فهرست مطالب

قبسات - پیاپی 87 (بهار 1397)
  • پیاپی 87 (بهار 1397)
  • 284 صفحه، بهای روی جلد: 90,000ريال
  • تاریخ انتشار: 1397/03/10
  • تعداد عناوین: 10
|
  • عبدالله نصری، سید مرتضی پور ایوانی* صفحات 5-21
    شاید بتوان مهم ترین بحث از مباحث کلام، فلسفه و عرفان نظری را بحث درباره توحید و حقیقت آن دانست. در این زمینه دیدگاه ها و اختلاف نظرهای بسیاری میان اهل کلام، فیلسوفان و عرفا وجود دارد که در قالب نسبت و رابطه خالق و مخلوق به شرح هر یک می پردازیم. محمدتقی جعفری و عبدالله جوادی آملی دو تن از اندیشوران بزرگ معاصر هستند که در آثار خود به طور پراکنده به این موضوع پرداخته اند. علامه جعفری در این زمینه - یعنی رابطه خالق و مخلوق - نقدها و اشکالات فراوانی به دیدگاه وحدت وجود وارد کرده است. وی با نقد دیدگاه وحدت وجود به تباین خالق و مخلوق می رسد و نسبت و رابطه حق تعالی با عالم را مانند رابطه فاعل با مصنوع می داند، نه علت با معلول خود به معنای اصطلاحی آن. در مقابل، جوادی آملی با نگاه صدرایی به عالم و با باور به وحدت شخصی وجود، حقیقت وجود را همان ذات مقدس حق تعالی می داند و قائل است که او واحد است به وحدت شخصی و کثراتی که به نظر می رسند، درواقع سایه های آن وجود واحدند که خود حظی از وجود ندارند؛ یعنی اتصاف ممکنات به وجود، اتصافی ذاتی و حقیقی نیست، بلکه بالعرض و مجازی است. در پایان ضمن طرح اشکال های دیدگاه های گفته شده، به این نکته می پردازیم که پذیرش دیدگاه وحدت وجود، مجالی برای پاسخ‏گویی به مهم ترین مسائل کلامی، از جمله جبر و اختیار، عقاب و ثواب و... نمی گذارد.
    کلیدواژگان: جعفری، جوادی آملی، خالق، مخلوق، نسبت خالق و مخلوق، تباین وجود، وحدت وجود
  • سید عبدالرئوف افضلی*، عزالدین رضانژاد صفحات 23-57
    برهان یا شبهه «خفای الهی» از شبهات بسیار مهم در حوزه خداباوری در عصر کنونی است. این شبهه که از سوی شلنبرگ، فیلسوف دین معاصر مطرح شده، بیش از دو دهه است که در غرب، در کانون توجه فیلسوفان دین قرار دارد. بر پایه این شبهه، با پذیرش خفای الهی، شواهد کافی دال بر وجود خداوند در اختیار نیست و ازاین رو خداوند وجود ندارد. غربی ها اهتمام فراوانی به این شبهه نشان داده اند؛ اما در جهان اسلام کمتر به آن توجه شده است. ما در این نوشتار می کوشیم با بهره گیری از روش پژوهشی توصیفی - تحلیلی، ضمن تبیین مسئله، بر اساس آخرین تقریر ارائه شده، آن را از منظر فلسفه اسلامی- کاری که تا کنون انجام نشده- نقادی کنیم. بررسی و تحلیل پیش رو نشان خواهد داد که برداشت کفر و شرک از خفای الهی درست نیست و نقدهای چندی بر آن وارد است.
    کلیدواژگان: خفای الهی، خداباوری، عشق، ناباوری غیرجاحدانه، شلنبرگ
  • حسین عشاقی* صفحات 59-79
    از مهم ترین نزاع های میان عارف و فیلسوف اختلافی است که بر سر ماهیت «واجب الوجود بالذات» است. عارف و فیلسوف - هر دو - ماهیت واجب را همان وجود او قرار می دهند و واجب را مانند ممکنات دارای دو جنبه وجود و ماهیت متفاوت نمی دانند؛ بلکه می گویند ماهیت واجب عینا همان وجود اوست؛ اما عارف و فیلسوف بر سر این وجودی که عین ماهیت واجب است، به اختلاف گراییده‏اند. عرفا می گویند وجودی که همان ماهیت واجب بالذات است، «وجود» لابشرطی است که از هر گونه تقیدی رهاست و فیلسوفان بر این باورند وجودی که همان ماهیت واجب بالذات است، وجود خاصی است که به دلیل خصوصیت واجب الوجودی از سایر حقایق وجودی متمایز است. به نظر می رسد دراین‏باره دیدگاه فلاسفه مخدوش و دیدگاه عرفا معقول و مقبول است و براهینی بر اثبات آن آورده شده یا می توان اقامه کرد.
    کلیدواژگان: عارف و فیلسوف، واجب الوجود بالذات، ماهیت واجب، وجود لابشرط، وجود خاص، وجود و ماهیت
  • سید مهدی موسوی*، سید علی اکبر ربیع نتاج صفحات 80-109
    با اینکه «تحدی» قرآن کریم با معاندان خویش، از جمله مطالب مسلم در مبحث اعجاز این کتاب الهی است، مشاهده می شود که برخی نویسندگان بر خلاف این دیدگاه سیر کرده و باور کرده اند که اساسا قرآن تحدی نفرموده است، بلکه استدلال آورده و بینه و برهان ارائه کرده است. در این نوشتار با رویکرد تحلیلی - انتقادی، به نقد و بررسی دلایل مقاله «تحدی در محک عقل و نقل و نقد سیر نزولی آیات موسوم به آن» که منکر وقوع تحدی درباره قرآن مجید است، پرداخته شده و بر این حقیقت تاکید می شود که قرآن کریم - به عنوان معجزه جاوید الهی - با منکران الهی و فوق بشری بودن خود مبارزه طلبی و اصطلاحا «تحدی» کرده است؛ چنان که رسم متعارف و رایج میان اعراب عصر نزول در شعر و شاعری نیز همین بوده است.
    کلیدواژگان: قرآن کریم، اعجاز قرآن، تحدی، آیات تحدی
  • حسین بابایی مجرد*، محمد عبدالحسین زاده صفحات 111-137
    نظام سازی مشترک معنوی برای چهار مصداق نظام شناسی در ساحت تکوین، نظام یابی در ساحت تشریع، نظام سازی در ساحت اعتباریات و نظام گزاری در ساحت عینی است. هرچند به معنای خاص ناظر به اعتبارات اجتماعی و سیاست گذاری عمومی است، ولی به معنای عام دربردارنده هر چهار ساحت بوده و قرآن مجید نیز به عنوان منبع معرفت شناسی دینی در ساحات چهارگانه ورود دارد؛ لکن در هر ساحت، به حسب آن ساحت. بر پایه تعریف مختار از نظام سازی، اگر این فرایند از یک سو ابتنا بر مبادی مستخرج از معارف قرآنی نداشته باشد و از سوی دیگر مماس با واقعیت های اجتماعی نباشد، به جای حل مسائل واقعی، حلال مسائل کاذب، غیراولویت دار و تحمیلی از مبادی دیگر معرفتی است. این انحراف از منابع متقن دینی، از یک طرف عامل توفیق نیافتن نظام اسلامی در تحقق اهداف مادی و معنوی خود و درنتیجه تشکیک نخبگان نظام و عامه مردم در هویت انقلابی نظام اسلامی است و از سوی دیگر منجر به استقرار خرده نظامات اجتماعی غیردینی و زمینه ساز و جاده صاف کن استبداد، هرچند صغیر و استکبار، هرچند بخشی و تشکیل حکمرانی سکولار، هرچند به‏طور نرم و خزنده، لکن تئوریزه شده می شود. آنچه در فرایند نظام سازی رخ می دهد، کشف مسائل نظامات و حل آنهاست که تحقق این مهم با اتکا به سه‏گانه منابع، مبادی و مسائل میسور است؛ توضیح آنکه این پارادایم (مبادی معرفتی) است که مسائل و راه حل آنها را تعریف می‏کند و مبادی معرفتی نیز از منابع کشف می شود، اما باید توجه داشت حرکت میان این سه ضلع، حرکتی دورانی است، نه خطی.
    کلیدواژگان: نظام سازی قرآن بنیان، منابع نظام سازی، مبانی نظام سازی، مسائل نظام سازی، اعتباریات، نظام شناسی تکوینی، نظام یابی تشریعی، نظام سازی اعتباری، نظام گزاری عینی
  • مسعود فیاضی * صفحات 138-169
    بررسی چگونگی رابطه و دادوستد علمی هر علم با علوم مرتبط و هم پایه خود از مسائل فلسفه های مضاف به آن علم است؛ ازاین رو بررسی رابطه میان علوم انسانی و هرمنوتیک روش شناختی از وظایف فلسفه علوم انسانی است. برای نسبت سنجی میان هرمنوتیک روش شناختی و علوم انسانی باید به بررسی دیدگاه های هرمنوتیست های روش شناختی ای که دراین‏باره بحث کرده اند، پرداخت؛ ازاین رو نظریات دیلتای برای فهم این نسبت مهم است؛ زیرا در میان هرمنوتیست های روش شناختی وی دغدغه علوم انسانی داشته و این هرمنوتیک را در این علوم به کار گرفته است. دیلتای علوم انسانی را علوم تاریخی می داند؛ زیرا موضوع این علوم را «انسان بما هو انسان» می داند که به تبع هگل آن را روح حاکم بر همه انسان ها در همه دوره ها و تمام تاریخ را تجلی وی می‏داند. روش این علوم نزد دیلتای بر اساس واپسین نظریه اش، هرمنوتیک روش شناختی شلایر ماخر است. اما این ادعا هم در برداشت وی از علوم انسانی و هم در روشی که برای آنها برشمرده، به این کلیت پذیرفته نیست؛ زیرا نه علوم انسانی در علوم تاریخی منحصرند و نه روش آنها به هرمنوتیک روش شناختی منحصر می باشد؛ به ویژه اینکه این برداشت از علوم انسانی و همین طور باور وی به برخی اصول هرمنوتیک روش شناختی با غرض اصلی وی از پرداختن به این علوم که تامین پایه های قویم و غیرنسبی برای آن علوم می باشد، در تناقض است.
    کلیدواژگان: هرمنوتیک روش شناختی، فلسفه های مضاف، علوم انسانی، شلایر ماخر، دیلتای
  • محمد جواد رودگر* صفحات 169-197
    توحید صمدی قرآنی که در نگاه و نگره یا بینش عرفانی علامه حسن زاده آملی مهم ترین مسئله در معارف عرفان اسلامی است، همان توحید عرفانی یا نظریه وحدت شخصی وجود است که عارف در مقام عین الیقین یا – بالاتر - حق الیقین بدان نائل و واصل می شود و سالک عارف می یابد که وجود، مساوق حق است و حق سبحان صمد است. ایشان بر این باورند که توحید قرآنی همان توحید صمدی است که توحید واقعی همه انبیا و اولیاء الله است و هدف نهایی عارف، ظهور و شهود سلطان وحدت حق در سیر انفسی سالک الی الله است. علامه حسن زاده آملی برای نخستین بار از وجود اصیل مساوق حق و صمد حقیقی، به «توحید صمدی» تعبیر می‏کند. اکنون پرسش این است که توحید صمدی در افق اندیشه علامه به چه معنایی است و مفاهیم کلیدی آن کدام اند؟ موضع شریعت در این موضوع چیست؟ فرضیه نوشتار این همانی میان توحید وجودی – شهودی یا وحدت وجود عرفانی با توحید صمدی قرآنی است که در محورهایی چون مفهوم شناسی توحید صمدی، مفاهیم کلیدی توحید صمدی و وجود وحدت صمدی و – آن گاه - توحید عرفانی و صمدی در شریعت تحلیل و تعلیل شد. برونداد مقاله نیز ایضاح و اثبات عینیت و این همانی توحید عرفانی و قرآنی در قالب توحید صمدی از منظر علامه حسن زاده آملی و پاسخ به برخی شبهات مانند سنخیت- به معنای تشابه- و عینیت- به معنای حمل شایع صناعی- میان حق و خلق است.
    کلیدواژگان: توحید صمدی، توحید عرفانی، توحید اطلاقی، وحدت شخصی وجود، علامه حسن زاده آملی
  • نادر شکراللهی صفحات 198-220
    رویاشناسی جوانب هستی شناختی، اخلاقی، روان شناختی، معرفت شناختی و... دارد. در این نوشته تنها به یک پرسش معرفت شناختی پاسخ داده شد: آیا رویا می تواند منبعی برای معرفت به بعضی از وقایع فراتر از بدن و روان ما به شمار آید؟ پاسخ این پرسش از نظر آیات و روایات و ادله عقلی مثبت است. سیره همیشگی عالمان دینی و اهل شرع نیز بر اعتماد به بعضی رویاها دلالت دارد. دلایل قرآنی، هشت رویایی است که قرآن به صورت تاییدی ذکر می کند و ادله روایی، روایات زیادی است که از سویی به اعتبار رویا دلالت می کند و از سوی دیگر به لزوم دقت در اعتماد به رویا توجه داده است. دلیل عقلی تجارب بشری در روی دادن چنین رویا هایی است که ابن سینا به آن استدلال کرده است. همچنین می توان بر اساس اصطلاحات و ادبیات معرفت شناسی جدید نیز بر این مدعا استدلال کرد. این نوشته در پی استدلال بر امکان معرفت بخشی برخی از رویاها، بر اساس ادله قرآنی، روایی و عقلی است؛ اما چند بحث خارج از مقصود ماست؛ از جمله بحث از دایره آموزه های قابل استفاده از رویا و نسبت معارف مبتنی بر رویا و معارف مبتنی بر دیگر منابع معرفت.
    کلیدواژگان: رویا، معرفت شناسی رویا، منبع معرفت، رویای صادقه، رویای معرفت بخش
  • زهرا رسولی، محمد کاظم علمی* صفحات 221-242
    بحث خلاقیت نفس انسان در رشته ها و حوزه های مختلفی چون روان شناسی و تعلیم و تربیت - به ویژه از جنبه شیوه های پرورشی آن در انسان - مورد توجه واقع شده است. در فلسفه و عرفان اسلامی نیز این بحث در دو حوزه معرفت شناسی، کرامت و اعجاز مطرح می شود. ملاصدرا با توجه به اصول نفس شناسی و معرفت شناسی ویژه خود هم جنبه معرفت شناختی و هم خلاقیت را در حوزه اعیان خارجی بحث کرده است. وی در حوزه معرفت شناسی خلاقیت بر این باور است که هرچند خلاقیت نفس از جنبه های خداگونگی انسان است، اما خداوند ابداع و خلق از نیستی می کند؛ حال آنکه نفس انسان در همه مراحل ادراک حسی، خیالی و عقلی از مواد، وسایط و ابزار استفاده می کند و خلاقیت و ابداع نفس به معنا و کاربردی که برای خداوند لحاظ می شود، درباره انسان صادق نیست. این پژوهش بر آن است که این جنبه معرفت شناختی خلاقیت را در ادراکات حسی، خیالی و عقلی با استناد به عبارات خود ملاصدرا در مهم ترین آثارش بررسی و تحلیل کند و در پایان برخی فایده های مهم آن را - نظیر اثبات مقدمات معاد جسمانی و تحقق سعادت و کمال حقیقی انسان - با وصول به مرتبه عقل، به‏اجمال بیان کند.
    کلیدواژگان: خلاقیت، ادراک، ادراک حسی، ادراک خیالی، ادراک کلیات
  • محسن لبخندق * صفحات 243-272
    پیش از پرسش از چگونگی حدوث و بقای جامعه، باید بتوان وجود حقیقی جامعه را با برهان فلسفی به اثبات رساند؛ چه آنکه علمی که عهده دار پاسخ به پرسش از هستی و چیستی پدیده هاست، فلسفه است. اصل صدرایی «اتحاد عالم و معلوم»، زمینه اثبات برهانی وجود حقیقی جامعه را فراهم می کند و بر اساس آن، «فرهنگ» یا همان «نظام معنایی تنزل یافته به عرصه زیست جهان جمعی از انسان ها»، به عنوان نفس و روح جامعه تقریر می شود. پس از اثبات وجود عینی جامعه می توان درباره چگونگی حدوث و بقای آن نیز سخن گفت. شهید مطهری از حکیمان معاصری است که برخی نظریه هایش دال بر حدوث جسمانی و بقای فرهنگی جامعه، به معنای آغاز تولد و تکون آن با نهادهای اقتصادی است؛ اما این تفسیر با ادله فلسفی و تاریخی قابل خدشه است. با تکیه بر اصل «جسمانی هالحدوث‏بودن علم و ادراک» می توان معنای درست حدوث جسمانی جوامع و بقای فرهنگی آنها را بیان کرد و سپس زمینه مطالعات فلسفی درباره موضوعاتی مانند تاثیر «طبایع جسمانی و ساختارهای بدنی»، «اقلیم و ویژگی های جغرافیایی» و... را در زیست فرهنگی - اجتماعی جوامع فراهم آورد. در ادبیات فرهنگ پژوهی معاصر، از ناحیه مکاتب فکری گوناگون، پیرامون موضوعات یادشده بحث های فراوانی با عناوینی چون «جغرافیای فرهنگی» (Cultural geography)، «زیست شناسی اجتماعی» (Sociobiology)، «مطالعات فرهنگی بدن» و... صورت پذیرفته و لازم است این موضوعات از منظر ذخایر حکمی - دینی نیز بازخوانی شوند.
    کلیدواژگان: جامعه، فرهنگ، نظام معنايي، حدوث جسماني، بقاي فرهنگي
|
  • Seyed Morteza Poureivani* Pages 5-21
    The discussion of monotheism and its reality may be considered the most important discussion in kalam, philosophy and theoretical ethics. There are many views and disagreements among theologians, philosophers and mystics in this regard which I will discuss them separately explaining the relation between the creator and the created. Mohammad-Taqi Jafari and Abdollah Javadi Amoli are two great contemporary scholars who have discussed this topic in different parts of their writings. Allameh Jafari poses various criticisms and questions on the relation between the creator and the created according to the idea of unity of being. Criticizing the view of unity of being, he concludes the creator and the created are heterogeneous and believes the relation between God and the universe is like the relation between the subject and the product not the relation between a cause and its effect, in its terminological meaning. Javadi Amoli, on the other hand, who believes the personal unity of being and has a Sadraian look at the world, believes the reality of being is the same as the Divine essence of God and says He is unit with particular unity and what seem to be plural are the shadows of that united being who do not [really] exist; in other words it is not an essential and real qualification to say possible beings exist; it is rather accidental and allegorical. Finally explaining the problems of the mentioned views, I will explain that accepting the idea of unity of being leaves no place for answering the most important theological questions such as compulsion and choice, reward and punishment and ….
    Keywords: Jafari, Javadi Amoli, The Creator, The created, The relation between the Creator, the created, Difference of being, Unity of being
  • Sayyid Abdurrauf Afzali*, Izzualdin Rezanejad Pages 23-57
    One of the most important allegations of believing in God in the present century is the proof or allegation of the 'Divine concealment'. This allegation is posed by Schellenberg, a contemporary philosopher of religion, and has been greatly noticed for more than two decades in the West by philosophers of religion. Accepting God's concealment, there is not enough evidence to prove God's existence therefore God does not exist. Western scholars consider this proof important but it is less noticed in the world of Islam. I will try to explain and criticize the latest version of this proof from the perspective of Islamic philosophy (which is not yet done), using a descriptive-analytic method of research. This investigation and analysis will show that it is not correct to conclude paganism and polytheism from the Divine concealment and is variously criticized.
    Keywords: The Divine concealment, Believing in God, Love, non, purposeful disbelieving, Schellenberg
  • Hosain Oshaghi* Pages 59-79
    One of the most important debates between a mystic and a philosopher is on the essence of "necessary being on itself"; they both believe the essence of the necessary being is its existence and believe a necessary being, unlike possible beings, does not have two aspects of existence and essence; rather they say the essence of a necessary being is exactly the same as its existence. But mystics and philosophers disagree on the existence which is identical with the essence of necessary. Mystics say the existence which is identical with the essence of the necessary on itself is a "labeshart" (non_conditioned) existence which has no determination and philosophers believe the existence which is identical with the essence of the necessary on itself is a special being which is, because of the characteristics of a necessary being, distinctive from other realities. The idea of philosophers seems to be false and the view of mystics is logical and acceptable and it has – or may have - some proofs.
    Keywords: Mystic, philosopher, Necessary being on itself, The essence of necessary
  • Mehdi Musavi * Pages 80-109
    Although Quran's advance of challenge (tahaddi) with its opponents is one of the definite discussions of the miracle of the Holy Quran, some authors have pretended the opposite and have said the Holy Quran has no advance of challenge; it has rather presented some reasoning, proof and demonstration. I will investigate and criticize the reasons presented in the article "Tahaddi in the criterion of reason and narration and criticism of the decreasing course of its verses", which has denied the occurrence of Quran's advance of challenge, and will emphasize on the fact that the Holy Quran – as a Divine and eternal miracle – has called the ones who deny its Divinity and being super-human to challenge or terminologically, has called for tahaddi which has been the common custom of the Arabs in poetry at the time of Quran's descent.
    Keywords: The Holy Quran, The miracle of Quran, Advance of challenge (Tahaddi), Verses of tahaddi
  • Hosein Babaei Mojarad *, Mohammad Abdolhossein Zadeh Pages 111-137
    'Systematizing' has four equivocal meanings: knowledge of a system (in the genetic fields), search for a system (in the legislation fields), formation of a system (in conventional matters) and position of a system (in reality). Although the particular meaning of this word is regarding social conventional matters and common policy making, but its general meaning includes all the four [mentioned] fields; and also the Holy Quran, as a religious epistemological source, mentions each field accordingly.
    If the process of systemization, according to my preferred definition, is not based on the bases extracted from Quranic knowledge on the one hand and is not compatible with social realities on the other hand, it would solve unreal, non-prior and imposed matters instead of solving real ones. This deviation from substantial religious sources causes failure of the Islamic system in the fulfillment of its material and spiritual purposes and thus makes the elites and the public suspicious of the revolutional identity of the Islamic system; and will lead to the establishment of non-religious social mini-systems and will prepare the situation for autocracy (even though small ones) and hegemonism (although partial) and formation of secular governorship (although calm and slithery but theorized).
    What is happening in the process of systematization is the discovery of the problems of the systems and their solutions, That This matter done by relying on the Triple matters: sources, foundations and problems; explaining that It is a paradigm ( epistemic foundations ) that defines problems and solutions. And epistemic foundations are also discovered from sources, but the movement between these three sides is a rotational movement, not a linear one
    Keywords: Creation of a system based on the Holy Quran_The sources of creating a system_The principles of creating a system_The subject matters of creation of a system_Conventionals_genetic system_exploring_Legislative system_exploring_Conventional creation of a system_Concrete position of a system
  • Masoud Fayazi* Pages 138-169
    One of the matters discussed in the Mozaf (determined) philosophies is to investigate of the kind of relationship and scientific transaction between each science and its related sciences; therefore the investigation of the relation between humanities and methodological hermeneutics is discussed in the philosophy of humanities.
    To study the relation between methodological hermeneutics and humanities it is necessary to investigate the views of methodological hermeneutists who have discussed this topic. Therefore it is important to see the ideas of Dilthey to understand this relationship because, among methodological hermeneutists, he has concerned humanities and has applied hermeneutics in these sciences. He believes humanities are historical sciences because the subject of these sciences is "human being as itself" which he considers , following Hegel, as the dominant soul of all humans at all the times and believes the whole history is his manifestation. Dilthey believes the method of these sciences, according to his latest theory, is Schleiermacher's methodological hermeneutics.
    But this claim is not generally acceptable both in his understanding of humanities and in its method; because neither are humanities restricted to historical sciences nor their method is limited to methodological hermeneutics; especially considering the fact that this perception of humanities and his belief regarding some principles of methodological hermeneutics is in contradiction with his main purpose for dealing with humanities which is to provide strong and non-relative bases for those sciences.
    Keywords: Methodological hermeneutics, Determined philosophies, Humanities, Schleiermacher, Dilthey
  • Mohammad Javad Rodgar * Pages 169-197
    Quranic samadi monotheism, which is the most important knowledge of Islamic mysticism in the view of the mystical insight of Allameh Hasan Zadeh Amoli, is identical with mystical monotheism or the theory of personal unity of being which a mystic achieves in the level of Ein-ol-Yaqin (eye of certainty) or – the higher level of - Haqq-ol-Yaqin (certain truth) and a mystic devotee understands that being is equal with Haq (the Truth) and Haq is samad (all-embracing). He believes the Quranic monotheism is the samadi monotheism which is the real monotheism of all prophets and God's saints and the final purpose of a mystic is the appearance and intuition of the sultan of the unity of Truth [God] in his internal path to Allah. Allameh Hasan Zadeh Amoli considers the original existence which concurs truth and the real samad as 'samadi monotheism'. The question now is what does 'samadi monotheism' mean in the thought of Allameh and what are its key expressions? What is the view of shariah (religion) on this subject? The hypothesis of this writing is that the existential monotheism (intuitional or mystical unity of existence) is identical with the Quranic samadi monotheism which are analyzed in the following aspects: conceptual clarification of samadi monotheism, the key expressions of samadi monotheism, existence of samadi monotheism and finally samadi and mystical monotheism in religion. The result of this article is to clarify and prove that mystical and Quranic monotheisms are identical and are explained in the form of samadi monotheism of Allahmeh Hasan Zadeh Amoli and also to answer some questions such as the general resemblance (meaning similarity) and identity (meaning common technical predication) between God and the other creatures.
    Keywords: Samadi monotheism, Mystical monotheism, Personal unity of existence, Allahmeh Hasan Zadeh Amoli
  • Nader Shokrolahi * Pages 198-220
    Knowledge of dreams has different aspects such as ontological, ethical, psychological and epistemological and etc. Only one epistemological question is answered in this writing: can dreams be considered as a source of knowledge for some events which are beyond human's body and psyche? The answer to this question is positive according to Quran's verses and tradition and reason. The conduct of religious scholars and followers has always been to trust some dreams. Its Quranic reasons are the eight dreams mentioned and affirmed by the Holy Quran and its traditional reasons are plenty of narrations which prove the validity of dreams on the one hand, and stress on the necessity of paying attention to the dreams we may trust on the other hand. Its rational reason is human's experience in the occurrence of such dreams which has been argued by Ibn-Sina. This claim can also be proved using modern epistemological terms and expressions. This article will try to prove the possibility of cognitivity of some dreams based on Quranic, traditional and rational reasons; but a couple of discussions are not meant in this article including the domain of useful teachings obtained in dreams and the relation between the knowledge which are based on dreams and the ones which are based on other sources of knowledge
    Keywords: Dream, Epistemology of dream, Source of knowledge, True dream, Cognitive dream
  • Zahra Rasuoli, Mohammad Kazem Elmi * Pages 221-242
    The creativity of human's soul is discussed in different fields such as psychology, education and upbringing – especially regarding the methods of increasing creativity in human being. This discussion is mentioned in Islamic mysticism and philosophy as well in the two fields of epistemology and miracles. Considering his special principles for egology and epistemology, Molla-Sadra has discussed the two aspects of epistemology and creativity for external objects. Regarding the epistemology of creativity, he believes, although soul's creativity is one of the Godlike aspects of human being, but God invents and originate from non-existence while human's soul uses material, intermediates and tools in all the levels of his sensory, imaginary and rational perceptions; and the meaning of soul's creativity used for God is not true with respect to human being. This research will try to study and analyze this epistemological aspect of creativity in sensory, imaginary and rational perceptions using Molla-Sadra's words in his outstanding writings and will briefly explain some of its important uses – such as proving the introductions of corporeal resurrection and fulfillment of human's real perfection and prosperity - when it reaches to the level of reason
    Keywords: Creativity, Perception, Sensory perception, Imaginary perception, Perception of general matters
  • Mohsen Labkhandagh* Pages 243-272
    Before asking the question of how the society is originated and survived, first the real existence of society should be proved by philosophical reasons because philosophy is the science which is responsible of answering the questions on the existence and essence of events. The Sadraian principle of the "unity of the knower and the known" provides the background for a demonstrable proof for the real existence of the society and on this basis 'culture' or 'the semantic system reduced to the life world of a group of humans', as the soul and spirit of the society, can be explained. After proving the real existence of the society, the howness of its origination and survival can be discussed. Martyred Motahhari is one of the contemporary theologians whose theories imply the corporeal origination and cultural survival of the society; in other words its birth and formation starts with economical institutions; yet this interpretation may be blemished by philosophical and historical reasons.Relying on the principle of the "corporeal origination of science and perception", the correct meaning of the corporeal origination of societies and their cultural survival can be explained and then the background for philosophical studies on subjects such as the effects of "corporeal natures and body structures", "geographical characteristics and regions" and etc. on the social-cultural life will be provided.
    There are many discussions on the mentioned topics posed by various theoretical schools in contemporary culture-research writings titled as "cultural geography", "sociobiology", "cultural studies of body", and… and it is necessary to review these topics from the perspective of theosophical (hekami)-religious sources as well.
    Keywords: Society, Culture, Semantic system, Corporeal origination, Cultural survival