فهرست مطالب

  • پیاپی 138 (بهار 1397)
  • تاریخ انتشار: 1397/06/10
  • تعداد عناوین: 7
|
  • محمدمهدی رکنی یزدی صفحات 4-9
    نویسنده به استناد آیه 78 سوره صافات که خداوند دوام نام نیک پیامبران را متذکر می‏شود به حس نیکوکاری که در فطرت انسان است اشاره می‏کند، و آن را انگیزه کارهای خیری که آثارش بعد از فوت هم بر جاست می‏شمرد، مانند وقف اموال و ایجاد موسسات خیریه. این علاقه و میل به برجا ماندن نام نیک و بهره‏مندی از ثواب کار خیر، دلیل وجدانی و دریافت درونی بر بقای روح یا «من» بعد از فنای «تن» می‏باشد، زیرا اگر انسان خود را پس از مرگ هیچ و پوچ می‏دانست ذکر خیر یا شر برایش تفاوتی نداشت، در حالی که همه دوست دارند پس از مردن نام نیکشان بماند و تمجید و تعریف شوند، و از ثواب نیکوکاری‏هایشان بهره‏مند گردند.
    کلیدواژگان: بقای نام نیک، نام نیک پیامبران، علاقه به برجاماندن ذکر خیر، خیرات ماندگار، بقای روح
  • اعظم پرچم *، اعظم ابراهیمی صفحات 10-23
    ترادف پدیده ای مشترک میان زبان های مختلف است و زبان‏شناسان دنیا، نظرات گوناگونی درباره آن دارند. زبان‏شناسان متاخر، علت این اختلاف را نبود تعریف دقیق و جامع از این مسئله دانسته اند و پس از بیان تعریف ترادف، ترادف کامل در حیطه لغت را انکار نموده‏اند؛ این مقاله به اثبات ترادف کامل در حیطه مصداق و براساس سیاق آیات قرآن می پردازد.
    پژوهش حاضر سعی دارد، ضمن واکاوی معنای لغوی برخی از واژه‏ها، بر اساس قرائن درون‏متنی و برون‏متنی آیات (سیاق) ، ترادف کامل را در این دسته از واژگان و در حیطه مصداق اثبات کند.
    سامانه ترادف رهنمون این معناست که بافت های مختلف آیات، توسعه ترادف واژه‏ها را به وجود آورده است؛ بنابراین می توان گفت: قرآن به زبان عربی غنا بخشیده و موجب زایش و توسعه واژه های مترادف گردیده است.
    کلیدواژگان: قرآن، ترادف، ترادف کامل، ماده ث ق ف، سیاق
  • علی‏اکبر کلانتری * صفحات 31-48
    از مباحث مهم و قابل طرح در حوزه معارف قرآنی، «معیت الهی» است.
    با بررسی مضامین برخی از آیات شریفه این کتاب آسمانی، روشن می‏شود که گاه مقصود از همراهی و معیت خدای سبحان، اشراف وجودی و احاطه علمی او به همه آفریدگان خود از جمله انسان‏هاست که از آن به «معیت عام» تعبیر می‏کنیم و گاه مراد، عنایات ویژه پروردگار به افراد و گروه‏هایی خاص از انسان‏هاست که از آن به «معیت خاص» تعبیر می‏شود. معیت خاص خود بر دو گونه است، معیت مهر و معیت قهر که در اینجا بیشتر به معیت مهر پرداخته شده است.
    شرط برخورداری از این عنایات، پیش از هر چیز، ایمان به خدا و پس از آن، تقوا، صبر و احسان به دیگران است. البته امور دیگری مانند: اطاعت از دستورهای خدا و پیامبر و پایبندی به میثاق الهی نیز در این زمینه، ایفای نقش می‏کنند که می‏توان آن‏ها را از مصادیق مهم تقوا دانست.
    کلیدواژگان: معیت، معیت عام الهی، معیت خاص الهی، معیت مهر، آیات قرآن
  • زینب شیشه چی *، الهه شاه پسند صفحات 49-66
    بسیاری از آیات قرآن کریم، عبارت «لا خوف علیهم ولا هم یحزنون» را در مقام مدح و پاداش مومنان ذکر کرده‏اند و نداشتن خوف و حزن را از امتیازهای ایشان برمی شمارند. از سوی دیگر، آیاتی وجود دارد که خوف و حزن را از ویژگی های اهل ایمان بر شمرده است و حتی از وجود این حالت‏ها در پیامبران خبر می دهند. این مسئله، بررسی این دو صفت در حالت نفی و اثبات و نیز توجه به تفاوت آن‏ها را ضروری می کند. پژوهش حاضر، از رهگذر تقسیم خوف و حزن به دو گونه دنیوی و اخروی، نفی موجود در این عبارت را ناظر به خوف و حزن دنیوی دانسته و آنچه را که مورد تمجید خداوند قرار گرفته است، به نوع اخروی این حالت‏ها مربوط می داند. با این حال، بنا بر بعضی آیات، برخی پیامبران در دنیا دچار خوف و حزن شده اند؛ اما بی‏درنگ امداد الهی شامل حالشان شده و بیم و اندوهشان برطرف شده است. در نتیجه، اولیای الهی به لطف خداوند، از خوف و حزن دنیوی مصون هستند.
    کلیدواژگان: خوف و حزن، دنیا و آخرت، مومنان، اولیاءالله
  • فاطمه سیفعلی * صفحات 67-88
    انضباط محور اصول اخلاقی است. انضباط گفتاری؛ یعنی نظم داشتن و سامان یافتن گفتار، مسلط شدن بر زبان، رعایت حدود و رسیدن به مقام والای انسانی در مقام گفتار که مهم‏ترین نقش را در زندگی انسان ایفا می‏کند. خدای متعال به عنوان خالق انسان و تنها کسی که از همه زوایای وجود آدمی آگاه است، برای سامان یافتن گفتار نیز در کتاب کریمش دستورهایی بیان نموده و حد و حدودی را مشخص فرموده است که با عمل به آن‏ها انسان به نظمی همه‏جانبه در گفتار دست می‏یابد که خیر و سعادت او را در دنیا و آخرت رقم می‏زند. این نوشتار، به ویژگی‏های اصلی انضباط گفتاری و بیان شاخصه‏های ایجابی و سلبی آن می‏پردازد.
    کلیدواژگان: شاخصه، نظم، انضباط گفتاری، قرآن
  • سعیده جلالیان * صفحات 86-123
    صندوق و ضریح در فرهنگ مسلمانان نمادی از مضجع بزرگان دین، رجال و مشاهیر شناخته می‏شود و در بیشتر موارد القاکننده امری مقدس است. همین امر سبب شده است این سازه ها کمتر از جنبه تاریخی و هنری، بررسی شوند. با اینکه اجزای تشکیل‏دهنده این نماد ها، مشخص بوده و بر نحوه ساخت آن ها اصول خاصی حاکم است؛ اما در مقاطعی، اشیای دیگری بر صندوق ها و ضریح ها افزوده شده که از شاکله اصلی آن ها نبوده است. هدف این پژوهش، شناسایی، معرفی و تجزیه و تحلیل این اشیا و وسایل در صندوق ها و ضریح‏های حرم رضوی است. در این نوشتار به شیوه توصیفی_ تحلیلی و با استناد به منابع کتابخانه ای و آرشیوی تلاش شده است تصویری کامل از ویژگی‏های انواع نفایس منصوب و منضم شده به صندوق ها و ضریح های مرقد امام رضا (ع) ارائه شود و شناختی از واقفان، بانیان، اهداکنندگان، سازندگان و هنرمندان این آثار به دست آید. مهم ترین یافته‏های این پژوهش نشان می‏دهد قدیم ترین شیء نفیس نصب‏شده در صندوق ها به قرن هفتم هجری و قدیم‏ ترین وسیله منصوب بر ضریح ها به قرن دوازدهم هجری می‏رسد. در میان نفایس گوناگون که به صورت دائمی بر صندوق ها و ضریح ها قرار گرفته، نصب انواع قبه ، پرشمارترین مورد بوده و بیشترین و متنوع ترین اشیا بر ضریح فولادی در دوره شاه سلطان حسین صفوی، نصب بوده است.
    کلیدواژگان: نفایس، صندوق، ضریح، حرم امام رضا (ع)
  • منا سلطانی *، سید حسن احمدی صفحات 124-139
    حرم مطهر امام رضا (ع) از مهم‏ترین اماکن مذهبی مسلمانان، به ویژه شیعیان است که همواره مورد توجه واقفان بوده است؛ به طوری که وقف در دوره‏های مختلف تاریخی، به‏ویژه از دوره صفویه به این سو، نقش بسزایی در تامین نیازهای حرم مطهر و اماکن وابسته آن داشته است. در این میان، مفروشات در کنار لوازم کاربردی دیگر، مانند وسایل روشنایی، بخش مهمی از موقوفات حرم را به خود اختصاص داده است.
    بررسی‏ها نشان می‏دهد تاکنون پژوهش‏های بسیاری در راستای شناخت و معرفی موقوفات حرم مطهر امام رضا (ع) از جنبه‏های گوناگون به انجام رسیده، اما به وقف فرش بر حرم مطهر به طور خاص پرداخته نشده است. بر این اساس در پژوهش حاضر، پیشینه تاریخی وقف فرش بر حرم مطهر امام رضا (ع) ، همچنین انواع شیوه‏های وقف فرش و انواع فرش‏های وقفی با هدف شناخت جایگاه وقف در تامین مفروشات حرم مطهر از دوره صفویه تا اواخر دوره قاجار بررسی شده است. این مقاله، پژوهشی تاریخی است و بر پایه مطالعات کتابخانه‏ای، اسنادی و میدانی صورت گرفته است.
    کلیدواژگان: حرم امام رضا (ع)، اسناد وقف، فرش، وقف فرش
|
  • Muhammad Mahdi Rukni Yazdi Pages 4-9
    The author, based on the verse 78 of Sūrat al-Ṣāffāt that God mentions the good name of the prophets, states the sense of benefaction in human nature and he knows it as the good works motive such as endowment of property and the establishment of charity institutions that its effects remain after death. Desire to preserve the good name and enjoy the reward of good deed, are conscientious reasons and inner reception on the survival of the soul after the death of the body because if human assumed himself nothing after death, he paid no attention to good or evil reputation while everybody wants to stay well-honed and praised after death and enjoy the rewards of their good deeds.
    Keywords: good name preservation, prophets’ good name, good reputation, lasting charity, soul survival
  • Azam Parcham *, Azam Ebrahimi Pages 10-23
    Synonymy is a common phenomenon among different languages. Linguists have had various opinions about it. Contemporary linguists have identified the lack of precise and comprehensive definition as the cause of this opinion and after expressing the definition of synonymy; they denied complete synonymy in the words’ domain.
    The present article tries to examine the lexical meaning of some words and provide some contextual and context free proofs to verify complete synonymy in some verses.
    The synonym system means that the various Qur'anic contexts developed words synonymy; therefore, it can be said that the Qur'an has enriched the Arabic language and coined synonymous words.
    Keywords: Qur’an, synonymy, complete synonymy, context, root word tha qa fa
  • Ali Akbar Kalantari * Pages 31-48
    One of the important and controversial topics in the Qur'anic studies is the "divine companionship ".
    By examining the contents of some Qur'anic verses, it is manifested that sometimes the meaning of God’s companionship is His dominion and scientific control over all of His creators, including human beings, which we refer to as "general companionship ". Sometimes it means God's special providence to individuals and groups of human beings, which is referred to as "special companionship ". Special companionship has two types: the wrath companionship and affection companionship, of which the latter is more emphasized in this article.
    The prerequisites of having these companionships, first and foremost, are faith in God and then, piety, patience and practice beneficence. Of course, other issues such as obeying the commands of God and the Prophet and adhering to the divine covenant play a role in this regard, which can be considered as important examples of piety.
    Keywords: companionship, general divine companionship, special divine companionship, wrath companionship, affection companionship, Qur'anic verses
  • Zeinab Shishechi *, Elahe Shahpasand Pages 49-66
    Many verses of the Holy Qur'an have mentioned the phrase "Those who follow My guidance shall have no fear, nor shall they grieve" and consider lack of the fear and grief as their privileges. On the other hand, there are verses that have counted the believers’ fear and grief, and even inform its existence in the prophets. Therefore, it is necessary to examine these two traits in the state of negation and affirmation, as well as their difference. The present study, by dividing the fear and grief into worldly and otherworldly, regards the negation of this phrase as a worldly fear and grief, and that which is praised by God, as otherworldly form. However, according to the verses, some prophets were involved in fear and grief in the world, but they are immediately subjected to divine help and their fear and grief have been resolved. As a result, Saints remain immune from worldly fear and grief by the grace of God.
    Keywords: fearand grief, the worldand the Hereafter, believers, Saints
  • Fatemeh Seifali * Pages 67-88
    Undoubtedly, discipline is the core of principles of ethics. Speech discipline means speech ordering and organizing, fluency in language, observance of limits, and the achievement of a human high position in speech, which plays the most important role in human life. The Almighty God, as the creator of human being, and the only one who is aware of all aspects of him, expresses the commandments in the Qur'an in order to arrange the speech, and specifies the limits to which human beings achieve a comprehensive order in speech that brings him blessing in the world and Hereafter. This article aims at outlining the main characteristics of speech discipline in terms of its affirmative and privative features.
    Keywords: affirmative speech indicator, privative speech indicator, gentle speech, speech discipline, false speech
  • Saideh Jalalian * Pages 86-123
    The coffers and burial chambers are recognized as a symbol of the great clergymen and notables in Muslims’ culture, which in most cases have been assumed sacred. This has caused them to be scarcely studied from historical and artistic point of view. Although the constituent parts of these symbols are well known and there is a specific procedure in their construction, at some points, other objects have been added to coffers and burial chambers, which did not belong to the main part. The purpose of this research is to identify, introduce and analyze these objects and equipment in the coffers and burial chambers of the Raḍawī Holy Shrine. In this writing, in an analytical descriptive manner and based on library and archival sources, features of the precious objects attached to the coffers and burial chambers of Imam Riḍā’s (A.S.) mausoleum as well as information about the benefactors, founders, donors, manufacturer and artists of these works presented. The most important findings of this research show that the oldest exquisite objects installed to the coffers dates back to the seventh century AH and the oldest objects attached to the holy burial chambers dates back to 12th century AH. The most frequent objects which were permanently attached to the coffers are different types of domes and the most diverse objects on steel burial chamber were installed during the reign of Safavid Shah Sultan Hussein.
    Keywords: exquisite of the coffer, exquisite of the burial chamber, Imam Ri??’s (A.S.) burial chambers, Ra?aw? Shrine
  • Mona Soltani *, Sayyid Hasan Ahmadi Pages 124-139
    Imam Riḍā's (A.S.) Holy Shrine is one of the most important religious places for Muslims, especially the Shi’ites, which benefactors have always pay attention to it. So that endowment has played a significant role in meeting the needs of the Holy Shrine and affiliated places in various historical periods, especially from Safavid period. Carpets, along with other functional accessories, such as lighting fixtures, are significant parts of Shrine's endowments. Studies show that many researches have been carried out in various aspects in the field of recognition and introduction of the endowments of the Imam Riḍā’s (A.S.) holy shrine, but not dedicated to the carpet endowment. Accordingly, in this study, the historical background of carpet endowment for the Holy Shrine of Imam Riḍā (A.S.), as well as different types of carpets endowment and all kinds of endowed carpets has been studied to determine the status of endowment in providing the Shrine carpets from Safavid to the late Qajar. This article is a historical research based on library, documentary and field studies.
    Keywords: Shrine of Imam Ri?? (A.S.), endowment documents, Carpet, carpet endowment