فهرست مطالب

  • پیاپی 74 (تابستان 1397)
  • تاریخ انتشار: 1397/07/03
  • تعداد عناوین: 8
|
  • کاوس روحی برندق، علی احمدی صفحات 7-40
    پرچم، یکی از نمادهای اصلی اقوام، قبایل، ملت ها، دولت ها و لشکرهای نظامی است که همواره در تاریخ، اهمیت قابل توجهی داشته است. سپاه پیامبر (ص) ، همچون قبایل عرب پیش از اسلام، دارای پرچم های لواء و رایت بود. لواء، به عنوان نشانه اصلی سپاه نسبت به رایت که نشانگر گروه های فرعی و قومیت ها بود، اهمیت بیشتری داشت. این مقاله، نقش پرچم داری امیر مومنان، علی (ع) و میزان حضور ایشان به این عنوان در غزوات پیامبر (ص) را مورد پژوهش قرار داده است.
    نوشتار حاضر با بررسی و تجزیه و تحلیل انتقادی مجموعه ای از مستندات روایی و تاریخی، به این نتیجه دست یافته که بنا بر منابع اهل سنت، امیر مومنان، علی (ع) در 11 غزوه از 29 غزوه، پرچم دار بوده است و از بین 9 غزوه مهمی که به جنگ ختم شده نیز در 6 نبرد این مسئولیت را عهده دار بوده است.
    کلیدواژگان: امام علی(ع)، لواء، رایت، پرچم داری، غزوه
  • حمیدرضا مطهری، مصطفی نادری صفحات 41-67
    توصیه به اتحاد و انسجام اسلامی که ریشه در آموزه های قرآن و سنت معصومان (ع) دارد، از جمله موضوع هایی است که بررسی تاریخی آن در ادوار مختلف، از اهمیت بسیاری برخوردار است. این نوشتار، با بهره گیری از منابع روایی و تاریخی، اقدامات امام صادق (ع) و اهتمام ویژه آن حضرت را برای برقراری وحدت و انسجام در جامعه بررسی کرده و کوشیده است به روش تاریخی، راهبردهای اجتماعی ایشان را برای همگرایی اسلامی با توجه به شرایط اجتماعی آن روزگار نشان دهد.
    شواهد تاریخی، حکایتگر آن است که عینیت بخشیدن به همسانی مسلمانان، تحکیم پیوندهای اجتماعی و اعتدال مذهبی، از مهم ترین راهبردهای اجتماعی آن حضرت بود که برای تحقق این راهبردها، راهکارهایی چون: حضور و همگامی در شعائر و مناسک دینی، برقراری پیوندهای اجتماعی و عاطفی نیکو با مسلمانان، مدارا با مخالفان، احترام به باورها و مقدسات پیروان مذاهب، عدم تحمیل عقیده و پرهیز از تعصبات و تکفیر دیگران را در پیش گرفتند
    کلیدواژگان: امام صادق(ع)، سیره معصومان(ع)، همگرایی اسلامی، امت اسلامی، مدارای مذهبی
  • علی بیات، محمدعلی کاظم بیگی، حبیب الله بابایی صفحات 69-99
    واکاوی تحولات تاریخی با بهره گیری از شاخص های جدید تمدنی، می تواند به داوری درباره فقدان یا وجود، و در صورت اخیر، سنجش سطح و میزان فرایند تمدنی در برش های گوناگون تاریخی مدد رساند. این نوشتار، به بررسی تحلیلی ویژگی ها و تحولات شهر حله در عصر مغولان با تکیه بر این شاخص ها پرداخته است. مهم ترین شاخص های تمدنی در مطالعات نوین عبارت اند از: گستردگی، علم و دانش، رواداری و مهار خشونت، عمران و آبادانی، جایگاه زنان و فرودستان، و ادبیات.
    مجموعه شواهد گردآوری شده، نشانگر آن است که در این دوره بحرانی، شهر شیعه نشین حله، دارای یک فرایند تمدنی بوده است. این پژوهش با رویکرد تمدنی و با روش ترکیبی تاریخی و تمدنی و با تکیه بر منابع تاریخی مانند: تواریخ محلی حله، فهارس نسخ خطی، تواریخ عمومی، تراجم، دائره المعارف ها و پاره ای پژوهش های نو انجام گرفته است.
    کلیدواژگان: حله، عصر مغولان، تاریخ تشیع، تمدن سنجی، تمدن اسلامی
  • سید ابوالفضل رضوی، حسین ملکی منفرد صفحات 101-135
    در دوره حکومت بایزید دوم (حک: 918886ق) ، سنت تاریخ نگاری دودمانی جامعی در قلمرو آل عثمان پایه گذاری شد. حکیم الدین ادریس بن حسام الدین علی بدلیسی حنفی (م926ق) با نگارش هشت بهشت، یکی از نخستین آثار را در این سبک پدید آورد. وی تلاش کرد با ثبت تاریخ زندگانی سلاطین عثمانی از ابتدا تا محمد فاتح، شکوه این خاندان را به نمایش گذارد. این پرسش درباره این بازنمایی شایسته طرح است که بدلیسی متاثر از کدام طرح واره ها و الگوهای تاریخ نگارانه، تاریخ آل عثمان را به رشته تحریر درآورد؟ و در زمانه ثبات حکومت عثمانی، چگونه نخستین جنگ های این خاندان با امیرنشین های مسلمان آناتولی، و مهم تر از آن، شکست مخدومان خود را از تیمور، در اوراق هشت بهشت روایت و تحلیل کرد؟ این پژوهش قصد دارد با تاکید بر دفتر چهارم این کتاب و از طریق فهم روش و بینش مسلط بر تاریخ نگاری بدلیسی و الگوهای تاریخ نگارانه او، به این دسته از پرسش ها پاسخ دهد.
    یافته های پژوهش، نشانگر آن است که هشت بهشت با هدف نمایشی از شوکت حکومت عثمانی، با الگوبرداری از متون تاریخ نگاری عصر چنگیزی و تیموری، یک تاریخ دودمانی مفصل از خاندان عثمانی را با نثری منشیانه تولید کرده است. بینش بدلیسی در این کتاب، متاثر از طرح واره های دینی او، به دنبال ایجاد مشروعیت سازی دینی مبتنی بر سنت غازی گری سلاطین عثمانی در برابر دشمنان آنان، به ویژه امیرنشین های آناتولی و تیمور است. ازاین رو، وی با هدف حاشیه رانی ننگ شکست از چهره مخدومانش، عامل اجتناب ناپذیر تقدیر الهی را به عنوان دلیل اصلی پیروزی تیمور برجسته کرده است
    کلیدواژگان: بدلیسی، هشت بهشت، تاریخ نگاری، خلافت عثمانی، سلطان بایزید اول
  • محمدعلی طباطبایی، محمدعلی مهدوی راد صفحات 137-179
    تاریخ انگاره ها، یکی از شاخه های نوپدید تاریخ نگاری است که رویدادهای تاریخی را در پرتو اندیشه ها و آموزه ها برمی رسد. این نوشتار، تاریخ شکل گیری آموزه اسلامی محرف بودن بایبل (شامل تنخ و عهد جدید) را به مثابه یک انگاره مورد بررسی قرار داده است. منابع این پژوهش، بیشتر منابع مسیحی و گاه اسلامی مسیحی سه قرن نخست اسلامی است که در آنها اشکال های مختلف مسلمانان بر مسیحیت مطرح و پاسخ داده شده است. بر اساس برخی اسناد، انگاره معیار در بین مسلمانان درباره بایبل تا دوران هارون الرشید، انگاره وثاقت بایبل و نه محرف بودن آن بوده است؛ اما بر پایه منابعی دیگر، کهن ترین زمانی که مسلمانان اتهام تحریف را متوجه بایبل کرده اند، به اوایل دوران عباسی برمی گردد و انگاره تحریف، به شکلی بسیار ابتدایی و مبهم، در دوران مهدی عباسی مطرح بوده است و به هرحال، تنها از دوران خلافت مامون به بعد است که می توان ظهور این انگاره را به روشنی مشاهده کرد
    کلیدواژگان: بایبل، مجادلات مسیحی اسلامی، تحریف تورات، تحریف انجیل، خلافت عباسی
  • آرمان فروهی، امید مجنونی ورانلو، مصطفی لعل شاطری صفحات 181-209
    در دوره اول خلفای عباسی (132232ق) ، با توجه به سیاست به کارگیری ایرانیان در امور مملکت داری، زمینه حضور افراد و خاندان های ایرانی در دستگاه خلافت فراهم شد. عملکرد مطلوب و توانایی ایرانیان در مناصب اداری، سبب شد که برخی از آنان حتی تا منصب وزارت نیز پیش بروند. یکی از وزرای ایرانی این دوره، ابوایوب موریانی (154ق) است. او طی هفده سال حضور در دربار منصور، در سیاست گذاری ها و دیگر امور مربوط به خلافت، به ایفای نقش پرداخت. این مقاله به روش توصیفی تحلیلی و با تکیه بر منابع کتابخانه ای، در پی آن است تا نقش ابوایوب موریانی و خط مشی او را به عنوان یک دیوان سالار ایرانی در دستگاه خلافت عباسی مورد واکاوی قرار دهد. یافته های پژوهش، نشان دهنده تمایز موریانی در منصب وزارت در مقایسه با دیگر وزرای ایرانی مانند ابوسلمه خلال و خالد برمکی است. وی در دوران وزارت خود، افزون بر مشورت دهی به خلیفه، پیگیر منافع شخصی خود هم بود و با دسیسه چینی علیه دیگر رجال فعال زمانه خویش، گونه ای از قدرت طلبی و سلطه جویی انحصارگرایانه را در عملکرد خود باقی گذاشت
    کلیدواژگان: ابوایوب موریانی، منصور عباسی، منصب وزارت، دیوان سالاری، روابط ایرانیان و عباسیان
  • خسرو کمالی سروستانی، مرم جعفری سروجهانی صفحات 211-240
    سقوط حکومت‎های صفویه و مغولان کبیر هند، ریشه در عواملی پیچیده و چندجانبه داشت و نمی توان یک یا حتی چند عامل خاص را برای آن برشمرد؛ اما به نظر می رسد مولفه «اقتصاد» ، نقش تعیین کننده ای در آن ایفا کرده است. این نوشتار، با بهره گیری از روش مقایسه، عوامل اقتصادی سقوط این دو دولت را واکاویده و کوشیده است موارد همسان و ناهمسان آن را به دست آورد. مهم ترین عوامل اقتصادی همسان در سقوط دو دولت را می توان در این محورها بیان کرد: افزایش مالیات های کمرشکن، سقوط بازرگانی داخلی، عدم رسیدگی به وضع معیشتی مردم و نارضایتی دهقانان و روستاییان، هزینه کردهای مسرفانه و گزاف دربار و در نتیجه افول ارزش سکه و افزایش قیمت کالاها، به ویژه ارزاق عمومی. سنت جاگیر در هند و تبدیل اراضی به خاصه در ایران. این عوامل، به ترتیب در زمره عوامل اختصاصی سقوط دو دولت مغولان هند و صفویه شایسته ذکر است
    کلیدواژگان: صفویان، مغولان هند، تاریخ اقتصادی، مالیات، بازرگانی
  • سید مسعود شاهمرادی صفحات 241-279
    با ظهور صفویان و رسمیت تشیع اثنی عشری در ایران، اسماعیلیان نزاری با مشکلات و محدودیت هایی مواجه شدند. نزاریان محمدشاهی، به دنبال ناکامی در حفظ موقعیت خود در ایران، انتقال فعالیت ها و حتی مرکز امامت خویش به هند را برگزیدند؛ ولی نزاریان قاسم شاهی، با اتخاذ سیاست تقیه و در پوشش تصوف، به حیات خود ادامه دادند و موفق شدند تا انتهای دوران صفویه، سازمان خویش را بازسازی و سازماندهی نموده، آن را به دوران بعدی منتقل نمایند.
    مسئله پژوهش حاضر، بررسی اوضاع و احوال سیاسی، فرهنگی، اجتماعی و مذهبی اسماعیلیان نزاری محمدشاهی و قاسم شاهی ایران در دوران صفویه با بهره گیری از روش پژوهش توصیفی تحلیلی و تکیه بر اسناد و مدارک تاریخی است.
    کلیدواژگان: اسماعیلیان نزاری، فرقه محمدشاهی، فرقه قاسم شاهی، صفویه، انجدان
|
  • Kavous Rouhi Barandagh, Ali Ahmadi Pages 7-40
    Flag as one of the main symbols of tribes, nations, armies has been of considerable significance during the history. Prophet’s army like the Arab tribes before Islam was of flags. The flag as the main sign of army was of more importance compared with the flag indicative of the minor groups and nationalities. In this article, it has been investigated the role of Amir al- Momenin (PBUH) as flag holder and the amount of his presence in the battles of Prophet Mohammad (PBUH). Moreover, a collection of narrative and historical documents has been critically analyzed. Finally, it is concluded that Amir al- Momenin (PBUH) has been flag holder in the eleven out of twenty nine battles and about the nine important battles which led to the war; he was in this charge during six ones.
    Keywords: Imam Ali (PBUH), flag, flag holding, battle
  • Hamidreza Motahhari, Mostafa Naderi Pages 41-67
    The recommendation towards the Islamic unity goes back to the instructions of Holy Quran and the traditions of infallible Imams and it is the issue whose historical investigation in various eras is of great significance. This writing is an endeavor to show the social strategies of Imam Sadeq (PBUH) towards the Islamic convergence considering the social condition of that time through the historical method and taking advantage of historical and narrative sources related to Imam Sadeq’s actions and his especial endeavor towards the development of unity in the community. The historical conditions indicate that realizing the unity of Muslims, strengthening the social unities as well as the religious justice was considered as the most important social strategies of that holiness and in order to fulfill them, he relied on the strategies like the attending in the religious rites, developing favorably social and emotional unities among Muslims, conciliating with the opponents , respecting the beliefs of followers of religion, not imposing beliefs, avoiding from any prejudice or considering the others as nonbeliever.
    Keywords: Imam Sadeq (PBUH), conduct of infallible Imams, Islamic convergence, Islamic nation, religious conciliation
  • Ali Bayat, Mohammad ali Kazembeygi, Habibollah Babaee Pages 69-99
    The investigation of historical changes through the modern civilization indexes can be helpful towards judgment in relation to the absence or presence, and in recent cases, the assessment of the amount and level of civilization progress in the different phases of history. This writing has analytically studied the properties and changes of Hillah city in time of Mongolians relying on these issues. The most important civilization indexes in the new studies include the broadness of knowledge, control of severity, prosperity, the position of women and lower classes as well as literature.
    The collection of evidences indicates that Hillah city was of civilization advancement in this critical era. This research has been done through the civilization approach, mixed historical and civilization method as well as the historical sources such as the local histories of Helle, lists of manuscripts, general histories, translations, encyclopedias and some new researches
    Keywords: Islamic civilization, measurement of civilization, history of Shiism, Mongolian era, Hillah
  • Seyed Abolfazl Razavi, Hosein Maleki Monfared Pages 101-135
    During the governing of Bayezid the second (886-918), the tradition of a comprehensive historiography of dynasty was founded in the territory of Othman dynasty. Hakim al- Din Edris ibn e- Hessam ibn e- Ali Badlisi Hanafi (926 after hijrah) developed one of these works by writing Hasht Behesht with this style. He tried to manifest the majesty of this dynasty by the record of life history of Othman sultans from the beginning to Mohammad Fateh era. Now, the question is raised related to the kinds of historical presumption paradigms which affected Badlisi to write the history of Othman dynasty and the how of his narrating and analyzing the first wars of this dynasty with Muslim emirates in Anatoly during the consistency of Othman government and the most important of all, the failure of his subservients from Timor. This research answers this questions by putting emphasis on the forth volume of the book by appreciating the method and viewpoint dominant on Badlisi’s historiography and his historical presumption paradigms. The findings of research indicate that Hasht Behesht has developed a comprehensive history of Othman dynasty with the purpose of displaying the majesty of Othman government being affected by the texts of historiography in the era of Genghis and Timor. The viewpoint of Badlisi in this book has been influenced by his religious schemes along with religiously legitimating based on the fighting tradition of Othman sultans against their enemies particularly Anatoly and Timor emirates. In this regard, he has fore grounded the inevitable element of divine destiny as the main reason of Timor’s victory by back grounding the shame of failure from the face of his subservients
    Keywords: Badlisi, Hasht Behesht, historical presumption, Othman caliphate, sultan Bayezid the first
  • Mohammad Ali Tabatabaee (Mehrdad), Mohammad Ali Mahdavirad Pages 137-179
    The History of the ideas are considered as the new branches of historiography investigating the historical events by relying on thoughts and instructions. In this writing, the history of development of Islamic instruction related to the falsification of Bible including (old and new testament) has been investigated resembling a presumption. The sources of this research are mostly Christians and some times Islamic-Christian belonging to the first three Islamic centuries in which the various criticisms of Muslims towards Christians has been raised and answered. On the basis of some documents, the criterion presumption among Muslims has been the presumption of authenticity of Bible until the era of Haroon al- Rashid and based on the other sources, the earliest time that Muslims paid attention to the falsification of Bible goes back to the beginning of Abbasid era and the presumption of falsification has been stated in a very elementary and vague way in time of Mahdi Abbasi. It is only after the time of Ma’moon caliphate when the advent of this idea can be clearly observed
    Keywords: Bible, Christian- Islamic disputes, falsification of torah, falsification of Evangel, Abbasid caliphate
  • Arman Forouhi, Omid Majnooni Varanloo, mostafa shateri Pages 181-209
    In the first era of Abbasid caliphate (132-232 after hijrah), considering the policy of taking advantage of Iranians in governing affairs, the ground for the presence of people and Iranian households in caliphate system was provided. The favorable action and efficiency of Iranians in the official positions led to giving the ministry position to some of them. One of the Iranian ministers in this era is Abu Ayyub Muriani (154 After Hijrah) who was present about 17 years in Mansoor’s court and active in relation to the policy making and the other caliphate affairs. This article is to investigate the role of Abu Ayyub Muriani as well as his strategy as an Iranian bureaucrat in Abbasid caliphate system via the descriptive-analytical method and utilizing the library sources. The findings of the study indicate the distinction of Muriani in the position of ministry compared with the other Iranian ministers such as Abu Salama Kallal and Khaled e- Barmaki
    Muriani presented the services like giving advice to caliphate in time of his ministry; moreover, he was seeking for his personal benefits by conspiring against the other contemporary authorities and finally, he left a kind of exclusive domination and authority in his actions
    Keywords: Abu Ayyub Muriani, Mansoor Abbasi, position of ministry, bureaucracy, relationships between Abbasids, Iranians
  • Khosrow Kamali Sarvestani, Maryam Jafari Sarvejahani Pages 211-240
    The collapse of Safavid and great Indian Mongolian governments was due to some complex elements and it cannot be dependent on one or some special reasons. However, it seems that the element of economy is of determining role in this regard. This writing has investigated the economic reasons of this failure and it has endeavored to achieve the similar and dissimilar cases. The most important and related economic reasons in the collapse of the two governments can be stated in the issues such as the increase of excessive taxes, the collapse of internal commerce, no consideration of the people’ living condition and dissatisfaction of farmers and villagers, extravagant expenses, and finally, the decrease of coin value and the increase of goods’ price especially public provisions. It is worth noting that the substituted tradition in India as well as the change of lands into special ones in Iran is regarded as the special elements of collapse of the two governments.
    Keywords: Safavid, Mongols of India, economic history, tax, commerce
  • Seyed Masood Shahmoradi Pages 241-279
    Along with the advent of Safavid and official status of Shiite Twelvers in Iran, Nizari Ismaelites faced with some problems and limitations. Mohammad Shahi Nizaris decided upon the transferring their activities and even center of their Imamate to India after feeling disappointed related to preserving their position in Iran, while Qasem Shahi Nizaris continued their existence by taking concealment strategy through the facade of Sufism and succeeded to redevelop and systematize their organization until the end of Safavid era and even transferred it to the next era. The main issue of the present research is the study of political, cultural, social, and religious conditions of Mohammad Shahi and Qasem Shahi Nizari Ismaelites of Iran in time of Safavid via the descriptive-analytical method and relying on the historical documents
    Keywords: Nizari Ismaelites, Mohammad Shahi Sect, Qasem Shahi Sect, Safavid, Anjidan