فهرست مطالب

تحقیقات مالی اسلامی - پیاپی 11 (پاییز و زمستان 1395)
  • پیاپی 11 (پاییز و زمستان 1395)
  • تاریخ انتشار: 1396/01/05
  • تعداد عناوین: 6
|
  • مرتضی عزتی، پرویز نصیرخانی، مریم حسینی صفحه 5
    رفتارهای اقتصادی جامعه از مباحث مهم اقتصاد به ویژه اقتصاد اسلامی است. در این زمینه، یکی از ضعف های بررسی های اقتصاد اسلامی کمبود بررسی تجربی در زمینه رفتارهای مسلمانان است. در این مقاله، کوشیده شده است در یک بررسی تجربی، در سطح خرد اثر سرمایه اجتماعی دینی با ابزار آزمون شده ژنراتور منابع همراه با درآمد، سن و دارایی بر رفتار پرداخت قرض الحسنه در سطح خرد برآورد شود. داده های این بررسی با استفاده از پرسشنامه گردآوری و با روش اقتصادسنجی تحلیل شده است. جامعه آماری این بررسی خانوارهای ساکن در شهر زاهدان هستند و نمونه بررسی 504 نفر از سرپرستان خانوارهای این جامعه است. یافته ها نشان دهنده آن است که سرمایه دینی، دارایی، درآمد، داشتن پس انداز و سود دریافتی از سرمایه گذاری های مالی فرد اثر مثبت بر اندازه پرداخت قرض الحسنه آنها دارد و سن، اثر منفی بر این پرداخت دارد. همچنین بعد خانوار و تحصیلات اثر معناداری بر پرداخت قرض الحسنه ندارد. نوآوری های این مقاله آزمون تجربی در سطح خرد نظریه اسلامی، وارد کردن سرمایه دینی بر پایه ابزارهای شناخته شده علمی در بررسی، همراه با دیگر متغیرهای اثرگذار بر رفتار اقتصادی است.
    کلیدواژگان: قرض الحسنه، سرمایه دینی، رفتار مصرف کننده، سرمایه گذاری
  • سیدسعید شمسی نژاد، محمد طالبی صفحه 33
    بازار بین بانکی ریالی ایران با گذشت بیش از 8 سال از زمان تاسیس آن، علی رغم افزایش حجم مبادلات آن، نتوانسته است با ایجاد تنوع لازم در ابزارها و مکانیزم های معاملاتی آن، جایگاه خود را در بازار پولی کشور گسترش دهد. استفاده از اسناد خزانه به عنوان یک ابزار پولی کوتاه مدت در همه جهان پذیرفته شده است. با پذیرش بیع دین در نظام پولی کشور، بکارگیری اسناد خزانه اسلامی در قانون بودجه کشور در سال 1393 گنجانده شد و عملا با عرضه آن در سال 1394 در بازار سرمایه، امکان گسترش و ایجاد بازار ثانویه این اوراق ایجاد گردیده است. سوال اصلی این تحقیق آن است که چگونه و با چه روشی می توان از اسناد خزانه اسلامی برای ارتقاء کارایی بازار بین بانکی ریالی ایران استفاده نمود؟ این مقاله تلاش دارد تا با تشریح عملکرد و آسیب شناسی بازار بین بانکی ایران، به کارگیری اسناد خزانه اسلامی به عنوان یک ابزار پولی کوتاه مدت در بازار بین بانکی ایران را مورد بررسی قرار دهد. یافته های این تحقیق که با استفاده از روش توصیفی- تحلیلی متون فقه امامیه و متون مالی بدست آمده است، بیانگر آن است که اسناد خزانه اسلامی قابلیت استفاده در بازار بین بانکی ریالی ایران را دارد.
    کلیدواژگان: بازار بین بانکی، اسناد خزانه اسلامی، توافقنامه بازخرید اسلامی
  • رضا میرزاخانی، سیدعباس موسویان صفحه 63
    یکی از چالش های اصلی بخش های مختلف اقتصادی از جمله صنعت برق، تامین مالی است، بنابراین، همواره این صنعت نیازمند نوآوری های مالی به منظور طراحی ابزارها و نهادهای مالی جدید به منظور برآورده کردن نیازهای تامین مالی خود است. در ایران، توسعه صنعت برق به دلیل اتکای این صنعت به منابع دولتی و به طور عمده بودجه دولت، با چالش مواجه است و متناسب با رشد مصرف برق در کشور، منابع مالی جهت تولید ظرفیت جدید وجود ندارد از این رو، وزارت نیرو به عنوان مهمترین نهاد سیاست گذاری صنعت برق در کشور همواره با کمبود منابع مالی مواجه می باشد و همواره به دنبال جذب مشارکت بخش خصوصی جهت سرمایه گذاری در صنعت برق است.
    یکی از پیش نیازهای لازم برای مشارکت بخش خصوصی در صنعت برق، ارائه راه حل ها و ابزارهای مالی مناسب است که این ابزارها براساس نوآوری های مالی و متناسب با نیاز صنعت برق طراحی شده باشند. گواهی ظرفیت یکی از ابزارهای مالی طراحی شده برای تامین مالی صنعت برق است که می تواند جهت تامین مالی ایجاد نیروگاه های جدید بکار گرفته شود. در این مقاله با استفاده از روش توصیفی تحلیلی و براساس فقه امامیه و متناسب با قوانین و مقررات بازار سرمایه ایران و نیاز صنعت برق، ابزار مالی گواهی ظرفیت معرفی می شود.
    کلیدواژگان: صنعت برق، تامین مالی، تامین مالی اسلامی، ابزار مالی اسلامی، گواهی ظرفیت
  • علی صالح آبادی، سبحان اسکینی، حامد تاجمیر ریاحی صفحه 89
    یکی از پرکاربردترین ابزارهای حوزه مدیریت ریسک و مدیریت پرتفوی، «قرارداد آتی شاخص سهام» است. کاربردهایی نظیر مدیریت ریسک پرتفوهای متنوع، مدیریت ریسک تک سهم، آربیتراژ شاخص، دامنک کاری، این اوراق را به یکی از محبوب ترین اوراق مشتقه نزد مدیران سرمایه گذاری مبدل ساخته است. با این حال، مطالعات فقهی انجام شده روی این اوراق، با ذکر دلایلی نظیر اکل مال به باطل، قمار، غرر و صوری بودن مبادله، استفاده از این اوراق در بازارهای مالی اسلامی را مجاز نمی شمارد. مقاله حاضر با ارائه راهکار استفاده از «قرارداد آتی صندوق شاخصی» به جای قرارداد آتی شاخص سهام، در پی رفع موانع فقهی استفاده از این اوراق پرکاربرد است. این مقاله ضمن تشریح و بررسی ابعاد مختلف قرارداد آتی شاخص و صندوق شاخصی، مشخص خواهد کرد که در بین انواع صندوق شاخصی، چه صندوق شاخصی می تواند رفتاری کاملا مشابه شاخص و متناسب با بازار سرمایه ایران داشته باشد.
    کلیدواژگان: قرارداد آتی، قرارداد آتی شاخص، صندوق شاخصی، صندوق شاخصی قابل معامله
  • سید مرتضی شهیدی، نصر الله جعفری خسروآبادی صفحه 119
    سهام خزانه به معنای اخص، سهامی است که از سوی ناشر بازخریداری شده، به تملک آن در آمده و به منظور عرضه مجدد آن در آینده، نزد ناشر نگهداری می شود که کشورهای معدودی آن را صحیح می دانند و کشور ما نیز اخیرا آن را پذیرفته است. با وجود موجه بودن این نوع سهام از حیث تحلیل اقتصادی و مالی، از نظر تحلیل حقوقی به سادگی قابل توجیه نیست که در این نگاره براساس دو روش توصیفی و تحلیلی، دیدگاه های مختلف پیرامون ماهیت سهم را بررسی نموده و برمبنای تاسیس های حقوق اسلامی به نقد آن پرداخته ایم. در این رابطه به نظر می رسد برمبنای هیچ یک از دیدگاه رایج پیرامون ماهیت سهم، سهام خزانه به معنای بازخرید سهم و تملیک آن به شرکت ناشر قابل توجیه نیست و می بایست آن را نوعی سلب یا فک یا حبس مالکیت تلقی نمود. البته برمبنای دیدگاه گروهی از فقها که سهم را نوعی مالکیت مشاع در اصل سرمایه می دانند، می توان تملیک سهم به خود شرکت را نیز موجه دانست.
    کلیدواژگان: سهام خزانه، بازخرید سهم، تملک سهم، کاهش و استهلاک سرمایه
  • مهدی فدایی، زهرا تکبیری صفحه 143
    بررسی رفتار سرمایه گذاران در بازارهای مالی همواره از جمله موضوعات قابل توجه سیاست گذاران پولی و مالی بوده است. به کارگیری ابزارهای نوین تامین مالی در بازار سرمایه ایران نیز این ضرورت را ایجاب می کند. بر این اساس هدف از انجام تحقیق حاضر آزمون رفتار توده واری سرمایه گذاران در به کارگیری اوراق بهادار اسلامی در بازار سرمایه ایران طی سال های 1390 تا 1394 می باشد؛ که با استفاده از مدل های کریستی– هیوانگ و یائو و همکاران در 22 شرکت منتشرکننده اوراق اجاره و با استفاده از روش همبستگی و تحلیل رگرسیون، انجام شده است. نتایج حاصل از آزمون رفتار توده واری در بازار ثانویه اوراق اجاره در ایران طی دوره مورد بررسی نشان داده که وجود رفتار توده وار بین سرمایه گذاران اوراق اجاره تایید نشده است. همچنین نتایج نشان داده که سرمایه گذاران در این بازار، در دوره های تنش رفتار توده واری از خود نشان نداده اند و این نتایج موئد ثبات نسبی بازده سرمایه گذاری در بازار اوراق اجاره در ایران بوده است.
    کلیدواژگان: رفتار توده وار، بازارهای مالی اسلامی، اوراق اجاره
|
  • Morteza Ezzati, Parviz Nasirkhani, Maryam Hoseini Page 5
    Economic behaviors are among the main issues in economy, especially Islamic economy. In this context, one of the weaknesses of the Islamic economics is the scarcity of experimental study on Muslim's behaviors. This paper has done an experimental study to estimate the effect of religious social capital on Qartholhasan payment behavior at the micro level using resource generator tool along with income, age and property. The data were collected through survey and questionnaires and analyzed by econometric method. The survey population was the households in the city of Zahedan and the sampling consisted of 504 heads of households in the community. The results show that religious capital, property, income, bank deposits and received interest have a significant effect on Qardholhasan payment. Also, the household size and education have meaningful effect on that. Innovations of this paper are the empirically testing at micro-level of the Islamic doctrine, entering the religious capital based on recognized scientific tools in the survey, along with other variables that influence economic behavior.
    Keywords: Qartholhasan, Religious Capital, Consumer Behavior, Investment
  • Sayyed Saeed Shamsinejhad, Mohammad Talebi Page 33
    After exceeding eight years from its establishment, and despite its considerable size of dealings, Iran's Rial Interbank Market has not yet managed to develop its position in the state’s money market through creation of necessary diversities in transactional mechanisms. Application of treasury bills as a short-term monetary instrument is globally fostered. After adoption of sale of debt in the state’s monetary system, application of Islamic treasury bills was lodged in the 2014 Budget Act. Supplying these bills in the capital market one year later could result in formation and development of a secondary market for such bills. The main question of this research is posed as “How could Islamic treasury bills be used to promote the efficiency of Iran's Rial Interbank Market?” By explicating the performance and recognizing Iran's Interbank Market shortcomings, the present article intends to examine the application of Islamic treasury bills as a short-term monetary instrument in Iran's Interbank Market. Findings of this study achieved through a descriptive-analytical methodology by referring to Shiite jurisprudence and finance texts are expressive of the fact that Islamic treasury bills are capable of being applied in Iran's Rial Interbank Market.
    Keywords: Interbank Market, Islamic Treasury Bills, Islamic Repurchase Agreements
  • Reza Mirzakhani, Sayyed Abbas Mosavian Page 63
    Financing is one of the most important challenges in various sectors of economy including electric power industry. Thus, this industry needs financial innovations to design financial institutions and instruments for funding itself. In Iran, developing power industry faces some challenges because it mainly depends on government budget and it lacks enough financial resources for its development proportionate to the electricity consumption growth. Therefore, the Ministry of Power and Energy, as the main policymaking body in electric power industry in Iran, is facing financial resource deficit and is seeking the participation of the private sector for investing in power industry.
    One of the necessary requirements for the private sector participation in electric power industry is appropriate financial solutions and instruments that correspond to the electric industry. Capacity certificate is a financial instrument designed for financing electric power industry to enable it to develop new powerhouses. Using descriptive/analytical method and based on Imamiyah jurisprudential School and the regulations of Iran's capital market and the needs of power industry, the financial instrument for capacity certificate is introduced in this paper.
    Keywords: Electric Power Industry, Finance, Islamic Finance, Islamic Financial Instrument, Capacity Certificate
  • Ali Salehabadi, Sobhan Eskini, Hamed Tajmir Riyahi Page 89
    One of the most useful tools in the risk management and portfolio management is "stock index futures contracts". Applications such as various portfolio risk management, single stock risk management, index arbitrage, spreading and others have made them one of the most popular derivative securities with investment managers. However, sharia studies by Shia and Sunni scholars in the field of Islamic financial instruments have provided some reasons against using these securities due to their creating some challenges. To remove these jurisprudential inhibitions, this paper suggests "index funds futures" rather than stock index futures contract. Nowadays, there are mechanisms and legal infrastructures that are required for setting up index funds in stock markets. Index funds are therefore used that can create return after costs of fund along with minimum tracking errors. This study, while pointing out different dimensions of stock index futures and index fund, determines what type of stock index has similar behavior to index of Iranian capital market. The research is descriptive and relies on analytical – deductive methods and library documents.
    Keywords: Futures, Index Futures, Index Funds, Index ETFs
  • Sayyed Morteza Shahidi, Nasrollah Jafari Khosroabadi Page 119
    Treasury stock in its particular sense is a stock which has been repurchased, owned and maintained by the issuer for the purpose of being offered in the future. Few countries have recognized this and our country has recently adopted it. Despite its economic and financial justifications, it is not justified by legal analysis. This paper, based on a descriptive/ analytical analysis, has reviewed various pertinent views about the stock nature, and has criticized it according to Islamic law principles. It seems this stock is not justified on the basis of any of the common views about the nature of stock and it is to be considered as an expropriation or detention of property ownership. However, based on the opinion of a group of scholars who have recognized the stock as a common ownership of the company capital, the ownership of shares by the company itself can be justified.
    Keywords: Treasury Shares, Redemption of Shares, Share Acquisition, Reduction, Depreciation of Capital
  • Mahdi Fadaee, Zahra Takbiri Page 143
    A survey of investor's behavior in financial markets has always been one of the substantial topics for monetary and fiscal policymakers. The adoption of new financial instruments in the capital market in Iran has necessitated this more than before. The aim of this study was to test the herding behavior of investors in the application of Islamic securities (sukuk) in the capital market during the period 1390 to 1394 in Iran. This was performed by using Yao et al model and correlation and regression analysis method in 22 companies which issued Ijarah sukuk. The results of testing the herding behavior in the lease sukuk (Ijarah) in Iran's secondary market during the period under review show that herding behavior among investors in Ijarah sukuk is not verified. Also, the results have shown that investors in this market have not shown herding behavior in periods of stress.These results suggest the relative stability of returns on investment in the Ijarah Sukuk market in Iran.
    Keywords: Herding Behavior, Islamic Financial Markets, Islamic Lease Sukuk (Ijarah Sukuk)