فهرست مطالب

مطالعات ایرانی - پیاپی 30 (پاییز و زمستان 1395)
  • پیاپی 30 (پاییز و زمستان 1395)
  • تاریخ انتشار: 1395/12/18
  • تعداد عناوین: 12
|
  • فرامرز آقابیگی* صفحات 1-18
    قصه، به عنوان بخشی از ادبیات عامیانه، دربردارنده آمالی است که غالبا طرح و تحقق شان در فضای غیر آن، ممکن نبوده؛ ازین رو، بررسی قصه های عامیانه، می تواند شناخت ما را از دنیای درونی انسان ها در گذشته بیشتر و بهتر گرداند. تحقیق حاضر که به بازکاوی قصه کردی «کدو» پرداخته، نشان می دهد که قصه مذکور، با ساخت قصه های همنوع مشترکاتی دارد و در عین حال با قصه های مشابه از لحاظ مضمون و پردازش، تفاوت هایی نیز دارد. دیرنگاری قصه اگرچه سبب ورود عناصر دخیل در قصه شده، اما شالوده عامیانه بودن در محتوای آن نمایان است. درخصوص ارتباط قصه با کردها باید گفت که طرح مواردی در آن که با محیط و معیشت کردها سازگاری دارد، اصالت کردی بودن قصه را بیشتر مسجل می گرداند. به هر روی، تحقیق حاضر گامی در راه شناخت درونمایه یکی از قصه های کهن کردی با اجزای پراکنده همنوعش در سایر اطراف و اکناف جهان است تا با تمرکز بر تحلیل این نوع از ژانر ادبی _ قصه در ادبیات شفاهی کرد _ بر قابلیت های ادبیات عامیانه محلی بیش از پیش، نظر افکنده شود.
    کلیدواژگان: ادبیات عامیانه، قصه کردی، قصه کدو، بچه کدو
  • حمیدرضا اردستانی رستمی* صفحات 19-40
    در میان متن های مانوی به دست آمده از تورفان، متن هایی آسیب دیده هست که از آن جز چند واژه به جا نمانده است. بدیهی است که آسیب دیدگی متن ها ما را از دریافت محتوای آنها بازمی دارد، اما می توان با دقت در واژه های به جا مانده و دریافت کارکرد آنها در متن های دیگر و سنجش آنها با هم، به مفهوم احتمالی متن پی برد. در این پژوهش، یکی از متن های آسیب دیده با کد رده بندی 4970 در موزه هنر آسیایی آلمان، بررسی و بازسازی شده است. در این متن مانوی واژه هایی چون شاهزادگان (axšēndān)، شادی (šādčanīgā)، مه (meh)، ستون روشنی (Srōšahrāy xwadāy) و خورشید (Xwar) دیده می شود که نگارنده به کارکرد آنها در متن های دیگر مانوی پرداخته و بدین نتیجه رسیده است که در متن پیش رو، سخن از شاهزادگانی (انسان هایی رهاشده از قید و بند جهان مادی و تن) است که عناصر نوری آزادشده آنها از ستون روشنی، شادان بالا رفته و به ماه و خورشید رسیده است و پس از تصفیه، روح مطلق شده و از آنجا به جایگاه والای بهشت نو و بهشت روشنی پدر بزرگی رسیده اند.
    کلیدواژگان: مانی، شاهزاده، شادی، ستون روشنی، خورشید، رستگاری
  • اطهر تجلی اردکانی، عشرت قبادی حبیب آباد صفحات 41-62
    سفرنامه ها منابعی هستند که با استفاده از آن ها می توان به بررسی مسائل سیاسی، اقتصادی، اجتماعی، دینی، تاریخی، جغرافیایی، نوع لباس، خوراک و آداب و رسوم و غیره پرداخت. در میان سفرنامه های فارسی، سفرنامه ناصر خسرو را شاید بتوان دقیق ترین منبع در نوع خود به شمار آورد. توصیف ناصر خسرو در این اثر از مکان ها، جوانب مختلف را در بر می گیرد. یکی از این جنبه ها توجه به وضعیت اقتصادی مناطق است. وی با دقت، به توصیف اوضاع اقتصادی مناطقی که در طی سفر از آن ها عبور کرده، از جمله وضعیت تجارت، کشاورزی، صنعت و عوامل موثر بر رشد اقتصادی شهرها و نیز شاخص های رفاه مانند عمارت ها، تولیدات کشاورزی و مشاغل پرداخته است. رونق و شکوفایی اقتصاد شهرها بیشتر به عواملی چون: تدبیر حاکمان، شرایط اقلیمی، رواج تجارت و تنوع مشاغل بستگی داشته است. بر اساس توصیف های ناصر خسرو، مصر از جهات مختلف، از اقتصاد و رفاه بهتری برخوردار و از نظر شکوه عمارت ها، تنوع محصولات و گوناگونی مشاغل در میان شهرها شاخص بوده است. این تحقیق به روش کتابخانه ای و اسنادی و تحلیل محتوا انجام گرفته است.
    کلیدواژگان: ناصرخسرو، سفرنامه، اقتصاد، رفاه
  • وحید سبزیان پور، شهریار شهریار باقرآبادی، عباس کریمی صفحات 63-79
    از مهم ترین مباحث حوزه مطالعات فرهنگی و ادبی، شناخت شاکله هویت ملی یک سرزمین، در لابه لای آثار هنری و ادبی آنهاست. ورود دین اسلام به ایران سبب شد تا عناصر اصلی هویت این تمدن، به آرامی تحت تاثیر فضای تازه سیاسی و عقیدتی، دچار دگرگونی های عمیقی شود؛ سپس با سیطره امویان و عباسیان، فراز و فرودهایی در روابط ایرانیان با جهان فاتح عربی – اسلامی، پیش آمد. پاره ای از سازه دیرسال هویت ایرانی، به کلی محو شد و بخش هایی از آن نیز، شاهد دگردیسی های وسیعی گردید. از آنجا که شعر، ادب و تاریخ هر عصری، تصویری از اوضاع آن است؛ این پژوهش با شیوه ای توصیفی – تحلیلی، ضمن واگویه برخی از تغییرات در مولفه های هویت تاریخی ایران، در سده های نخست خلافت اسلامی و عصر عباسی، با بهره مندی از دو اثر ارزشمند خدمات متقابل اسلام و ایران، نوشته مرتضی مطهری و نیز دو قرن سکوت به قلم عبدالحسین زرین کوب، مورد نقد و مقابله قرار گرفته است.
    کلیدواژگان: خلافت اسلامی، عبدالحسین زرین کوب، هویت ایرانی، مرتضی مطهری
  • امین سرانجام *، محتشم محمدی صفحات 81-100
    اگزیستانسیالیسم (فلسفه اصالت وجود) یکی از مهم ترین و تاثیرگذارترین مکتب های فلسفی و ادبی جهان در قرن بیستم می باشد که مهد پیدایش و رواج آن کشورهای اروپایی و به ویژه، آلمان و فرانسه بوده است. در این مکتب فلسفی ادبی، فرد انسانی به عنوان فاعلی آگاه شناخته می شود که در تجربه هستی و لمس معنای وجود، به طور بی واسطه با حقیقت زندگانی رویا رو شده و پوچی و بی معنایی زندگی خود را درمی یابد، آنگاه با تکیه بر پاسداشت گوهر «آزادی» و با استفاده از امکان گزینش و انتخاب، هدفی برای خود برگزیده، به این شکل به سلسله رویدادها و حوادثی که «زندگی» نامیده می شود، معنا و مفهوم می بخشد. حکیم عمر خیام، شاعر و دانشمند اندیشه ورز ایرانی در نیمه دوم سده پنجم و آغاز سده ششم هجری (دوازدهم میلادی) را به واسطه طرح پرسش های بنیادین فلسفی در پیوند با هستی انسان و آغاز و انجام کار جهان و نیز باورمندی تلویحی و تقریبی به نقش آفرینی آدمی در تعیین مسیر خویش، با تاکید بر پیام ها و توصیه های پی در پی مبتنی بر «دم غنیمت شماری» در رباعیات منسوب به او، می توان از پیشگامان اگزیستانسیالیسم در سده های میانه به شمار آورد. این مقاله تلاشی در جهت همسو نشان دادن بن مایه های برجسته اگزیستانسیالیسم و اندیشه های فلسفی مطرح شده خیام در رباعیات است.
    کلیدواژگان: ادبیات تطبیقی، اگزیستانسیالیسم، پرسش های وجودی، اصالت فرد انسانی، رباعیات خیام
  • زهرا سیدیزدی، جعفر باجلان* صفحات 101-116
    شاه اسماعیل حکومتی در ایران تاسیس کرد که شالوده اصلی آن را دیانت وملیت تشکیل می داد. وی جهت ایجاد وحدت ملی در ایران، مذهب تشیع را رسمیت بخشید. اوقصد داشت پیوند های ملی را در ایران مستحکم تر کند. حضور ازبکان در نواحی شرقی و عثمانی درغرب، این ضرورت را ایجاب می کردکه حس میهن دوستی و وطن پرستی در ایرانیان بیش از پیش تقویت گردد. شاه اسماعیل عقیده داشت تقویت روحیه جنگاوری وسلحشوری در رویارویی با دشمن تنها با انگیزه های مذهبی تحقق پیدا نمی کند. آثار فراوانی که در دوره صفویه، به ویژه شاه اسماعیل اول به تاثیر از شاهنامه فردوسی پدید آمده، موید این است که فردوسی موردتوجه شاهان و درباریان و مهم ترین منبع الهام شاعران و هنرمندان این دوره بوده است. به گواهی تاریخ، شاه اسماعیل حامی اصلی آثاری است که با محوریت شاهنامه فردوسی شکل گرفته است. نگارندگان در این پژوهش در پی پاسخ به چرایی این توجه هستند. ازآنجاکه شاه اسماعیل شیعه مذهب است و بنا بر پیشینه اعتقادی خود به فردوسی به عنوان شاعری شیعه علاقه فراوانی داشته است، پیش فرض این تحقیق این است که شاهان صفوی به طور عام و شاه اسماعیل به صورت خاص به دلیل شیعی بودن به فردوسی توجه داشته اند. بررسی ها نشان می دهد غیر ازانگیزه های مذهبی، مصالح سیاسی وتمرکزگرایی عامل مهم توجه شاه اسماعیل به وحدت ملی و احیای هویت ملی ایران و به تبع آن شاهنامه بوده است.
    کلیدواژگان: صفویان، شاه اسماعیل، فردوسی، شاهنامه
  • محمود صادق زاده*، محمدرضا حسینی مقدم صفحات 117-131
    شاهنامه فردوسی سند هویت ملی و دینی ماست و تحلیل ابعاد ساختاری و محتوایی، به ویژه بررسی های تطبیقی آن با متون اساطیری و دینی دیگر به منظور شناخت هرچه بیشتر رمز و رازها و دستیابی به آموزه ها و پیام های اخلاقی و معنوی این اثر شگرف در هر عصری و برای هر نسلی ضرورت دارد. در این جستار، با تجزیه و تحلیل ابیات شاهنامه و با بهره جستن از منابع معتبرشاهنامه شناسی، اسطوره شناسی و تاریخی، ابتدا به بررسی و تحلیل مهم ترین عناوین و القاب در بخش اساطیری، به ویژه شخصیت اساطیری(کیومرث و هوشنگ) پرداخته و سپس به لحاظ ریشه شناسی، تعابیر نمادین و رمزی و عرفانی تحلیل، مقایسه و بر اساس شواهد و قراین موجود نتیجه گیری شده است. بر این اساس، هرکدام از شخصیت ها و قهرمانان شاهنامه با پندارها و کردارهای خویش، جلوه ای از باورهای دینی، ویژگی های اخلاقی و خوی اهورایی و اهریمنی خویش را به نمایش گذاشته و از القاب متناسبی برخوردار شده اند
    کلیدواژگان: اسطوره، شاهنامه فردوسی، کیومرث، هوشنگ، نمادپردازی
  • حمید کاویانی پویا*، زهرا پیله وریان صفحات 133-154
    زروان نام یکی ازایزدان باستانی است که درنوشته های پهلوی خدای زمان بوده و در دوره میانه به عنوان خدای یگانه ظهور می یابد؛ به عبارتی در دوره میانه، زروان شخصیتی کاملا مستقل یافته و در راس اهورا مزدا و اهریمن، ثنویت زردشتی را تحت تاثیر قرار می دهد. نمونه چنین تفکری در اساطیر دیگر ملل نیز دیده می شود و همواره زمان در دیدگاه بشری به عنوان خدای خالق جهان مورد نظر بوده است. حضور و نقش نحله زروانی و این ایزد زمان در ایران زمین و تفکرات ایرانیان، به گونه ای است که حتی شخصی چون مانی که برای جلب افکار عموم، نام خدایان هر منطقه را بر نام ایزد بزرگ خویش(پدر عظمت) می گذارد، نام زروان را برای پدر عظمت بر می گزیند. مسئله اصلی پژوهش این است که زروان چه تاثیری بر اندیشه ایرانی و دین مزدیسنی گذارده است و بازتاب این نقش را به چه صورت در متون ایرانی میانه می توان مشاهده نمود؟ گفتنی است که برای بررسی این ایزد و ردپای زروان گرایی و تاثیرآموزه های آن بر دین مزدیسنان و افکار ایرانیان متون پهلوی و به ویژه اندرزنامه های پهلوی، از منابع مورد استناد و معتبر قابل ارجاع هستند که می توان آنها را به عنوان متونی که بیانگر شیوه تفکر دینی در این دوره بوده اند، ملاک ارزیابی قرار داد و و باور به این خدا را در آنها پیگیری کرد و با رویکردی توصیفی-تحلیلی ملاحظه کرد که برخی آموزه ها و مولفه های زروان باوری همچون تقدیرگرایی، زن ستیزی و باور به تاثیر نجوم و ستارگان در سرنوشت آدمی و همچنین توسل به دعا و قربانی، در باورهای مزدیسنی نقش نمایان و پر رنگی دارند.
    کلیدواژگان: زروان، اندرزنامه های پهلوی، تفکر دینی، بخت و تقدیر
  • مصطفی لعل شاطری* صفحات 155-168
    زبان یک قوم ممکن است توسط عوامل پشتیبان کننده مختلفی چون قدرت نظامی و سلطه دراز مدت سیاسی و یا نفوذ گسترده فرهنگی در قلمرویی خارج از مرزهای نژادی آن قوم رواج یابد. زبان فارسی نیز از آن رو که دربردارنده ارزش های فاخر انسانی یک فرهنگ و هویتی ممتاز است، در گذر تاریخ، زبان علوم و فنون و وابستگی و نژادها و اقوام مختلف، در گستره ای منحصر به فرد از چین تا بالکان و نیز در هند و آسیای صغیر، رواج چشمگیری داشته است. اینکه کدام عامل در گسترش نفوذ زبان فارسی و نیز افول آن در حوزه جغرافیایی مورد نظر به عنوان عاملی هویتی مدخلیت داشته، پرسشی است که این پژوهش می کوشد تا به روش توصیفی- تحلیلی به تبین آن بپردازد. یافته های پژوهش حاضر ناظر بر این است که عنایت سلاطین عثمانی به زبان فارسی و شاعران پارسی گوی، نفوذ فرقه های صوفیه- به ویژه مولویه- مهاجرت صنعتگران و بازرگانان از جمله عوامل نشر ادب فارسی و در نقطه مقابل، عصر تنظیمات، ملی گرایی ترکی یا «پان ترکیسم» و جنبش ترکان جوان به رهبری افرادی همچون شناسی، ضیاء پاشا و نامق کمال، به تقلید از سبک های غربی، از عوامل افول زبان فارسی در قلمرو عثمانی بوده اند
    کلیدواژگان: زبان فارسی، عثمانی، پان ترکیسم، ترکان جوان، عصر تنظیمات
  • سیدمحسن مهدی نیا چوبی*، غلامرضا پیروز، رضا ستاری صفحات 169-186
    بر اساس نظریه «دیالوگ» باختین، هر سخن در هر زمینه ای، خواه ناخواه «گفت وشنودی» است. این تئوری که در واقع واکنشی ضد فرمالیستی و ضداستالینی بوده است، توجه خود را به نثر، به ویژه به «رمان»(در معنای مدرن) معطوف ساخته است؛ اما با اندکی توسع می توان این نظریه را در تحلیل متون منظوم فارسی(حکایات، حماسه، مثنوی های عارفانه و عاشقانه)به کار گرفت. باختین «گفت وگو» را در مقابل مفهوم «تک گویی» قرار داد و آن را به انواعی چون: درونی و بیرونی، مستقیم و غیر مستقیم، اسکاز و جدل پنهانی تقسیم کرد. این مقاله، با رهیافتی توصیفی – تحلیلی با استفاده از روش اسنادی و کتابخانه ای، به بررسی قیاسی درخت آسوریک، مناظره مفاخره آمیز بین بز و درخت خرما با مناظره خسرو و ریدک، گفت و گوی بین خسرو دوم با پسری به نام «وس پوهر» پرداخته است. هر دو اثر مربوط به ایران قبل از اسلام هستند که بر پایه «گفت و گو» ساخته شده اند، ولی نوع دیالوگ، محتوا و شکل آن ها با همدیگر تفاوت دارد. در مقاله سعی شده است ضمن معرفی دو اثر، با بیان ویژگی های هر یک، وجوه تشابه و تمایز آن ها از منظر نظریه دیالوگیسم باختیین مورد بررسی قرار گیرد. مهم ترین نتایج این جستار این است که هر دو اثر بر اساس مکالمه ساخته شده اند اما درخت آسوریک، جدل آشکار و خسرو و ریدک، گفت وگو برای آزمون و سنجش است؛ به عبارت دیگر، یکی از طرفین سخن(خسرو) سوال طرح می کند و طرف دیگر سخن(ریدک) بدان پاسخ می دهد تا به اثبات خود و آرمان های طبقه ای که به پدران تعلق دارد، بپردازد. در هر دو اثر، صدا و سخن تحکم آمیز و مطلق جایگاهی ندارد؛ به زبانی دیگر، لحن کلام راوی اثر آمرانه نیست، حتی در جدل بز و درخت خرما، راوی هرگز از این نوع سخن گفتن بهره نمی جوید
    کلیدواژگان: مناظره خسرو و ریدک، درخت آسوریک، دیالوگ، باختین
  • شمس الدین نجمی، فرهاد دشتکی نیا، علی بازرگان هرندی* صفحات 187-208
    یکی از سفرنامه های ناشناخته اواخر دوره ناصری سفرنامه ای موسوم به سفرنامه کرمان است که در سال 1309 ه.ق. نوشته شده است. این سفرنامه حاصل سفری ماموریتی است که نویسنده آن شرح سفرش را از تبریز تا کرمان به رشته تحریر درآورده است. نویسنده سفرنامه که تاکنون ناشناخته مانده بود، در مقاله حاضر شناسایی شده است. این مقاله در پی معرفی این نسخه یکتا، شناسایی نویسنده آن و مقوله بندی داده های آن جهت شناسایی اطلاعات موجود در آن، برای تاریخ اجتماعی و اقتصادی اواخر عصر ناصری درباره برخی از شهرهای مهم این مسیر است. یافته های پژوهش نشان می دهد نسخه سفرنامه، نسخه ای منحصر به فرد است که نویسنده آن میرزا اسماعیل خان بنان السلطنه از کارکنان دستگاه عبدالحسین میرزا فرمانفرما بوده است؛ همچنین به نظر می رسد که کاتب هم بنان السلطنه بوده است. داده های سفرنامه برای شناخت تاریخ اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی اواخر دوره ناصری واجد اهمیت است و نیمی از این سفرنامه مربوط به ایالت اصفهان و مخصوصا شهر اصفهان است.
    کلیدواژگان: سفرنامه، اسماعیل خان بنان السلطنه، قاجاریه، تبریز، کرمان
  • ابراهیم واشقانی فراهانی*، سمیه پراور صفحات 209-222
    اسطوره ها بخشی عمده ای از فرهنگ ملت ها را تشکیل می دهند و همین امر باعث شده که هنرمندان و بخصوص شاعران از این پدیده تاثیر بسیار پذیرند. شعر فارسی در نخستین دوران شکوفایی خویش، یعنی عصر سامانی و اوایل عصر غزنوی، شاهد توجه چشمگیر و مثبت شاعران به اساطیر و نیز حماسه های ایرانی است، اما با تحکیم قدرت دولت های غزنوی و به ویژه سلجوقی در ایران، شاهد کاهش یافتن- اما نه قطع شدن- توجه به اساطیر و حماسه های ایرانی هستیم. یکی از مهم ترین شیوه های توجه شاعران این دوره به اساطیر، پایه قرار دادن شخصیت ها و روایت های اساطیر ایرانی برای تصویرسازی های شعری است که لزوما هم تصویرسازی های مثبت نبودند و بسیار اتفاق می افتاد که شاعران، برای بزرگداشت ممدوح خویش، به کوچک شمردن شخصیت های اساطیر ایرانی می پرداختند. همچنین در این دوران، شاهد جایگزینی روایت ها و شخصیت های سامی و اسلامی به جای اساطیر ایرانی هستیم. خاقانی شروانی، شاعر بزرگ قرن ششم هجری، نمونه ای کامل از شعر عصر سلجوقی و مختصات آن است. در این مقاله برآنیم که با جست وجو در اشعار خاقانی، به بررسی شیوه کاربرد اساطیر ایرانی در شعر عصر سلجوقی با شیوه تحلیلی بپردازیم.
    کلیدواژگان: اسطوره، شعر فارسی، عصر سلجوقی، خاقانی شروانی
|
  • Faramarz Aghabeigi * Pages 1-18
    Tales, as part of folk literature include desires that are frequently unattainable outside themselves; therefore, investigating folk tales increases our understanding of the inner world of people of the past. This study investigates a Kurdish tale called “Kadou” and shows that there are structural similarities between this tale and others of its kind; it is also stated that there are differences regarding content and creation. Although the tale was written down much later and led to introducing some fictional elements, its folkloric essence is apparent in its content. Regarding the relation of the story with the Kurdish people it should be stated that there are instances from their lives mentioned in the tale that approve of its Kurdish origin. The present study is a step toward recognizing the theme of an old Kurdish tale and others of its kind around the world and to concentrate on analyzing this literary genre – tales in Kurdish oral literature – to shed more light on the capabilities of folk literature.
    Keywords: Folk literature, Kurdish tale, Gourd, Baby Gourd
  • Hamid Reza Ardestani Rostami * Pages 19-40
    There are many damaged texts among the Manichean texts gained from Tourfan. There have not remained from these texts but a few words. It is obvious that these damages prevent us to understand the meanings and concepts of the texts; however, their possible meanings and connotations can be understood through careful examination of the same remaining words in other texts and understanding their functions. One of these damaged texts with the code of categorization 4970 exists in the Asian Art Museum in Germany. There are some words such asaxšēndān, šādčanīgā, Srōšahrāy Xwadāy, meh and xwar in this text whose functions in other texts have been examined in this study and it is concluded that the text is speaking about princes (human beings freed from the limitation of material world and body) whose freed light elements have ascended the pillars of joyful light, have reached the sun and the moon, have turned into the absolute spirit after purification, and have reached the high position of the new paradise and the light paradise of the great father.
    Keywords: Mani, Prince, Joyfulness, Pillar of light, Sun, Salvation
  • Athareh Tajali Ardekani, Ghobadi Habibabad Eshrat Pages 41-62
  • Vahid Sabzianpour, Shahriar Bagherabadi, Abbas Karimi Pages 63-79
    Recognizing national identity of a people through their artistic and literary works is among the most significant issues in the fields of culture and literature. The advent of Islam into Iran changed the old elements of its identity under the influence of new political and ideological atmosphere; with the dominance of the Abbasid and Umayyad dynasties, there appeared ups and downs between Iranians and the Arabs. Part of the ancient structure of Iranian identity totally disappeared, and other parts were transformed extensively. Since poetry, literature, and history of every age serves as the image of that age, this descriptive-analytical study, with the help of two valuable works i.e. "Two Centuries of Silence" by Zarrinkub and "Mutual Service of Islam and Iran” by Motahari, indicates some of the changes in the components of the historical identity of Iran during the first centuries of the Islamic Caliphate and the Abbasid era.
    Keywords: Islamic caliphate, Abdul Hussein Zarrinkub, Iranian identity, Morteza Motahari
  • Amin Saranjam *, Mohtasham Mohammadi Pages 81-100
    Existentialism (philosophy of existence principality) is one of the most influential (effective) philosophical and literary schools of the world in 21th century that originated and developed in European countries, particularly Germany and France. In this philosophical-literary school the individual is known as a knowing subject (agent) who, in the experience of existence and understanding the meaning of existence encounters the truth of life and discovers the absurdity of his life. Then, based on respect for “freedom”, and also using the possibility of choice, man has selected his objective, and in this way, applies meaning to a series of events and incidents that are called “life”. Hakim Omar Khayyam, the Iranian poet and thinker in the second half of the fifth and the beginning of sixth century AH (twelfth century AD), is considered the pioneer of existentialism in the middle centuries due to his fundamental philosophical inquiry about human existence and the beginning and end of the world, and also the implicit and approximate faith in human role in determining his direction with an emphasis on sequential messages and recommendations based on the idea of “Seize the Day” in his (Khayyam) quatrains.This study is an attempt to indicate the coincidence of prominent themes of existentialism with the philosophical ideas proposed by the Khayyam in his quatrains.
    Keywords: Comparative literature, Existentialism, Questions about existence, Quatrains of Khayyam
  • Zahra Seyed Yazdi, Jafar Bajlan* Pages 101-116
    Shah Ismail established a dynasty in Iran on the premises of nationality and religion. To establish national unity in Iran, he announced Shia as the official religion. His goal was to strengthen Iranian national bonds. The presence of Uzbeks in the East and Ottomans in the West made it necessary that Iranian people reinforce their feeling of patriotism and love for they homeland. Shah Ismail believed that having faith in fighting the enemies is not just derived from religious incentives. Many literary works influenced by Shahnameh of Ferdowsi came into being in Safavid period especially during the reign of Shah Ismail I. This strengthens the fact that Ferdowsi was under the focus of Iranian kings and officials. He was the biggest source of inspiration for the poets and artists of the period in question. As evidenced in Iranian history, Shah Ismail was fond of those works whose foundation was laid upon Ferdowsi's Shahnameh. This study tires to find the reason behind his interest in Shahnameh. Since Shah Ismail was a follower of Shia religion and due to his liking for Ferdowsi as a Shia poet, the assumption of this research is that Safavid kings in general and Shah Ismail in particular liked Ferdowsi because of their belief in Shiism. Previous studies show that besides religious motives, political conditions and centralization were the major reasons behind Shah Ismail's care for the national unity of Iranians, revival of Iranian identity and Shanameh.
    Keywords: Safavids, Shah Ismail, Ferdowsi, Shahnameh
  • Mahmud Sadeghzadeh*, Mohammad Reza Hosseini Moghadam Pages 117-131
    Ferdowsi's Shahnameh is the document of our national and religious identity and analyzing its structural and conceptual dimensions and particularly studying it comparatively with other religious and mythological texts seems to be necessary in order to achieve greater understanding of its mysteries and to attain its moral and spiritual doctrines and messages in any era and for any generation. In this study, through analyzing Shahnameh and taking advantage of valid sources on Shahnameh, mythology and history, initially the main subjects and titles in the mythology section were studied, particularly three mythological characters ( Kiumars (Qmars) and Houshang), then symbolic and Gnostic interpretations were analyzed and compared etymologically, and finally conclusions were presented according to available evidences. Accordingly, each character and hero in Shahnameh demonstrated a manifestation of religious beliefs, moral characteristics and his Ahura and evil nature, and he was given an appropriate title.
    Keywords: Myth, Shahnameh, Kiumars, Houshang, Symbolism
  • Hamid Kavyani Pouya *, Zahra Pilehvaran Pages 133-154
    Zurvan is the name of one of the ancient gods who, in Pahlavi texts, was referred to as the god of Time, and in the Middle Era appears as the only god; in other words, Zurvan assumes a totally independent identity above Ahuramazda and Ahriman (the Devil), and affects the Zoroastrian concept of duality. Such an idea has been observed in other nations’ myths as well, and Time has always been the creator god of the universe in man’s view. The presence of Zurvanism and Zurvan’s role in Iran and Iranian thoughts was so significant that even Mani, who used to name his great god after the god of each region, chose Zurvan as the name for his god of greatness. Accordingly, this study examines the effect of Zurvan on Iranian way of thinking and Zoroastrian religion and its reflections in the Middle Persian texts. Pahlavi texts and specially Pahlavi aphorisms are valid and reliable references that show the religious approaches in this period and, through a descriptive and analytic approach, this study investigates some teachings and elements in Zurvanism such as fatalism, the role of stars in man’s destiny, misogyny, and appealing to prayers and sacrifice
    Keywords: Zurvan, Pahlavi books of advice, Religious thought, Destiny
  • Mostafa Lal Shateri * Pages 155-168
    Language of a nation might be spread beyond the boundaries of that nation for different supporting factors such as military power, long-term political dominance, and cultural influence. Over many centuries, Persian language which is very strong as a bearer of human values of a culture, was the language of science, literature and empathy of different races in the wide expanse from China to the Balkans, and was also widely prevalent in India and Asia Minor. Through a descriptive-analytical method, this study tries to explain the factors that were effective in the expansion and the influence of Persian language and its decline in the mentioned geographical area. Ottoman Sultans’ regard for Persian language and Persian-speaking poets, the influence of Sufi sects, especially Mevlevis, and the migration of artisans and merchants had been among the factors for the expansion of Persian literature, and on the contrary, the era of Tanzimat (adaptations), Turkish nationalism or “pan-Turkism" and the Young Turks movement led by well-known figures like Zia Pasha and Namegh Kamal, had been the factors for the decline of Persian language in Ottoman territory.
    Keywords: Persian language, Ottomans, Pan-Turkism, Young Turks, Age of Tanzimat
  • Seyed Mohsen Mehdinia Choubi *, Gholamreza Pirouz, Reza Satari Pages 169-186
    Based on Bakhtin’s theory of dialogism, any speech can potentially be bilateral, i.e. produced by one party and listened to by another one. Essentially an anti-Stalinist and anti-formalist theory, it focuses its attention on prose, especially the novel genre. This theory can, however, be applied to different forms of Persian literature (e.g. narratives, epic, mystic mathnavis, and love poems). Bakhtin puts dialogue in front of monologue and divides it into different forms, such as internal, external, direct, indirect, hidden argument. This study attempts to compare and contrast the Asoorik Tree, a debate between a goat and a palm tree, and Khosrow and Riddack, a debate between Khosrow II and a boy called Vas Pooher. Both works belong to Pre-Islamic Iranian literature and are based on dialogue; however, the forms and the contents of the dialogues differ. Besides introducing these works, it has been tried to give a clear picture of the characteristics of each one of them through Bakhtin’s theory of dialogism. The results show that Khosrow and Riddak is a dialog for trial: one side (Khosrow) asks questions and the other side replies in order to prove himself and the desires belonging to the fathers’ class. There is no imperative and exclusive voice in any of the two works.
  • Shamsedin Najmi, Farhad Dashtakinia, Ali Bazargan Harandi * Pages 187-208
    One of the unknown travelogues of the late Naserid period is a travelogue entitled “Kerman Travelogue” written in 1309 A.H. (1892 A.D.). This travelogue is the account of a mission of the author and what happened to him on his journey from Tabriz to Kerman. The writer, who had remained anonymous until today, has been identified in this study. The aim of this study is to introduce this unique manuscript, identify its author and categorize its data in order to recognize its information for social and economic history of the late Naserid period regarding some important cities on the way. The results of the study show that the manuscript of the travelogue is unique and its author is introduced as Mirza Ismael Khan Banan-o-Saltaneh, one of Abd-ol-Hussain Mirza Farmanfarma’s staff. It seems that the scribe is Banan-o-Saltaneh as well. The data of the book is important for recognizing the social, economic and cultural history of the late Naserid period and half of this travelogue deals with Isfahan province and especially the city of Isfahan.
    Keywords: Travelogue, Ismail Khan Banan-o-Saltaneh, Qajar, Tabriz, Kerman
  • Ebrahim Vasheghani Farahan*, Somayeh Paravar Pages 209-222
    Myths comprise a main part of nations’ cultures and this greatly leads artists and especially poets to be influenced by this phenomenon. Persian poetry, in its early stages of flourishing, that is in the Samanid and the beginning of Ghaznavi eras, witnessed poets’ great and positive attention to Iranian myths and epics. However, with the consolidation of the Ghaznavi and especially Seljuk governments in Iran, a decline but not an end to Iranian myths and epics is observed. One of the important methods of poets’ in attending to myths is to found poetic images on Iranian mythical characters and narratives that were not necessarily positive images, and it often happened that poets humiliated Iranian mythical characters to praise their own favorite characters. Also, in this era, one witnesses the replacement of Semitic and Islamic narrations and characters for Iranian myths. Khaghani Shervani’s poetry, the great poet of the 6th century, is a perfect example of the poetry of this era. This study tries to, analytically, examine the methods of employing Iranian myths in the poems of Seljuk era.
    Keywords: Myth, Persian Poetry, Seljuk era, Khaghani Shervani