فهرست مطالب

  • پیاپی 10 (بهار 1387)
  • تاریخ انتشار: 1387/03/20
  • تعداد عناوین: 8
|
  • ملوک خوارزم (آفریغی) از آغاز تا ظهور سامانیان
    جواد هروی صفحه 1
    عصر حکومت ملوک خوارزم که خاستگاه آنان به اساطیر و شخص آفریغ می رسد، نا شناخته باقی مانده است. این حاکمیت در منطقه خوارزم و در شمال شرق جیحون شکل گرفت. نخستین ملوک خوارزمشاهی در این منطقه، خاندان آفریغ هستند که بنابر نوشته ابوریحان بیرونی در آثار الباقیه، پیشینه ی آن ها به سال 305 میلادی می رسد. این ملوک که تعدادشان به بیست و دو نفر می رسد، و نسب خویش به کیخسروی کیانی می رسانند، بعدها به آل عراق شهرت یافته اند.
    در سال 93 ھ/712م، خوارزمشاه که در برابر فتنه ی برادرش ناتوان شده بود، قتیبه بن مسلم را به فتح خوارزم دعوت نمود. از این زمان به بعد، خوارزم در قلمروی جهان اسلام قرار گرفت. قتیبه بن مسلم پس از این توفیق، منصب ملوک خوارزم را ابقاء نمود. لیکن در جوار آنان، عمالی از عرب را نیز منصوب کرد که دارای قدرتی افزون بودند. منازعات و مجادلات این دو خاندان بعد ها اسباب تفکیک خوارزم به دو منطقه و قلمرو با مرکزیت کاث پایتخت ملوک خوارزم شاهی، و گرگانج محل حضور عمال عرب گردید.
    کلیدواژگان: خوارزم، آفریغ، کاث، فیر، قتیبه بن مسلم، آل عراق
  • تاثیر انقلاب اسلامی بر جنبش شیعیان عراق
    فیروز نجفی* صفحه 2
    بسیاری از تحلیل گران سیاسی بر این باور هستند،که حرکت انقلابی و شیعی مردم عراق (جنبش شیعیان) نشات گرفته از پیروزی انقلاب اسلامی ایران است. چراکه علاوه بر داشتن مرزهای طولانی و مشترکات تاریخی و فرهنگی فراوان بین دوملت ایران و عراق، وجود مذهب مشترک، دو کشور را به یکدیگر نزدیک می کندوازدیگر علل اصلی نزدیکی قلوب دو ملت مسلمان وجوداماکن متبرکه ومسافرت زائران به هردو کشور می باشدکه درنهایت ایجادانگیزه انقلابی در بین شیعیان عراق که اکثریت را نیز در آن کشور دارا می باشندباتاثیرپذیری ازانقلاب اسلامی ایران بوجودآورده است. با پشتیبانی انقلاب اسلامی ازمبارزان شیعه علیه رژیم سابق بعث این انگیزه انقلابی ادامه یافت و باحمله آمریکابه عراق(جنگ دوم خلیج فارس)و فروپاشی رژیم دیکتاتوری سابق نیز این انگیزه کمک های ایران چه از نظر سیاسی، اقتصادی، دیپلماسی وعلمی و پزشکی و امنیتی و. .. همچنان از طرف ملت ودولت جمهوری اسلامی ایران برای مردم مسلمان عراق ادامه دارد وادامه خواهد داشت.
    کلیدواژگان: انقلاب، شیعه، مبارزه، حزب، جنگ، روحانیت، جنبش، عراق، مذهب
  • درآمدی بر سبک و شیوه تاریخ نگاری رشیدالدین فضل الله همدانی
    ابوالحسن مبین صفحه 3
    از آن جایی که رشید الدین به اسناد و مدارک مربوط به مغولان دسترسی داشت، گزارش های نافذ و درستی از تاریخ و وقایع آن دوره ارائه وی دهد. حفظ دقت نظر در ثبت وقایع تاریخی و در کنار آن اشاره اجمالی به علل و نتایج امور و حوادث با در نظر گرفتن شرایط زمان و مکان از دیگر ویژگیهای کار رشید الدین فضل الله است . وی همچنین فرایند تدریجی جذب مغولان در فرهنگ و تمدن ایرانی و اسلامی را باز گو می کند واینکه آنان نیز بتدریج جزیی از تاریخ طولانی این سرزمین گردیدند. کتاب اصلی رشید الدین یعنی جامع التواریخ که شهرت رشید الدین اکنون به آن اثر وابسته است اولین اثری است که در عالم ایرانی و اسلامی تقریبا به روش و سبک معمول تحقیقا ت تاریخی جدید اروپایی تالیف شده است. از سوی دیگر جامع التواریخ مهم ترین سرچشمه شناخت تاریخی این دوره به شمار می آید. مولف همچنین در این اثر یک دوره تاریخ کامل کلیه اقوام آسیایی و اروپایی عصر خود را از روی مدارک و منابع اقوام مزبور تدوین و تالیف کرده است در مقاله حاضر، سعی بر آن است تا با نگاهی کلی سبک وشیوه تاریخ نگاری رشیدالدین فضل الله وبه خصوص ویژگیهای بارز اثر وی جامع التواریخ از زوایای جدید مورد بررسی قرار گیرد.
    کلیدواژگان: رشیدالدین فضل الله، غازان خان، جامع التواریخ، ایلخانان، تاریخ نگاری
  • هویت سازی ملی در عصر رضا شاه: روشها و ابزارها
    امین دیلمی معزی صفحه 4
    یکی از اقدامات روزگار پهلوی اول به عنوان دولت مطلقه مدرن، هویت سازی ملی بود. رضا شاه هویت اجتماعی مدرن را به گونه ای مدیریت نمود که با سایر اولویتهای وی از جمله دولت سازی و موقعیت وی در تعارض قرار نگیرد. این طرح متجددانه به واسطه مجموعه ای از ابزارها و روش ها پیاده شده است. ازجمله این ابزارها می توان به تمرکزگرایی از طریق سرکوب نیروهای خودمختار( ایلات و عشایر و ولایات استقلال طلب)، تغییر نام کشور از پرس به ایران، تغییر ماه های عربی و ترکی به فارسی و سال قمری به شمسی، سازمان پرورش افکار، شورای عالی فرهنگ و رادیو و وسایل ارتباط جمعی می توان اشاره کرد. آموزش، سازوکارهای حقوقی، نظام قضایی جدید و تبلیغات نیز از جمله روش های مورد نظر وی برای رسیدن به ایران متجدد بودند. در واقع حکومت وی با دخالت در کلیه ابعاد زندگی اتباع، پروژه ملت سازی را به پیش برده است و آنرا به عنوان یکی از ملزومات دولت متجدد و مدرن قرار داده است.
    کلیدواژگان: نخبه گرایی، بحران هویت، بحران نفوذ، تقلیدگرایی، رضا شاه پهلوی
  • بررسی علل تاسیس نمایندگی سیاسی امپراطوری عثمانی در بوشهر
    عباس عاشوری نژاد صفحه 5
    امپراطوری عثمانی پس از دولت های بزرگ انگلیس و هلند، سومین دولت بزرگ جهانی بود که نمایندگی سیاسی خود را در بندر بوشهر با عنوان «شهبندری» در سال 1871 م/ 1288 ق تاسیس کرد. این امر نشان دهنده اهمیت فوق العاده بندر بوشهر و خلیج فارس در مناسبات جهانی و منطقه ای در نیمه دوم قرن نوزدهم و در آستانه قرن بیستم میلادی می باشد. عثمانی ها به چند دلیل مهم، نمایندگی سیاسی خود را در بوشهر تاسیس کردند، اول اینکه بندر بوشهر در کنار خلیج فارس نقش بسیار مهمی در سیاست و تجارت بین المللی و ترانزیت کالا به پس کرانه های ایران یعنی هندوستان و شبه جزیره عربستان دارد . دوم این که انگلیسی ها به عنوان یکی از مهمترین رقبای جهانی عثمانی، نفوذ فوق العاده ای بر جنوب ایران، بوشهر و خلیج فارس داشتند. بنابراین حضور عثمانی ها در این منطقه علی القاعده به محدودیت قدرت رقیب دیرینه منجر می شد . ثالثا احساسات ضد انگلیسی مردم جنوب ایران به خصوص در بوشهر به قدری فراوان بود که عثمانی های متحد آلمان عملا می توانستند از این احساسات در جهت شورش مردم علیه انگلیسی ها در آستانه جنگ جهانی اول استفاده کنند.
    کلیدواژگان: ایران، عثمانی، انگلیس، آلمان، بوشهر، خلیج فارس، شهبندری، قاجاریه
  • بررسی تحولات تاریخی کرمان از ورود مسلمانان تا پایان خلافت حضرت علی (ع)
    فخری زنگی آبادی صفحه 6
    رویارویی اعراب مسلمان وسپاه ساسانی در واقعه ذی قار بود که به شکست ایرانیان انجامید. این حادثه مقدمه ای برای جنگهای قادسیه، جلولاء، نهاوند وشکست نهایی امپراطوری ساسانی از مسلمانان وورود اسلام به نقاط مختلف ایران شد.
    با شکست ساسانیان و فرار یزدگرد از مسیر کرمان به خراسان، مسلمانان در تعقیب وی و نیز برای فتح کامل ایران، در زمان خلافت عمر و عثمان، سرزمین کرمان را فتح کردند. ابتدا این منطقه، در زمان خلیفه عمر(23 ه)توسط عبدالله عتبان وسهیل بن عدی فتح شد. سپس در زمان خلیفه عثمان(31 ه) به علت سرکشی وشورش مردم کرمان، خصوصا زرتشتیان، مجاشع بن مسعود سلمی از سوی عبد الله بن عامر مامور فتح دوباره کرمان شد. بعد از ورود اعراب مسلمان به کرمان وتثبیت قدرتشان از دامنه نفوذ زرتشتیان وآیینهای دیگر در کرمان کاسته شد. بدین گونه زرتشتیان مجبور به پرداخت جزیه به مسلمانان شدند. همچنین در زمان خلافت حضرت علی (ع)، زیادبن ابیه از سوی ایشان حاکم کرمان شد.
    کلیدواژگان: فتح کرمان، اعراب مسلمان، ساسانیان، زرتشتیان، مقاومت، مهاجرت
  • تاملی در اندیشه اقتصادی خواجه رشیدالدین فضل الله همدانی
    امیر تیمور رفیعی صفحه 7
    رشیدالدین فضل الله همدانی (645-718 ق/ 1247- 1318 م) طبیب، مورخ، وزیر و سیاستمدار برجسته سلاطین بزرگ ایلخانی، غازان و اولجایتو، به شمار می رود. بدون تردید فعالیت های اجتماعی این وزیر مدبر و دانشمند در گرایش سلاطین متاخر ایلخانی به اعمال یک سلسله اقدامات اصلاح طلبانه خصوصا در زمینه اقتصادی و توسعه شهر و روستا و تثبیت نظام مالیاتی به نحو کاملا چشم گیری موثر بوده است. از این روی شایسته است فعالیتهای اجتماعی خواجه رشیدالدین فضل الله به طور فراگیر و جامع مورد مطالعه انتقادی قرار گیرد. در مقاله حاضر کوشش بر این است تا اندیشه اقتصادی خواجه رشیدالدین فضل الله همدانی را در عهد سلطنت غازان خان، که درغالب یک سلسله اقدامات اقتصادی به منصه ظهور رسید مورد بررسی و پژوهش قرار گیرد. به طور مشخص موارد زیر از منظر اندیشه اقتصاد سیاسی خواجه رشید الدین مطمح نظر خواهد بود:1- ترمیم شبکه های ویران آبیاری در جهت کمک به رشد کشاورزی و باغداری .
    2-احیای اراضی بایر و حمایت از کشاورزان و روستائیان با تثبیت نرخ مالیات ارضی (خراج) و مالیاتهای دیگری که به دیوان واریز می شد.
    3 – به رسمیت شناختن حق تملک برزمین و بازگرداندن زارعان متواری
    کلیدواژگان: خواجه رشیدالدین فضل الله، ایلخانان، غازان خان، کشاورزی، آبیاری، اندیشه اقتصادی
  • وضعیت ارامنه ایران در عصر شاه عباس اول
    محمد باقر خزائیلی صفحه 8
    شاه عباس اول با کوچ ارامنه از مرزهای شمالی غربی کشور به داخل، علاوه بر هدف سیاسی که همانا ضربه زدن به دولت عثمانی بود، اهداف تجاری- اقتصادی را نیز دنبال می کرد. زیرا وی برای توسعه تجارت خارجی ایران حضور ارامنه را ضروری می شمرد و می خواست از تجارب آنها در توسعه روابط ایران و اروپا- خصوصا تجارت ابریشم- استفاده کند. در راستای همین سیاست شاه عباس برای جذب ارامنه سیاست مدارای دینی را در پیش گرفت و به آنها در جامعه ایران آزادیهای اجتماعی داد و بدین ترتیب به دور از تعصبات مذهبی توانست از توانایی و پتانسیل مثبت آنها در شکوفایی اقتصاد تجاری ایران بهره ببرد. در این پژوهش به دنبال بررسی روابط شاه عباس اول با ارامنه ایران و تاثیر این روابط در جامعه ایران عصر صفوی می باشیم و از این منظر به بررسی حضور ارامنه در ایران را می پردازیم.
    کلیدواژگان: دولت صفوی، ارامنه، شاه عباس اول، جلفای اصفهان، تجارت
|
  • The Khwarazm kings from the early beginning to the rise of the Samanid
    Javad Heravi Page 1
    The period of reigns of khowarizm which their wig in attribute, to myths and aperson named Afriy. Have remain unknown this reign formed in khowrizm region in northeast of transoxicna according to aburayhan Birunis writing in athor-al bayie the first khowarizm shahs kings were from afrigid dynasty that their precedent related to 305 A.D
    These kinys, 22 person whom related their precedent to keykhosro from kianid dynasty also were known as ale Arag.
    Beiny ex hasted from his brothers rebellion khawarizmshah inviteal kataiba – Ibn Muslim to conguer khowarizm from that time khowarizm was added to Islam world. after that victory, kalaiba- Ibn Muslim re instaled the post of khowarizms king as well as befor but he also pointed an arab amir who had a great power. Latter guawels between these two dynasty caused a divisiw in khowarizm region to two pouts included a region far khowarizmshahs by the capital of Kath and the other part by the capital of pyardjany for Arabs amirs.
    Keywords: Khowarizm, afrig, kath, fir, kataiba – Ibn Muslim, al-e arag
  • The effect of Islamic revolution on the Iraqi Shiite's movement
    Firooz Najafi Page 2
    Many political analysts believe that Iraqi Shiite people's revolutionaty movements emanates from Iran s Islamic revolution because the two countries have a long border and numerous common histrorical and cultural backgrounds in addition to their common religion which have made the people of the two nations very close to each other since there are holy shrines in both countries and there is a revolutionary motivation inspired from iran's Islamic Revolution among Iraqi Shiites which are considered to be the majority in that country. This revolutionary motivation continued to influence Shiites supported by Islamic revolution. On invasion of us to Iraq (second Persian Gulf war)and the collapse of the previous regime in Iraq, the nation and government of Islamic Republic of Iran have continued thair political, economical, diplomatic, scientific, medical and security supports until now.
    Keywords: Revolution, shiia, Iraq, religion, party, clergy men, movement, war
  • An introduction on the style and the method of historiography by Rashidoddin Fazlollah Hamedani
    Abolhassan Mobaien Page 3
    The period of the Ilkhanids is the age of history compilations for which the researchers have mentioned many kinds of reasons. But, among various and so many works on historiography in this age, the works by Rashidoddin Fazfollah Hamadani, the very famous Wazir ( minister) of this time, due to his high and distinguished rank in the government and his political undertakings, his works enjoy of specific peculiarities.
    As he had documents and proofs of the Mongols at his hand, he could therefore present accurate and true accounts on history and events of the time. His political and social opportunities in the courts of the Ilkhanids was the reason why he used his favorable tune about them and specially about the Muslim Alkhanan of Iran. Observing such problems along with the accuracy in recording the Historicalevents and some allusion to the cause and results of the affairs and the conditions in the relationship with time and place are considered as other works peculiarities of Rashidoddin Fazlollah. He states the gradual process of attracting Mongols into the Iranian and Islamic culture and civilization as well. And adds that they gradually became part of the long history of this land.
    The original book by Rashidoddin Fazlollah, ie Jameattavarikh, to which his fame is related, is the first work eomeiled in the style nearly the same as present European history. Researchers usually make use of. On the other hand, Jameottavarikh is considered as the most important source of history recognition of this period. The author has also compiled a complete history of his contemporary asian and European nations, based upon above-mentioned nations documents and sources. In the present article effort is totry to survey Rashidoddin Fazlollah’s style and method of historiography along with a general look, specially to deal with the obvious peculiarities of his work that is jaesttavarikh in an up-to-date and modern way.
    Keywords: Rashidoddin fazlollah, Ghazan Khan, Jameottavarikh, Ilkhanan, Historiography
  • National identification during Reza Shah Era: styles and Methods
    Amin Deilami Moezzi Page 4
    One of the special functioning rotes of the first pahlavi’s government as a modern absolute one was to ascertain the national the identity of people . But Reza Shah managed the social modern ascertainment in such a way that his other priorities suchas government appointment and his situation not to be in opposition . This project was carried on by means of a series of tools and methods. Of such instruments one con point out as the following : centrism through suppressing the autonomous forces (tribes and clans, and independence seeking provinces), country name changing, that is to say from Persia to Iran’, Arabic Turkish month name changing to Persian , and so changing lunar year to solarone, intellect training organization , high council of culture and radio, and mass media . education, four preparations , modern Justice system, and propagandizing was use of the methods, as well, which were , from his point of view, necessary in getting to modern Iran.
    In fact, in governing the country, he interfered the subjects’ lives and so he carried on his project of socializing the people , and resolved it as one of necessary materials of the modern government
    Keywords: Elitism, Identity crisis, influence crisis, inclined to imitation
  • A Study of Reasons of Establishment of Ottoman Empire Political Agency in Boushehr Port
    Abbas Ashoorinejad Page 5
    Following England and Netherland Ottoman Empire was the third international power which opened its political agency in BoushehrPort entitled "Shahbandari" in 1871 AD/1288 AH. This verifies the exceptional significance of BoushehrPort and Persian Gulf waterway in regional and international relations throughout the second half of the 19th and the beginning of 20th centuries.
    The Ottomans established their political agency for some reasons: firstly, BoushehrPort which was close to the strategic Persian Gulf waterway had a significant role from ancient times in international politics and business also in transiting goods to hinterland India and the ArabiaPeninsula. Secondly, the English as the most important international rival of the Ottomans had peculiar influence on South of Iran, Boushehr, and Persian Gulf. The presence of the Ottomans would az a rule limit the activities of the old rival. Thirdly, the anti-English feeling of the people in the southern Iran, especially in Boushehr was so high that Ottomans, united with Germany, could practically benefit from this feeling of people against England on the threshold of First World War.
    This article tries to study the afore-mentioned issues on the basis of first-hand documents and records, some of which being still unpublished.
    Keywords: Iran, Ottoman, England, Germany, Boushehr, Persian Gulf the Qajars, Shahbandari
  • A survey of Kerman historical changes from arrival of Muslims to the end of the Caliphate of Imam Ali (pu)
    Fakhri Zangi Abadi Page 6
    The first encounter of Arab Muslems with the sassanid Army was during Zighar event which led to the Iranian defeat. This event was a prelude to the wars of Ghadassiya, jelula, Nehavanal and the last defeat of the sassanid Emperor and their entrance into different parts of Iran.
    With the defeat of the sassanids and after the flee of Yazdgird thzaugh Kerman to Khorasan. Muslims pursued him and to complete the conquest of Iran, they conquered Kerman in the time of Omar and Ossaman . atfirst, in the time of Omar, 23 After Higrat, this area was defeated by Abdollah Atban and Soheil ibnady .and then in the time of osseman (31.AH), Mayushe’ ibn massoud salmi was ordered by Abdollah ibn Amer to conquer it for the second time. After Arabs entered Kerman, and after their power was stable in Kerman, the influence region and the other ceremonies of the Zoroastrians in Kerman reduced. In this way the Zoroastrians became alliged to pay tributes to Muslims.
    In the time of Ali (pu)s Caliphate, Ziyad ibn Abih was appointed governor of Kerman by him.
    Keywords: Kerman, Muslim Arabs, sassanids, Zoroastrians
  • Reflections on the Industry's Thought of Khajeh Rashidodin Fazlollah Hamedani
    Amir Teymour Rafiei Page 7
    Khajeh Rashidedin Fazlollah Hamedani(645-718 AH, 1246-1318 AD) was the physician, historian, minister and celebrated politician of great Ilkhani Kings like Ghazan Khan and Uljayto. Undoubtedly, he has played a great role in influencing the late Ilkahni Kings concerning the administration of a series of reformations, specifically in economy, rural and urban developments and the stabilization of tax system. So it seems necessary to study Khajeh Rashid’s social activities both comprehensively and analytically. This study attempts to analyze his economic thoughts implemented in Ghazan Khan’s reign. The following items will seem specific attention:Restoring the dilapidated irrigation network in order to boost agriculture and gardening
    Renovating the desert lands and supporting the farmers and villagers through the stabilization of tax on their lands (tribute) and the other taxes paid to treasury.
    Recognition of their land ownership and the return of the farmers who had deserted their lands.
    Keywords: Khajeh Rashidedin Fazlollah Hamedani, Ilkhanids, Ghazan Khan, agriculture, irrigation, economic thoughts
  • Position of Iranian Armemiacs in the age of Shah Abbas 1
    Mohammad Bager Khazaieli Page 8
    Shah Abbas 1, in addition to his political aim which was to inflict a blow on the Ottman government, and following his commercial and economical aims, as well, coued migrations of Armenians from north. Eastern borders inside the country It was because of beliving , from the point of view of shah abbas . That thair presence in commercial relations with Europe, especially in silk trade would have been highly necessaries and that he aimed to make wre of their experiences in developing and imposing the relations between Iran and Europe.
    To attract the Armenians, he acted as a religious moderate, and in Iranian communities they were given civit liberties and thus without any maligious fanaticism, he could make use of their abilities in developing commercial economy of Iran.
    In this research we tried to survey the relations between shah Abbas 1 and the Armenians in Iran and to show the effects of this relationship in Iranian communities in the age of the safavids.
    Keywords: safavid government, Armenians shah Abbas 1, Isfehan – Jaffa, Trade