فهرست مطالب

زیبایی شناسی ادبی - سال سیزدهم شماره 24 (تابستان 1394)
  • سال سیزدهم شماره 24 (تابستان 1394)
  • تاریخ انتشار: 1394/05/14
  • تعداد عناوین: 7
|
  • علمی پژوهشی
  • حسین حاجی علیلو صفحات 9-28
    نظامی گنجوی، در شعر زبانی پیچیده و استعاری دارد. او با واژگان بسیار بازی میکند و برای تأثیرگذاری عاطفی بر مخاطب میکوشد. این جستار، پژوهشی درباره زبان شعری او بر اساس نظریه های فرمالیستی با هنجارگریزی است. مهمترین وجه هنجارگریزی، دوری از تکرار لفظ و معنای عادی است، آن چیزی که شاعر همیشه در پی آن بود. ما با بررسی عناصر این بافت میتوانیم ترفندهای هنری و شاعرانة وی را در خلق آثار ادبی کشف کنیم. نظامی، با عدول از زبان معیار و آشنایی زدایی، به خلق این زبان پرداخته است. البته، هنجارگریزی باید بر اساس زبان هنجار و زمان کاربرد آن بررسی شود. در ساختار شعر وی، هنجارگریزی های موسیقایی، واژگانی، دستوری و معنایی نقشی اساسی دارند.
    کلیدواژگان: ‫ نظامی، نقد ادبی، فرما، هنجارگریزی، آشنایی زدا
  • سمیه پیرنجار، عباس علی وفایی صفحات 29-46
    زمان رواج سبک آذربایجانی، دوره اوج استفاده از تصویرسازی طبیعت برای ارایه امیال و افکار شاعران بوده تا آن جا که شعرایی چون انوری، خاقانی و نظامی از بزرگان و سرامدان این سبک و این شیوه به حساب می آیند. خورشید از عناصر طبیعی و از بارزترین ابزار تصویرسازی شعراست. زیبایی و عظمت آن همواره موجب ایجاد باورهایی شده است که در ترکیب با فنون هنری و ادبی، به غنی سازی تصاویر و ترکیبات ادب فارسی انجامیده است. این مقاله به مقایسه تصویرسازی با خورشید در شعر انوری، خاقانی و نظامی پرداخته است. این شعرا با استفاده از محسوسات در تصویر خورشید و بهره برداری از معنای نمادین و اسطوره ای آن که در واقع همان زیبایی و قدرتمندی خورشید است و هم چنین استفاده از تتابع اضافات و بیان تصویر در تک بیت ها تشریک مساعی دارند. اما استفاده از خورشید در تصویر یک هیات، بسامد و تکرار بالا، تصویرسازی به اقتضای حال و با توجه به ویژگی های مخاطب و نیز آرایه های متعدد برای ارایه تصویر خورشید، ویژه شعر خاقانی به نظر می رسد.
    کلیدواژگان: خورشید، تصویرسازی، انوری، خاقانی، نظامی
  • داود باقری زاد، میرجلال الدین کزازی صفحات 47-60
    سبک و شیوه هر یک از شاعران در اشعارشان نهفته است. با مطالعه و بررسی آثار و اشعار شاعران می توان به شیوه سرایش آنان پی برد. بی گمان برای شناخت شیوه شاعری خیام نیز باید در رباعیات وی تامل کنیم. هر چند وجود رباعیاتی که دیگران به خیام نسبت داده اند کار را بر پژوهنده دشوار می سازد، ولی به هر روی بهترین ماخذ برای بررسی سبک و شیوه شاعری خیام، رباعیاتی است که از وی به یادگار مانده است. از آن جا که یکی از شاخص های سبک شناسی در آثار شاعران، مطالعه و بررسی میزان و چگونگی استفاده آنان از آرایه های ادبی است؛ بنا بر این با توجه به این پرسش که آیا می توان از راه بررسی آرایه ها به شیوه سخن خیام نیز پی برد، در این جستار کوشش شده است از منظر میزان و کیفیت استفاده و به کارگیری آرایه های ادبی به بررسی سبک و شیوه خیام در سرایش رباعی پرداخته شود.
    کلیدواژگان: سبک، رباعی، خیام، آرایه های ادبی
  • رضا نکویی صفحات 61-86
    این مقاله به نقد عنصر داستانی پی رنگ از چشم انداز فرمالیستی و پیشافرمالیستی در مجموعه داستان های کوتاه دیوان سومنات نوشته ابوتراب خسروی می پردازد. تمایزی که این دو دیدگاه میان داستان و پی رنگ قائل شده اند گویای تفاوت کاربرد آن ها درباره این دو سازه داستانی است.
    در نقد پیشافرمالیستی استفاده از پی رنگ کلیشه ای، بها دادن به کنج کاوی و تعلیق های از پیش لو رفته و عدم تناسب در شبکه های علت و معلولی از نکات قابل تامل است. هم چنین استفاده از توصیف های جزیی نگر حامل زاویه دید که گویای خرده پی رنگ های زمان و مکان است و به کارگیری روایت غیرخطی بر پایه بازگشت به پس های مکرر از نقاط قوت داستان ها می باشد. اما در پی رنگ فرمالیستی خسروی برای آشنایی زدایی به انواع شگردها و تمهیدات هنری مانند استفاده از برخی مولفه های ادبیات پسامدرن، گفت و گو درباره تکنیک های داستانی، استفاده از فرم های دایره ای مکرر و غریب ساختن جهان داستان با تصاویر سنت های دینی و مذهبی و هنر مینیاتور ایرانی توجه دارد. در مجموع نویسنده در داستان هایی موفق است که بر پایه آشنایی زدایی و پی رنگ فرمالیستی بنا شده اند، و نه داستان هایی که بر اساس ضابطه های علت و معلولی استوار شده اند.
    کلیدواژگان: ادبیات داستانی، ابوتراب خسروی، دیوان سومنات، پی رنگ پیشافرمالیستی، پی رنگ فرمالیستی، آشنایی زدایی
  • شاهرخ حکمت صفحات 87-110
    مقاله حاضر نتیجه پژوهشی است که به روش کتابخانه ای و با تکیه بر ادبیات زنانه به منظور دست یابی به مبانی زیباشناسی در رمان چراغ ها را من خاموش می کنم اثر زویا پیرزاد انجام شده است. در این مقاله ویژگی های زبانی در سطوح مختلف (واژگان، جملات، گفتمان) و نیز ویژگی های محتوایی که متناظر با مهم ترین عناصر داستانی است، مورد بررسی و تحلیل قرار گرفته است. بهره گیری از توصیفات دقیق و ظریف، دیدگاه زنانه، انتخاب شخصیت های متعدد زن، توجه به افکار زنانه و نشانه های متعدد فرا زبانی از ویژگی های زبانی این اثر است. هم چنین در ساخت محتوایی، نویسنده با به کارگیری عناصر داستانی، ضمن برخورد با کلیشه ها، سعی در به چالش کشیدن فرهنگ مردانه دارد.
    کلیدواژگان: رمان_ویژگی های زبانی و محتوایی_ادبیات زنانه_زویا پیرزاد
  • شاهپور شهولی کوه شوری، مظاهر نیک خواه، اصغر رضاپوریان صفحات 111-131
    استعاره تبعیه برای نخستین بار در اواخر سده دوم یا اوایل سده سوم ه.ق به حوزه علم بلاغت راه یافت. صاحب نظران علم بلاغت استعاره را به اعتبار لفظ مستعار(به عاریت گرفته شده)، به «اصلیه» و «تبعیه» تقسیم کرده اند. در زبان فارسی، استعاره در اسم را استعاره اصلیه و استعاره در فعل و صفت را استعاره تبعیه می نامند. برخلاف اسناد مجازی که فعل را به فاعل غیر حقیقی نسبت می دهیم در استعاره تبعیه، فاعل را حقیقی می پنداریم و فعل را با علاقه مشابهت، تفسیر و تعبیر می کنیم. در جستار فرارو، هدف نگارندگان، بررسی استعاره تبعیه در خمسه امیرخسرو دهلوی است تا بدین سان میزان بهره وری شاعر را در کاربرد این نوع استعاره نشان دهند. روش پژوهش در این مقاله، توصیفی تحلیلی است. نتیجه کلی نشان می دهد امیر خسرو، استعاره تبعیه گرا نیست؛ وی از دیدگاه کمی، در خمسه حدودا هیجده هزار بیتی اش، تنها 63 استعاره تبعیه (58 استعاره در فعل و 5 استعاره در صفت) را در44 بیت آورده است. مثنوی «شیرین و خسرو» با 25 استعاره تبعیه، بیش ترین و «هشت بهشت» با 2 استعاره تبعیه، کم ترین بسامد را دارند. از دیدگاه کیفی، استعاره تبعیه در خمسه امیرخسرو، از هر گونه رنگ تصنع و تکلف پیراسته است و سنخیت و تناسب تام با سایر اجزای کلام او دارد.
    کلیدواژگان: استعاره، استعاره تبعیه، خمسه، امیرخسرو
  • حسن رضا خادم الرسول، علی محمد گیتی فروز صفحات 133-160
    هر شعری که سروده می شود و از ضمیر شاعر پا به عرصه عالم وجود می نهد، انگیزه ای باعث پدید آمدنش شده است. گاه این انگیزه مشخص بوده و همان هنگام سرودن شعر، ظهورش را موجب شده و گاه شاعر، ذهنیت هایی از قبل در ضمیر ناخودآگاه خود داشته و پس از چندی، آن ذهنیت ها، طبع شاعر را تحت تاثیر قرار داده و باعث به وجود آمدن شعر شده است. در این تحقیق ابتدا، خاستگاه شعر به طور کلی و ظهور استعداد سرایش شعر در وجود شاعر، مختصرا مورد بررسی قرار گرفته، سپس انگیزه های سرایش اشعار، معرفی، دسته بندی و تحلیل شده است. از نتایج حاصل شده در این تحقیق، به این موارد می توان اشاره کرد:1 انگیزه های سرودن شعر، به اندازه ای متنوع و گسترده است که معرفی همه آن ها و قراردادنشان در دسته بندی مشخصی امکان پذیر نیست.
    2 انگیزه های سرودن شعر، در دوره های گذشته ادبی بسیار محدودتر از دوره معاصر است. 3 انگیزه سرودن بسیاری از اشعار بیان نشده؛ خصوصا در دوره های گذشته.
    کلیدواژگان: شعر، انگیزه سرودن شعر، رویداد ها، الهام گرفتن، شعر قدیم، شعر جدید
|
  • Dr H. Haji Ali Loo Pages 9-28
    Nizami Ganjavi, the language of poetry is complex and metaphorical. He plays with many words for emotional impact on the audience tries. This article research on formalist theories based on the deviation is his poetic language. The most important aspect of deviation, to avoid the repetition of words and meaning is normal, what the poet always wanted. We can determine the elements in the context of artistic and poetic techniques in literary creation, he found out. Military, deviating from the standard language and defamiliavization, the language has been created. Of course, the deviation must be examined on the basis of language norm and its application time. In the structure of his poetry, musical deviation from the norm, lexical, grammatical and semantic are important.
    Keywords: Khomestan, Lorestan military, literary criticism, formalism, deviation, defamiliarization
  • S. Pir Najar, Dr Aa Vafaei Pages 29-46
    Nature imagery for showing poet's desires and thoughts became so prevalent as Azarbaijani style was in its acmethatcan be found among the greatest and most famous poets like Anvari, khaqani, and Nezami. Sun is a natural element and the most outstanding tools for imagery. Its beauty and greatnesshas led to the formation of a set of beliefsthat together with artistic and literary techniques has enrichedthe images, as well as, the Farsi structures. This article compares the imagery ofsun in poems of Anvari, khaqani, and Nezami. Hiringfeelings acquired from sun imagery and using implicit and fabled meaning that in reality is the beauty andgreatness of the sun and also using Additions successive and image expression in single couplet; these poets have a lot in common in single couplet. But Khaqani's poetry is characterized byusing sun in portrait of a party, high frequency and repetition, imagery using the condition and addresse's traits, as well as, multiple literary arrays for showing portrait of sun.
    Keywords: comparison of sun, Persian poem, Clasic poem
  • D. Bagherizade, Dr Mj Kazazi Pages 47-60
    The style and method of each of poets is hidden in their poems. By studying and investigating the works in poems of poets it can be understood that their way of compose; undoubtedly, to know Khayyam's way of poetry, too, we should contemplate in his Rubayyat. However, with respect to Rubayyat that others attribute to Khayyam, it makes the work difficult to the researcher. But in a way the best source to investigate the style and way of Khayyam's poetry is the Rubayyat that are left by him.
    In so far as one of indexes of methodology in the work of poems is the study and survey of the rate and way of utilizing them in literary arrays; thus, regarding this question that if we can find out Khayyam's speech method through investigating arrays, in this study, it is briefly tried to survey the style and method of Khayyam in the case of quality use and its application in literary arrays.
    Keywords: Style, Rubayyee, Khayyam, Literary Arrays
  • R. Nekooei Pages 61-86
    From the formalistic and Pre-formalistic perspective, this paper examines the plot elements in Abutorab Khosravi’s Somnath's Divan. The distinctive features of the approaches between the storyline and plot manifest the disparity in their application. Utilization of clichés plot, consideration of curiosity and uncovered suspension, and disproportion in cause and effect networks are noteworthy features of Formalistic criticism. Besides, use of minute descriptions including point of view which manifests sub-plots of time and place, and use of nonlinear account based on frequent flashbacks are among the merits of the stories. But in Formalistic plot, for defamiliarizing, the author employs a variety of artistic techniques such as recourse to some post-modern elements, novelistic techniques dialogues, repeated use of circular forms, and estrangement of the ambiance of the story through the use of religious customs and Iranian miniature art. On the whole, the author is successful in only those stories that are built upon a formalist plot and defamliarization technique, and not in those with cause and effect criteria.
    Keywords: fiction, Abutorab Khosravi, Somnath's Divan, pre-formalistic plot, formalistic plot, defamiliarization
  • Dr Sh Hekmat Pages 87-110
    In this article, the linguistic characteristics at different levels (words, sentences, discourses) and features content that correspond to the most important story elements are studied and analyzed. The neorealist novel is full of beauties and can be explored from the perspective of aesthetics.
    Keywords: The novel features of language, content, women's literature, Zoya Pirzad
  • Pages 111-131
    Submerged Metaphor was first found as a rhetorical device in late 2nd and early 3rd century AH. Experts in rhetoric distinguish between main metaphor and submerged metaphor. In Persian, Metaphor in nouns is called main metaphor and metaphor in verbs and adjectives is called submerged metaphor. Despite the figurative ascription in which the verb is attributed to an unreal subject, in submerged metaphor. We Consider the subject as real and interpret the verb based on similarity. In the present article, the authors try to investigate submerged metaphor in Amir khosro Dehlavi's khamse inorder to specify the Poet's use of this device in his poems. The methodology is analytical-descriptive in this article. The results show that Amir khosro is not an advocate of submerged metaphor. From the quantative perspective in his khamse which contains 18/000 Poems, Amir khosro has used submerged metaphor 63 times(58 metaphor in verbs and 5 metaphors in adjectives) in 44 poems. In shirino khosro, there are 25 instances of submerged metaphor which is the most frequent and Hasht Behesht with 2 instances of submerged metaphor is the least frequent. From the qualitative point of view, his use of submerged metaphor is free from any kind of florid or ornate orientation and its diction is quite natural and in full harmony with his other works.
    Keywords: metaphor, submerged metaphor, khamse, Amir Khosro
  • Pages 133-160
    Every lyric poetry and the poet's mind set to land region dominated universe, the incentive is coming forth. Sometimes the motivation was clear and that the writing of poetry, made its appearance and sometimes poet, ZhnytHayy already have in your subconscious mind and after awhile, it ZhnytHa, published poet influenced, resulting in poetry is coming. In this study, the origin of poetry in general and the emergence of talented in singing poetry, poets, studied briefly, then motives singing lyrics, introduced, categorized and analyzed. The results of this study, these cases can be noted:1 motives poetry, a broad measure that introduced all of them and it is not possible to put in a certain category.
    2 motives poetry, in past periods of contemporary literature is very limited. 3 motivation for writing most of the lyrics is not expressed, especially in prior periods.
    Keywords: writing poetry motivation, RvydadHa, inspiration, poetry, old, new poetry