فهرست مطالب

بوم شناسی آبزیان - سال هفتم شماره 4 (بهار 1397)
  • سال هفتم شماره 4 (بهار 1397)
  • تاریخ انتشار: 1397/03/10
  • تعداد عناوین: 15
|
  • غلامرضا شریفی سیرچی*، انسیه طاهری صفحات 1-8
    به منظور ترغیب کشاورزان به کاربرد بیشتر کودهای آلی و معرفی کود مایع ماهی به عنوان یک کود بسیار مفید در افزایش عملکرد گیاهان، این تحقیق به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی با 6 تیمار و 4 تکرار و به صورت گلدانی در گلخانه دانشگاه هرمزگان به اجرا درآمد. نتایج تحلیل واریانس داده ها برای صفات طول ساقه چه، قطر ساقه چه، طول ریشه چه و عرض برگ حاکی از وجود اختلاف معنی دار بین تیمارها در سطح احتمال 1%، برای تمامی صفات مورد بررسی بود. مقایسه میانگین ها با استفاده از آزمون چند دامنه ای دانکن برای صفات مورد مطالعه مشخص نمود که تیمارهای کود مایع ماهی با غلظت 001/0 و غلظت 0001/0 درصد، به ترتیب بیشترین اثر مثبت را داشتند. کاربرد تیمار کود مایع ماهی با غلظت 001/0 درصد سبب بهبود طول ساقه چه (275/10 سانتی متر)، طول ریشه چه (25/8 سانتی متر)، قطر ساقه چه (425/3 میلی متر)، عرض برگ (025/2 سانتی متر) و مقدار کلروفیل (5388/1 میلی گرم در گرم وزن تازه) شد. با توجه به نتایج، می توان بیان داشت که استفاده از کود مایع ماهی و کود ماکروجلبکی علاوه بر افزایش عملکرد محصول، به دلیل کاهش آلودگی های زیست محیطی می تواند نقش بسزایی را در جهت نیل به کشاورزی پایدار ایفا کند.
    کلیدواژگان: بادمجان، جلبک، ضایعات ماهی، کشاورزی ارگانیک، کود مایع
  • محسن محمدی گلنگش*، علی محمد صنعتی، زهرا بزرگ پناه صفحات 9-19
    سواحل جنوبی دریای خزر، از مهمترین زیستگاه های گونه گاماروسPontogammarus maeoticus است. این زیستگاه تحت تاثیر انواع آلاینده های پایدار مانند فلزات سنگین و هیدروکربن های نفتی و مشتقات آنها قرار دارد. در این تجقیق غلظت عناصر شاخص آلاینده های نفتی مانند نیکل، وانادیوم و هیدروکربن های نفتی کل (TPH) در بافت گونه مورد مطالعه و رسوبات پیرامون آن، در 5 ایستگاه واقع در سواحل استان گیلان بررسی شد. آنالیز فلزات در نمونه های گاماروس و رسوبات با استفاده از دستگاه پلاسمای جفت شده القایی (ICP) انجام گرفت و برای آنالیز ترکیبات نفتی از دستگاه گاز کروماتوگرافی (GC) استفاده شد. نتایج نشان دادند که غلظت آلاینده های نفتی در رسوبات از الگوی وانادیوم < نیکل < هیدروکربن نفتی کل، پیروی کرده و الگوی تجمع آلاینده ها درگاماروس ها به صورت هیدروکربن نفتی کل < نیکل < وانادیوم بوده است. نتایج بیانگر همبستگی بالا بین غلظت وانادیوم و نیکل در رسوب و گاماروس بوده و نتایج به دست آمده از آنالیزخوشه ای، نشان داد که منشا وانادیوم متفاوت از TPH و نیکل است که بیانگر وجود منبع دیگر وانادیوم در منطقه می باشد. غلظت وانادیوم، به ویژه در ایستگاه رضوانشهر، فراتر از حد مجازRSA قرار داشت. از میان رسوبات ایستگاه های مختلف، فقط ایستگاه انزلی از نظر آلودگی به هیدروکربن های نفتی کل در محدوده آلودگی متوسط قرار گرفت. میزان شاخص تجمع زیستی (BSAF) برای TPH، در تمامی ایستگاه ها، بالاتر از 1 به دست آمد. بنابراین گاماروس می تواند شاخص زیستی مناسبی برای TPH در منطقه باشد.
    کلیدواژگان: رسوبات، فلزات سنگین، گاماروس، هیدروکربن های نفتی
  • مسلم شریفی نیا، محمدرضا طاهری زاده*، جاوید ایمانپور نمین، احسان کامرانی صفحات 20-39
    این مطالعه با هدف بررسی وضعیت بوم شناختی و ارزیابی تاثیر فعالیت های انسانی بر خوریات خمیر، تیاب و جگین با استفاده از شاخص زیستی AMBI طی یک سال نمونه برداری صورت گرفت. در طول مدت زمان انجام این مطالعه 165 آرایه بزرگ بی مهره کفزی شناسایی گردید، که شامل 7 شاخه کرم های حلقوی (65 آرایه)، نرم تنان (65 آرایه)، بندپایان (28 آرایه)، خارپوستان (3 آرایه)، مرجانیان (2 آرایه)، نمرته آ(1 آرایه) و نماتودا (1 آرایه) بودند. کرم های پرتار با فراوانی 57/37% از فروانی کل، بیشترین تعداد گونه بزرگ بی مهرگان کفزی را به خود اختصاص دادند. میانگین شاخص AMBI در تمام فصول نمونه برداری از 09/0±12/1 (فصل بهار) تا 15/0±08/5 (فصل پاییز) متغیر بود. حداکثر مقادیر AMBI مربوط به ایستگاه 6 (بهار: 81/0±12/4؛ تابستان: 56/0±01/5؛ پاییز: 15/0±08/5؛ زمستان: 38/0±42/4) و حداقل میزان آن در ایستگاه های 7 (بهار: 09/0±12/1؛ تابستان: 07/0±24/1) و 1 (پاییز: 07/0±25/1؛ زمستان: 24/0±33/1) مشاهده شد. نتایج حاصل از وضعیت بوم شناختی خوریات مورد مطالعه بر اساس شاخص AMBI نشان داد که خور خمیر در طول سال در طبقات «اندکی آلوده» تا «نسبتا آلوده»، خور تیاب در طبقات «اندکی آلوده» تا «به شدت آلوده» و خور جگین در طبقه «اندکی آلوده» طبقه بندی شدند. نتایج نشان داد که شاخص AMBI شاخص مناسبی برای تفکیک نواحی با حداقل تاثیر فعالیت های انسانی از مناطق تحت تاثیر این فعالیت ها می باشد و می تواند به عنوان ابزار مدیریت قوی در برنامه های پایشی استفاده شود.
    کلیدواژگان: بی مهرگان کفزی، شاخص زیستی، خلیج فارس، دریای عمان، گروه های بوم شناختی
  • مریم بهره مند، محسن صفایی*، محمد مومنی صفحات 40-49
    برخی جنبه های تولیدمثلی خرچنگ Charybdis hellerii (A. Milne-Edwards، 1867) در آب های ساحلی خلیج فارس (استان هرمزگان) در طول یک سال از خرداد ماه 1394 تا اردیبهشت 1395 مورد مطالعه قرار گرفت. نتایج نشان داد که نسبت جنسی نر: ماده سالانه این گونه خرچنگ به صورت 3/1:1 بوده و نرها با 4/57 درصد غالب تر بودند. بر اساس یافته های این تحقیق کلیه مراحل 5 گانه رسیدگی تخمدان خرچنگ ها در تمامی طول سال مشاهده شد. همچنین میزان شاخص گنادی (GSI) نشان داد که این شاخص در ماه های شهریور و آذر کمترین مقدار و در ماه بهمن بیشترین میزان بود. اگرچه فراوانی نسبتا قابل توجه ماده های حامل تخم (مرحله 5 رسیدگی تخمدان) در تمام ماه های سال بیان گر تخم ریزی مستمر در تمام ماه های سال برای این گونه می باشد؛ اما بررسی شاخص گنادوسوماتیک و فراوانی خرچنگ های مرحله 4 نشان می دهد که اوج تخم ریزی در این گونه از بهمن ماه تا تیرماه می باشد. میزان هم آوری جنس ماده خرچنگ C. hellerii با عرض کاراپاس بین 65-41 میلی متر در حدود 2560065-107040 تخم و با میانگین 779325 تخم برآورد شد. همچنین نتایج این تحقیق نشان داد که حداقل عرض کاراپاس (CW) خرچنگ های ماده برای رسیدن به بلوغ جنسی 38 میلی متر و طولی که در آن 50% ماده ها (LM50) به بلوغ جنسی می رسند در عرض کاراپاس 55/54 میلی متر بود.
    کلیدواژگان: تولیدمثل، خلیج فارس، خرچنگ، Charybdis hellerii
  • وحید چمن آرا، احسان کامرانی*، مصطفی ظهیری نیا صفحات 50-56
    فشار جمعیتی در مناطق ساحلی سبب تخریب بسیاری از جنگل های حرا شده است. از آنجا که این مناطق نوزادگاه آبزیان در شیلات هستند و اطلاعات دقیق و روزآمد در این خصوص در دست نیست؛ در این تحقیق ترکیب صید آبزیان در منطقه حفاظت شده دریایی توسط 11 دستگاه مشتا در سال 93-94 مورد بررسی قرار گرفت. در مجموع 81 گونه از 69 جنس و 63 خانواده از آبزیان صید شد که بخش عمده آن را گونه های دور ریز تشکیل داده و ماهیان تجاری صید شده عمدتا جوان بودند؛ به-طوری که تقریبا در تمام ماهیان تجاری کلیه ماهیان صید شده دارای اندازه ای کمتر از LM50 بودند و در خصوص ماهی حلوا سفید نیز تنها 3/15 درصد از افراد صید شده دارای اندازه مجاز برای صید بودند. بنابراین این نوع ترکیب صید، تهدیدی برای ذخایر به حساب می آید. بیشترین درصد عددی صید را ساردین رنگین کمان (Dussumieria acuta) با 05/10 و بیشترین درصد وزنی صید را گربه ماهی خال دار (Arius maculatus) با 9/5 درصد تشکیل دادند و خانواده شگ ماهیان (Clupeidae) با دارا بودن هفت گونه، متنوع ترین خانواده بود.
    کلیدواژگان: صید، قشم، مشتا، منطقه حفاظت شده دریایی
  • محسن گذری، نیما بهادر*، امیر رضا جاسبی، محمد صدیق مرتضوی، ابراهیم افتخار صفحات 57-67
    غربالگری باکتری های مولد ترکیبات زیست فعال نخستین گام در برنامه اکتشاف دارو از این منابع می باشد. هدف از پژوهش حاضر دستیابی به اکتینوباکتری های مولد ترکیبات سیتوتوکسیک و آنتی اکسیدان از رسوبات خلیج فارس و ارائه فرایندی برای جداسازی انتخابی اکتینوباکتری های دریایی با به کارگیری ترکیبی از هفت تیمار و شش محیط کشت بود. در کل 396 جدایه اکتینوباکتری از 12 نمونه رسوب جداسازی شد. تیمار حرارت دادن و محیط کشت 6M به ترتیب با جداسازی 59/34% و 82/32% از جدایه های اکتینوباکتری بالاترین عملکرد را نشان دادند. نتایج شناسایی اولیه، حضور غالب جدایه های شبیه به Streptomyces را در تمام ایستگاه های موردبررسی نشان داد. بررسی الگوی پراکنش جدایه های Streptomyces فراوانی وابسته به عمق آن ها را در رسوبات تایید نمود. الگوی فعالیت آنتی اکسیدانی نشان داد 45/27% از متابولیت های استخراج شده در غلظت g/mlμ1250 قادر به مهار 90% رادیکال های آزاد DPPH بودند. میزان IC50 این متابولیت ها در محدودهg/ml μ 411 تا 670 متغیر بود. الگوی فعالیت سیتوتوکسیک نشان داد90/54% از جدایه ها دارای ≥ LC50 μg/ml1000 در مقابل لارو آرتمیا بودند. میزان LC50 متابولیت های تولید شده توسط 12 جدایه برتر در محدوده g/mlμ 3/236 تا 2/565 متغیر بود. نتایج به دست آمده حضور گسترده اکتینوباکتری های مولد ترکیبات آنتی اکسیدان و سیتوتوکسیک در رسوبات خلیج فارس را تایید نمود. همچنین جدایه های برتر می توانند به عنوان گزینه های مناسبی جهت ادامه مطالعات اکتشاف ترکیبات طبیعی مطرح گردند.
    کلیدواژگان: اکتینوباکتر، آنتی اکسیدان، خلیج فارس، سیتوتوکسیک
  • اکرم بمانی خرانق*، مرتضی علیزاده، محمدحسین خانجانی صفحات 68-81
    هدف از بررسی حاضر، ارزیابی اثرات زیست محیطی طرح معرفی ماهی تیلاپیا در مناطق مستعد استان یزد به منظور استفاده بهینه از این منابع، ایجاد اشتغال در مناطق کمتر توسعه یافته مرکزی کشور با تاکید بر شناسایی اثرات اکولوژیک و انسانی اجرای آن در جهت به حداقل رساندن پیامدهای زیست محیطی و همچنین توجیه اقتصادی و اجتماعی آن می باشد. در این تحقیق مناطق مستعد در استان یزد مورد بررسی قرار گرفت. مجموع مساحت مناطق منتخب مورد ارزیابی حدود 100 هکتار و شامل 6 مزرعه بود. جهت ارزیابی اثرات پروژه بر محیط زیست منطقه از ماتریس ساده استفاده شد. با توجه به بررسی ها و نتایج حاصل، پروژه فاقد اثرات منفی با شدت تخریب خیلی زیاد و زیاد می باشد. بنابراین به واسطه اینکه 50 درصد میانگین رده بندی در هیچ کدام از ردیف ها و ستون ها در ماتریس های طراحی شده کمتر از 1/3- نیست؛ پروژه با اعمال طرح های بهسازی و روش های کاهش اثرات و پیامدهای منفی تایید می گردد و ازنظر زیست محیطی توجیه پذیر بوده و توصیه می گردد.
    کلیدواژگان: اثرات زیست محیطی، تیلاپیا، یزد
  • روح الله شیخ ویسی، سیدعلی اکبر هدایتی*، طاهره باقری، حبیب الله سنچولی، نیلوفر نیک دهقان صفحات 82-93
    جهت ارزیابی شاخص های خون شناسی، تعداد 250 قطعه بچه ماهی کپور معمولی (Cyprinus carpio) در مواجهه با 50% غلظت کشنده نانوذرات نقره در دو سطح پروبیوتیک لاکتوباسیلوس (106، 107) به مدت 60 روز (یک هفته برای آداپته شدن، 42 روز تغذیه با پروبیوتیک،10روز قرارگیری در معرض نانو نقره) قرار گرفتند که شامل گروه یک شاهد، گروه دو پروبیوتیک 106، گروه سه پروبیوتیک 107، گروه چهار نقره تحت کشنده، گروه پنج نقره و پروبیوتیک 106، گروه شش نقره و پروبیوتیک 107 بودند. نتایج نشان داد در شاخص های حجم متوسط گلبولی (MCV)، میزان هموگلوبین مشخص گلبولی (MCHC)، گلبول سفید، مونوسیت، نوتروفیل، هموگلوبین، گلبول های قرمز و هماتوکریت بین گروه شاهد و تیمارهای مورد آزمایش اختلاف معنی داری بود (05/0P<). به طوری که پروبیوتیک اثر کاهشی بر هموگلوبین، گلبول های قرمز، هماتوکریت و اثر افزایشی بر شاخص های حجم متوسط گلبولی (MCV)، میزان هموگلوبین مشخص گلبولی (MCHC)، گلبول سفید، مونوسیت و نوتروفیل داشته است. علاوه براین، نانوذرات نقره نیز اثر کاهشی بر هموگلوبین، گلبول های قرمز، هماتوکریت، گلبول سفید مونوسیت و میزان هموگلوبین مشخص گلبولی (MCHC) و اثر افزایشی بر حجم متوسط گلبولی (MCV) و نوتروفیل نشان دادند. درمجموع نتایج نشان داد که پروبیوتیک اثرات مخرب نانونقره را که منجر به کاهش هموگلوبین سلول های خونی (نرموسیتیک هایپوکرومیک) شده، به حد نرمال رسانده و حتی سطح بالاتر پروبیوتیک (تیمار 6) منجر به افزایش هموگلوبین سلول های خونی (نرموستیک هایپرکرومیک) شده است که مطالعات بیشتر در این زمینه را می طلبد.
    کلیدواژگان: آبزی، پروبیوتیک، خون شناسی، نانو نقره
  • الهام نظافتیان*، وحید زادمجید صفحات 94-102
    در مطالعه ی حاضر اثر استروژنیک جنستئین و هورمون 17 بتا- استرادیول بر ساخت ویتلوژنین مولدین نر ماهی قرمز (Carassius auratus) مورد مطالعه قرار گرفت. ماهیان مولد نر با 5 میکروگرم بر گرم (G5) و 50 میکروگرم بر گرم جنستئین (G50)، 10 میکروگرم بر گرم هورمون 17 بتا- استرادیول (E2)، 10 میکروگرم بر گرم روغن ذرت + دی متیل سولفوکساید یک روز در میان به مدت 10 روز قبل از اسپرم گیری تحت تزریق قرار گرفتند. پس از گذشت 10 روز از ماهیان خون گیری به عمل آمد. تحریک ساخت ویتلوژنین در سرم خون ماهیان تیمار شده به صورت غیرمستقیم با اندازه گیری ALP، هورمون 17 بتا- استرادیول و شاخص های بیوشیمیایی کلسیم، فسفر و تریگلیسرید به عنوان نمایندگان ویتلوژنین موردبررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد که سطح ALP سرم خون ماهیان تیمار شده با (G50) جنستئین و سطح هورمون 17 بتا-استرادیول در تیمارهای E2 و G50 افزایش معنی داری یافت (05/0>P). آزمون تجزیه رگرسیون نشان داد که بین غلظت ALP و هورمون 17 بتا-استرادیول و فسفر و تریگلیسرید سرم خون رابطه مثبت معناداری وجود دارد (05/0>P). بااین حال همبستگی بین ALP و غلظت های کلسیم معنی دار نبود (05/0P>). نتایج نشان می دهد که دوزهای بالای جنستئین با افزایش سطح ALP سرم خون موجب تحریک سنتز ویتلوژنین می شود که این موضوع باوجود یک رابطه ی مثبت و معنی دار بین غلظت ALP و فسفر و کلسترول و هورمون 17 بتا- استرادیول مورد تایید قرار می گیرد.
    کلیدواژگان: 17بتا، استرادیول، جنستئین، ماهی قرمز، ویتلوژنین
  • مسیب کبیری، اسماعیل پیرعلی، رسول زمانی احمدمحمودی*، مهرداد فتح الهی صفحات 103-111
    تحقیق حاضر به منظور تعیین میزان تاثیرگذاری پساب مزارع پرورش ماهی بر ساختار جمعیتی بزرگ بی مهرگان کف زی انجام شد و هم چنین در ارزیابی کیفیت آب رودخانه از شاخص های زیستی EPT و شاخص هیلسنهوف (HFBI) استفاده شده است. نمونه برداری از جوامع بی مهرگان آبزی به صورت ماهانه در مدت یک سال از فروردین ماه 1393 تا پایان اسفندماه 1393 انجام شد. نمونه برداری از بزرگ بی مهرگان با استفاده از دستگاه سوربر به ابعاد 40×40 سانتی متر و با سه تکرار در هر ایستگاه انجام شد. نتایج به دست آمده از شاخص زیستی در حد خانواده هلسینهوف در رودخانه پروز نشان داد، میزان این شاخص از 02/4 تا 50/4 در حال تغییر بوده است. در ماه های مختلف نمونه برداری، کیفیت آب در اردیبهشت ماه داری بهترین کیفیت و کمترین درجه آلودگی بود و در مابقی ماه ها کیفیت آب در وضعیت خوب بوده است. مقدار شاخص EPT در ایستگاه های مطالعاتی تفاوت معنی داری داشته است و ایستگاه های پایین دست به خصوص چهار و هفت مقدار EPT کمتری را نشان دادند. در نتیجه گیری کلی بر اساس شاخص های زیستی مطالعه شده، آب رودخانه پروز در تمامی ایستگاه ها به جز ایستگاه انتهایی، در ردیف آب هایی است که توان خود پالایی آلاینده ها را تا حدودی زیادی دارد.
    کلیدواژگان: شاخص EPT، شاخص هیلسنهوف، خودپالایی، رودخانه پروز، لردگان
  • پروانه گلرد*، صادق صمصام پور صفحات 112-123
    صنعت پرورش و فروش آبزیان معرف یکی از بزرگ ترین تجارت ها در بخش مواد غذایی جهان است. در آب های خلیج فارس بیش از 400 گونه ماهی زندگی می کند که اکثرا مصرف غذایی دارند. فروش الکترونیک آبزیان می تواند به عنوان یک عرصه جدید منجر به ایجاد فرصت های شغلی مناسب در شیلات گردد. مطالعه حاضر با هدف بررسی روند تجارت الکترونیک آبزیان در شهرستان بندرعباس صورت گرفت. جامعه آماری شامل شرکت های فناور و فعال در زمینه تجارت الکترونیک فروش آبزیان مستقر در مرکز رشد هرمزگان بودند. مطالعه حاضر به طور مقطعی و در سال 1396 انجام گرفت و ابزار جمع آوری اطلاعات در پژوهش حاضر پرسشنامه بود. نتایج نشان داد که بیشترین سهم فروش مربوط به ماهی (3/62%) می باشد. همچنین، تنوع گونه های ماهی فروشی توسط شرکت های مورد بررسی بالا بود و بیشترین سهم فروش در میان ماهیان به ماهی هوور (3/20%) و هامور (20%) تعلق داشت. وجود بازار پویا و سراسری را می توان نقطه عطف و فرصتی مناسب برای بهبود عملکرد و پیشرفت در شرکت ها دانست. همچنین بررسی ها نشان داد که تجارت الکترونیک و فروش آنلاین آبزیان در استان هرمزگان می تواند نقش بسزایی در بهبود کارآفرینی در استان داشته باشد.
    کلیدواژگان: آبزیان، تجارت الکترونیک، کارآفرینی
  • محمدحسین گرجیان عربی*، سید عباس حسینی، حسن رضایی، حسین یوسفی، مهدی مفتاح هلقی صفحات 124-136
    در تلاش برای حذف فلز سمی سرب، نوع متمایزی از زیست توده غیرزنده جلبک به صورت نانو به عنوان جایگزین در فناوری های متعارف فیزیکی مورد بررسی قرار گرفت. میزان جذب سرب توسط نانو جلبک sp. Scenedesmus تحت تاثیر پارامترهای غلظت (10 تا mg/L100) ، pH (3 تا 8)، درجه حرارت (15 تا c̊ 40) و زمان تماس (10 تا 60 دقیقه) در مقیاس آزمایشگاهی و در سیستم ناپیوسته بررسی شد. غلظت سرب توسط دستگاه جذب اتمی اندازه گیری شد. سپس یافته های جذب به وسیله ایزوترم های لانگمویر و فرندلیچ و سینتیک جذب توسط مدل های شبه مرتبه اول و شبه مرتبه دوم و معادله ترمودینامیک شرح داده شدند. نتایج نشان دادند بهینه های جذب شامل مقدار جاذب برابر 05/0گرم، غلظت mg/L40، 4=pH ، درجه حرارت c̊ 30 و زمان تعادلی 20 دقیقه می باشد که در این شرایط میزان حذف 13/99 درصد است. در بررسی ضریب همبستگی، سینتیک جذب از مدل شبه مرتبه دوم و تعادل توسط ایزوترم فرندلیچ توصیف شدند. نتایج ترمودینامیک جذب نشان داد واکنش به صورت خود به خودی، گرماگیر و تصادفی است. با بررسی طیف FTIR مشخص شد گروه های عاملی C-O، -OH و NH- نقش زیادی در جذب دارند.
    کلیدواژگان: پساب، جاذب های طبیعی، فلزات سنگین، نانو جلبک، Scenedesmus
  • مهناز کردگاری*، مجید افخمی، مریم احسان پور صفحات 137-145
    فاکتورهای بیوشیمیایی و هورمونی خون می توانند ابزاری برای پایش سلامتی، تعیین بیماری و پاسخ به درمان باشند. در این مطالعه، غلظت پارامترهای بیوشیمیایی و هورمونی ماهی گل خورک (Periophthalmus argentilineatus) در مناطق مختلف سواحل بندرعباس مورد بررسی قرار گرفت. نمونه برداری در فصل تابستان 94 و از ایستگاه 1 (خور شور اول)، ایستگاه 2 (خور سورو) و ایستگاه 3 (کشتی سازی) به تعداد 30 عدد از هر ایستگاه انجام گرفت. اندازه گیری طول کل(TL) با دقت 1/0 سانتی متر و وزن کل(BW) با دقت 01/0 گرم انجام گرفت. فاکتورهایی هم چون گلوکز، کلسترول، تری-گلیسیرید، آنزیم های آلانین اس ترانسفراز (AST)، آلکالین فسفاتاز (ALP)، هورمون های تیروئیدی (T3 و T4) و هورمون محرک تیروئید(TSH) مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد که سطح آنزیم های مورد مطالعه در مناطق آلوده به طور معناداری بیشتر بود (P<0.01). همچنین غلظت هورمون های تیروئیدی در مناطق آلوده (ایستگاه 3) بیشتر بود. مقادیر گلوکز و کلسترول در مناطق آلوده نیز بیشتر بود (P<0.01). با توجه به تاثیر منفی آلاینده ها بر عملکردهای هورمونی و بیوشیمیایی سرم خون گونه های ساکن از جمله این گونه، این ماهی می تواند به عنوان شاخص زیستی آلودگی در این منطقه مورد استفاده قرار گیرد.
    کلیدواژگان: حرا، گل خورک، شاخص زیستی، هورمون تیروئیدی
  • بابک مرادی، حسن زارع مایوان*، مهری سیدهشترودی، منا صراحی نوبر صفحات 146-158
    اکوسیستم های مانگرو ایران به دلیل قرار گرفتن در سواحل خلیج فارس که یکی از شاهراه های مهم حمل ونقل مواد نفتی است، در معرض انواع آلاینده های نفتی قرار دارند. به منظور بررسی اثرات آلودگی نفتی روی برخی صفات مورفوفیزیولوژیک گیاه حرا (Avicennia marina)، آزمایشی در قالب طرح های کاملا تصادفی با 3 تکرار اجرا شد. زی توده و مقدار رنگیزه های (کلروفیل a و b، پروتوپورفیرین، منیزیم پروتوپورفیرین، پروتوکلروفیلید و کاروتنوئید کل) برگ گیاه، چهار ماه پس از جوانه زنی بذرهای کاشته شده در خاک آلوده به غلظت های مختلف (5/2، 5، 5/7 و 10 درصد وزنی) نفت مورد بررسی و اندازه گیری قرار گرفت. نتایج نشان داد که آلودگی نفتی، زی توده و مقدار رنگیزه های گیاه به ویژه کلروفیل b را کاهش داد. همچنین تشکیل برگ های جدید با افزایش غلظت نفت در خاک محدود گردید. مطالعه نیم رخ یونی در ریشه و برگ دانه رست های رشد داده شده در غلظت 5 درصد نفت، تغییر در محتوای بسیاری از عناصر معدنی ازجمله منیزیم، کلسیم، آهن و پتاسیم را نسبت به نمونه های شاهد نشان داد. یافته های این تحقیق اثرات منفی آلودگی نفتی را بر رشد و نمو، فتوسنتز و تغذیه گیاه حرا نشان داد.
    کلیدواژگان: آلودگی نفتی، رنگیزه، عناصر مغذی، Avicennia marina
  • علی طاهری میرقائد*، طاهره عبیاوی، فریدون حسنی، شفیق شفیعی صفحات 159-165
    در این مطالعه اثر اسانس زیره سیاه (Bunium persicum) در باکتری های بیماری زای ماهی با روش های انتشار از دیسک، تعیین حداقل غلظت مهارکنندگی رشد (MIC) و کشندگی (MBC) بررسی گردید. بیشترین میزان MIC و MBC در باکتری یرسینیا راکری (Yersinia ruckeri) و ویبریو پاراهمولیتیکوس (Vibrio parahaemolyticus) و کمترین مقادیر در باکتری های آئروموناس هیدروفیلا (Aeromonas hydrophila)، آئروموناس ورونی (Aeromonas veronii) و استرپتوکوکوس اینیایی (Streptococcus iniae) به دست آمد. بیشترین و کمترین هاله ی مهاری برای باکتری استرپتوکوکوس اینیایی و یرسینیا راکری ثبت گردید. بر این اساس اسانس زیره سیاه را می توان پس از مطالعات تکمیلی به عنوان جایگزین آنتی بیوتیک های مصرفی پیشنهاد نمود.
    کلیدواژگان: اسانس، آنتی بیوتیک، زیره سیاه