باشد، قرار داده و بر اقناع عقلی مخاطب تکیه دارد. فاصله گرفتن شاعر از عناصر عاطفه و احساس در امور احتجاجی، موید توجه او به اقناع عقلی مخاطب است.
    کلیدواژگان
    کلیدواژگان: احتجاج، دعبل خزاعی، اهل بیت (ع)
  • حسن رضایی هفتادر *، روح الله شهیدی، سیده راضیه توسل، زینب روستایی صفحات 61-80
    بلاغت، به معنای مطابقت کلام با مقتضای حال مخاطب، هماره به عنوان یکی از جلوه های اعجاز و هماورد ناپذیری قرآن، مطرح بوده است. علم معانی، در جهت شناخت دقیق ابعاد مختلف بلاغت کلام به صورت عام و کلام الهی به صورت خاص، پدید آمده است. این علم، کلام را به لحاظ افاده معانی ثانوی و تبعی، موضوع خود قرار داده و برای این هدف، انواع مختلف کلام، چه خبر و چه انشاء را بررسی می کند. در این میان، انشاء بر این اساس که آیا برای یافتن مطلوبی القا می شود یا نه، به انشای طلبی و غیر طلبی تقسیم می گردد. انشاءهای طلبی، به دلیل افاده معانی ثانوی، در علم معانی از اهمیت بالایی برخوردارند. استفهام یکی از اقسام پرکاربرد این انشاء است که در قرآن نیز فراوان یافت می شود و بررسی معانی ثانوی آن بی شک در آشکار نمودن بلاغت و اعجاز قرآن اثرگذار است. بررسی مهم ترین جمله های استفهامی قرآن، روشن می سازد که تنها نوزده مورد از استفهام های قرآن در معنای حقیقی، یعنی طلب علم، به کار رفته و بیشتر آن ها در معانی مجازیی چون انکار ابطالی، انکار توبیخی، تقریر، نفی، تعجب، ترغیب و تسویه کاربرد داشته اند.
    کلیدواژگان: بلاغت، انشاء طلبی، استفهام، اغراض ثانوی، اعجاز قرآن
  • غلامعباس رضایی هفتادری*، سمیه برزین صفحات 81-100
    کنایه، یکی از فنون بلاغی است که بیشتر از مجاز و استعاره کاربرد دارد. به همین منظور بلاغیان در تعریف و تبیین اقسام آن در طول قرن ها - با وجود اختلاف نظرهایی که داشته اند – تلاش های برجسته ای کرده و آثار ماندگاری از خود به جای گذاشته اند.
    تفسیر کشاف، مشهورترین منبع تفسیری بلاغی است که در فهم زیبایی های ادبی و معانی بلند قرآنی، بدان ارجاع داده می شود. نظر به اهمیت زیاد کنایه در تفسیر کشاف، در پژوهش حاضر به مفهوم کنایه در این تفسیر، نوآوری های زمخشری در باب کنایه، اسلوب های وی برای بیان کنایات قرآنی و نحوه تاثیر مذهب زمخشری در بحث کنایه پرداخته می شود.
    از رهگذر این جستار مشخص می گردد که زمخشری برای نخستین بار بحث مجاز از کنایه، کنایه در مفرد و تفاوت میان کنایه و تعریض را مطرح کرده و از دو اسلوب مستقیم و غیر مستقیم برای بیان کنایات قرآنی، استفاده نموده است. دیگر اینکه مذهب اعتزالی او تاثیر زیادی در بحث کنایه داشته، بدین صورت که برخی از تصاویر کنایی قرآن که در تعارض با اصول معتزله بوده، حمل بر مجاز، تمثیل و تصویر کرده است.
    کلیدواژگان: کنایه، بلاغت، زمخشری، تفسیر کشاف، معتزله
  • محسن سیفی*، ربابه حسینی رباط صفحات 101-118
    ممدوح عدوان(2004-1941م)، شاعر معاصر سوری است که در اشعار خود از سنت، بهره فراوان برده و کوشیده است تا به صورتی نمادین و از رهگذر شخصیت های سنتی به ابراز اندیشه ها و
    موضع گیری های خود درباره مسائل امروز دنیای عرب بپردازد. وی که به عنوان شاعری متعهد نسبت به وطن و مردم، شناخته می شود، دغدغه اصلی شعر خویش را بیان مشکلات و بدست دادن راه حلی برای آن می داند؛ از این روی، در بیان این مسائل و راه های برون رفت از آن، به فراخوانی شخصیت های سنتی روی آورده است و از آنجا که بیشتر مخاطبان شعرش، عامه مردمند، مقبول ترین چهره ها در منظر وی برای به دوش کشیدن این مسوولیت، پیامبرانند که به عنوان الگوهای شناخته شده و مورد اعتماد در شرایط سخت، بهترین پناهگاهند. حضور سه پیامبر الهی:حضرات یوسف، نوح و موسی علیهم السلام و الهام گیری از آنان در شعر ممدوح عدوان، قابل تامل است. وی از رهگذر فراخوانی شخصیت این پیامبران، قیام و انقلاب را می ستاید و از سکوت در برابر ظلم، ابراز نارضایتی می کند و برای خود رسالتی چون رسالت پیامبران، متصور است؛ تا مردم را به رهایی از طاغوت، رهنمون سازد. این مقاله بر آن است تا ضمن واکاوی فراخوانی این سه پیامبر در شعر ممدوح عدوان، به دلالت های این شخصیت ها و رویکرد شاعر در فراخوانی آنها بپردازد.
    کلیدواژگان: فراخوانی، پیامبران الهی، ممدوح عدوان، شعر معاصر عربی
  • محمود شهبازی* صفحات 119-136
    اشتراک لفظی در کنار ترادف و اضداد، از جمله مباحث معناشناسی است که زبان شناسان پیشین بدان پرداخته اند و تعریف هایی نیز از آن ارائه داده اند. زبان شناسان معاصر بر این باورند که در بررسی اشتراک لفظی، باید میان دو اصطلاح «چند معنایی» (Polysemy) و «اشتراک لفظی» (Homonymy) تفاوت گذاشت. در اشتراک لفظی، دو واژه از روی تصادف، ساختار صرفی واحدی پیدا می کنند و هر یک با حفظ معنای خود، هم آوا و هم نویس می شوند و میان آنها رابطه معنایی، وجود ندارد؛ مانند: «الخال» به معنای خال روی چهره، برادر مادر و تپه. همچنان که میان آنها ارتباط ریشه ای نیز وجود ندارد؛ مانند قانع به معنای راضی و سائل که در معنای نخست از «قنع یقنع قنعاو قنعانا» و در معنای دوم از«قنع یقنع قنوعا» است، ولی در پدیده چند معنایی، یک واحد زبانی پس از انتقال و تغییر معنایی در گذر زمان، از چند معنا برخوردار می شود مانند «سیاره» که در قدیم به معنای کاروان و امروزه به معنای ماشین به کار می رود. این مقاله در صدد است ضمن تحلیل و بررسی این دو پدیده، با آوردن نمونه هایی عینی از زبان عربی به تفاوت و تشخیص این دو پدیده و چگونگی پیدایش آنها در زبان بپردازد.
    کلیدواژگان: اشتراک لفظی، چند معنایی، اضداد، مجاز و حوزه معنایی
  • علی طاهری* صفحات 137-158
    گستردگی واژگانی زبان عربی که توسع معنایی را نیز در پی دارد، به شکل های مختلفی ظهور می کند و کاربرد کنیه یکی از آن هاست. عرب ها «علم» را به سه شکل اسم، لقب و کنیه به کار برده و در مواردی به جای اسم یا لقب، به دلایل بلاغی و یا معنا شناختی، از کنیه استفاده می کردند. به تدریج این کاربرد گسترش یافته و به حوزه حیوانات، امور و اشیاء نیز کشیده شده است. معرفی و تحلیل کنیه های حیوانات، می تواند سبب درک درست متون عربی و ترجمه دقیق آنها شود و اصولی معنا شناختی در زمینه وضع کنیه حیوانات به دست دهد. مبحث کنیه به عنوان یکی از مباحث علم صرف مطرح گردیده و آثار خاصی در موضوع کنیه های انسان ها به رشته تحریر در آمده، اما دغدغه مقاله حاضر پر نمودن خلا موجود در بررسی کنیه های حیوانات و دلایل معنا شناختی آن است که با روش تحلیلی- توصیفی صورت گرفته و در پی اثبات این مطلب است که وضع کنیه ها در زبان عربی دارای دلایل معنا شناختی خاصی از قبیل اشاره به روابط سببی، ایجادی، اصالت، تلازم، باورها و معتقدات عامه، اسطوره ها و... است.
    کلیدواژگان: زبان عربی، کنیه، کنایه، حیوانات
  • عدنان طهماسبی، سعدالله همایونی* صفحات 159-178
    آموزش زبان عربی در ایران همواره با تکیه بر عناصر شناختی و روش دستور – ترجمه صورت می پذیرد، از این رو هیچگاه عناصری از قبیل: واکنش های ذهن مدرس و زبان آموز به هنگام آموزش زبان عربی، عناصر فراشناختی، ویژگی های طرفین، سخن و موقعیت گفتگو، روند پردازش داده ها و اطلاعات توسط زبان آموز و... مورد توجه صاحب نظران این حوزه قرار نگرفته است.در این مقاله، نویسندگان در صددند با تحلیل زیر و بم های فرآیند یادگیری زبان عربی با تکیه بر روش تلقین زدایی و عناصر فراشناختی از قبیل هوش هیجانی، اصولی بنیادین را برای تدریس/ یادگیری زبان عربی بدست دهند، بطوریکه با استفاده از راهکارهای پیشنهادی، زبان آموز بصورت کارآمد دانش زبانی را کسب کرده و با ایجاد انگیزه، خلاقیت، اعتماد به نفس و در نهایت با برون داد مداوم و عملی زبان در فضایی هیجانی-شناختی، توانش و کنش ارتباطی وی به بهترین سطح ممکن برسد.
    کلیدواژگان: آموزش زبان عربی، عناصر فراشناختی، تلقین زدایی، هوش هیجانی، بافت یادگیری
  • محمد عامری تبار *، حبیب الله عباسی، نعیمه غفارپور صدیقی صفحات 179-200
    بازگشت به میراث انسانی از مقوله های مهم ادبیات معاصر جهان به شمار می آید. در این زمینه، نظریه معادل عینی تی.اس.الیوت، میان شاعران معاصر جهان، به ویژه شاعران عرب، با استقبال بسیار زیادی روبرو شد. این نظریه با عنوان نقاب به حوزه نقد و شعر عربی راه یافت. نقاب یکی از روش های نوین نمادپردازی است که در آن علاوه بر انتقال اندیشه، احساس و تجربه شعری شاعر نیز به مخاطب منتقل می شود. در نقاب، به دلیل آمیختگی و اتحاد میان صدای شاعر با صدای نقاب، در ذهن مخاطب کشمکشی بر اثر عدم شناسایی صدای شاعر از صدای نقاب به وجود می آید. این فرآیند ذهنی منجر به سهیم شدن مخاطب در خلق اثر ادبی می شود. در این پژوهش پس از معرفی نقاب به مثابه شگردی از شگردهای بلاغی، به بررسی توصیفی نقاب های «اورفئوس، اولیس، حضرت نوح (ع) و مهیار دمشقی» در سروده های ادونیس(علی احمد سعید) پرداخته شده است. ادونیس این نقاب ها را به ترتیب از اسطوره های یونانی، فرهنگ اسلامی و فرهنگ ایرانی اخذ کرده است. هر کدام از این نقاب ها بویژه نقاب مهیار دمشقی، بیانگر تجربه خاصی در زندگی ادونیس اند. این پژوهش نشان می دهد که یکی از شیوه های تعامل ادونیس با سنت و میراث انسانی، روی آوردن به شگرد بلاغی نقاب است.
    کلیدواژگان: سنت، معادل عینی، نقاب، شعر معاصر عرب، ادونیس
  • عبدالاحد غیبی، رحمت پورمحمد، ناصر شفیعی* صفحات 201-222
    اگر ابن مالک را به عنوان حلقه ای از زنجیره به هم پیوسته تاریخ نحو مورد ارزیابی قرار دهیم، او را جزو آخرین حلقه های زنجیره علمای تحلیلگر و نحویان صاحب رای خواهیم یافت؛ چرا که در روزگار وی، دیگر عصر پی ریزی اصول نحو سپری شده بود و نحویان، چندان حرف تازه ای برای گفتن نداشتند،اما بحث درباره رویکردهای جدید نحوی ابن مالک، از آن جهت اهمیت دارد که او از سویی به جهت قدرت اجتهادی و تسلطی که بر مسائل نحوی داشت تا حد امکان توانست آرای نحوی مکاتب سه گانه بصره، کوفه و بغداد را جمع نماید و دامنه اختلافات بر سر مسائل نحوی را کوتاه کند و از سوی دیگر به واسطه قوه حافظه و آگاهی وسیعی که بر لغت، کلام عرب و قراءات شاذ و نادر داشت، توانست با تکیه بر نقل و سماع، در مسائل نحوی به نتایج بصریان برسد. بررسی روش نحوی ابن مالک از بعد سومی نیز حائز اهمیت است؛ چرا که او در انتخاب شواهد نحوی، علاوه بر آیات قرآنی و اشعار کهن از احادیث نبوی نیز کمک گرفت، حال آنکه میان نحویان در اینکه آیا حدیث
    می تواند شاهد نحوی باشد یا خیر، اختلاف نظر وجود داشت.
    کلیدواژگان: رویکردهای جدید، مکاتب نحوی، شواهد نحوی، ابن مالک، سماع
  • عبدالحسین فقهی، حسین سلمانی* صفحات 223-240
    ترجمه همزمان، بی گمان، یکی از دشوارترین انواع ترجمه است. این نوع ترجمه که گاهی ترجمه شفاهی نیز نامیده می شود، چالش های متعددی دارد که برای مترجمان همزمان، شناخته شده و ملموس است. این چالش ها از یک سو در محتوا و ساز و کار ترجمه و از سوی دیگر در مترجم، قابل بررسی است. اگر چه مترجمان همزمان با ممارست و تجربه اندوزی بر شماری از این چالش ها غلبه می کنند، اما حوزه ترجمه همزمان نیازمند بحث هایی نظری است تا راهکار ها، اصول موفقیت در این نوع ترجمه و تجربه های مترجمان خبره را در چارچوبی روشن و قابل استفاده برای نوآموزان این حوزه و
    علاقه مندان به آن بدست دهد. در این راستا، در پژوهش پیش رو، چیستی ترجمه همزمان، ویژگی ها و چالش های آن و ضرورت های رعایت دقت در این نوع ترجمه، تبیین شده است. سپس، پیش نیازها و توانمندی های ضروری مترجم همزمان ذکر شده و به برخی دیگر از شرایط مرتبط با فضای ترجمه همزمان که ممکن است مترجم با آن روبه رو شود، اشاره شده است. در ادامه نیز، اصول و شیوه های کاربردی برای موفقیت در ترجمه همزمان آمده است.
    کلیدواژگان: ترجمه همزمان، چالش های ترجمه همزمان، ویژگی های مترجم همزمان، ترجمه فارسی، عربی
  • محمدحسن فوادیان، علیرضا فرازی* صفحات 241-260
    چند معنایی و تشابه شکلی ساختارهای زبانی، ممکن است به ابهام و پوشیدگی در کلام بیانجامد. اما از آن جا که زبان به حسب کارکرد و فایده خود، باید از این کاستی به دور باشد، لازم است با تکیه بر
    قرینه ها، این پوشیدگی از معانی زدوده شود. یکی از این قرینه ها که در زمره قرینه های لفظی جای
    می گیرد، آهنگ جمله است که با دگرگونی و تفاوت یافتن آن، یک جمله واحد می تواند معانی گوناگونی یابد، یا ساختار آن از دیگر ساختارهایی که هیات نوشتاری مشابهی دارند، متمایز شود؛ چرا که هر جمله، متناسب با مقام و موقعیتی که در آن گفته می شود، با آهنگ مشخصی ادا می گردد و همین آهنگ، می تواند آن را از ساختارهایی که ظاهری مشابه آن دارند، اما معانی شان متفاوت است، متمایز کند. از آنجا که در قرآن کریم ساختارهای مشابه، با معانی متفاوت یا متعدد به فراوانی یافت می شود، در این پژوهش، کوشش شده است پس از بیان مفهوم آهنگ جمله و کارکردهایش در زبان، ضرورت توجه به آن در قرآن کریم و نقشش در شکل گیری یا تعیین معانی آیات، بررسی شود.
    کلیدواژگان: قرآن، آهنگ جمله، نحو، معنا
  • قاسم مختاری*، مژگان نصیری صفحات 261-280
    حماسه، روایت ادیبانه ای از رشادت های قهرمانان در قالب سبکی فخیم است. ادبیات عربی، به دلایلی، از جمله: عدم گسترش تخیل، روی آوردن به سبک های تقلیدی و برخوردار نبودن از ملیت واحد و جامع، با فن حماسه سرایی به معنای واقعی کلمه بیگانه بوده است. عدم وجود شاهکار حماسی بلند در ادبیات کهن عربی، شاعران معاصر عرب را بر آن داشت تا خلا موجود در این زمینه را پر کنند؛ بنابراین به سرودن اشعار حماسی، از جمله حماسه های اسلامی پرداختند. حماسه های اسلامی، تکیه بر رخدادهای تاریخی- اسلامی دارند. این حماسه ها، اشعاری داستانی در قالب شعر تعلیمی اند که تاریخ صدر اسلام و رخدادهای آن را به تصویر می کشند. برخی پژوهشگران توجه کلاسیک ها به این نوع ادبی را نتیجه رویارویی با فرهنگ غرب و گسترش افکار ملی گرایانه در جهان عرب می دانند؛ هر چند رخدادهای سیاسی، اجتماعی و فرهنگی دیگری نیز در این مهم دخیل بوده اند. یکی از برجسته ترین حماسه های اسلامی، حماسه «مجد الإسلام» احمد محرم است، که وی با کاربرد واژگان و ترکیب های قرآنی، حماسه ای درخور توجه سروده است که بحق ناقدان لقب «الإلیاذه الإسلامیه» را بدان داده اند. همچنین حماسه های «دول العرب وعظماء الاسلام» احمد شوقی و «عید الغدیر» بولس سلامه، بیش از دیگر حماسه ها درخشیدند.
    کلیدواژگان: شعر معاصر عربی، حماسه های اسلامی، مجد الإسلام، دول العرب و عظماء الإسلام، عید الغدیر
  • علی نظری* صفحات 281-300
    قرآن کریم از مهم ترین آبشخورهای زبان و اندیشه حافظ(ره) است. در حقیقت، شهد و شکر سخن حافظ، آمیخته با شجره طیبه قرآن حکیم است. مفروض است، غزل «دوش وقت سحر...» (غزل 183) بازتابی پنهان و هدفمند از داستان حضرت یونس (ع) در قرآن کریم است. واژگانی از قبیل غم، نجات، ظلمت، قدر، صبر، نبات، و... در کنار معانی عرفانیی همچون آینه وصف جمال، بیخود از شعشعه پرتو ذات، نجات از بند غم ایام و... بیانگر این است که حافظ در سرایش این غزل، از داستان حضرت یونس(ع)، الگو گرفته است؛ ارجاع این غزل به آیات کریمه، خواننده را در فهم صحیح غزل، یاری
    می کند. این مقاله به روش تحلیلی توصیفی، به این نتیجه دست یافت که میان غزل 183 و داستان قرآنی یونس(ع)، ارتباطی آگاهانه و پنهان وجود دارد و ابیات غزل، مستقل از هم نیست؛ بلکه اندام وار، داستان و موضوع مشخصی را با زبان غزل به تصویر کشیده است.
    کلیدواژگان: قرآن کریم، یونس (ع)، حافظ، یقطین، شاخ نبات
|
  • Mohammad Ali Azar Shab, Ali Zeighami* Pages 1-22
    Social revivalism and fighting against the stagnation that entangles societies are the main reasons for nation's awakening and their freedom from colonizers and oppressors. The renowned Tunisian poet, Abu al-Qāsim al-Shābbi, has called for uprising and awakening of people throughout his poetry book and has asked people not to be indifferent about what is going on around them. In this book, numerous revivalist images can be seen that emphasize people's will and volition. The recent uprisings in the Islamic world started from Tunisia in the beginning of 2011. The slogan in these revolutions was often “People want the fall of the regime”, which shows the central role of people’s will. Besides, people carried al-Shabbi’s poems in the form of slogans on banners, an act that reflects the direct or indirect effects of this poet on the recent developments of the Arab world.
    Keywords: Revivalism, Al, Shābbi, Islamic awakening, contemporary Arabic literature, Tunisia
  • Ibrahim Anari Bozchallouei *, Samira Farahani Pages 23-42
    The purpose of the present paper is to investigate semantic deviation of the Holy Quran in Amal Donqol's poetry. Deviation is one of the techniques of defamiliarization, and was first introduced by the Russian formalists in 1917. Constructivist attitude toward literary texts and emphasis on the aesthetic aspects of the literary works led Formalists to consider literary language as the main factor in development of artistic creations. From among different types of deviation, semantic deviation has the greatest effect on the theme and has unbreakable ties with figurative language, and so, has a significant role in literariness of the works. Donqol is among the poets who have used the concepts of the Holy Quran in their poems. Contrary to his preceding poets, he does not stop at simple and unadorned adaptations of the Quran text, and always recreates the Quranic concepts in his poems and uses the capacities of the Quranic text to express his intended meaning. Therefore, he is different from his preceding poets in that his treatment of the Quranic concepts is based on creativity and innovation. Donqol sometimes presents a meaning different from the original meaning of the Quran, and at other times, replaces his poetic characters with the Quranic ones and then, establishes the structure of his poems based on the outstanding features of those characters. This way, he uses the semantic deviation of the Quran to convey the realities of his contemporary society.
    Keywords: Semantic deviation of the Quran, Simile, Trope, Metaphor, Irony, Amal Donqol
  • Reza Rezaee*, Fatemeh Rezaee Pages 43-60
    During King Abbas I era, Dibil Khuzāi set out to defend Shia thoughts, especially the rightfulness of Alavies. He has numerous argumentative poems in favor of the Shia thoughts, on Imamate and caliphate, and on rejection of the claimant's stances. This article intends to find answer for the following questions. First, what are the bases of Dibil's argumentative approach to prove the rightfulness of the Prophet's Family (a)? Second, what are the principles that Dibil relies on to convince his addressees? And third, how the content of the poems has affected Dibil's language and wording? Eloquence and logical reasoning are among the main features of this committed poet's argumentative poetry. The findings of the study indicate that Dibil has used poetry as a political means, i.e. to defend the doctrine of the Prophet's Family (a), and his main concern is to convince his addressees. When discussing argumentative issues, Dibil distances himself from emotion. This indicates his tendency to logical convincing of the addressee.
    Keywords: Argument, Dibil Khuzāi, The Prophet's Family (a)
  • Hassan Rezaee Haftador *, Roohollah Shaheedee, Sayyedeh Razeeyeh Tawassol, Zeynab Roostayee Pages 61-80
    Rhetoric – which means correspondence of discourse to the conditions of the audience – has always been considered as the manifestation of the Quran’s inimitability and matchlessness. Accordingly, semantics has been invented to obtain an exact understanding of the different dimensions of rhetoric in discourse in general, and in the Divine Word in particular. This science sets out to inspect discourse since it conveys a connotative and implicational meaning. To this end, it addresses different kinds of discourse, including statement and composition. The latter can be divided into purposive and non-purposive branches, based on the point that if it is uttered to attain a purpose or not. The purposive compositions are highly important in semantics since they convey connotative meanings. Interrogation is one of the most useful types of this composition, which can be frequently found in the Quran, and examination of its connotative meaning is certainly effective on illumination of the Quran’s rhetoric and inimitability. Investigation of the interrogative sentences of the Quran reveals that only 19 Quranic interrogations have been used in their real meanings, i.e. to know the answer. The remaining majority of the interrogative sentences have been intended to convey figurative meanings like refutation, admonitory denial, tacit approval, rejection, surprise, persuasion, and equalization.
    Keywords: Rhetoric, Purposive composition, Interrogation, Connotative meanings, Inimitability of the Quran
  • Gholam Abbas Rezaee Haftador *, Somayeh Barzin Pages 81-100
    Irony is considered as a rhetorical device that is used more frequently than trope and metaphor. Consequently, in spite of all their disagreements in defining irony varieties over centuries, rhetoricians have made significant efforts and have left some conspicuous works about it. Al-Kashāf
    Al-Zamakhshari commentary is the most well-known source of rhetorical interpretation that is referred to in understanding literary beauties and sublime meanings of the Quran. Due to the great importance of irony in Al-Kashāf commentary, this study intends to examine the concept of irony in this commentary, Al-Zamakhshari's innovations regarding irony, his approaches to express Quranic ironies, and the effects of Al-Zamakhshari's religious beliefs on the discussion of irony. The findings of this study reveal that it is Al-Zamakhshari who has proposed for the first time the difference between trope and irony, irony in single words, and the difference between irony and allusive proposition. Moreover, he has been the first one to use the direct and the indirect approaches to elucidate Quranic ironies. Finally, his Mutazilaist beliefs have had a great effect on his discussion of irony. That is to say, he has considered some of the ironic images of the Quran that has been contrary to the Mutazila principles to be trope, allegory, or imagery.
  • Mohsen Seifi *, Robabeh Hosseini Rebat Pages 101-118
    Mamdūh Adwān (1941-2004) is a contemporary Syrian poet who has vastly used traditions in his poems and has tried to express his ideas and stances toward Arab world's current problems in a symbolic way and through traditional characters. Mamdūh Adwān is known as a poet committed to his country and people, and so, he considers expression of problems and provision of solutions as the highest concerns of his poems. Consequently, in order to express these issues and provide solutions, he recalls traditional characters, and since the majority of his addressees are laymen, he deems the prophets as the most appropriate characters to bear the foregoing responsibility in his poems. Prophets are the famous and trusted models of the hard times, and so, are the best shelters. It is stimulating that three divine prophets, namely Josef, Noah, and Moses (a), are mentioned and used as a source of inspiration in Mamdūh Adwān's poetry. By recalling the characters of these prophets, he praises uprising and revolution and expresses his dissatisfaction with muteness against tyranny. He considers his mission the same as the prophets': to guide people toward freedom from tyrants. The article at hand aims at inspecting this recalling of the three aforementioned prophets in Mamdūh Adwān poems. It also intends to examine the implied real-life examples of these characters and the poet's method of recalling them.
    Keywords: Recalling, Divine prophets, Contemporary Arab poetry, Mamd?h Adw?n
  • Mahmood Shahbazi* Pages 119-136
    Homonymy, along with synonymy and contraries, is an important semantic discussion that has been studied and variously defined by linguists in the past. The contemporary linguists believe that in studying homonymy, one should differentiate between the two terms of “polysemy” and “homonymy”. In homonymy, two lexical words may accidentally come to have a unified conjugational structure; they have similar pronunciation and written form, but each of them maintains its different meaning and has no semantic relationship with the other one. For instance, the word "al-Khal" has three meanings, namely mole, maternal uncle, and hill. In other cases, there is no relationship between the roots of the two words. For example, the word "Qānic" has two meanings, namely satisfied and beggar, where the former is taken from " Qaniăn" and the latter from " Qunūăn". Conversely, in the polysemy phenomenon, one language unit comes to entail several meanings after it undergoes meaning changes over time. An example is the word "Sayyārah", which was used as caravan in the past, but today is used as car. This article intends to investigate and analyze these two phenomena. Moreover, it examines the differences between homonymy and polysemy, the ways to distinguish them, and the manner of their advent into the Arabic language.
    Keywords: Homonymy, Polysemy, Contraries, Trope, Semantic domain
  • Ali Taheri* Pages 137-158
    The immense extent and richness of Arabic lexical resources which bring about a great semantic extension, emerge in different ways, one of which is sobriquet. Arabs used “Alam” (proper noun) in three different forms, namely sobriquet, nickname and noun. In certain cases and due to rhetoric and semantic reasons, Arabs used sobriquet instead of noun or nickname. Gradually, this application became widespread and percolated into animal and object realms. The introduction and analysis of animal sobriquets can help us understand Arabic texts and translate them accurately. Besides, it can provide semantic principles of articulating animal sobriquets. The sobriquet discussion has been presented as one of the main discussions of Arabic grammar and significant works has been composed on human sobriquets. Nonetheless, the main concern of this study is to fill the gap in the animal sobriquets and its semantic reasons. The present study has been conducted using a descriptive-analytical method, and seeks to confirm that establishment of sobriquets in Arabic language is due to certain semantic reasons. This includes reference to marriage-driven relationships, existential reasons, originality, concomitance, public beliefs and opinions, myths, etc.
    Keywords: Arabic language, Sobriquet, Irony, Animals
  • Adnan Tahmasebi, Saadollah Homaiuni* Pages 159-178
    Arabic language instruction in Iran has always relied on cognitive factors, and has been based on grammar-translation method. Consequently, issues such as Arabic learner's and teacher's mental processes during learning and teaching, metacognitive factors, interlocutor's characteristics and the conversation setting, learner's information processing procedure, etc. have never been noted by the experts of this field. Through an analysis of the features of Arabic language learning process based on Desuggestopeida method, as well as an inspection of the metacognitive factors such as emotional intelligence, the authors of the present article seek to provide a set of fundamental principles for learning and teaching of the Arabic language, in a way that using the suggested solutions, the learner could obtain the linguistic knowledge in a practical manner, and through creation of motivation, creativity, self-esteem, and production of constant and practical linguistic output in an emotional-cognitive atmosphere, her communicative competence and performance can get to the highest possible level.
    Keywords: Arabic language learning, Metacognitive elements, Desuggestopeida, Emotional intelligence, Learning context
  • Mohammad Ameri, Tabar*, Habibollah Abbasi, Naeimeh Ghaffarpoor Sedighi Pages 179-200
    Returning to the human heritage is one of the most important concerns of the world's contemporary literature. In this regard, T. S. Eliot's objective correlative was highly welcomed by the contemporary poets of the world, especially Arab ones. This theory entered into the domain of Arabic poetry and literary criticism under the title 'persona'. Persona is one of the modern ways of symbolization in which feeling and poetic experience of the poet is transferred to the reader in addition to the transfer of thought. When persona is used, due to the unification of the Persona's voice and that of the poet, a conflict arises in the reader's mind due to his inability to differentiate between the voices of the persona and the poet. This process leads to the participation of the addressee in creating literary works. In this article, after introducing persona as a rhetorical device, the personas of "Orpheus, Odysseus, Noah, and Mahyar Dameshqi” are descriptively inspected in Adoni's (Ali Ahmad Saids) poetry. Adonis has borrowed these personas from Greek myths, Islamic culture, and Iranian culture, respectively. Each of these personas, especially that of Mahyar Dameshqi, represents a particular experience in Adoni's life. The present article shows that one of the ways Adonis interacts with the human tradition and legacy is his use of persona as a rhetorical device.
    Keywords: tradition, objective correlative, persona, Arab contemporary poetry, Adonis
  • Abdul Ahad Gheibi, Rahmat Poormohammad, Naser Shafiee* Pages 201-222
    If we take Ibn Malik as the connecting chain of the interconnected history of syntax, we will find him among the last analytic scholars and theorist grammarians, since in his era, the principles of syntax has been established and grammarians didn’t provide new ideas. But discussion of Ibn Malik’s innovative syntactic approaches is important because of two reasons. Due to his authoritative position and deep understanding of the syntactic issues, Ibn Malik succeeded in accumulating the syntactic views of Basra, Kufa, and Baghdad schools of grammar, and in settling the disputes over syntactic issues. On the other hand, due to his great mind and vast knowledge of Arabic vocabulary, Arabic discourse, and rare Readings of the Quran, as well as his reliance on traditions and audition, he could get the same syntactic results achieved by the scholars of Basra school. Studying Ibn Malik's syntactic approach is also important from a third aspect. In addition to Quranic verses and old poems, he used the prophetic traditions as a source of syntactic evidence, while it was disputed among the grammarians that if traditions could be used as so or not.
    Keywords: Innovative approaches, Syntactic schools, Syntax evidences, Ibn Malik, Audition
  • Abdolhossein Feghhi, Hossein Salmani* Pages 223-240
    No doubt that the simultaneous interpretation is one of the most difficult types of translation. This type of translation, which is sometimes called oral translation, has many challenges that are familiar to and tangible for the translators. These challenges can be examined in two grounds; first, the content and mechanism of translation, and second, the translator himself. Although translators can overcome some of these challenges by practice and accumulation of experience, the field of oral translation is presently in need of theoretical discussions that provide guidelines, principles of success in this type of translation, and expert translator's experience in a clear and practical way for novice yet interested translators. Consequently, in this study, the nature of simultaneous translation, its characteristics and challenges, and the necessity of carefulness in this type of translation are explained. Then, the necessary prerequisites and capabilities of the simultaneous interpreters are specified, and some other conditions accompanying the simultaneous interpretation that translators may face are mentioned. Finally, some practical principles and practices for success in simultaneous interpretation are mentioned.
    Keywords: Simultaneous translation, challenges, translator's Features, Persian, Arabic translation
  • Muhammad Hassan Foadian, Alireza Farazi* Pages 241-260
    The polysemy and lexical similarity of the linguistic structures may lead to ambiguity in the speech and latency. But since a language needs to be away from this deficiency so as to be functional and useful, it needs to be cleansed from such meaning latencies based on the available indications. One indication that can be categorized among the verbal indications is the sentence intonation. By changing and altering sentence intonation, a single sentence can provide different meanings, or its structure can be distinguished from other structures that have similar lexicon. This is because every sentence, according to the situation in which it is expressed, is uttered with a certain intonation and that intonation would distinguish it from the structures that look similar but has different meanings. Since the Holy Quran entails numerous cases where similar structures have different or multiple meanings, this study has first introduced the concept of sentence intonation and its functions in language, and then has tried to examine the necessity of noting sentence intonation role in formation or specification of the meanings of the Quranic verses.
    Keywords: Quran, Sentence intonation, Arabic Grammar, Meaning
  • Qasem Mokhtari *, Mozhgan Nassiri Pages 261-280
    Epic is the poetic narration of heroe's prowess and gallantry in quest of a great desire through a noble style, which has a symbolic structure. Arabic literature has not been familiar with Epic genre in its real meaning due to several reasons, including the lack of a deep imagination and insight, a tendency to adopt imitative styles, and the lack of a unique and all-inclusive nationality. Lack of a lengthy epic masterpiece in the old Arabic literature urged the contemporary Arab poets and writers to fill this gap. Therefore, they started composing epic poems, including Islamic epics. Islamic epics, which are based on the Islamic-historical events, are narrative poems in the form of didactic poetry that depict history of the early days of Islam and its events. Some researchers believe that encountering Western culture and development of nationalistic thoughts in the Arab world led classic poets to find interest in this type of literature, though other political, social and cultural events have been also effective. One of the outstanding Islamic epics is Ahmad Muharram's "Majd al-Islam", where he uses Quranic words and phrases to compose a great and remarkable epic, one which has truly come to be called by critics as "al-Elyazah al-Islamiyah ". In addition, Ahmad Shawqi's " the States of Arabs and the Great Men of Islam" and Bules Salamah's "Eid al-Ghadir" enjoy epic elements and features more than any other Islamic epic does, and so, are considered among the top Islamic epics.
    Keywords: Islamic epics, Majd al Islam, Arab states, Eid al Ghadir
  • Ali Nazari* Pages 281-300
    The Holy Quran is one of the main fountainheads of Hāfiẓ idiolect and thought. Hāfiẓs’ sweet poetry is, indeed, intertwined with the Good Tree of Quran. The assumption in the present study is that 183rd sonnet of Hafiẓ, beginning with ‘Last night at dawn…’ implicitly yet purposefully echoes the story of Jonah in the Holy Quran. When words such as ‘grief’, ‘deliverance’, ‘darkness’, ‘gratification’, ‘patience’, ‘candy’, etc. are juxtaposed with such mystical ideas as ‘the mirror of beauty attributes’, ‘swoon at the radiance of His Light’, ‘deliverance from the tragic bonds of time’, etc. they indicate that firstly, in composing this sonnet, Hāfiẓ is inspired by the story of Jonah, and secondly, readers will come to a deep understanding of the sonnet if they refer to the noble Quranic verses. Using a descriptive-analytical method, the present study suggests that there is an implicit yet purposeful association between the 183rd sonnet and the Quranic story of Jonah (a). Moreover, the study reveals that the lines of this sonnet are organically interrelated, and they portray a specific theme in the form of a poem.
    Keywords: the Holy Quran, Jonah, Hāfiẓ Tree of Yaqtin, shakhe Nabat