فهرست مطالب

مطالعات زبان فرانسه - پیاپی 18 (Spring-Summer 2018)
  • پیاپی 18 (Spring-Summer 2018)
  • تاریخ انتشار: 1397/04/30
  • تعداد عناوین: 6
|
  • محمد محمدی آغداش * صفحات 1-14
    مضمون زبانشناختی« گفتمان چند صدایی» برآمده از اندیشه ها و تحقیقات ادبی- زبانشناختی منتقد شهیر روس زبان، میخاییل باختین است که به باور او، ضمن کاوش بر روی آثار نویسنده روس داستایفسکی (1970) که دارای ویژگی بارز کلام چند صدایی یا اصطلاحا گفتگومند بوده، یک متن ادبی صحنه مکالمه ای بسته بین نویسنده و شخصیت های آن نبوده بلکه محلی مناسب برای تعامل و گفتگو بین متن حاضر و متون پیشین می باشد.
    با الهام از نظریه دیالوژیسم باختین، زبانشناس شهیر فرانسوی اوزوالد دوکرو نظریه معروف « گفتمان چند صدایی» را بیش از همه در حوزه زبانشناسی و گزاره های مجزا بسط داده و در ادامه مطالعات خود بر سویه «بیانی – معنی شناختی» آن تاکید می کند، که همین مسئله منحصر به فرد بودن نظریه دوکرو را اثبات می کند. چونکه پدیده معنا از ورای سخن و مسائل زبانی دخیل بین پرسوناژها و تعامل آنها با نویسنده داستان در داخل متن و بیرون از آن حاصل می شود. در این مقاله، به پیروی از دوکرو، بر آنیم تا نظریه گفتمان چند صدایی را به واسطه چند مورد شاخص از نشانگر های زبانشناختی که صدا یا نکته نظر دیگری را مستقیم یا غیر مستقیم در کلام ادبی نشان می دهد مورد مطالعه قرار دهیم.
    کلیدواژگان: گفتگومندی، چندصدایی، نقطه نظر، دوکرو معنا
  • آیت الله سالاری فر ، آناهیتا سادات قائم مقامی * صفحات 15-30
    کتاب های کامو، به ویژه آدم اول موزه ای از تنهایی و دلتنگی است. انسان همواره در خانواده، در جامعه، در جهان بیرونی و درونی احساس تنهایی می کند. اما به نظر کامو این تنهایی همواره منفی نیست و جنبه های مثبتی هم دارد. در تنهایی مضامین مختلفی وجود دارد: انزوا در درون، انزوای عاطفی و اجتماعی و خلاقیت. تنهایی و سکوت تم دردناک در جهان مدرن است. به نظر می رسد که قهرمان آدم اول برای پدر همیشه غایب خود احساس تنهایی می کند.. او در یک خانواده زندگی می کند، در کنار یک مادر، اما بازهم تنها است چرا که هیچ ارتباط واقعی در خانواده وجود ندارد. تنهایی نه تنها درونی است بلکه، ما آن را در جامعه نیز احساس می کنیم. ما در یک جهان که در آن خشونت، نوستالژی، ترور، بی عدالتی اجتماعی و سکوت وجود دارد زندگی می کنیم. پس چگونه می توان این جنبه از تنهایی را توضیح دهیم؟ چرا تنهاییم و این تنهایی برای چیست؟ در این مقاله، چهره های مختلف از تنهایی در آدم اول نوشته کامو را نشان می دهیم تا به چرایی جهان درونی و بیرونی تنهایی او، برسیم و اینکه چگونه کامو یا بهتر بگوییم ژاک از این تنهایی شوم می گذرد
    کلیدواژگان: جهان درونی، جهان بیرونی، تنهایی سکوت، تنهایی عاطفی، تنهایی درونی، تنهایی اجتماعی
  • حدیثه السادات موسوی*، رویا لطافتی، حمیدرضا شعیری، پریوش صفا صفحات 31-46
    این تحقیق در نظر دارد به مطالعه خواندن و درک مفهوم متن در زبان فرانسه نزد زبان آموزان و دانشجویان ایرانی زبان فرانسه بپردازد. زبان آموزان و دانشجویان ایرانی زبان فرانسه مشکلات فراوانی را در خواندن متن به زبان خارجی احساس می کنند. بخش اول این پژوهش به مطالعه و بررسی مشکلات زبان آموزان ایرانی در دریافت مفهوم متن اختصاص یافته است. در بخش دوم مقاله، حرکات چشم دو گروه از دانشجویان زبان فرانسه در حین خواندن متن توسط دستگاه «ردیابی حرکات چشم» ثبت گردیده است. گروه اول دانشجویان ابتدا داستانی را به زبان فارسی و سپس معادل آن به زبان فرانسه را مطالعه می کنند. گروه دوم تنها متن فرانسه را می خوانند. طبق یافته های این تحقیق، خواندن متن در زبان و فرهنگ مادری زبان آموزان تصویرهای ذهنی پیشین زبان آموزان را فعال کرده و درک مفهوم متن به زبان خارجی را تسهیل نموده است
    کلیدواژگان: خواندن، درک مفهوم متن، دستگاه ردیابی حرکات چشم، فرانسه به عنوان زبان خارجی، زبان آموزان ایرانی
  • مهرنوش کی فرخی*، مهناز رضایی صفحات 47-58
    در زندگی و آثار صادق هدایت شاهد کشمکشی دائمی بین مرگ و زندگی هستیم. با این وجود، گرایش به مرگ در آثارش بسیار پررنگ تر است و سرنوشت قهرمانان داستان های او، همانند سرنوشت خودش، به مرگ منتهی می شود. منتقدان موضوع مرگ را کم و بیش در آثار این نویسنده مورد مطالعه قرار داده اند، اما درونمایه ی فرزندکشی در آثار وی هرگز مورد مطالعه قرار نگرفته است. در واقع فرزندان در آثار او نقش اول نیستند و از صحنه داستان حذف می شوند. مرگ آنان سوالاتی را در ذهن ایجاد می کند: چرا در آثار هدایت کودکان می میرند یا کشته می شوند؟ چرا آنها خوشبخت نیستند؟ ریشه این سرنوشت شوم چیست؟ اینها سوالاتی است که در این مقاله به آن پاسخ خواهیم داد. در این مقاله، ما پس از اشاره به مسئله فرزندکشی در اسطوره و در ادبیات، این درونمایه را در چهار داستان از هدایت یعنی آبجی خانم، میزانتروپ، طلب آمرزش و گرداب بررسی خواهیم کرد .علل و ریشه های این نوع مرگ نیز قابل بررسی است. برای این منظور و برای جلوگیری از پیش داوری، ما به سخنان خود هدایت بیشتر از نظرات منتقدین تکیه کرده ایم. تحلیل ما از درونمایه «فرزندکشی» به روش تحلیلی و استنادی، با تکیه بر آراء ارسطو و کهن الگوهای اسطوره های یونانی - رومی خواهد بود
    کلیدواژگان: هدایت، فرزندکشی، اسطوره شناسی، عشق، حسادت، قدرت
  • حسن زختاره * صفحات 59-68
    اگر ویرانی و نفی از دلالت های «شر» به شمار بروند، متن همه چیزخوار لوتره آمون که از نوشته های دیگر بر می آید، نمونه بارز شر است. بلعیدن دیگر متون آن را توانا می سازد تا برداشتی نوآورانه از متن و نوشتار پیش کشد و خوانشی پرمخاطره جویا شود. بی گمان، پیش فرض چنین خوانشی بی ارزش شدن انگاره های آفرینش و مولف است. تا بحال، بعد ویرانگر متن لوتره آمون آن گونه که باید بررسی شده است. از این رو، جستار پیش رو می کوشد تا به یاری نظریه های صورت گرایی روس و یوس در حوزه دگرگونی ادبیات، ساز و کار کامل این متن را نشان دهد چه اگر بعد دیگرش، یعنی بعد خیر، بررسی نشود، آنگاه جنبش نفی گرای این اثر ناکارآمد و حتی سترون می ماند. بی شک، بدون بعد شر که در این متن پیش از بعد خیر بیان می شود، نه می توان از خیر نام برد و نه می توان در باب آن اندیشید. متن متن خوار و خودخوار لوتره آمون نقیضه گویی را بکار می برد تا پس از بیرون کشیدن روح از کالبد ادبیات خواص، به مسیحایی بدل شده و با بخشیدن کارکردی جدید به آن جانی دوباره در آن بدمد. این متن، با آفرینش نوشتاری غیرشخصی، می کوشد تا ادبیات عامه را ارزشمند ساخته یا دست کم جنبه زیبایی شناختی اش را نشان دهد.
    کلیدواژگان: شر، لوتره آمون، ويراني، تحول ادبي، خير
  • زهرا موسی خانی*، محمد رحیم احمدی صفحات 69-78
    واژه بوطیقا در این متن به مفهوم عام آن یعنی «مطالعه روندهای درونی اثر ادبی» اشاره دارد. امروزه ارایه گزارشی از یک متن بدون اشاره به فنون و عناصر پدیدآورنده آن اثر کار بسیار سختی است. پراگماتیسم به عنوان شاخه ای منشعب از زبانشناسی نشان داده است که چطور مفهوم و ارزش کلام از گفتمان، یعنی شرایطی که در آن نقل شده اند، غیر قابل مجزا هستند. هر گفته ای در خود، اثری از گوینده، مخاطب و متنی که به آن تعلق دارد را داراست. در این مقاله بوطیقای خلاقیت نویسنده را به مدد روند های درونی اثر ادبی مطالعه می کنیم. بدین منظور از کتاب بوطیقای رمان اثر ونسان ژوو استفاده خواهیم کرد. برای تحلیل، اثر زویا پیرزاد، نویسنده معاصر ایرانی، با نام «چراغ ها را من خاموش می کنم»، به ترجمه کریستف بالایی، را برگزیده ایم که سبک و نوشتار و واژگان و عبارات آن دارای ویژگی های بارز خلاقیت است. بدین ترتیب نشان می دهیم که ویژگی های درونی شخصیت نویسنده در روند نوشتار و خلاقیت او تاثیر گذار است.
    کلیدواژگان: بوطیقا، روندهای درونی، گفتمان، خلاقیت، ویژگی های درونی
|
  • Mohammad Mohammadi-Aghdash * Pages 1-14
    La notion de polyphonie renvoie aux réflexions de Bakhtine qui, par ses analyses linguistiques sur la poétique de Dostoïevski (1970), remarquait que l’œuvre romanesque n’est pas un dialogue clos de l’auteur, mais un lieu par excellence de dialogue, interaction et de rencontre de plusieurs voix. Il s’agit bien sûr de multiplicité de «consciences équipollentes» et des pluralités de styles qui se disputent et se font entendre simultanément à travers le discours du narrateur. De son inspiration bakhtinienne, le linguiste-pragmaticien français O. Ducrot (1972, 1980b & 1984), a repris ladite notion et l’a développée pour élaborer sa fameuse théorie de polyphonie énonciative-sémantique. Il faut remarquer que la thèse de Ducrot en reste théorisée et originale; sachant que Bakhtine ne s’intéresse généralement qu’aux configurations polyphoniques dans les textes littéraires, mais tandis que le linguiste français s’appuie essentiellement sur une description polyphonique de la phrase qui est unité de la langue. Dans cette recherche polyphonique, tout en optant pour la polyphonie linguistique ducrotienne, nous voudrions dire comment le sens d’un énoncé se construit entre le «déjà-dit» (de l’interlocuteur-énonciateur) et le «dire» du locuteur-sujet parlant au moment de la constitution de son discours. Ce qui nous intéresse plus ici, c’est l’excellent rôle de certains marqueurs linguistiques qui recèlent la trace de la voix ou point de vue de l’autrui du discours romanesque qui parle indirectement (non en chair et en os) à travers l’acte d’énonciation du locuteur-narrateur.
    Keywords: dialogisme, polyphonie, point de vue, locuteur, énonciateur, sens
  • Ayatollah ? Salari Far, Anahita Sadat Ghaemmaghami * Pages 15-30
    L’œuvre de Camus, surtout Le Premier Homme est le musée de solitudes. L’homme se sent toujours seul dans la famille, dans la société, dans le monde extérieur et intérieur. Mais selon Camus cette solitude n’est pas toujours négative et elle a des aspects positifs. Il y a différents aspects de solitude: la solitude intérieure, affective et sociale. La solitude et le silence sont des thèmes angoissants dans le monde moderne. Le héros du Premier Homme cherche un père toujours absent, alors il se sent seul. Il y a aussi une solitude affective. Il vit dans une famille, à côté d’une mère sourde avec qui il n’a pas de réelle communication. La solitude n’est pas seulement intérieure, nous la sentons dans la société. Nous vivons dans un monde où il y a la violence, la nostalgie, la terreur, l’injustice sociale et le silence de l’univers à nos diverses questions. En suivant Jacques (Camus lui-même) dans son itinéraire solitaire, nous cherchons à déceler d’une part l’acheminement de l’auteur, de l’angoisse à la sagesse et de l’autre à passer la solitude néfaste à une solitude salutaire et fructueuse.
    Keywords: monde intérieur, monde extérieur, solitude silencieuse, solitude intérieure, solitude affective, solitude sociale
  • Hadissehalsadat Mousavi *, Roya Letafati, Hamidreza Shairi, Safa ? Parivash Pages 31-46
    Ce travail de recherche s’inscrit dans le domaine de la lecture et de la compréhension écrite en français langue étrangère (FLE) dans un contexte iranien. Les apprenants/ étudiants iraniens de la langue française éprouvent des difficultés lors de la compréhension du texte en langue étrangère. Dans la première partie de cette recherche nous avons présenté, une liste des problèmes des apprenants iraniens dans la compréhension du texte. Les mouvements oculaires des participants sont enregistrés par l’appareil «oculomètre» dans la phase de «collecte des données», dans la deuxième partie de cet article, ces mouvements sont analysés lors de la lecture chez deux groupes d’étudiants. Le premier groupe lit d’abord un conte en persan puis son équivalent en français, le deuxième groupe lit seulement le même texte en français. Il est à noter que le texte persan n’est pas la traduction mot à mot du texte français et tous les deux textes existent dans la langue et la culture d’origine. Selon les résultats de cette recherche, la lecture dun texte dans la langue et la culture des apprenants a activé les représentations antérieures dans le cerveau des lecteurs et a facilité la compréhension du texte en langue étrangère
    Keywords: lecture, compréhension écrite, oculomètre, français langue étrangère, lapprenant iranien
  • Mehrnoosh Keyfarokhi *, Mahnaz Rezaei Pages 47-58
    Il existe une lutte perpétuelle entre la vie et la mort dans l’œuvre mais aussi dans la vie personnelle de Hedayat. Cependant, la tendance pour la mort est plus forte chez lui et le destin de la plupart de ses protagonistes, comme le sien, aboutit à la mort. La présence perpétuelle de la mort sous toutes ses formes a été, plus ou moins, dépouillée par les critiques. Pourtant son œuvre, n’a jamais été étudiée du point de vue du destin des enfants. En effet, ces derniers n’ont pas de rôle principal dans ses ouvrages et même, ils disparaissent très tôt de la page de ses écritures. Donc, leur mort pose un point d’interrogation devant nous. Pourquoi les enfants meurent ou bien sont tués dans les ouvrages de Hedayat ? Pourquoi ils ne sont pas heureux chez lui ? Quelle est l’origine de leur funeste destin chez cet écrivain ? Ce sont les questions essentielles dont on va s’occuper dans cet article. Dans la présente recherche, en faisant allusion à la question de l’infanticide dans la mythologie et dans la littérature, nous l’examinerons dans quatre récits de Hedayat: Abji Khanoum, Guerdab, Talab-e-Amorzesh et Misanthrope. Certes, nous nous concentrons sur les causes et les origines de ce type de mort. Pour ce faire, et pour éviter les préjugés, nous nous référerons aux propos de Hedayat lui-même plutôt qu’à ceux des critiques. Ainsi, notre analyse du thème de l’infanticide va se baser sur la méthode analytique et documentaire, les théories d’Aristote et les archétypes des mythes gréco-romains.
    Keywords: Hedayat, infanticide, mythologie, amour, jalousie, autorité?
  • Hassan Zokhtareh * Pages 59-68
    Si le Mal comprend entre autres la signification de la destruction et de la négativité, le texte lautréamontien, un texte omnivore qui s’élabore et croît en se nourrissant de la vie des autres textes, pourrait en incarner l’exemple par excellence. Ce texte hétérogène, en s’appropriant une telle absorbation dévoratrice, avance une conception novatrice du texte et de l’écriture, et exige une nouvelle lecture, qualifiée de périlleuse, dont le présupposé est le discrédit des notions tels la création et l’auteur. Pour expliquer le mécanisme complet de ce texte dont a été assez démontré le côté subversif, la présente étude se réfère aux idées du formalisme russe et de Jauss portant sur l’évolution littéraire. Mais ce mouvement négatif reste incomplet, voire stérile, sans sa contrepartie qui met plutôt l’accent sur l’idée du Bien qui ne pourrait être ni nommée ni pensée sans celle du Mal qui la précède. En exploitant largement la parodie, ce texte textophage et autophage, après avoir extrait l’âme de la littérature majeure, se métamorphose en un résurrecteur et la refonctionnalise. Il crée une écriture impersonnelle et essaie de valoriser, ou du moins d’évaluer esthétiquement la littérature marginale.
    Keywords: Mal, Lautréamont, destruction, évolution littéraire, Bien
  • Zahra Moussakhani *, Mohammad-Rahim Ahmadi Pages 69-78
    Le terme «poétique» est entendu dans cet article sous son acception la plus générale d’ «étude des procédés internes de l’œuvre littéraire» (Jouve, 2001:5). Il est en effet difficile aujourd’hui de donner le compte rendu d’un texte sans s’interroger sur les techniques qu’il met en œuvre et les éléments qui le constituent. La pragmatique a montré comment le sens et la portée d’un discours n’étaient pas séparables de son énonciation, c’est-à-dire des circonstances dans lesquelles il est prononcé. Tout énoncé porte en lui la marque de son auteur (le locuteur), de celui auquel il s’adresse (l’allocutaire) et du contexte dans lequel il est dit (la situation). Cet article vise à étudier la poétique de la créativité d’un roman de Zoyâ Pirzâd, écrivaine iranienne contemporaine, dans son célèbre roman Tcherâgh hâ râ man khâmouch mikonam [C’est moi qui éteins les lumières] (2012), traduit en français par Christophe Balaÿ, la ligne directrice de notre étude s’appuie sur les procédés internes de l’œuvre d’art explicités par Vincent Jouve dans La Poétique du roman (Jouve, 2001:5). Nous avons l’hypothèse que les facteurs internes de la personnalité de l’écrivain interviennent dans le processus de l’écriture et de sa créativité
    Keywords: Poétique, Procédés internes, Enonciation, Créativité, Facteurs internes