فهرست مطالب

  • پیاپی 14 (تابستان 1396)
  • تاریخ انتشار: 1396/05/17
  • تعداد عناوین: 5
|
  • صادق برزگر ، اسدالله دیوسالار، علیرضا قربانی، مهدی صداقت صفحات 7-30
    پژوهش حاضر با هدف سنجش و ارزیابی پایداری اجتماعی شهرهای کوچک استان مازنداران انجام شده است. روش تحقیق توصیفی- تحلیلی است. روش گردآوری اطلاعات با توجه به ماهیت مطالعه حاضر، به دو صورت کتابخانه ای و میدانی می باشد. جامعه آماری این تحقیق مشتمل بر تمامی شهرهای کوچک استان که جمعیتی کمتر از 50 هزار نفر دارند می باشد. برای انتخاب نمونه، کل استان مازندران از نظر وسعت و جمعیت به سه ناحیه ی مازندران شرقی، مرکزی و غربی تقسیم بندی شده است و در هر ناحیه چند شهر به عنوان نمونه انتخاب شده اند. انتخاب خانوارهای شهری به روش «تصادفی سیستماتیک» و انتخاب شهرهای نمونه به روش «تصادفی خوشه ای» بوده که تعداد 7 شهر انتخاب گردیده است. یافته های تحقیق بر اساس مدل بارومتر پایداری نشان از وضعیت نامطلوب پایداری اجتماعی در شهرهای کوچک مورد مطالعه بویژه شهرهای واقع در بخش مرکزی استان دارد. نتایج بدست آمده نشان می دهد، عواملی مانند ناپایداری شاخص های کیفیت زندگی هم از بعد ذهنی و هم عینی، نارضایتی از عملکرد ارگانهای دولتی، کیفیت پایین خدمات عمومی، عدم رضایت شغلی، سطح پایین عملکردی شهر در شاخص خدماتی و تنوع فرهنگی بواسطه توریستی بودن شهرهای ساحلی بیشترین سهم را در ناپایداری اجتماعی این شهرها داشته اند. بنابراین در امر سیاست گذاری جهت پایدارسازی ابعاد اجتماعی، توجه به عواملی که سبب افزایش کیفیت زندگی در این شهرها می شود ضروری است.
    کلیدواژگان: شهرهای کوچک، شاخص های پایداری، پایداری اجتماعی، استان مازندران، بارومتر پایداری
  • پری شکری ، حسن احمدی، مائده مهدوی، عباس خسروی صفحات 31-52
    بروز بحران های مختلف در ابعاد زیست محیطی، اجتماعی، اقتصادی و کالبدی شهرها که ناشی از فقدان برنامه ریزی مناسب در سطح محلی است، سبب تنزل کیفیت محله های شهری شده است. هدف از این پژوهش بررسی و تحلیل میزان رضایتمندی سکونتی شهروندان از کیفیت محیط در محلات شهر بابلسر است. روش تحقیق توصیفی- تحلیلی بوده که داده های آن با استفاده از پرسشنامه بدست آمده است. جامعه آماری 375 خانوار از محلات (برنامه ریزی شده و ساحلی، قدیمی و فرسوده، حاشیه ای) شهر بابلسر انتخاب گردیده اند. شاخص های رضایتمندی سکونتی در پرسشنامه به سه شاخص زیست محیطی، کالبدی- اجتماعی و واحدهای مسکونی و 35 زیر شاخص تقسیم شده اند. جهت تحلیل میزان رضایتمندی سکونتی ساکنان محلات هدف از روش تحلیل میزان رضایت- اهمیت استفاده گردید. در این روش پس از محاسبه درصد میزان رضایت و میزان اهمیت هر یک از متغیرها، میزان و رتبه IS هریک از آنها محاسبه شده و سپس در انتهای تحلیل، ماتریس رضایت – اهمیت و همچنین با استفاده از نرم افزار ARCGIS نقشه رتبه بندی محلات مورد مطالعه ترسیم شده است. نتایج بدست آمده نشان داد که محلات مورد مطالعه در تمامی شاخص ها نیازمند بهبود کیفیت محیط سکونتی هستند. همچنین مقایسه بین محلات سه گانه پژوهش نشان داد که بیشترین و کمترین میزان رضایت سکونتی از کیفیت محیط محلات به ترتیب به محلات برنامه ریزی شده و ساحلی با میانگین رضایت- اهمیت 4/0، قدیمی و فرسوده با میانگین43/0 و حاشیه ای و پیرامونی با میانگین 46/0 اختصاص دارد.
    کلیدواژگان: کیفیت محیط، رضایتمندی سکونتی، محلات شهری، بابلسر
  • مریم افروز ، منوچهر طبیبیان، بهمن احمدی صفحات 53-75
    دستیابی به توسعه، مستلزم برقراری تعادل و ترکیب در درون شهر می باشد که در قالب عدالت فضایی در شهر امکان بروز می یابد. فرصت های اجتماعی برابر، از مهم ترین مولفه های سازنده ی عدالت در شهر است که اجازه می دهد شهروندان از فرصت های متناسب با شایستگی هایشان برخوردار شوند. در صورت تحقق این ممکن، می توان شاهد ارتقاء حس عدالت در بین ساکنین شهر و در نهایت توسعه هویتمند آن بود؛ توسعه ای که همه اقشار با تمامی ویژگی های متفاوتشان را تحت پوشش قرار خواهد داد. هدف این تحقیق، سنجش عدالت فضایی به منظور دسترسی به فرصت های اجتماعی در منطقه یک شهر قزوین، که دربرگیرنده بافت قدیمی شهر است، می باشد. تحقیق حاضر از نوع کاربردی و توسعه ای و روش آن، توصیفی- تحلیلی می باشد که در آن از ابزارهای مشاهده، پرسشنامه، مصاحبه برای جمع آوری اطلاعات استفاده شده است. برای تحلیل اطلاعات و سنجش میزان عدالت از روش های تحلیل محتوای کیفی و تحلیل سلسله مراتبی استفاده شده است. نتایج تحقیق نشان می دهد که میزان عدالت در دسترسی به نیازهای اولیه تا حدی مطلوب بوده ولی پایین بودن دسترسی به فرصت های اجتماعی در شاخص های حق حضور در شهر و حق متفاوت بودن، تا حدودی از میزان عدالت فضایی در محدوده مورد مطالعه کاسته است.
    کلیدواژگان: عدالت فضایی، فرصت های اجتماعی برابر، قزوین، تحلیل محتوای کیفی، تحلیل سلسله مراتبی
  • معصومه مهدیان بهنمیری ، علی مهدی، رحیم بردی آنامرادنژاد صفحات 89-117
    بررسی و تحلیل طرح های شهری طی این سال ها، علاوه بر نمایش عملکرد آن ها از ابعاد مختلف، زمینه مناسبی را نیز برای پی بردن به نقاط ضعف و قوت طرح های مذکور فراهم می نماید. پژوهش حاضر با هدف تحلیل نقش طرح های شهری بر بافت کالبدی و نیز متغیرهای پایداری اجتماعی شهر، به بررسی نقش طرح هادی شهر بر بافت کالبد و پایداری اجتماعی شهر بهنمیر می پردازد. روش مطالعه در این تحقیق بر مطالعات کتابخانه ای و میدانی استوار بوده که در عین حال تعداد 309 پرسشنامه بر اساس مدل کوکران در میان جامعه آماری توزیع گردیده است. همچنین جهت تجزیه و تحلیل داده ها، از نرم افزارspss و آزمون هایی چون ضریب همبستگی اسپیرمن، کای اسکوئر و رگرسیون استفاده شده است. نتایج پژوهش حاضر نشان می دهد که اجرای طرح هادی موجب پیشرفت نسبی زندگی مردم و افزایش تمایل آنها به سکونت در این شهر شده است. همچنین نتایج بخش دوم یافته ها نیز نشان می دهد که اثرات اجرای طرح شهری بر متغیرهای پایداری اجتماعی (سرمایه اجتماعی، کیفیت زندگی، تعامل و برابری اجتماعی) دارای نتایج متفاوتی در میان محلات مختلف شهر بوده که این، نتایج منعکس کننده میزان موفقیت و کیفیت اجرای طرح و در نهایت میزان رضایتمندی مردم از نتایج این طرح ها در ارتباط با وضعیت موجود کالبدی، اجتماعی، فرهنگی شهری است.
    کلیدواژگان: طرح های شهری، بافت کالبدی-فیزیکی، طرح هادی، پایداری اجتماعی، شهر بهنمیر
  • مجید اسکندرپور ، لطفعلی کوزه گر کالجی، یاسین حنیفی اصل، ناصر شیخکانلوی میلان صفحات 118-140
    پیاده روی به عنوان یکی از بنیادی ترین، ارزانترین، سالمترین، پاکترین و دراستطاعت ترین شیوه های آمد و شد، تفریح و اجتماعی شدن شهروندان به شمار می رود. از آنجا که آغاز و پایان نزدیک به همه جابه جایی های درون شهری با پیاده روی گره خورده است و این شیوه آمد و شد دارای پیامدهای مطلوب اقتصادی، اجتماعی و محیط زیستی بسیاری است، ارزیابی قابلیت پیاده روی شهر، به عنوان یکی از دغدغه های برجسته برنامه ریزی شهری نوین مطرح می باشد. بنابراین آسیب شناسی عملکرد فضاهای عمومی شهری با اهداف پیاده مداری به عنوان برجسته ترین هدف این پژوهش مطرح شده است. در همین زمینه تلاش پژوهش باشنده بر این بوده تا عملکرد فضاهای عمومی بخش مرکزی شهر ارومیه را از نگاه میزان ایمنی و راحتی در پیوند با اهداف پیاده مداری، مورد ارزیابی و بررسی قرار دهد. روش پژوهش پیمایشی بوده و گردآوری داده ها بر پایه مطالعات اسنادی-کتابخانه ای و بررسی های میدانی (در قالب کاربست ابزاری چون چک لیست، مطالعات کارشناسی، مشاهده و عکس برداری از محدوده) بوده است. در تجزیه و تحلیل اطلاعات نیز از نرم افزارهای آماری و سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) استفاده شده است. دستاوردهای پژوهش نشان می دهد که هر چند بخش مرکزی شهر ارومیه دارای بیشترین بار ترافیکی و جمعیتی در سطح شهر می باشد، اما به لحاظ شاخص های مرتبط با تسهیلات پیاده روی دارای وضعیت مطلوبی نبوده و این امر با بنیادهای پیاده مداری سازگار نمی باشد. در این راستا، راه حل ها و پیشنهادهایی ارائه گردیده است.
    کلیدواژگان: آسیب شناسی عملکردی، فضاهای عمومی شهری، پیاده مداری، قابلیت پیاده روی، بخش مرکزی شهر ارومیه
|
  • Sadegh Barzgar, Asdollah Divsalar, alireza ghorbani, Mehdi Sedaghat Pages 7-30
    This study aimed to measure social sustainability conducted small cities of Mazandaran. The ‎research method is analytic. The method of compiling information based on the nature of ‎research is librarian and field study. The study population consisted of all small cities with a ‎population that is less than ‎‏50‏‎ thousand people. for example, to choose the sample, the ‎entire province of Mazandaran has been divided into three zones of Eastern, Central and ‎Western in terms of size and population‏ ‏and in each zone some cities have been chosen. ‎Urban households selected by "systematic random" selection and cities have been chosen ‎based on random cluster sampling that ‎‏7‏‎ cities have been chosen.The findings by‏ ‏Using a ‎barometer of sustainability show the poor state of social instablity in small cities located in ‎the central part of the study, especially in the province. The results show that factors such as ‎instablity indicators of quality of life both mental and physical, dissatisfaction with the ‎performance of government agencies, the poor quality of public services, job dissatisfaction, ‎low level performance of services index and cultural diversity through the tourist coastal ‎towns have the highest share in social instability in these cities. Therefore, in order to stabilize ‎the social dimensions of policy, attention to the factors that enhance the quality of life in ‎these cities are essential.‎
    Keywords: small cities, indicators of instability, social instability, Mazandaran
  • pari shokri, hasan ahmadi, Maedeh Mahdavi, Abbas Khosravi Pages 31-52
    Various crises in terms of environmental, social, economic and physical cities due to lack of proper planning at the local level has caused degradation of the quality of urban neighborhoods. The aim of this study was to investigate and analyze the citizen's satisfaction of the quality of the environment in the city of Babolsar. The research method was descriptive that the data were obtained using a questionnaire. The populations of 375 households were selected in Babolsar city neighborhoods (Planned and the beach, old and worn-out, marginal). Satisfaction criteria of residence in the questionnaire were divided to three criteria: environmental, physical- social and housing units and 35 sub-criteria. Analysis of satisfaction - importance is used in order to analyze the views of the aim residents. In this method, after calculating the percentage of satisfaction - importance, the IS rank each of the following criteria is calculated and then at the end of the analysis, matrix satisfaction - importance and use the software ARC GIS map ranking places has been plotted. The results showed that the studied communities in all indices are needed to improve the quality of residential environment. The comparison between the three study sites showed that the highest and lowest levels of satisfaction of environmental quality residential neighborhoods belongs respectively to planned neighborhoods, old and worn-out and marginal or peripheral reserved.
    Keywords: Environmental Quality_Analysis of Ssatisfaction - Importance_Residential Satisfaction_Urban Neighborhoods
  • Maryam Afrouz, Manuchehr Tabibian, bahman ahmadi Pages 53-75
    Achieving development needs establishing a kind of balance within the city which can be defined as Spatial Justice. Equal social opportunity is one of the most important factors of urban justice based on which most of citizens can find appropriate opportunities for their specific qualifications; the realization of this goal can bring the sense of fairness among residents and give originality and identification to the development of city, a kind of development. Thus, the society get closer to the realization of the justice because justice cannot be achieved without access to equal opportunities. This research aims to evaluate the Spatial Justice in the region1 of Qazvin City (in which the historical urban area is located) according to accessibility of social opportunities. It is an applied research and its method is descriptive-analytical; in addition to use the documents and library studies, data collection is done by field observation, questionnaire and interviews, and Cochran formula has been used for calculation of the sample size. According to the conceptual model of the research, equal social opportunity can be evaluated by three categories of main indicators: the right to be present in the city, access to the basic needs of life and the right to be different. Also, for each of these main indicators, sub-indicators were defined. All of indicators and sub indicators have been weighed by analytic hierarchy process (AHP). Results show that there is an equal access to the basic needs of life in the region, but low level the indexes of access to social opportunities and the right to be different have reduce the level of spatial justice in case study.
    Keywords: spatial justice, equal social opportunities, Qualitative content analysis, Qazvin
  • masoomeh mahdian bahnemiri, ali mahdi, Anamoradnejad Rahim Bardi Pages 89-117
    After four decades preparing and implementing the plans, not many important issues have been succeeded practically, nowadays beside some positive points, such as population growth and urban development. Thus, studying and analyzing of implemented plans can show their performance in different aspects, and also in understanding strengths and weaknesses parts of them. Therefore, the research purpose is to analyze urban planning roles on city’s physical texture as well as social sustainability of variables. It will investigate the role of guide plans on Bahnamir physical texture its social sustainability as place of research. The research method is based on field studies and library and 309 questionnaires were distributed among statistical community (Bahnamir city) according to Cochran model. Data were analyzed on SPSS software and Spearman correlation coefficient and chi-square tests. Results which included five main physical variables including passenger conditions, the pattern development and construction, services, meet the needs, land use systems, ultimately residents’ tendency to continue living in town show that implementing the guide plans have made relevant improvement in people’ life and increased their tendency to live in this area. The results of the second part of findings also indicate that the effects of guide plans had different results on social variables (Social capital, quality of life, social equality and interaction) among the different areas of the city. The results also reflect the success rate and quality of the guide plans and finally show the people satisfaction associated with the existing physical, social, and cultural state of the city.
    Keywords: urban planning, physical texture, guide plan, social sustainability, Bahnamir city
  • majid skandarpour, Lotfali Kouzegar Kalegi, Yasin Hanifi Asl, Nasser Sheikhkanlooye Milan Pages 118-140
    Walking as a form of movement (transportation) is the most important pattern of all citizens traveling. Almost all travels commence and end up with walking, so that the assessment of pedestrian safety and comfort is a main challenge of urban planning at present century. The most important purpose of this research is analyzing of urban public spaces performance with walking-oriented goals toward building a more walkable and livable city. Therefore, this research has tried to evaluate the function of public spaces of the central portion of Uremia Metropolitan from safety and convenience viewpoint in connection with walking-oriented objectives. Research method was case study method based on documental, librarian and field studies (check List and Photography). To analyze the data, statistical software and Geographic Information System (GIS) was used. The results showed that although the central portion of Uremia metropolitan has highest traffic and population crowd, the safety and convenience indicators have not been desirable, and this is against walkability indicators. Finally some recommendations and suggestions have been presented toward a walkable city
    Keywords: Urban public spaces, Walking- orientation, Walkability, Central district of Uremia Metropolitan