فهرست مطالب

انوار معرفت - سال چهارم شماره 2 (پیاپی 10، پاییز و زمستان 1394)
  • سال چهارم شماره 2 (پیاپی 10، پاییز و زمستان 1394)
  • 120 صفحه، بهای روی جلد: 35,000ريال
  • تاریخ انتشار: 1395/10/05
  • تعداد عناوین: 7
|
  • حسین مظفری صفحه 5
    «قرب نوافل» و «قرب فرائض» دو اصطلاح عرفانی برگرفته از متون دینی هستند که در آثار عرفانی فراوان، از آن دو استفاده می شود. در این نوشتار، به هدف تبیین بیشتر برخی از متون دینی از یک سو، و نشان دادن ارتباط عمیق اصطلاحات عرفان اسلامی با متون دینی از سوی دیگر، افزون بر اشاره به آیات و روایاتی که این اصطلاحات از آنها برگرفته شده ، نظرات عمده در چگونگی تطبیق این دو مقام بر مقامات عرفانی بیان گردیده و یکی از آن میان بر دیگران ترجیح داده شده است. روش به کار گرفته شده در این مقاله، «تحلیلی – توصیفی» است و نظریه مختار مقاله در نهایت، آن است که «قرب نوافل» به فنای صفاتی و «قرب فرایض» به فنای ذاتی اشاره دارد و از این رو، دو مقام بالاتر از آن دو نیز تصور می شود که یکی عبارت است از: مقام «جمع میان قرب نوافل و فرائض» و دیگری «مقام تمحض» که در آن مقام، عارف به اختیار خود می تواند در هر کدام از مقامات قرب نوافل، قرب فرایض و جمع میان آن دو قرار بگیرد.
    کلیدواژگان: قرب نوافل، قرب فرائض، فنای صفاتی، فنای ذاتی، تمحض
  • محمود ناصری، علی احمدپور صفحه 21
    بی تردید، مهم ترین مسئله برای رسیدن به سعادت، که مطمح نظر آیین مقدس اسلام قرار گرفته ، مسئله تزکیه نفس و پرورش روح است. از منظر اسلام، این تزکیه به وسیله مجاهده با نفس، که همان مفهوم «ریاضت» است، صورت می پذیرد. برخی ریاضت ها در اندیشه دینی، قابل تایید و برخی مردود است.
    با توجه به هجوم نحله های دروغین عرفانی شرقی و غربی در جامعه امروز و انحراف از اسلام اصیل، این پژوهش بر آن است تا با ارائه نگاهی عمیق به دیدگاه اسلام و تبیین جایگاه ریاضت در آموزه های آن، روش صحیح برای هر گونه اقدامی در این زمینه را تبیین و به موانع و آفات ریاضت از دیدگاه حضرات معصومین علیهم السلام، اشاره کند که ریاضت تنها در محدوده شریعت و در بستر دستورهای الهی تضمین شده، و چنین ریاضتی است که می تواند سالک را به مراتب بلند عرفانی برساند.
    کلیدواژگان: ریاضت، قرآن، روایات، جهاد با نفس، صبر
  • قاسم دلدار، محمدمهدی گرجیان صفحه 41
    از دیدگاه عارفان مسلمان حقیقت عشق، غیرقابل تعریف است، یافتنی است نه دانستنی. معنای شزح اللفظی آن عبارت است از: محبت مفرطه و منشا عشق ریشه در ابعاد گوناگون وجودی انسان دارد. بالاترین مرتبه آن، عشق حقیقی است که شامل عشق به خداوند و اسماء و صفات اوست. عشق به ماسوی الله با انواع مختلف آن، عشق مجازی است. مهم ترین آنها، نفسانی و حیوانی است. عشق نفسانی، عشقی است که مختص انسان است و ریشه آن ملائمت نفسانی بین عاشق و معشوق است و مقتضای فطرت جمالگرای انسانی است. این عشق، اگر شائبه و ریبه حیوانیت نداشته باشد و پاک بماند، می تواند پلی به سوی حقیقت باشد. در روایات اسلامی، نشانه هایی بر تایید این عشق پاک و عفیف وجود دارد. عشق شهوانی و حیوانی، حقیقتا عشق نیست، هیجان شهوت است و ریشه در بعد جسمانی و حیوانی انسان دارد. بسیار فناپذیر و از بین برنده ارزش های وجودی انسان است و موجب زمین گیری وی در حرکت تکاملی اش می شود. البته ابتلا به همین عشق هم اگر اختیاری نبود و انسان ناخواسته در آن گرفتار آمد، به تایید دین به شرط کتمان و عفت موجبات نجات انسان را فراهم می آورد.
    کلیدواژگان: عشق مجازی، عشق حقیقی، زیبایی، عشق حیوانی، عشق نفسانی
  • وحید پاشایی صفحه 55
    «عشق» از سنخ گرایش و کشش و به معنای «دوستی شدید» است و بر حقیقی و مجازی قسمت می شود. اما «عقل» ودیعه ای الهی در نفس است که روشن گری و حساب گری کرده، سنخی گرایشی ندارد و محصولات آن گاهی در حوزه «هست و نیست» (عقل نظری) و گاهی در حوزه «باید و نباید» (عقل عملی) طبقه بندی می شود. عقل عملی دارای مراتبی است که شامل عقل مصلحت اندیش (حساب گر) به عنوان مدبر امور زندگی و عقل ایمانی است. عقل ایمانی هم به متعارف و برین (قدسی) تقسیم می شود. بر اساس عقول سه گانه، سه نوع شخصیت در انسان ها شکل می گیرد که عبارت است از: زیستی و حیوانی، عقلانی، و ربانی. با توجه به معانی «عقل» و «عشق» و شکل گیری شخصیت ها، حالات مختلفی در مصاف عقل و عشق پدید می آید که در بهترین حالت ها اگر مراد از عشق، نوع حقیقی آن و از عقل، عقل برین (قدسی) باشد، هیچ منافاتی در این رابطه وجود ندارد و انسان عاشق در حقیقت، به مقام انسان عاقل دست یافته و حرکت عاشقانه او عاقلانه ترین حرکت است. قیام امام حسین علیه السلام نیز حرکتی بر اساس عقل برین و عشق حقیقی بود که از سوی شخصیتی ربانی و متعالی صورت پذیرفت. مقاله حاضر به روش تحلیلی – توصیفی به ا این موضوع می پردازد.
    کلیدواژگان: عقل، عشق، قیام امام حسین علیه السلام، عقل برین، عشق حقیقی، عقل حسابگر، عقل متعارف
  • محمدمهدی اسماعیل پور صفحه 75
    عقل گرایان از دیر باز در ستیزی پنهان، عرفای اسلام را به بهره برداری از تجارب شخصی و حالات معنوی خویش، در تعلیم و ترویج احکام اسلام، متهم کرده اند. این امر، با ظهور مکتب عشق الهی در نیمه قرن دوم هجری ، به چالشی نو میان فلاسفه و عرفا تبدیل شد. اما با طلوع اندیشه های عرفای بزرگی همچون روزبهان، شیخ اشراق، عین القضات، غزالی، نجم الدین رازی، سعدی، مولانا و حافظ، عرفان اسلامی فرصتی تازه بازیافت تا با استفاده از توانمندی های زبان فارسی، ضمن معرفی خاستگاه اندیشه های خود؛ یعنی قرآن و حدیث، شاهکارهای عرفانی ماندگاری نیز پدید آورد و استحکام جهان بینی خود را به اثبات برساند. نجم الدین رازی، از عرفای مشهور قرن ششم است که نه تنها اندیشه های عرفانی خود را بر اساس روش و محتوای کلام وحی و سنت الهی بیان کرده که الهام بخش بزرگانی چون حافظ بوده است. از نظر رازی، قرآن دو جنبه ظاهری و باطنی دارد. جنبه ظاهری آن، از آن شریعتمداران، و جنبه باطنی آن متعلق به اولیاء و عرفاست. او نثر مرصاد العباد را به همین شیوه، با اشارت های عرفانی و لطایف قرآنی آمیخته تا نشان دهد کلام آسمانی عرفا، فقط توصیف و بسط تجارب و حالات شخصی صرف نیست. این مقاله در صدد بازکاوی تاثیر قرآن و حدیث در مرصاد العباد نجم الدین رازی است.
    کلیدواژگان: قرآن و حدیث، عرفان اسلامی، نجم الدین رازی، مرصاد العباد، نثرعرفانی
  • زهرا محسنی زاده، سلماز کاراندیش صفحه 93
    با پیشرفت حیرت آور، تمدن و صنعت، کم کم نقش دین و معنویت در جامعه کم رنگ شد. این امر بر بشر خواهان معنویت و پرستش، گران آمد و معنویت های ساختگی، از سوی پیامبران نوظهور، که مدعی درک حقیقی معنویت بودند، برای ارضای این عطش در زندگی انسان معاصر غربی در قالب های مختلف عرضه شد.
    یکی از این معنویت های نوظهور، جنبش معنوی پائولو کوئیلو است؛ شخصیتی که سابقه‎ای با تاثیرپذیری از گذشته خود و نظرات دیگران، توانست در قالب تاثیرگذار رمان، کتاب های مختلفی را برای نشر افکار خود به تشنگان معنویت ارائه دهد. آنچه در این مقاله مورد بررسی قرار می گیرد، ارائه نمونه هایی از درون نوشته های وی برای تشخیص خطاهای اوست تا صرف نظر از غیر عقلانی بودن افکار و نظریات وی، بتوان خطاها و نقاط ضعف موجود در آثار وی را از طریق تناقض و عدم انسجام افکار و نظرات وی به دست آورد. شیوه نقد در این نوشتار، بررسی بسیاری از تناقض‎های موجود در آثار وی می باشد. به بیان دیگر، نقد پیش رو، نقدی درون متنی است که نشان دهنده عدم پایبندی نویسنده این آثار به نظرات و گفته های خود می باشد. از آنجا که وی مدعی ارائه شریعتی نوساخته است، و در این راه از رمان بهره می برد، این موضوع نیز مورد بررسی مختصری قرار گرفته و در پایان، به دلیل بنیادین بودن تاثیر نگرش به خداوند در هر تفکر، تصویری که او از خدا در شریعت خود ارائه می‎دهد نیز بررسی و ذکر می شود.
    کلیدواژگان: خداوند، عرفان‎های کاذب، پائولو کوئلیو، معنویت، شریعت، تناقض‎گویی
  • الملخص
    صفحه 107
|
  • Hussein Mozaffari Page 5
    "Proximity through the performance of supererogatory rituals" and "proximity through the performance of obligatory rituals" are two mystical terms taken from religious texts and commonly used in mystical works. The present paper elaborates on the main views about the way of applying these two terms to the mystical stations in order to enquire further into some religious texts on the one hand, and to show the close relationship between Islamic mystical terms and religious texts on the other and also refers to the verses and traditions from which these terms are derived. Using an "analytical - descriptive" method, this article finally proposes that "proximity through performing supererogatory rituals" refers to attributive annihilation and "proximity through performing obligatory rituals" refers to annihilation in the Essence. Also, two stations which have a higher position than these two are recognized, and these are: the station of "the proximity through performing supererogatory rituals together with the proximity through performing obligatory rituals and " optional and dedicated station" in which the gnostic can choose between the station of proximity through performing supererogatory ritual, proximity through performing obligatory or performing supererogatory rituals together with obligatory rituals.
    Keywords: proximity through performance of supererogatory rituals, proximity through performance of obligatory rituals, attributive annihilation, annihilation in the Essence, optional, dedicated proximity
  • Mahmoud Naseri, Ali Ahmadpour Page 21
    No doubt, the most important factor for achieving felicity, to which the holy religion of Islam has given special attention, is self-refinement and cultivation of the soul. According to Islam, such refinement is fulfilled through combat with the self which is the same as asceticism. Some kinds of asceticism are approved by Islam and others are rejected. Given the influx of false eastern and western mystical schools to today's society and the deviation from pure Islam, the present paper seeks, besides the expounding the view of Islam about asceticism and its position in religious teachings, to elaborate on the correct procedure of any measure in this regard and explain obstacles to asceticism in the view of the infallible Imams who hold that asceticism is guaranteed only within the limits of sacred law and the context of divine injunctions. Such asceticism can lead the wayfarer to high mystical degrees.
    Keywords: asceticism, the Quran, traditions, combat with the self, patience
  • Ghasem Deldar, Mohammad Mahdi Gorjian Page 41
    Muslim gnostics maintain that the reality of love is indefinable, it is obtainable not something which is known. Literally, it means excessive love and has its roots in the various dimensions of human existence. Its highest level is genuine love, which is represented in the love of God and His Names and Attributes. Love of anything other than God in its different kinds is a metaphorical love. Spiritual and erotic loves are the main kind of love. Spiritual love is a love which is characteristic of man and has its roots in the mutual understanding between the lover and the beloved and the urgent need of man’s esthetic nature. If this kind of love has no suspicion of animality and is pure, it can be a bridge which leads the truth. There are indications in Islamic narrations which confirm this pure and chaste love. Erotic and brutish love is not a true love; rather, it is a surge of passion which has its roots in the carnal dimensions of man. It is perishable and a serious menace to the values of man’s existence, and hinders him/her from seeking perfection. Naturally, incase such love though it is out of one’s choice or one cannot help being with entangled in it is approved religion and observes reservation and chastity it will lead to man’s salvation.
    Keywords: metaphorical love, genuine love, beauty, erotic love, spiritual love
  • Vahid Pashaee Page 55
    "Love" which is a kind of tendency and attraction and means “strong friendship” is divided into kinds: genuine and false. As for, "intellect", it is deposited in the soul by God to enlighten and estimate and it is not a kind of tendency, and its outcomes sometimes comes under the heading of "is and is not" (theoretical intellect) and sometimes under the heading of "ought and ought not" (practical intellect). Practical intellect has different levels including expedient intellect (calculator), which acts as the manager of life and intellect of faith which is in turn divided into conventional and superior (divine) intellect. According to the triple minds, three types of personality are developed in man, which are as follows: animal, biological, rational and divine. Given the definitions of "intellect" and "love", and development of the types of personality, the encounter between intellect and love culminates in different state, and in the best states. if love is genuine and intellect is divine, there will be no contradiction in this relationship and the lover will, in fact, be a rational person, and his/her love will be a most rational acts. The same is true of Imam Hussein’s uprising which is a movement based on superior intellect and genuine love led by an impeccable divine character.
    Keywords: intellect, love, Imam Hussein's uprising, superior intellect, genuine love, calculating intellect, conventional intellect
  • Mohammad Mahdi Ismailpur Page 75
    Rationalists have long accused Muslim gnostic in a hidden struggle of depending on their personal experiences and spiritual states in education and promoting Islamic injunctions. With the emergence of the school of Divine Love in the middle of the second century A.H(lunar), this issue turned into a new challenge between philosophers and gnostic. But, as a result of the development of the thoughts of great mystics such as, Ruzbehan, Suhrawardi, Einolghozat, Ghazali, Najm al-Din Razi, Sa’di, Molana and Hafez, Islamic mysticism found a new opportunity, using the ability of Persian language and introducing the origin of its thoughts, that is, the Qur’an and Hadith, mysticism could create great mystical masterpieces and prove the strength of its world view. Najm al-Din Razi, one of the famous gnostics of the sixth century, not only expressed his mystic thoughts according to the method and in the context of the Qur’an and divine sunnah but also gave inspiration to such great people like Hafez. According to Razi’s views, the Qur’an has two aspects: exoteric and esoteric. Its exoteric aspect belongs to those versed in religious law and its esoretic aspect belongs to the friends (of God) and gnostics. He mixed the prose of Mirsad al-Ibad with mystical notes and Qur’anic maxims to show that the heavenly words of gnostics are not mere description and explanation of personal experiences and states. This paper seeks to review the effect of the Qur’an and Hadith on Mirsad al-Ibad by Najm al-Din Razi.
    Keywords: the Quran, Hadith, Islamic mysticism, Najm al Din Razi, Mirsad al Ibad, mystical prose
  • Zahra Mohsenizadeh, Solmaz Karandish Page 93
    With the striking development of civilization and industry, the role of religion and spirituality in society gradually became inconspicuous. This change caused a grave problem for the philanthropists of spirituality and worship, and fictitious spiritualties were offered by newfangled prophets who claimed a real perception of spirituality in order to quench this thirst from which the life of modern western man suffers in the different ways.
    One of these newfangled spiritualties is the spiritual movement of Paulo Coelho, a personality with a background influenced by his own past and the views of others. He could spread his thoughts among those thirsty for spirituality through writing novels. What this paper aims at is presenting samples of his writings in order to detect his errors, so that one can, apart from proving the irrationality of his thoughts and opinions, find the errors and weak points in his works by tracing the contradiction and inconsistency of his opinions. The criticism which this paper levels at is centered on investigating the various contradictions in his works. In other words, the present critique is an inner-text criticism which shows that the writer of these works does not adhere to his own opinions and statements. Since he claims to have offered a new creed and used novels to achieve this purpose, this point is briefly investigated. Finally, because of the fundamental nature of the effect of the attitude towards God in any thought, the image he presents of God in his creed is examined and stated.
    Keywords: God, false ways of mysticism, Paulo Coelho, spirituality, creed, inconsistency