فهرست مطالب

زیبایی شناسی ادبی - سال پانزدهم شماره 34 (زمستان 1396)
  • سال پانزدهم شماره 34 (زمستان 1396)
  • تاریخ انتشار: 1397/01/20
  • تعداد عناوین: 9
|
  • ماه نظری * صفحات 1-20
    ذهن خلاق فصیحی، میان اجزای طبیعت و انسان با دخل و تصرف های صورخیال چون تشبیه، استعاره، کنایه و مجاز، پیوندی نو آفریده است. شاعر با دریافت هوشمندانه از پیرامون خویش و عالم محسوسات برای بیان عواطف و امور انتزاعی، با طی یک فعل و انفعال روانی، به باز سازی و بازآفرینی باورها، اعتقادات، رویداد های اجتماعی و… با تصاویری بدیع و گاه شگفت انگیز پرداخته است. تصویر سازی و تخیلات فصیحی هروی، آمیخته ای از زندگی، آرمان ها، اعتقادات مذهبی، باورهای عامیانه، رویداد های زندگی انسان و دگرگونی های مختلف طبیعت، اشیا و آمیزه ای از تناقضاتی می باشد که نشان گر ماهیت ابهام گونه و چند بعدی، زبان، دوگانگی، و ذهنیت بشر است. پژوهش حاضر به بررسی ارتباط تنگاتنگ مفاهیمی چون «مدح، مفاخره، تقابل عقل و عشق، آموزه های عرفانی و…» ، با صور خیال در دیوان فصیحی هروی اختصاص دارد. تا میزان استفاده شاعر از ابزارهای گوناگون زیبایی آفرینی (تشبیه، استعاره، کنایه و…) برای انتقال پیام و تاثیر کلام او آشکار شود. روش کار توصیفی تحلیلی با بهره گیری از منابع کتابخانه ای است. هدف این بررسی، ادراک بهتر، انتقال معانی و شناخت روح هنرمندانه او است.
    کلیدواژگان: مفاهیم هنری، تشبیه، استعاره، کنایه، شعر فصیحی هروی
  • عطیه مشاهری فرد *، حسینعلی قبادی صفحات 21-46
    اسطوره یکی از عمده ترین پدیده های فرهنگی اقوام مختلف است که همواره پیوند بنیادین خود را با شعر حفظ کرده و با کارکردهای گوناگون و اشکال مختلف با آن تنیده شده است. عنصر تخییل در اسطوره، ماهیتی متناسب با ماهیت صور خیال برای آن پدید آورده است و بر این اساس، حضور اسطوره در شعر به هر دلیلی که باشد حضوری زیبایی آفرین است. اسطوره در گونه های مختلفی از انواع صور خیال در متن پدیدار می شود. این تصاویر بخشی از ادبیت اسطوره را شکل می دهند. شاعران ایران زمین، هر کدام به نوع، نگرش و کمیتی متفاوت با دیگری به اسطوره نظر داشته و آن را در دنیای شعر خود وارد کرده اند. سنایی و انوری، دو تن از شاعران چیره دستی هستند که در عصری نزدیک به هم در خراسان بزرگ می زیسته اند اما همان گونه که فضای شعر این دو، متفاوت و دور از هم است، اسطوره نیز در شعرشان به شیوه ای ناهمسان به کار گرفته شده است. در این جستار با روش توصیفی تحلیلی، شیوه حضور روایات و سازه های اسطوره ای در تصاویر خیالی قصاید سنایی و انوری از منظر زیبایی شناختی مقایسه و تحلیل می شود و نشان داده خواهد شد که شیوه های متفاوت حضور اسطوره در قصاید سنایی و انوری، چه تاثیری بر ارزش زیبایی شناختی آن گذاشته است و عمده ادبیت اسطوره ای در قصاید سنایی و انوری کدام یک از انواع صور خیال آمیخته با اسطوره است.
    کلیدواژگان: اسطوره، قصاید سنایی، انوری، زیبایی شناسی
  • فائزه عرب یوسف آبادی * صفحات 47-71
    یکی از انواع پرکاربرد کلام، جمله پرسشی است که زبان شناسان و بلاغت¬شناسان نقش های معنایی منظوری گوناگونی برای آن در نظر گرفته اند. اشعار فریدون مشیری برای افزونی قدرت تاثیر و القای معانی به مخاطب، تجلی گاه نقش های معنایی منظوری گزاره های پرسشی متعددی ¬است. این ویژگی به دلیل بسامد بالا از شاخص¬های برجسته در سبک مشیری است که سخن وی را در میان شاعران معاصر متفرد و یگانه ساخته است. پژوهش حاضر در تلاش است تا با تکیه بر روش توصیفی تحلیلی، با تحلیل کارکردهای زبانی گزاره های پرسشی اشعار مشیری، به بررسی توانش ارتباطی مختلف این گزاره¬ها بپردازد؛ بدین منظور 525 قطعه شعر از فریدون مشیری مورد بررسی قرارگرفت که از این میان 363 جمله پرسشی با اغراض مختلف شناسایی شد. نتایج پژوهش حاکی از آن است که گزاره های پرسشی اشعار مشیری دارای 24 نقش معنایی منظوری مختلف هستند. تعدد نقش¬های معنایی منظوری جملات پرسشی این حقیقت را اثبات می¬کند که صاحب این اشعار با ترفندهای زبانی و بلاغی به خوبی آشنا بوده و از زبان ادبی نرم، هموار و ساده با بالاترین ظرفیت ممکن آن بهره گرفته¬ است.
    کلیدواژگان: نقش¬های منظوری، جملات پرسشی، شعر مشیری
  • کمال انصاری پور * صفحات 73-89
    زبان مهم ترین ابزار ارتباط و پیوند میان انسان ها برای بیان مفاهیم ذهنی آن ها و مجموعه ای از نشانه هاست که برای پیام رسانی به کار می رود. برای آنکه این پیام ها به راحتی از گوینده به شنونده منتقل شود، گاهی با نشانه هایی همراه می گردد تا شنونده همان پیامی را که مورد نظر گوینده است دریافت کند. یکی از این نشانه ها در زبان عربی و فارسی، «تاکید یا توکید» است که ضمن ایجاد طراوت و زیبایی در ساختار، به اقتضای شرایط گیرنده و فرستنده، گوینده موظف است که از آن به عنوان عنصر اساسی و اثر گذار بهره جوید تا علاوه بر خلق اثری زیبا در ساختار، پیامی شیوا و رسا و موثر را نیز عرضه کند. این پژوهش با تکیه بر روش توصیفی تحلیلی و با رویکرد زیبایی شناختی، می کوشد ضمن ارائه کارکرد نشانه های تاکید به بررسی کاربرد و نقش آن در زبان عربی بپردازد و معادل های آن را در زبان فارسی بررسی کند. یافته های این تحقیق نشان می دهد که اولا برخی از ابزار های تاکید در زبان عربی، در زبان فارسی معادلی مناسب دارند و برخی دیگر مختص زبان عربی یا فارسی اند. و ثانیا انتخاب عبارت یا درجات مختلف تاکید و یا حتی بدون چاشنی تاکید کاملا هوشمندانه، هدفمند، و در خدمت محتوا و به منظور مناسب سازی کلام با نیاز گیرنده پیام و تاثیر گذاری هر چه بیشتر و بهتر در اوست.
    کلیدواژگان: زیبایی شناسی، تاکید، زبان عربی، زبان فارسی، معادل یابی
  • سارا گرامی *، محمدحسین کرمی صفحات 91-115
    مقاله حاضر می¬کوشد به تبیین جایگاه سازها و اصطلاحات موسیقی در تصویرسازی قصاید خاقانی بپردازد. هدف از انجام این تحقیق، پاسخ دادن به این پرسش است که خاقانی به چه منظور و تا چه اندازه و به چه شیوه هایی سازها و اصطلاحات موسیقی را در تصویرسازی به کار برده و از چه شگردهای هنری بهره برده است. در این مقاله ابتدا به جمع¬آوری و دسته¬بندی ابیاتی که شاعر در آن ها از اصطلاحات و آلات موسیقی در تصویرپردازی استفاده کرده است پرداخته¬ایم؛ سپس ساز¬ها و اصطلاحات موسیقی بر اساس کاربردشان در تصویرسازی دسته بندی و تحلیل شده¬اند و برخی از دشواری¬هایی که مربوط به اصطلاحات موسیقی و سازها بوده است، برطرف شده است. در نهایت می¬توان گفت که مطابق بررسی¬ها و مشاهدات انجام شده در قصاید خاقانی، از شکل ساز¬ها و آهنگ¬های سازها آن ها و اصطلاحات موسیقی به شیوه ای هنرمندانه برای تصویرسازی و تصویرپردازی های متنوع به کار گرفته شده¬اند؛ هم چنین از اسامی آلات و اصطلاحات موسیقی به منظور مضمون¬سازی برای ساختن مضامین هنرمندانه استفاده شده است. برخی از این مضامین در قصاید خاقانی به شکل یکسان با تفاوت¬هایی تکرار می¬شوند.
    کلیدواژگان: تصویرسازی، سازها و اصطلاحات موسیقی، تشخیص، توصیف، خاقانی
  • الخاص ویسی *، رحمن مکوندی صفحات 117-138
    مولانا، به عنوان معلم بزرگ اخلاق و عرفان، در مثنوی وظیفه دشوار بیان مفاهیم ذهنی عرفانی را که برای بیشتر خوانندگانش تازگی داشته اند، به زبانی ملموس، عهده دار شد. افزون بر این، برای انجام این مهم، مولانا تلاش داشت غبار عادات فکری را از ذهن خوانندگان بزداید و افقی تازه در برابر دیدگان آنان بگشاید. انجام این مهم از طریق زبان روزمره عملی نبود. این امر باعث شد مولانا هنگام سرودن مثنوی از هنجارهای زبان خودکار فاصله بگیرد و به آنچه در زبان شناسی هنجارگریزی خوانده می شود دست بزند. در این نوشتار، بر اساس تقسیم بندی که منتقد و زبان شناس انگلیسی جفری لیچ از انواع هنجارگریزی انجام داده است، هنجارگریزی معنایی در شعر مولانا مورد بررسی قرار می گیرد. یافته های این پژوهش نشان می دهند که هنجارگریزی های موجود در مثنوی، افزون بر این که چیره دستی های شاعر در عرصه زبان را نشان می دهند، باعث شده اند که بین فرم و معنا هم خوانی وجود داشته باشد، بدین معنا که موضوعی تازه زبانی تازه را به همراه داشته است.
    کلیدواژگان: مثنوی معنوی، هنجارگریزی معنایی، نظریه لیچ
  • خدابخش اسداللهی *، سمیه کیان مهر صفحات 139-160
    از جمله مقو له های نقد ادبی نقد نفوذ یا تاثیر و تاثر شعرا نسبت به هم دیگر است، ریشه یابی کیفیت و کشف کمیت اخذ و اقتباس مضامین و موضوعات موجود در آثار سخنوران میزان نوآوری و تقلید و تاثیر پذیری آنان را از یک دیگر نمودار می سازد و در تشخیص سبک شخصی به خواننده کمک می کند. البته مقایسه عظمت ها نه از باب تصور وجوه تشابه بلکه به منظور دریافتن تنوع تجلیات علو و جمال و به قصد شناختن طرق مختلف و ظهور تجلی نبوغ و خلاقیت است.
    در این مقاله حافظ در غزل (صبا وقت سحر بویی ززلف یار می آورد) از غزل عراقی (صبا وقت سحر گویی ز کوی یار می آید) استقبال کرده است، این دو غزل ابتدا از لحاظ سبک شناسی لایه ای (آوایی، واژه ای، بلاغی، نحوی، ایدئولوژی) ، مورد بررسی قرار گرفته است، و در آخر با توجه به نتایح به دست آمده از لحاظ بینامتنیت ژرار ژنت توضیح داده شده است که این تاثیر پذیری از کدام نوع است، و دیگر این که چرا در عین تاثیر و تاثر حافظ از عراقی از لحاظ قالب و محتوا هر کدام از دو شاعر سبک خاص و منحصر به فرد خود را داراست، به گونه ای که به راحتی می توان تمایز سبکی بین دو شاعر را متوجه شد.
    کلیدواژگان: بینامتنیت، استقبال، سبک شناسی لایه ای، غزل
  • محمد شعله سعدی *، مالک حسینی، سیدعباس ذهبی صفحات 161-180
    مناقشاتی که در سده اخیر در حوزه های مختلف از جمله پیرامون مفهوم شراب در شعر حافظ میان ادیبان و شعر شناسان در گرفته است و منجر به نگارش ده ها کتاب و مقاله و… شده است، تا کنون راه به جایی نبرده است و هم چنان نیز آثاری نگاشته می شود که اصرار به دامن زدن به همان مناقشات سابق دارند. در این مقاله با تکیه بر نظریه شعری خواجه نصیرالدین طوسی راهبردی استخراج می گردد که به مناقشات یاد شده بتواند پایان دهد. مناقشاتی که بعضا محصول نگاه منطقی یا به قول خواجه نصیرالدین طوسی نگاه تصدیقی به شعر است و در پی تفسیر مفاهیم موجود در شعر با تطبیق آن ها با خارج و یافتن ما به ازای مفهوم در خارج است. راهبرد کارآمد خواجه نصیر الدین طوسی مبتنی بر خودبسندگی شعر و استقلال آن از جهان خارج است که این روش را بر اساس آراء خواجه نصیرالدین طوسی و دیگر فلاسفه اسلامی روش تخییلی به شعر می توان نام نهاد.
    کلیدواژگان: خوانش شعر، تخییل، تصدیق، شراب
  • فاطمه قهرمانی * صفحات 181-205
    یکی از انواع نماد هایی که در سروده ها و نوشته های حماسی و اساطیری جهان کاربرد فراوانی دارد و در شاهنامه فردوسی هم از آن بهره بسیاری گرفته شده است، ابزارها می باشند. در شاهنامه از ابزارها و رزم ابزارهای بسیاری نام می رود که کارکرد آن ها تنها در گرو معنای وضع شده برایشان می باشد هم چون جوشن، خود، گرز، نیزه ژوپین، عمود و…. این جستار بر آن است تا بدون در نظر گرفتن کارآیی صرف، تنها با برشمردن ابزارهایی که در ابیات شاهنامه از آن ها یاد شده و کارکردی نمادین و رمزی دارند، به بررسی کاربرد این ابزارها در دو بعد نماد به شیوه نشانه های قراردادی یا «نماد گونه» و نماد بر پایه اسطوره شناسی بپردازد. بر این پایه در این جستار پس از بیان مقدمه ای در باب نماد و جایگاه آن در ادب پارسی و نیز زیبایی شناسی سخن، هم چنین جداسازی «نماد» از «نمادگونه» و «نشانه» ، به بررسی ابزارهای به کار رفته در شاهنامه پرداخته می شود. ابزارهایی که کاربرد نشانه شناسی دارند در یک بخش بررسی می شوند و آن دسته از ابزارهایی که به عنوان نماد هستند از دید اسطوره شناسی تحلیل می شوند.
    کلیدواژگان: نماد، نمادگونه، نشانه، اسطوره، ابزار
|
  • Mah Nazari (Ph.D) * Pages 1-20
    The natural mindset, the mid-section of nature and mannas, has created a new link using images such as likeness, metaphor, quibble and permission. The poet has a clever reception from his surroundings, To express emotions and mindsets, with a mental interaction, to create beliefs, beliefs, social events, and ... with fresh insights. Fantastic image and mix of life, ideals, events of human life, and various changes-nature, objects, and motifs are not contradictions. Which indicates the multiplicity of language, duality, and subjectivity. The present research is devoted to the relationship between concepts such as "praise, hypocrisy, reason and love, mystical teachings, and so on," ¬ with the inspiration of Phases of Heravi. To the extent that the poet's use of aesthetic tools to convey the message and the effect of the word is clear. The descriptive-analytic method is utilized through library resources. The purpose of this study is to better understand, translate meanings and recognize his artistic spirit.
    Keywords: phases of imaginary, divine, concepts, simile, metaphor
  • Atiyyeh Mashaheri Fard (Ph.D) *, Hosain Ali Qobadi (Ph.D) Pages 21-46
    Myths, narratives, believes and worldviews are integral parts of human beings and have manifested themselves under various forms through civilization. Poetry is considered a cultural manifestation sharing a close relationship with myths. Through ages, Iranians poets have used myths in their poetry. Various reasons motivated these poets to use the literary richness of myths in their poetry; for example, it was sometimes to deepen the meaning of their poetry, to keep old myths alive or fuel their nationalistic feelings. Sana’i and Anwari are among the greatest Poet of the 4 to 6 Islamic centuries. Each one of these poets had a unique style and has influenced Persian poetry in its own distinct way. Sana’i understands the universal value of myth and their potential power to be transcended into symbols which can be used as carrier of sacred ideas, something that can’t be achieved through the use of popular language. Sana’i uses myth in order to deepen the meaning of his odes; at the same time he succeeds in creating a mythical space and appears to recreate myths. Hence, he can be considered a pioneer in how myths are used in Persian poetry. Anwari, contrary to Sana’i, makes popular references to myths, often denigrating them in various ways. Because of the inappropriateness of the meaning of his poetry and the Mythical Literariness the presence of myths in his odes has a less aesthetic literary value.
  • Faezeh Arab Yousefabadi (Ph. D) * Pages 47-71
    questions. Linguists and rhetoric experts have proposed a variety of semantic and pragmatic functions for these sentences. The poems of Fereydoun Moshiri, to reinforce its influence and instill the meaning in the mind of the readers, are home to several semantic and pragmatic functions. Due to its high frequency, this is one of distinctive features of Moshiri’s style that distinguishes him from his contemporaries. This study, adopting a descriptive-analytical approach by analyzing the linguistic functions of interrogative propositions in Moshiri’s poems, seeks to investigate communicative competences of these propositions. For this purpose, 525 lines of poems composed by Fereydoun Moshiri were analyzed, out of which 363 interrogative sentences with a variety of functions were identified. The results indicate that interrogative propositions in poems of Moshiri have 24 semantic and pragmatic functions. The plurality of semantic and pragmatic functions suggest that the writer of these poems has been cognizant of linguistic and rhetorical devices and employed a soft, smooth and simple language with greatest subtleties and intricacies.
    Keywords: pragmatic functions, interrogative sentences, Moshiri poem
  • Kamal Ansari Pour * Pages 73-89
    Language is the most important means of communication and link among human beings to express their concepts and is a symbolic system for communication. In order for the messages to be conveyed successfully between the interlocutors, it is sometimes necessary to be accompanied by certain signs so that the recipient of the message receives what was exactly meant by the addresser. This process in Arabic and Persian is known as “Emphasizing or the Emphasis”. This study, using an inductive-inferential research design within a linguistic approach, tried to investigate the functions of the emphatic devices as tools, function words and style in the contemporary Arabic language while finding their Persian equivalents. The findings revealed that the emphatic tools have lost their emphatic role in modern Arabic and are solely used for the sake of textual coherence; therefore, there is no equivalent for them in Persian. The emphatic role of some of these words such as “Ghad” have been fainted and just play a role in determining the type of the verb. Another group of them like “Emphatic N” is rarely used in modern texts. However, emphatic styles have still kept their emphatic role and their equivalents can be easily found in Persian.
    Keywords: aesthetics, emphasis, Arabic language, Persian language, finding equivalents
  • Sara Gerami *, mohamnadhossein Karami (Ph.D) Pages 91-115
    The present study tries to explain the position of musical terms and instruments in Khaghani’s odes illustration. The purpose of the study was to answer the question to what extent and in what ways Khaghani used musical instruments and terms in the illustration and what artistic techniques were used. In this paper, first we summarized and categorized the verses where poets used musical instruments and terms for their illustration; secondly, the musical instruments and terms were classified according to their application in the illustration. Accordingly, images in the form of simile , metaphor and metonymy have been found. Finally, according to the studies conducted in the Khaghani’s odes, it can be claimed that images, tones, musical instruments and terms were used in an artistic manner to create various visualization and illustration. Additionally, musical instruments and terms were used thematically, and some of these themes are repeated in the same shape.
    Keywords: Illustration, Musical Instruments, Terms, Identify, Describe, Khaghani
  • Alkhas Vaisi (Ph.D) *, Rahman Macvandi Pages 117-138
    An analysis of semantic deviation in Rumi’s Masnawi Rumi, as a great teacher of ethics and mysticism, in his Masnawi, had the difficult task of presenting the abstract and complex mystic concepts, which have been new to most of his readers, in a concrete language. In addition, to do so, Rumi did his best to free the people of his time of old ways of thinking and present them with new ways of looking at things. This, however, could not be done in the everyday language. Therefore, in his poetry, to a great extent he distanced himself from the norms of the standard language and many instances of linguistic deviation can be seen in his poetry.
    This article tries to analyze semantic deviation in Rumi’s Masnawi according to the classification of linguistic deviations made by Geoffrey leech. The findings of this research show that semantic deviation in Masnawi not only show Rumi’s skills in handling Farsi, they also show that in Masnawi there is a unity of form and content, that is, a fresh subject resulted in a fresh language.
    Keywords: Rumi, Masnawi, semantic deviation, leech
  • Khoda Bakhsh Asadollahi (ph.D) *, Somayyeh Kiyan Mehr Pages 139-160
    Including discourse of literary criticism, critique each other's influence or impact and influence of the poet in Search root certificate on the quality and quantity discovery and learning themes and subjects in the works of poets of innovation and imitation and their influence on each other shows Reader helps in the diagnosis of personal style . The magnitude of course, not to imagine similar aspects, but in order to understand the great diversity and beauty unfold and get to know a different way of unfolding manifestation of ingenuity and creativity.
    Fakhredin Araqi on the Lyric poem "If you can do home to the satisfaction" of ., Hafez 's Lyric poem "If we do separate the heart from sad world" has Parody. The first two Lyric poem in terms of stylistic layer (phonics, vocabulary, rhetoric, Syntax, ideology), is studied And therefore, according to the results obtained from the perspective of intertextuality Gérar Genette explained that this influence which type is And also the interplay Fakhredin Araqi why Hafez in terms of form and content of each of the two poets has its own style and unique, So that it can be easily style distinction between the two poets was realized.
    Keywords: intertextuality, Persian Poem, Stylistics, Literary Criticism
  • Malek Hosaini, Sayyed Abbas Zahabi Pages 161-180
    Desirable strategy for reading poetry, imagination or Confirmation?
    The controversy that has taken place in Hafez's poetry in this century in various fields, including the concept of wine in Hafez's poetry, which has led to the writing of dozens of books and essays, has never gone a long way And there are also writings that insist on encouraging the same as previous conflicts. In this article, based on Khaje Nasir-e-Al-Din Tusi's poetic theory, a strategy is drawn that can end the conflicts. Conflicts that are sometimes the product of a logical Perspective to poetry and an attempt to interpret the concepts in the poem by adapting them to the outside and finding the implication of the concept outside. The effective strategy of Khajeh Nasir is based on the independence of poetry from the outside world. , This method, based on the views of Khaje Nasir al-Din Tusi and other Islamic philosophers, can be called a fictional approach to poetry.
    Keywords: Reading, Fiction, Confirmation, Wine, Hafez
  • Fatemeh Gharamani (Ph.D) * Pages 181-205
    Terms referring to tools are among the most frequently used symbolic terms in Ferdowsi’s Shahnameh( The Book of kings) as well as many other mythical literary works of the World. There are numerous references to various tools. And weaponries, such as armor, helmet, spear, javelin and so on in Shahnameh, were they are simply used in their purely denotative sense. The current paper will nevertheless strive to conduct and analysis of only those tools in Shahnameh that besides their denotative function also serve a cryptic and symbolic function from semiotic and mythological points of view. To this end, a special emphasis will be put on different definitions offered for symbols as rhetorical artifacts and various functions they serve in shahname. Since Shahnameh is an epic poem and and epics originate from myths, the paper will also devote a special attention to epic symbols.
    Keywords: symbols, signs, myths, tools