فهرست مطالب

سلامت اجتماعی و اعتیاد - پیاپی 20 (زمستان 1397)
  • پیاپی 20 (زمستان 1397)
  • تاریخ انتشار: 1397/12/04
  • تعداد عناوین: 7
|
  • مرضیه رهروان، رضا سلطانی شال، رضا شباهنگ * صفحات 11-24

    هدف از پژوهش حاضر مقایسه تعارض والد-فرزند و هوش هیجانی در نوجوانان دختر با و بدون پدر وابسته به مواد بود. طرح پژوهش حاضر از نوع علی – مقایسه ای بود. جامعه آماری این پژوهش شامل همه دانش آموزان دختر با و بدون پدر وابسته به مواد در دوره متوسطه دوم سال تحصیلی 1396-1397 در شهرستان رشت بود. نمونه شامل 60 دانش آموز دختر دارای پدر وابسته به مواد و 60 دانش آموز دختر بدون پدر وابسته به مواد بودکه به صورت در دسترس انتخاب شدند و به پرسش نامه تعارض والد-فرزند و پرسش نامه هوش هیجانی پاسخ دادند. نتایج نشان داد که بین نوجوانان دختر با و بدون پدر وابسته به مواد در تعارض والد- فرزند و هوش هیجانی تفاوت معناداری وجود داشت. بدین صورت که نوجوانان دختر با پدر وابسته به مواد تعارض والد-فرزند بیشتر و هوش هیجانی کمتری در مقایسه با نوجوانان دختر بدون پدر وابسته به مواد داشتند. با توجه به نتایج این پژوهش می توان نتیجه گرفت که وابستگی به مواد در پدر می تواند عاملی موثر در افزایش تعارض های والد-فرزند و کاهش هوش هیجانی در دختران نوجوان باشد.

    کلیدواژگان: تعارض والد-فرزند، هوش هیجانی، پدران وابسته به مواد، نوجوانان دختر
  • حمید صرامی *، علی بقایی سرابی صفحات 25-61

    وابستگی به مواد به عنوان یک عامل به وجود آورنده اختلال در سلامت فردی و اجتماعی، خسارت های بی شماری را در ابعاد مختلف اعم از فردی، خانوادگی، بهداشتی، فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی به جوامع تحمیل می کند. در برابر مصرف موادمخدر و روان گردان ها لازم است اقدامات متقابلی برای مبارزه با این امر انجام شود. جامعه به عنوان سیستم پویا، زنده، با نشاط و در حال حرکت، دارای ظرفیت ها و پتانسیل های بی شماری است که می توان از آن در جهت پیشگیری از وابستگی به مواد استفاده کرد. بنابراین، اجتماعی شدن مبارزه با مواد مخدر امری ضروری است. هدف از مقاله حاضر، مروری بر رویکرد اجتماعی برای مبارزه با مصرف مواد مخدر با تاکید بر نقش مشارکت اجتماعی بود. بنابراین، ابتدا به رویکرد اجتماعی شدن مقابله با مواد مخدر و سپس به نقش مشارکت اجتماعی و مروری بر پیشینه پژوهش و در انتها به بحث و نتیجه گیری و پیشنهادها پرداخته شد. پیشگیری یکی از مهم ترین ارکان مقابله با مصرف مواد مخدر و وابستگی به آن است. به عبارت دیگر، توجه به رویکرد پیشگیری همواره بهتر از درمان است. پیشگیری را می توان در کانون های مختلف جامعه انجام داد. ترویج رویکرد پیشگیری در سطح جامعه و مشارکت بیشتر از سوی اقشار مختلف جامعه نقش موثری برای مقابله با مواد مخدر دارد. رویکرد اجتماعی در پیشگیری از وابستگی به مواد، در واقع «توسعه محلی» و بر اساس «مشارکت» است. شواهد نظری و پژوهشی در خصوص نقش مشارکت اجتماعی در پیشگیری از وابستگی به مواد بسیار اندک است و لزوم دانش افزایی و پژوهش در این خصوص بسیار ضروری است. شواهد پژوهشی موجود نیز حاکی از اهمیت مشارکت اجتماعی در پیشگیری از انواع آسیب های اجتماعی به خصوص وابستگی به مواد است. در مجموع می توان گفت که «مشارکت اجتماعی» نقش بسیار مهمی در «اجتماعی شدن مقابله با مصرف مواد » دارد و می توان با استفاده از رویکرد اجتماعی مقابله با مصرف مواد با تاکید بر مشارکت اجتماعی از وابستگی به مواد و آسیب های آن جلوگیری کرد.

    کلیدواژگان: مشارکت اجتماعی، وابستگی به مواد، آسیب های اجتماعی، رویکرد اجتماعی
  • عباسعلی خداوردی * صفحات 63-78

    هدف از پژوهش حاضر مقایسه تاب آوری، خودکارآمدی، امید و خوش بینی در افراد وابسته به مواد و افراد عادی بود. روش پژوهش حاضر توصیفی از نوع علی - مقایسه ای بود. در این پژوهش، نمونه شامل 160 نفر (80 نفر از افراد وابسته به مواد مراجعه کننده به مراکز ترک اعتیاد شهر شاهرود و 80 نفر از افراد عادی) بود که با استفاده از روش نمونه گیری در دسترس و با توجه به ملاک های ورود و خروج انتخاب شدند. شرکت کنندگان مقیاس تاب آوری کانر و دیویدسون (2003)، مقیاس خودکارآمدی عمومی شوارتزر و جروسالم (1995)، پرسشنامه امید اشنایدر و همکاران (1991)، و خوش بینی شی یر و کارور (1985) را کامل کردند. داده ها با استفاده از تحلیل واریانس چند متغیره مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. نتایج نشان داد که بین دو گروه از نظر تاب آوری، خودکارآمدی، امید و خوش بینی تفاوت معنی داری وجود داشت. بدین صورت که افراد وابسته به مواد نسبت به افراد عادی از تاب آوری، خودکارآمدی، امید و خوش بینی به طور معناداری از نمرات کمتری برخوردار بودند. به نظر می رسد با شناخت عوامل محافظت کننده از جمله تاب آوری، خودکارآمدی، امید و خوش بینی و تقویت آن ها در افراد می توان به طور موثری از گرایش به مصرف مواد پیشگیری کرد.

    کلیدواژگان: تاب آوری، خودکارآمدی، امید، خوش بینی، مصرف مواد
  • سجاد بشرپور، شعله امانی، شیرین احمدی *، حسن یاقوتی زرگر صفحات 79-90

    پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش ویژگی های انحرافی شخصیت در پیش بینی مقاومت در برابر تغییر مصرف کنندگان مواد انجام گرفت. روش پژوهش حاضر توصیفی- همبستگی بود. کلیه افراد مصرف کننده مواد که در نیمه دوم سال 1396 به مراکز ترک اعتیاد شهر اصفهان مراجعه کردند، جامعه آماری پژوهش حاضر را تشکیل می دادند. تعداد 120 نفر از این جامعه به روش نمونه گیری خوشه ای انتخاب و به مقیاس های مقاومت در برابر تغییرو انحراف شخصیتی پاسخ دادند. داده های به دست آمده با استفاده از آزمون های همبستگی پیرسون و تحلیل رگرسیون چندگانه مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. نتایج نشان داد که مقاومت در برابر تغییر با افکار خصمانه، بدنام سازی دیگران، فقدان اعتماد به نفس، وابستگی، سلطه پذیری، اعمال خصمانه ارتباط مثبت و معنادار دارد. همچنین نتایج تحلیل رگرسیون چندگانه نشان داد که از کل واریانس مقاومت در برابر تغییر 49 درصد به وسیله مولفه های ویژگی های انحرافی شخصیت تبیین می شود. نتایج این مطالعه نشان می دهد که ویژگی های انحرافی شخصیت می تواند ازجمله عوامل خطر برای مقاومت در برابر تغییر افراد مصرف کننده مواد باشد.

    کلیدواژگان: ویژگی های انحرافی شخصیت، مقاومت در برابر تغییر، مصرف مواد
  • مجتبی دشت بشی پودنک، صدراله خسروی، محمد طاهری * صفحات 91-102

    هدف از پژوهش حاضر مقایسه حمایت اجتماعی ادراک شده در مصرف کنندگان مواد مخدر تحت درمان مبتلا و غیر مبتلا به ایدز بود. پژوهش حاضر از نوع علی – مقایسه ای بود. جامعه آماری پژوهش شامل همه مصرف کنندگان مواد تحت درمان مراجعه کننده به مراکز درمان اعتیاد در شهر شیراز بود. نمونه پژوهش شامل 40 مصرف کننده مواد مخدر تحت درمان مبتلا به ایدز و 40 مصرف کننده تحت درمان غیر مبتلا به ایدز بود که به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند. برای جمع آوری داده ها، شرکت کنندگان مقیاس چندبعدی حمایت اجتماعی ادراک شده را کامل کردند. در این تحقیق، برای تجزیه و تحلیل داده ها از روش تحلیل واریانس چندمتغیره استفاده شد. نتایج پژوهش نشان داد که بین مصرف کنندگان مواد تحت درمان متادون مبتلا و غیر مبتلا به ایدز در سه بعد حمایت اجتماعی ادراک شده در حوزه دوستان، افراد مهم دیگر و خانواده تفاوت معنی دار وجود داشت. بدین صورت که مصرف کنندگان مواد تحت درمان غیر مبتلا به ایدز در مقایسه با مصرف کنندگان مواد تحت درمان مبتلا به ایدز به طور معناداری نمرات بالاتری در میزان حمایت اجتماعی ادراک شده در بعد دوستان، افراد مهم دیگر و خانواده به دست آوردند. این یافته ها حاکی از اهمیت حمایت اجتماعی در افراد وابسته به مواد است. لذا، فرد وابسته به مواد در صورت حمایت از طرف خانواده، دوستان و سایر افراد دیگر بهتر می تواند با مشکلات و محیط خود سازگار شود و در جهت بهبودی گام بردارد.

    کلیدواژگان: حمایت اجتماعی، مصرف کنندگان مواد مخدر، ایدز
  • روشنک خدابخش پیرکلانی *، مهسا ملکی مجد، لیلی رمضان ساعتچی صفحات 103-118

    هدف از پژوهش حاضر پیش بینی آمادگی به اعتیاد بر اساس راهبردهای تنظیم هیجان و سیستم های مغزی رفتاری در نوجوانان بود. روش این پژوهش توصیفی- همبستگی بود. جامعه آماری شامل همه نوجوانان پسر شهر تهران بودند. 220 پسر نوجوان با روش نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند و به پرسش نامه تنظیم شناختی هیجان، مقیاس های سیستم های بازداری و فعال ساز رفتاری و پرسش نامه آمادگی به اعتیاد پاسخ دادند. داده ها با استفاده از روش های ضریب همبستگی پیرسون و تحلیل رگرسیون به روش گام به گام تجزیه و تحلیل شدند. نتایج نشان داد که آمادگی به اعتیاد با راهبردهای سازگارانه تنظیم شناختی هیجان شامل پذیرش، تمرکز مجدد مثبت و تمرکز مجدد به برنامه ریزی رابطه منفی معنی دار و با همه راهبردهای ناسازگارانه تنظیم شناختی هیجان (سرزنش خود، سرزنش دیگران، نشخوار فکری، و فاجعه سازی) رابطه مثبت معنی دار داشت. همچنین بین سیستم فعال سازی رفتاری با آمادگی به اعتیاد رابطه مثبت معنی دار وجود داشت. نتایج تحلیل رگرسیون گام به گام نشان داد که راهبردهای تنظیم شناختی هیجان و سیستم فعال ساز رفتاری 24 درصد از کل واریانس آمادگی به اعتیاد را پیش بینی کردند. بنابراین می توان نتیجه گرفت که راهبردهای تنظیم شناختی هیجان و سیستم های مغزی رفتاری نقش مهمی در پیش بینی آمادگی به اعتیاد دارند. در نتیجه، می توان انتظار داشت که با آموزش مهارت های تنظیم هیجان و شناسایی افرادی که سیستم فعال ساز رفتاری بالایی دارند، از مصرف مواد در این افراد پیشگیری کرد.

    کلیدواژگان: راهبردهای تنظیم شناختی هیجان، سیستم های مغزی رفتاری، آمادگی به اعتیاد، نوجوان
  • پریسا قربانی مقدم، سعید تیموری *، فرشته یزدان پناه صفحات 119-132

    پژوهش حاضر با هدف اثربخشی درمان شناختی مبتنی بر ذهن آگاهی بر افکار غیرمنطقی، کیفیت خواب و وسوسه مصرف در مبتلایان به اختلال مصرف مواد انجام شد. روش پژوهش حاضر نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون-پس آزمون و گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل مردان 20 تا 40 سال مبتلا به اختلال مصرف مواد مراجعه کننده به مراکز ترک اعتیاد شهر مشهد در سال 1396 بود. با استفاده از روش نمونه گیری هدفمند، 30 نفر از افراد با اختلال مصرف مواد از سه کلینیک انتخاب و به روش تصادفی در 2 گروه 15 نفره آزمایش و کنترل گمارده شدند. به منظور گردآوری اطلاعات از پرسش نامه باورهای غیرمنطقی جونز، شاخص کیفیت خواب پیتزبورگ و پرسش نامه عقاید وسوسه انگیز استفاده شد. گروه آزمایش 8 جلسه 90 دقیقه ای درمان شناختی مبتنی بر ذهن آگاهی را دریافت کردند و گروه کنترل در لیست انتظار قرار گرفت. داده ها با استفاده از تحلیل کوواریانس چند متغیره تجزیه و تحلیل شدند. نتایج نشان داد که درمان شناختی مبتنی بر ذهن آگاهی بر کاهش افکار غیرمنطقی و وسوسه مصرف و افزایش کیفیت خواب اثربخش بود. با توجه به اهمیت افکار غیر منطقی، کیفیت خواب و وسوسه مصرف در افراد با اختلال مصرف مواد، مراکز ترک اعتیاد می توانند با ارائه درمان شناختی رفتاری مبتنی بر ذهن آگاهی سبب کاهش افکار غیرمنطقی، بهبود کیفیت خواب و کاهش وسوسه مصرف در افراد با اختلال مصرف مواد شوند.

    کلیدواژگان: درمان شناختی مبتنی بر ذهن آگاهی، افکار غیرمنطقی، کیفیت خواب، وسوسه مصرف، اختلال مصرف مواد
|
  • Marzieh Rahrovan, Reza Soltani Shal, Reza Shabahang * Pages 11-24

    This study aimed to compare parent-child conflict and emotional intelligence in adolescent girls with or without substance-dependent father. This research was a causal-comparative design. The stastical population of this study included all high school female students with and without substance-dependent father in the academic year 2017-2018 in the city of Rasht. The sample consisted of 60 female students with substance-dependent father and 60 female students without substance-dependent father who were selected by using convenient sampling and completed the Parent-Child Conflict Questionnaire and the Emotional Intelligence Questionnaire. The results showed that there were significant differences between female students with and without substance-dependent father in parent-child conflict and emotional intelligence, so that female students with substance-dependent father had higher parent-child conflict and lower emotional intelligence than female students without substance-dependent father. According to the results of this study, it can be concluded that the substance dependence in father can be an effective factor in increasing parent-child conflict and reducing emotional intelligence in adolescent girls.

    Keywords: Parent-child conflict, Emotional intelligence, Substancedependentfather, Adolescent girls
  • Hamid Sarami *, Ali Bagha’i Sarabi Pages 25-61

    Dependence on the substance as a factor contributing to the impairment of individual and social health imposes numerous damages to societies in different areas including personal, family, health, cultural, social, and economic aspects. It is necessary to take counter actions to deal with using drugs and psychedelics. As a dynamic, alive, cheerful and moving system, society has unlimited capacities and potentials that can be used to prevent drug dependence. Therefore, the socialization of the struggle against drugs is essential. The purpose of this article was to review the social approach to cope with drug use, with an emphasis on the role of social participation. So, firstly, the socialization approach to struggle against drugs was explained and then the role of social participation and a review of the research literature, and finally the discussion and conclusions and suggestions were discussed. Prevention is one of the most important pillars to cope with drug use and its dependence. In other words, attention to the prevention approach is always better than treatment. Prevention can be performed in different foci of societies. Encouragement of prevention in the community level and great participation of the various strata of the community play an effective role to cope with drugs. The social approach in preventing drug dependence is in fact "the national development" and is based on "participation". Theoretical and research evidence on the role of social participation in the prevention of drug dependence is very limited, and the need for increasing knowledge and research in this regard is very necessary. Existing research evidence also denotes the importance of social participation in preventing a variety of social harms, especially drug dependence. In sum, it can be said that "social participation" plays a very important role in "the socialization to cope with drug use" and by using a social approach to cope with drug use, with an emphasis on social participation, one can prevent drug dependence and harms stemmed from it.

    Keywords: Social participation, Drug dependence, Social harms, Socialapproach
  • Abbas Ali Khodaverdi * Pages 63-78

    The aim of the present research was to compare resilience, self-efficacy, hope and optimism between substance-dependent individuals and normal subjects. In this research, a sample of 160 individuals (80 substance-dependent subjects reffering to addiction treatment centers in Shahrood and 80 normal subjects) were selected using convenient sampling according to inclusion and exclusion criteria. Participants completed the Connor-Davidson Resilience Scale (2003), the Schwarzer and Jerusalem Generalized Self-Efficacy scale (1995), the Snyder's Hope Questionnaire (1991), and the Scheier & Carver Optimism Questionnaire (1985). Data were analyzed using multivariate analysis of variance (MANOVA). The results showed that there were significant differences between the two groups in resilience, self-efficacy, hope and optimism, so that substance-dependent individuals had significantly lower scores on resilience, self-efficacy, hope and optimism than normal subjects. It seems that tendency to use drugs can effectively be prevented by identifying protective factors including resilience, self-efficacy, hope and optimism as well as strengthening them in individuals.

    Keywords: Resilience, Self-efficacy, Hope, Optimism, Substance use
  • Sajjad Basharpoor, Sho’leh Amani, Shirin Ahmadi *, Hassan Yaghouti Zargar Pages 79-90

    The aim of the present study was to examine the roles of personality deviant features to predict resistance to change in substance users. The present study was a correlational-descriptive research. The statistical population of the current research consisted of all individuals with substance use referring to addiction treatment centers of the city of Esfahan in the second half of the year 2017. Among which, 120 individuals were selected using cluster random sampling and completed the Resistance to Change Scale and the Personality Deviance Scale. Data were analyzed by Pearson’s correlation and multiple regression analysis methods. The results showed that resistance to change had significant and positive associations with hostile thoughts, denigration of others, lack of self-confidence, dependency, submissiveness, and hostile actions. Also, the results of multiple regression analysis indicated that the components of personality deviant features explained 49% of total variance of resistance to change. The findings suggest that personality deviant features can be risk factors for resistance to change in individuals with substance use.

    Keywords: Personality deviant features, Resistance to change, Substance use
  • Mojtaba Dashtebashi Podonak, Sadrola Khosravi, Mohammad Taheri * Pages 91-102

    The purpose of this study was to compare the perceived social support in undertreatment drug users with and without HIV. This research was a causal-comparative study. The statistical population consisted of all under treatment drug users reffering to addiction treatment centers in Shiraz. The study sample included 40 undertreatment drug users suffering from HIV and 40 undertreatment drug users without HIV were selected using convenient sampling. To collect data, participants completed the Multidimensional Scale of Perceived Social Support. In this research, multivariate analysis of variance (MANOVA) was used to analyze the data. The results showed that there were significant differences between under methadone treatment drug users with and without HIV in three dimensions of perceived social support in the area of friends, significant others and family, so that undertreatment drug users with HIV significantly scored higher on perceived social support in the area of friends, significant others and family that those without HIV. These findings suggest the importance of social support in drug-dependent individuals. Therefore, a drug-dependent individual can better adapt to his/her own problems and environment, and take steps to recover if he/she is supported by family, friends and significant others.

    Keywords: Social support, Drug users, HIV
  • Roshanak Khodabakhsh Pirkalani *, Mahsa Maleki Majd, Leili Ramezan Sa’atchi Pages 103-118

    The aim of the present study was to predict proneness to addiction based on emotion regulation strategies and brain behavioral systems in adolescents. The research was a correlational-descriptive study. The statistical population of this study involved all adolescent boys in the city of Tehran. 220 adolescent boys were selected by convenient sampling and completed the Cognitive Emotion Regulation Questionnire, the Behavioral Inhibition/Aprroach Systems Scales, and the Addiction Potential Scale. Data were analyzed by Pearson’s correlation and regression analysis with stepwise methods. The results reveald that proneness to addiction was significantly and negatively related to adaptive cognitive emotion regulation strategies such as acceptance, positive refocusing, and refocus on planning and had significant positive association with all maladaptive cognitive emotion regulation strategies (self-blame, other-blame, rumination, and catastrophizing). Also, there is significant and positive relation between BAS and proneness to addiction. The results of stepwise regression analysis indicated that cognitive emotion regulation strategies and behavioral approach system predicted 24% of total variance of proneness to addiction. Therefore, it can be concluded that cognitive emotion regulation strategies and brain behavioral systems play important roles in predicting proneness to addiction. As a result, it can be expected that by training emotional regulation skills and identifying individuals with high behavioral approach system, the use of drugs in individuals would be prevented.

    Keywords: Cognitive emotion regulation strategies, Brain behavioralsystems, Proneness to addiction, Adolescent
  • Parisa Ghorbani Moghadam, Saeed Teimoury *, Fereshteh Yazdanpanah Pages 119-132

    The purpose of this study was to investigate the effectiveness of mindfulness-based cognitive therapy on irrational thoughts, sleep quality and craving in individuals with substance use disorder. This study was a quasi-experimental research conducted in the form of pretest-posttest with control group. The stastical population of this study included males aged 20-40 years with substance use disorder reffering to addiction treatment centers in Mashhad in 2018. Using convenient sampling, 30 individuals with substance use disorder were selected and were included randomly in experimental (n=15) and control (n=15) groups. To collect data, Jones's Irrational Beliefs Questionnaire, the Pittsburgh Sleep Quality Index, and the Craving Beleifs Questionnnaire were used. The experimental group received eight 90-minute sessions of mindfulness-based cognitive therapy and the control group was put in the waiting list. Data were analyzed using multivariate analysis of variance. The results showed that the mindfulness-based cognitive therapy was effective to decrease irrational thoughts and craving as well as to increase sleep quality in individuals with substance use disorder. Regarding the importance of irrational thoughts, sleep quality and craving in individuals with substance use disorder, addiction treatment centers can reduce irrational thoughts and craving and improve sleep quality by using mindfulness cognitive-behavioral therapy in individuals with substance use disorder.

    Keywords: Mindfulness-based cognitive therapy, irrational thoughts, Sleep quality, Craving, Substance use disorder