فهرست مطالب

بیماریهای گیاهی - سال پنجاه و سوم شماره 4 (زمستان 1396)
  • سال پنجاه و سوم شماره 4 (زمستان 1396)
  • تاریخ انتشار: 1397/01/17
  • تعداد عناوین: 7
|
  • مقاله کامل پژوهشی
  • سیدمصطفی شرافت، محمد صالحی *، محمد سالاری، نوذر رستگاری صفحات 353-369
    در بازدیدهای سال های 1386 تا 1391 در باغ های گلابی استان های خراسان رضوی و فارس علائم زوال گلابی مشاهده گردید. در آزمون های PCR دو مرحله ای با استفاده از جفت آغازگر P1/P7 در دور اول و جفت آغازگرهای R16F2n/R16R2 و fO1/rO1 در دور دوم، در درختان دارای علائم زوال در باغ های مشهد و چناران در استان خراسان رضوی و سه منطقه از فارس شامل باجگاه، دشت ارژن و استهبان، پسیل(Cacopsylla pyricola) های جمع آوری شده از روی درختان دارای علائم در باغ های ناسیونال مشهد و باجگاه شیراز و گیاهان مایه زنی شده با عامل زوال گلابی به ترتیب قطعاتی به اندازه تقریبی 1200 و 1050 جفت باز از ژن آر. ان. ای. ریبوزومی16S تکثیر شد. آزمون های RFLP واقعی و مجازی نشان داد که فیتوپلاسما های ردیابی شده در درختان گلابی، حشرات پسیل و گیاهان مایه زنی شده، با یکدیگر و با ''Candidatus Phytoplasma pyri'' ، عامل زوال گلابی یکسان می باشند. آنالیز فیلوژنتیکی نیز تعلق فیتوپلاسماهای ردیابی شده در درختان گلابی و نمونه های پسیل به''Ca. Phytoplasma pyri'' را تایید کرد. فیتوپلاسمای عامل بیماری زوال گلابی از باغ های ناسیونال مشهد و باجگاه به ترتیب به عنوان نماینده های عامل زوال گلابی در استان های فارس و خراسان رضوی از طریق پیوند به نهال های گلابی و «به» و از طریق سس به پروانش انتقال داده شد. این اولین گزارش از وجود فیتوپلاسمای عامل زوال گلابی در پسیل گلابی در ایران و اولین گزارش از بیماری زوال گلابی در استان خراسان رضوی و نقاط جدیدی از استان فارس می باشد.
    کلیدواژگان: آنالیز مولکولی، فیتوپلاسما، Candidatus، Phytoplasma pyri، 16SrX-C
  • زینب محبوبی *، مجید اولیا، بهرام شریف نبی صفحات 371-383
    برهمکنش Meloidogyne javanicaو قارچ Verticillium dahliae روی گوجه فرنگیدر شرایط گلخانه بررسی شد. نماتد و قارچ در حالات مختلف زمانی به صورت نماتد دو هفته قبل از قارچ، نماتد همزمان با قارچ، قارچ دو هفته قبل از نماتد، نماتد تنها و قارچ تنها مایه زنی شدند و برهمکنش آنها ارزیابی شد. نتایج نشان داد که حضور توام این عوامل بیمارگر در خاک موجب بیشترین کاهش شاخص های رشدی شده و این کاهش در تیمار نماتد دو هفته قبل از اضافه کردن قارچ و نماتد همزمان با قارچ مشهودتر بود. بالاترین شاخص شدت بیماری 90 روز پس از مایه زنی قارچ در تیمار نماتد دو هفته قبل از قارچ مشاهده گردید، که اختلاف معنی داری با تیمار قارچ به تنهایی داشت و در کلیه تیمارهایی که قارچ را دریافت کرده بودند شاخص شدت بیماری بیش از دو بود. حضور نماتد باعث افزایش شدت بیماری پژمردگی ورتیسلیومی گوجه فرنگی شد در حالی که حضور قارچ شاخص های بیماری زایی و رشدی نماتد را کاهش داد. کمترین میزان شاخص قهوه ای شدن بافت آوندی و درصد کلونیزاسیون ساقه در تیمار قارچ به تنهایی مشاهده شد. به عبارتی نماتد موجب افزایش این شاخص و درصد کلونیزاسیون ساقه شد. بالاترین درصد کاهش طول گیاه در تیمارهایی که هر دو عامل بیمارگر حضور داشتند، مشاهده گردید. برهمکنش عوامل مذکور با کاهش شاخص های رشدی گیاه و افزایش بیماری پژمردگی گوجه فرنگی خسارت وارده به گیاه را افزایش داد.
    کلیدواژگان: پژمردگی، بیماری زایی، کلونیزاسیون، شاخص شدت بیماری، شاخص قهوه ای شدن
  • حسین احمدی، سید محمدرضا موسوی * صفحات 385-398
    به منظور بررسی اثر جمعیت های اولیه ی نماتد Meloidogyne javanica روی رشد و عملکرد رقم سلطانی گیاه بامیه (Abelmoschus esculentus) در سال 1392 آزمایش مزرعه ای درون کرت هایی به ابعاد 3 × 2 متر انجام شد. این پژوهش در قالب طرح کاملا تصادفی با پنج تکرار و چهارده سطح جمعیت که از سری های هندسی تبعیت می کردند (0 تا 512 تخم یا لارو سن دوم در هر سانتی متر مکعب خاک) انجام شد. در سطوح بالای جمعیت نماتد (256 <)، کلیه ی گیاهان مورد آزمایش از بین رفتند. داده های وزن تر و خشک اندام هوایی و میزان محصول به خوبی در معادله خسارت سین هورست جایگذاری شدند و حد تحمل برای این صفات به ترتیب 34/0، 33/0 و 28/0 تخم یا لارو سن دوم در هر سانتی متر مکعب خاک برآورد شد. حداکثر نرخ تکثیر نماتد در شرایط مزرعه 749 و تراکم تعادل آن 159 عدد تخم و لارو سن دوم در هر سانتی متر مکعب خاک تخمین زده شد. فاکتور تولیدمثل با جمعیت اولیه نماتد ارتباط منفی داشت و بیشترین فاکتور تولیدمثل در کمترین جمعیت اولیه نماتد مشاهده شد. آستانه خسارت گیاه بامیه (کاهش 10% محصول) بر اساس برآورد مدل رگرسیونی سین هورست، تراکم 85/0 عدد تخم یا لارو نماتد در هر سانتی متر مکعب خاک بود که نشان دهنده ی حساسیت گیاه بامیه به نماتد M. javanica است.
    کلیدواژگان: پیش آگاهی، پویایی جمعیت، معادله خسارت
  • لیلا ابراهیمی مقدم، محمد زکی عقل، بهروز جعفرپور، محسن مهرور صفحات 399-415
    ویروئیدها آر ان ا های بیماری زا در گیاهان هستند که توانایی رمز کردن پروتئین را ندارند. تاکنون هفت ویروئید از چهار جنس خانواده Pospiviroidaeاز مرکبات گزارش شده اند.با ساخت همسانه عفونت زای ویروئید های مرکبات امکان سنجش بیماری زایی آنها فراهم شد. از آر ان ا کل استخراج شده از نهال پرتقال خونی مورو ژنوم کامل ویروئیدهای CEVd، HSVd، CBCVd، CDVd، CVdV و CBLVd در واکنش RT-PCR تکثیر و توالی یابی شد. سپس ژنوم کامل هر ویروئید بطور جداگانه در ناقل دوتایی pBin62SK تحت کنترل پیشبر s35 ویروس موزائیک گل کلم (Cauliflower mosaic virus، CaMV) قرار گرفت. بیماری زایی ویروئیدها در گیاهان خیار(Cucumis sativus)، گوجه فرنگی (Solanum lycopersicum) و نارنج سه برگ (Poncirus trifoliata) از طریق مایه زنی اگروباکتریوم حاوی سازه های عفونت زای آنها انجام شد. سه هفته پس از مایه زنی حضور ویروئیدها در برگ های جدید گیاهان مایه زنی شده با آزمون RT-PCR با استفاده از آغازگرهای اختصاصی و هیبریداسیون نقطه ای با کاوشگر اختصاصی هر ویروئید تائید شد. پنج هفته پس از مایه زنی، علائم ریزبرگی، پیسک و روخمشی توسط CVdV و CBCVd، پیسک توسط CDVd و علایم روخمشی و بدشکلی برگ بوسیله CEVd، HSVd و CBLVd در برگ های گوجه فرنگی ظاهر شدند. مایه زنی مکانیکی عصاره آلوده به گیاهان سالم نیز علائم مشابهی را تولید کرد. ردیابی ویروئید در برگ های جدید گیاهان مایه زنی شده بیانگر عفونت زایی سازه ساخته شده است. همسانه های عفونت زای CEVd، HSVd و CBCVd پیش تر ساخته شده است ولی این اولین گزارش از ساخت همسانه عفونت زای ویروئیدهای CDVd، CBLVd وCVdV است.
    کلیدواژگان: ویروئید، مرکبات، سازه عفونت زا، بیماری زایی
  • سیدعلی اکبر بهجت نیا*، درنا جهان بین، کرامت الله ایزدپناه، علی مقدم صفحات 417-430
    استرین شدید ویروس پیچیدگی بوته چغندرقند (Beet curly top virus، BCTV-Svr) و ویروس ایرانی پیچیدگی بوته چغندرقند (Beet curly top Iran virus، BCTIV) به ترتیب از جنس های Curtovirus و Becurtovirus به عنوان عوامل بیماری پیچیدگی بوته چغندرقند از ایران گزارش شده اند. علاوه بر چغندرقند، گوجه فرنگی و فلفل هم از مهم ترین میزبان های اقتصادی این دو گونه جمینی ویروس در ایران محسوب می شوند. همچنین بیماری پیچیدگی برگ گوجه فرنگی نیز یکی از مهم ترین بیماری های ویروسی گوجه فرنگی می باشد که توسط گونه های متنوعی از جنس Begomovirus از جمله جدایه ایرانی ویروس پیچیدگی برگ زرد گوجه فرنگی (Tomato yellow leaf curl virus، TYLCV-[Ab]) ایجاد می شود. این ویروس یک سویه شدید و از عوامل اصلی بیماری پیچیدگی برگ گوجه فرنگی در جنوب کشور می باشد. در این مطالعه، بر همکنش BCTV-Svr و BCTIV با TYLCV-[Ab]در گیاه گوجه فرنگی در شرایط گلخانه بررسی شد. واکاوی داده های حاصل از آزمون زنجیره ای پلیمراز در زمان واقعی (Real-Time PCR، RT-PCR) مشخص نمود که در آلودگی های مخلوط گیاه گوجه فرنگی با TYLCV-[Ab] و یکی از ویروس های BCTV-Svr یا BCTIV، رابطه آنتاگونیستی داشتند و غلظت هر دو ویروس نسبت به آلودگی های منفرد گیاه به هر یک از آن ها کاهش پیدا می کند. با وجود این، نتایج نشان داد که در آلودگی گوجه فرنگی به این ویروس ها، غلظت TYLCV-[Ab] در مقایسه با غلظت دو ویروس دیگر بیشتر بود. بنابراین بنظر می رسد که TYLCV-[Ab] نسبت به BCTV-Svr و BCTIV سازگاری بیشتری با گوجه فرنگی دارد.
    کلیدواژگان: آلودگی مخلوط، جمینی ویروس، ویروس ایرانی پیچیدگی بوته چغندرقند، ویروس پیچیدگی برگ زرد گوجه فرنگی، ویروس پیچیدگی بوته چغندرقند
  • حسین بیات، افشین حسنی مهربان، ناصر صفایی، مسعود شمس بخش * صفحات 431-447
    اعضای جنس Orthotospovirus عوامل مهم خسارت زا به انواع محصولات زراعی، سبزیجات و گیاهان زینتی در سراسر جهان هستند. به منظور ردیابی گونه های مختلف توسپوویروس ها در استان مرکزی، از مزارع و گلخانه های مختلف کشت گیاهان زراعی و زینتی نمونه برداری شد. از مجموع حدود 160 نمونه مشکوک با علایم شبه ویروسی جمع آوری شده، 106 نمونه در آزمون DAS-ELISA، با آنتی بادی های چند همسانه ای ویروس های حلقه زرد گوجه فرنگی (Tomato yellow ring virus، TYRV)، لکه زرد زنبق (Iris yellow spot virus، IYSV) و بافت مردگی جوانه بادام زمینی (Groundnut bud necrosis virus، GBNV) واکنش مثبت نشان دادند. بر اساس توالی های قطعات به دست آمده با استفاده از آغازگرهای عمومی گروه آسیایی و یوراسیایی توسپوویروس ها و اختصاصی ژن رمز کننده نوکلئوکپسید در آزمون RT-PCR، وقوع TYRV در گیاهان آلسترومریا، توتون، لادن و گوجه فرنگی، IYSV در گیاهان پیاز و تره و همچنین ویروس سبزرد فلفل (Capsicum chlorosis virus، CaCV) در کوکب کوهی Rudbeckia sp)) تایید شد. بررسی جدایه های منتخب با استفاده از سه گونه گیاه آزمون Nicotiana benthamiana، Vigna ungoiculata و Capsicum annuum نشان داد که جدایه های TYRV از نظر بیولوژیکی از یکدیگر متمایز هستند. همچنین ارزیابی های فیلوژنتیکی بر اساس توالی آمینواسیدی پروتئین نوکلئوکپسید نشان داد که جدایه های TYRV جمع آوری شده به زیر گروه TYRV-t تعلق داشت و جدایه های IYSV در زیر گروه IYSV-Eurasia گروه بندی شدند. جدایه CaCV کوکب کوهی در گروه یک آسیایی (Watermelon silver mottle virus، WsMoV) قرار گرفت و بیشترین قرابت را با جدایه ای از ایالات متحده نشان داد.
    کلیدواژگان: ویروس حلقه زرد گوجه فرنگی، ویروس لکه زرد زنبق، ویروس سبزرد فلفل، Orthotospovirus، Tospoviridae
  • فاطمه سهرابی، مهیار شیخ الاسلامی*، رامین حیدری، سعید رضایی، روح الله شریفی صفحات 449-462
    جهت ارزیابی کاربرد توام جدایه هایی از قارچ های میکوریز آربوسکولار و باکتری های محرک رشد گیاهی در کنترل نماتد ریشه گرهی Meloidogyne javanica ، از قارچ های میکوریز آربوسکولار Glomus mosseae و G. versiforme و جدایه هایی از باکتری های محرک رشد گیاهی Pseudomonas fluorescens، Pseudomonas striata،Bacillus subtilis و Paenibacillus polymyxa استفاده گردید. بدین منظور پس از اطمینان از کلنیزاسیون ریشه ها توسط قارچ های میکوریز و باکتری های محرک رشد گیاهی آزمایشی با 15 تیمار و چهار تکرار در شرایط گلخانه انجام شد. نتایج نشان داد که قارچ های میکوریز آربوسکولار و باکتری های محرک رشد گیاهی باعث افزایش رشد بخش های مختلف گیاه و همچنین کاهش شاخص های آلودگی نماتد ریشه گرهی شدند. همچنین کاربرد تلفیقی این عوامل، نسبت به کاربرد جداگانه هریک از آن ها تاثیر بیشتری در کنترل نماتد داشت. نتایج نشان دهنده توانایی بیشتر باکتری P. polymyxaنسبت به دیگر عوامل مورد بررسی در کنترل نماتد بود. در این حالت این باکتری توانست به میزان 52% سبب کاهش تعداد تخم در توده تخم نسبت به تیمار شاهد نماتد گردد. همچنین کاربرد تلفیقی قارچ میکوریز G. mosseaeو باکتری P. polymyxaبیشترین تاثیر را در کاهش شاخص های آلودگی به نماتد ریشه گرهی داشت به طوری که جمعیت لارو سن دوم را در خاک به میزان 59% کاهش داد.
    کلیدواژگان: بیوکنترل، کشاورزی ارگانیک، مدیریت تلفیقی، نماتد ریشه گرهی
|
  • S.M. Sherafat, M. Salehi *, M. Salari Salari, N. Rastegari Rastegari Pages 353-369
    During 2007-2012 surveys, pear decline (PD) symptoms was observed in different pear orchards in Mashhad andChenaran (Khorasan-e-Razavi province), and 11 areas in Fars province. In nested PCR assays using P1/P7 primer pair in the first round and R16F2n/R16R2 and fO1/rO1 primer pairs in the second round, expected fragments of 1250 and 1050 bp, respectively, were amplified from symptomatic naturally infected pear trees, pear psyllid (Cacopsylla pyricola) insects collected on PD affected trees and experimentally inoculated plants. Real and virtual RFLP analyses showed that phytoplasmas detected in naturally decline affected pear trees, inoculated plants and psyllid insects were identical and belonged to 'Candidatus Phytoplasma pyri'. Phylogenetic analysis also confirmed that the detected phytoplasmas are closely related to 'Ca. Phytoplasma pyri'. As representatives of PD phytoplasmas detected in Fars and Khorasan-e-Razavi provinces, respectively, pear decline agents from Bajgah and National orchard were transmitted from PD affected trees to pear and quince young trees by grafting and to periwinkle via dodder inoculation. This is the first report of association of 'Ca. Phytoplasma pyri' with PD disease and psylla insects in Khorasan-e-Razavi and some areas in Fars province, Iran.
    Keywords: Candidatus Phytoplasma pyri, Molecular analysis, Phytoplasma, 16SrX-C
  • Z. Mahboubi *, M. Olia, B. Sharifnabi Pages 371-383
    Interaction between nematode Meloidogyne javanica and fungus Verticillium dahliae on tomato in greenhouses were investigated.Nematode and the fungus inoculated in different time intervals, nematode two weeks before the fungus, nematode and the fungus at the same time, fungus two weeks before the nematode, nematode alone and the fungus alone and the interaction of the pathogen agents were tested.The results showed that the presence of the both of the pathogens in the soil can lead to the greatest reduction in growth factors and the reduction in nematode two weeks before the fungus and nematode fungus (simultaneous) treatments was more significant.The highest disease severity index was observed after 90 days in the nematode two weeks before the fungus treatment, that was significantly different with fungus alone treatment and in all fungus received treatments disease severity index was more than two.Presence of the nematode M. javanica increased severity and rate of wilting caused by V. dahliae on tomato while the presence of fungus, reduced nematode pathogenicity and population indices.The least amount of vascular tissue browning index and stem colonization percent was observed in treatment with fungus alone inoculated and in other words, nematode increases vascular tissue browning index and stem colonization percent.The highest plant height reduction observed in the treatments where both of the pathogens were present.The interaction between pathogen agents with reduction in growth factors indices and increase in tomato wilt disease increases the damage to the plant
    Keywords: wilt, pathogenesis, colonization, disease severity index, browning index
  • H. Ahmadi, M.R. Moosavi * Pages 385-398
    A field experiment was conducted in the 2 × 3 m plots to determine the effect of different initial population densities of Meloidogyne javanica on growth parameters and yield of okra (Abelmoschus esculentus; cv. Soltani) in 2013. This research was carried out based on completely randomized design (CRD) with five replications using a geometric series of 14 nematode population densities (0 to 512 eggs or second stage juveniles (J2) / cm3 soil). The plants died at high levels of nematode population (> 256). The relative shoot fresh and dry weight and relative yield fitted the Seinhorst damage model and the tolerance limit for those traits was 0.34, 0.33 and 0.28 eggs or J2 / cm3 soil, respectively. The maximum multiplication rate was 749 and the equilibrium density was 159 eggs or J2 / cm3 soil. Nematode reproduction factor was negatively correlated with the initial populations as the highest multiplication was occurred at the lowest initial population densities. Damage threshold (10% yield loss) of okra to M. javanica was estimated as 0.85 eggs or J2 / cm3 soil which represented the susceptibility of okra plant to M. javanica.
    Keywords: Damage functions, forecasting, population dynamics
  • L. Ebrahimi-Moghadam, M. Zakiaghl, B. Jafarpour, M. Mehrvar Pages 399-415
    Viroids are pathogenic RNAs in plants without protein encoding capacity. Seven viroids belonging to four genera in the Pospiviroidae family have been reported from citrus species. By constructing the infectious clones of citrus viroids, it was possible to carried out their pathogenicity test. Full-length genome of CEVd, HSVd, CBCVd, CDVd, CVdV and CBLVd was separately amplified in RT-PCR using total RNA extracted from a Moro blood orange plant and resulting PCR products were sequenced. The full-length genome of each viroid was inserted under the control of cauliflower mosaic virus 35S promoter in a pBin62SK binary vector. Pathogenicity of viroids was tested by agroinoculation of their infectious clones to cucumber (Cucumis sativus), tomato (Solanum lycopersicum) and trifoliate orange (Poncirus trifoliata). Three weeks after inoculation, viroids were detected in newly grown leaves of inoculated plants by RT-PCR using specific primers and by dot blot hybridization using viroid specific probes. Five weeks after inoculation, symptoms including little leaf, mottling and epinasty by CVdV and CBCVd, mottling by CDVd, and epinasty and leaf deformation by CEVd, HSVd and CBLVd in tomato leaves were observed. Mechanical inoculation of infected sap of infected tomato plants induced similar symptoms in healthy tomato plants. Identification of the viroids in newly grown leaves of inoculated plants indicated the infectiousness of the generated constructs. Infectious clones of CEVd, HSVd and CBCVd were previously made, but it is the first report of the construction of the infectious clone for CDVd, CBLVd and CVdV.
    Keywords: Viroid, citrus, infectious clone, pathogenicity
  • S.A.A. Behjatnia *, D. Jahanbin, K. Izadpanah, A. Moghadam Pages 417-430
    Beet curly top Iran virus (BCTIV, genus Becurtovirus) and the severe strain of Beet curly top virus (BCTV-Svr, genus Curtovirus) are known as the causal agents of curly top disease in sugar beet and several other dicotyledonous plants in Iran. In addition to sugar beet, tomato and pepper are also economically important hosts of these viruses. Tomato leaf curl disease, one of the most important viral diseases of this crop, is caused by several species of the genus Begomovirus including the Iranian isolate of Tomato yellow leaf curl virus (TYLCV-[Ab]) that is a severe strain of TYLCV. TYLCV-[Ab] is a major component of tomato leaf curl disease in southern Iran. In this study, the interaction of BCTIV and BCTV-Svr with TYLCV-[Ab] in tomato plants was studied under greenhouse conditions. Analysis of the Real-time PCR data showed antagonistic interaction in simultaneous infection of BCTV-Svr or BCTIV with TYLCV-[Ab] as evidenced by decreasing in concentration of each virus involved in mixed infection in comparison to single infections. In general, in mixed infections, TYLCV-[Ab] was dominant and seemed more adaptive to tomato compared to BCTIV and BCTV-Svr.
    Keywords: Beet curly top virus, Beet curly top Iran virus, Geminivirus, mixed infection, Tomato yellow leaf curl virus
  • H. Bayat, A. Hassani-Mehraban, N. Safaie, M. Shamsbakhsh* Pages 431-447
    Members of the genus Orthotospovirus cause serious diseases in a variety of economically important crops, including ornamentals and vegetables, worldwide. To detect the orthotospoviruses infecting different crops and ornamental plants in Markazi province, Iran, about 160 suspected samples with viral-like symptoms were collected. Totally 106 of the specimens showed positive reaction in DAS-LEISA test using polyclonal antibodies raised against N proteins of Tomato yellow ring virus (TYRV), Iris yellow spot virus (IYSV) and Groundnut bud necrosis virus (GBNV). Sequence analysis of the obtained fragments from RT-PCR using generic primers of Asian and Eurasian clades of tospoviruses and nucleocapsid gene specific primers confirmed the occurrence of TYRV on alstroemeria, tobacco, tomato and nasturtium; IYSV on onion and leek and Capsicum chlorosis virus (CaCV) on black-eyed susan (Rudbeckia sp.). Biological analysis of selected isolates of orthotospoviruses on Nicotiana benthamiana, Capsicum annuum and Vigna unguiculata showed that TYRV isolates were differentiated from each other. Phylogenetic analysis based on amino acid sequences of nucleocapsid protein indicated that TYRV isolates belong to TYRV-t strain and IYSV isolates belong to Eurasia-IYSV cluster. In addition, CaCV isolates were grouped into Watermelon silver mottle virus (WSMoV) clade with close relationship with the United State CaCV isolate.
    Keywords: Tomato yellow ring virus, Iris yellow spot virus, Capsicum chlorosis virus, Tospoviridae, Orthotospovirus
  • F. Sohrabi, M. Sheikholeslami *, R. Heydari, S. Rezaee, R. Sharifi Pages 449-462
    Efficiency of the application of two species from arbuscular mycorrhizal fungi, Glomus mosseae and G. versiforme, and four plant growth promoting Rhizobacteria Pseudomonas fluorescens, Pseudomonas striata, Bacillus subtilis and Paenibacillus polymyxa on the control of root-knot nematode, Meloidogyne javanica, was studied. Based on our results arbuscular mycorrhizal fungi and plant growth promoting rhizobacteria stimulated the growth of tomato plants and also reduced the severity of the disease caused by M. javanica. Combined application of the tested biocontrol agents was more effective than their single usage. P. polymyxa was more efficient in controlling M. javanica than other implemented biological agents so that this bacterium could decrease egg number in the egg mass of M. javanica as 52% compared with nematode alone control treatment. Likewise, the combined application of G. mosseae and P. polymyxa had the best effect to suppress nematode, so that in this treatment J2 population decreased as 59% compared with nematode alone treatment.
    Keywords: biocontrol, integrated management, organic agriculture, root-knot nematode