فهرست مطالب

  • پیاپی 15 (بهار و تابستان 1397)
  • تاریخ انتشار: 1397/01/01
  • تعداد عناوین: 6
|
  • هانیه حسین نیا امیرکلایی*، حسن هاشمی زرج آباد، علی زارعی صفحات 4-12
    فلزکاری یکی از مهم ترین شاخه های هنر دوران اسلامی است که از جایگاه ویژه ای در تمامی ادوار برخوردار بوده است. یکی از بسترهای مطالعاتی و پژوهشی مناسب به منظور بررسی کتیبه نگاری، هنر فلزکاری می باشد. عصر صفوی یکی از دوره های شکوفا در هنر فلزکاری است که با تاثیرپذیری از مذهب تشیع هنرمندان، آیات و احادیث را در قالب کتیبه بر روی آثار فلزی منعکس کرده اند.نگارندگان در مقاله پیش رو با روش پژوهش توصیفی و ابزار گردآوری اطلاعات کتابخانه ای و میدانی (موزه ای) به بررسی کتیب هنگاری عصر صفوی برمبنای ظروف فلزی پرداخته اند؛ ه مچنین برای بالا بردن کیفیت و دقت هر چه بیشتر این پژوهش، تمرکز خود را به بررسی تعدادی از ظروف ارزشمند واقع در موزه آستان قدس رضوی معطوف نموده اند.نتیجه بررسی بیانگر آن است که هنرمندان فلزکار این دوره در کتیب هنگاری ظروف فلزی، عمدتا مضامین مذهبی را مدنظر قرار داد هاند که شامل اسامی ائمه معصوم، ذکر صلوات و آیاتی از قرآن مجید است؛ در مواردی نیز شاهد اشعار زیبا بر روی ظروف هستیم که به کاربرد آن ها اشاره دارد.
    کلیدواژگان: فلزکاری، کتیبه نگاری، عصر صفوی، ظروف فلزی
  • علیرضا شیخی*، زینب محمدزاده صفحات 13-28
    ظهور و بروز مداوم سبک ها و الگوهای متنوع برای صفحه آرایی در همه رده های سنی اتفاقی مداوم است که هرروزه شاهد آن هستیم. فرهنگ کهن ایرانی در بطن خود، آثار هنری ماندگاری چون آثار بهزاد دارد که می تواند الگوی مناسبی برای مقاصد تبلیغاتی و اجتماعی باشد. باید دقت کرد، همان قدر که زبان و نوع گویش در یک نشریه مهم است، به همان میزان باید الگویی برای آراستن صفحات انتخاب شود که دارای اصالت فرهنگی باشد. هدف عمده این تحقیق بررسی اصول صفح هآرایی آثار بهزاد در مکتب هرات است. سوال این است که آیا می توان بر اساس ویژگی های یک نگاره به ظرفی تهایی برای معرفی یک الگوی ایرانی در حوزه صفحه آرایی دست یافت؟ نگاره های نسخه بوستان سعدی موجود موزه ملی قاهره، الگویی برای معرفی یک روش هدفمند در حوزه گرافیک هستند. پژوهشگران حوزه نگارگری نگاره های این نسخه را منتسب به بهزاد می دانند. روش تحقیق مقاله توصیفی و تحلیلی است که با توجه به ظرفیت نگاره ها برداشت های تخصصی حوزه صفح هآرایی مانند مارژین، گرید، ستو نبندی و جا یگذاری تصویر و نوشته مدنظر است. یافته ها نشان می دهد نگاره های نسخه یادشده، این توانایی را دارد که الگوی مناسبی برای یک صفح هآرایی عملی باشد. بر اساس نظام ستو نبندی همین نگار ه ها، می توان ستون بندی معرفی نمود. همین طور جای گذاری ها و مارژین رعایت شده در صفحات، راهنمای صفح هآرا در همین حوز ه ها هستند.
    کلیدواژگان: نگارگری ایرانی، مکتب هرات، کمال الدین بهزاد، صفحه آرایی
  • زهره طباطبایی جبلی، رویا عزیزی* صفحات 28-41
    ساخت زیورآلات سنتی با دست و ابزاردستی ازجمله هنرهایی است که در بسیاری از نقاط کشور و به ویژه در شهر یزد رواج داشته و دارد. هنر زیورسازی یزد به لحاظ داشتن عیار بالای طلا، تنوع طرح و نقش و ظرافت در اجرا حائز اهمیت است. به همین دلیل شناسایی ویژگی های زیورسازی یزد که بر پایه اصال تها و طرح های سنتی این منطقه در طی سالیان شک لگرفته، از اهمیت خاصی برخوردار است. مقاله حاضر باهدف شناسایی ویژگی های زیورسازی سنتی یزد به طرح این سئوالات اصلی پرداخته است که این زیورآلات ازلحاظ کاربرد به چندگونه تقسیم م یشوند و شیوه های ساخت و تزئینات در این زیورآلات کدام است. بر همین اساس ازلحاظ فنی و ساختاری از روش توصیفی - تحلیلی استفاده شده و گردآوری اطلاعات، به دلیل نبود منابع پژوهشی در ارتباط با این هنر، صرفا از طریق میدانی و مصاحبه با هنرمندان این عرصه انجام گرفته است. نتایج تحقیق بیانگر این مطلب است که این زیورآلات در 5 گونه تزئینات مختلف ازلحاظ کاربرد شامل تزئینات سر و مو، گوش، گردن، دست و پا و لباس با طرح هایی چون نقوش الهام گرفته شده از طبیعت، نقوش هندسی و تجریدی ساخته شده و می شوند. این زیورآلات ازلحاظ شیوه ساخت به 4 دسته؛ ساخت اره کاری، ساخت با قالب، دواتگری و ریخته گری و ه مچنین ازلحاظ شیوه تزئین به روش های قل مزنی، میناکاری، گوهرنشانی، ملیله سازی و گوارسه ساخته و پرداخته می شوند.
    کلیدواژگان: گونه شناسی زیورآلات، زیورآلات سنتی طلای یزد، شیوه ساخت طلای یزد، تزئینات طلای یزد
  • سیدماهیار شریعت پناهی*، الهه رضانژاد* صفحات 42-58
    صنعت ساخت ابزارآلات جنگی از دیرباز یکی از هنرهای کهن در ایران زمین بوده است و در دوره تیموری شاهد نوعی تحول و دگرگونی در ساخت، فرم و ب هکارگیری نقوش در این صنعت هستیم. صنعتگران در این دوره چیر هدستی و مهارت خود را با ساخت ابزار جنگی از جنس پولاد و تزئینات طلا به اوج کمال رساندند که بازتاب آن در نگارگری عصر تیموری جلو هگر شده است. هنر نگارگری بازتا بدهنده هنرها و صناعات مختلف دوره خویش است و به دلیل فقدان و کمبود ابزارآلات جنگی به جامانده از دوره تیموری بررسی و تحلیل آثار نگارگری، کمک شایانی به شناخت ویژگی های این ابزارآلات جنگی می کند. این پژوهش با گردآوری مطالب کتابخانه ای به روش توصیفی و تحلیلی و استخراج اطلاعات از نگاره های این دوره تلاش دارد به پاسخ این پرسش دست یابد که ابزارآلات جنگی در دوره تیموری دارای چه فرم، نقش و تزئیناتی ازلحاظ هنری بوده اند؟ نتایج پژوهش بیانگر این است که هنرمندان صنعتگر در دوره تیموری، سبک پیشینیان را در ساخت ابزار جنگی، پشت سر گذاشتند و ابزارآلات جنگی با فرم های جدید و نقوش تزئینی زیبایی به وجود آوردند که تحول آن در نگارگری مکتب هرات مشهود است.
    کلیدواژگان: ابزارآلات جنگی، تیموری، نگارگری، مکتب هرات
  • نسرین ستاری نجف آبادی* صفحات 59-70
    نگاره های مرتبط با آیین بار، که دارای کنش ستایش بوده، در ادوار پیش از اسلام برای تزیین سنگ نگاره های معابد، مقابر و کاخ ها به کاررفته و در دوران اسلامی نیز در نگارگری، مطرح شده است و به نظر می رسد بتوان ب هواسطه آن به بازشناسی امر استعلایی کنش مدیحه سرایی موجود در آیین جمعی بارگاهی، پرداخت. مطالعه تطبیقی نمونه نگاره های مرتبط با آیین بار در دوره باستانی و اسلامی ایران، جهت بازشناسی وجه استعلایی مدیحه سرایی آن، از اهداف این نوشته است. پژوهش حاضر در پی پاسخ به این سوال است که چگونه می توان ب هواسطه مصادیق تصویری باستانی و عصر اسلامی ایران، به بازشناسی وجه استعلا در مدیح هسرایی پرداخت؟ بر اساس نتایج، در دوره باستان، آیین باریابی به محضر فرادست حکومتی اعم از خدایان، ارواح نیاکان و شاه در زمان ها و مکان های معینی به انجام م یرسیده و کنش ویژه گفتاری همسو با آن در قالب سروده های ستایشی- نیایشی از جانب افراد مذهبی ستایشگر، همراه با اشارات دست، تعظیم و آستا نبوسی مطرح بوده است. انجام این امور حاکی از وجود یک نگاه تقد سنمایی و استعلایی در فرهنگ ایران باستان است که بازنمود آن را می توان در آثار مربوط به سنگ نگاره ها مشاهده کرد؛ همچنین با مطالعه مصادیقی از هنر نگارگری به نظر می رسد که این کنش در دوره اسلامی با حضور گروه های مختلف مدیحه سرا و در محضر فرادستان حکومتی مانند شاه، سلطان یا حاکم محلی، با همان نگرش استعلایی و نشانه های بصری، تداوم داشته است.
    کلیدواژگان: مدیحه سرایی، آیین بار، وجه استعلایی، سنگ نگاره، نگارگری
  • محمدعلی بیدختی*، مهلا نخعی، نصرالله تسلیمی صفحات 71-86
    شاهنامه بایسنقری یکی از زیباترین و ارزشمندترین متون مصوری است که در ارتباط با شاهنامه فردوسی خلق شده است. نظریه بیامتنیت نظریه ای است که در چند دهه گذشته، ساختار و روش نگرش به متون را با تمرکز بر ارتباطات آنها با یکدیگر دگرگون ساخته و ژرفا و قدرت بخشیده است. در این پژوهش که از نوع توصیفی و تحلیلی است با تکیه بر رویکرد بینامتنیت به قرائت تصاویر منتخبی از شاهنامه بایسنقری به عنوان بیش متن و تطبیق و سنجش ارتباط آن ها با اشعار مرتبط هریک در سروده فردوسی به عنوان پیش متن پرداخته شده است. در پایان با تحلیل کیفی تعامل تصاویر و متن اشعار، سعی شده است میزان و نوع تطابق و تفاو تها و مهم ترین علل آن ها مطرح گردد. در بررسی انجام شده به ویژگی های تصویری، مانند طراحی و رنگ و ساختار، به جزییات و عناصر و پدیده های موجود در تصویر و نوع صحن هپردازی و به فضای کلی نگاره و تاثیر نهایی آن از منظر مخاطب توجه شده است. نتایج حاصل شده هرچند گویای درجه بالایی از تلاش سفار شدهندگان درباری و نگارگران برای وفاداری به سروده های فردوسی است اما در پار های از جزییات و صحن هپرداز ی ها، دخال تها و تغییر و تبدیل هایی قابل مشاهده است که ریشه عمده آن به تلاش خلاقانه هنرمندان و پیروی از میثا قهای سبک نگارگری تیموری و گرایش شاهانه حاکمان به فضاسازی های مجلل و پر زینت و چش منواز بازم یگردد.
    کلیدواژگان: نگارگری ایرانی، فردوسی، دوره تیموری، شاهنامه بایسنقری، بینامتنیت
|
  • Hanieh Hossein Nia Amirkolaei *, Hasan Hashemi Zarj Abad, Ali Zarei Pages 4-12
    Metallurgy is one of the most significant branches of the art of Islamic era which had a special place among all other eras. In addition, one of the suitable ways to study and do research on inscriptions is the metalwork’s art. Safavid era is one of the flourishing ones, in which artists under the influence of Shia religion, have illustrated verses and aphorisms in the form of inscriptions on the metal works. As a result, the authors of this article have tried to study the inscriptions of Safavid era with regard to metal plates by using both a descriptive method or library-based study as well as field studies or museum-based ones. Moreover, in order to increase the quality and accuracy of this study, they focused on some of the valuable plates available in Astan Ghods Razavi museum. The result of this study shows that the metalworkers of this historic period usually paid attention to religious themes in the inscription of metal plates, the themes which consist of the names of Imams, Salavat, and some verses from the Quran. Sometimes some beautiful poems can also be noticed on these plates which point to the usage of these plates.
    Keywords: Metalworking, Scribble, Safavid era, Metal Dishes
  • Alireza Shikhi *, Zeynab Mohammad Zadeh Pages 13-28
    The emergence and continuation of different styles and patterns for the layout is in all incidental age groups that we see every day. Ancient Persian culture has its own surviving artwork such as Behzad’s work, which can be a good model for publicity and social purposes. One must note that language and dialect type is as important as decorating pattern of the pages and the pattern’s cultural originality.The main purpose of this research is to study the principles of Behzad’s worksheet in the Herat School. The questionis, what is the composition and layout feature in the images and can it be a good model for today?The images of the Sa’di version of the National Museum of Cairo are a model for introducing a graphic-orientedapproach. Researchers in the field of painting attribute paintings of this edition to Behzad. The research methodologyis a descriptive and analytical paper which is a specialized consideration of the layout of the page such asMargin, Grid, Piling and Paste Image and Post, considering the capacity of the images. The findings indicate thatthe versions of the above version have the ability to make a proper layout for a layout. Based on the pillar systemof the same images, columns can be introduced. Similarly, observed placements and margins can be the guide forthe page designer in the same areas.
    Keywords: Iranian Painting, Herat School, Kamalodin Behzad, Layout
  • Roya Azizi *, Zohreh Tabatabaei Jebeli Pages 28-41
    Manufacturing different types of goldsmiths by using hand and handmade crafts is the kind of art that is still employedin some places in Iran especially in Yazd. What can be taken from a chronological study of the goldsmithingin Yazd is that the current masters are taking advantages of previous masters’ heritage to preserve the especial valueof this local art in the region. The art of goldsmithing in Yazd is important due to the high purity of the appliedgold, variety of the motives and designs, and finally the delicacy of the handmade process. This article is tryingto review the specification and applications as well as design and construction methods of goldsmithing in Yazd,which is formed from local culture and traditions in many years. Here, we have used the analytical-descriptivemethod for technical and structural assessment and we performed the field researches and interviews with the mastersin this filed, due to the lack of previous studies and references. The result of the research has shown that basedon their application, these traditional goldsmiths are divided into the five different types including hair and headdecorations, ear decorations, neck decorations, hand and feet decorations and finally dress decorations. Their designscontain different motives that are inspired by natural elements, and also geometrical elements and design aswell as abstract motives. These goldsmiths can be also divided based on their manufacturing (saw working, castingand molding, forging), and decoration techniques (emboss working, enameling, stonesetting, filigree, granulation).
    Keywords: Goldsmith typology, Traditional Yazd goldsmiths, Yazd goldsmiths’ Manufacturing Techniques, Yazd Goldsmiths’ Decorations
  • Elahe Reza Nezhad, Seyed Mahyar Shariat Panahi * Pages 42-58
    For a long time, the industry of manufacturing war weapons has been one of the oldest arts in Iran. During theTimurid period, we are observing a kind of transformation in the construction, designs, and application in thisindustry are observed. The steel weapons and golden decoration have improved in this era, which is exhibited inthe Timurid painting. Literally, Iranian Paintings always display different arts and craftsmanship. Hence, paintingscan help us understand the characteristics of these tools of war. The method of this research is historical and in adescriptive and analytical approach. The purpose of this research has been studying the form, role, and decorationsof war weapons in the Timurid period from an artistic perspective. The results of the research indicate thatartists in this period have upgraded the style of the ancestors in the construction of war instruments which has ledto the emergence of new forms and beautiful decorative motifs. These changes are clearly evident in Herat schoolpainting.
    Keywords: Weapon, Timurid, Painting, Herat School
  • Nasrin Sattari Najaf Abadi Pages 59-70
    Implication of Persian Paintings related to first custom honored performances and eulogy action related to itare not clear but it seems that concentrating on this subject, is an inseparable part of craved works related to differentancient buildings and pieces of Persian Painting in Islamic time. Custom honored has concluded prayingworshiping action that means eulogy poetries with heightened view used to be performed in present of high socialpositioned people of society with a very special customs for making it more and more glorious. The question isthat how can someone analyze heightened view in custom honored eulogy in Persian Paintings related to it? Mainpurpose of this research is comparative studying of some proofs of petro glyphs in Iranian ancient time and someof Persian Paintings samples of Islamic time. It seems that in all found samples, there are signs of worshipingeulogist sacred actor’s clothes, educator, musician and singer and eulogy poem, necessity of knowledge aboutmanners of hands gesture toward the king’s or governor place that shows respect, obedience and submission ofinferior eulogist person for his dominant and master and different kind of bowings and showing curtsy, also theplace that anyone is sitting in higher place than other people and eulogists and finally having the all equipmentsof writing, several musical instruments or petition and scroll of poets in their hands can be a sign of special lookof holiness and sanctity view.
    Keywords: Eulogy, Custom Honored, Heightened View, Petro Glyphs, Persian Painting
  • Mohammad Ali Bidokhti *, Mahla Nakhaye, Nasrollah Taslimi Pages 71-86
    Bāysonḡorī Shahnameh is one of the best illustrated books based on Ferdowsi’s Shahnameh. In last decades,Intertextuality theory has changed as well as strengthened the reading method of texts through focusing on therelations between them. In this descriptive and analytical research, relations between selected illustrations fromBāysonḡorī’s Shahnameh as avant-texts and their related poems in Ferdowsi’s Shahnameh as hypo-texts has beeninvestigated. Finally, by qualitative analysis, the degree of accordance or differences between the texts and illustrationhas been evaluated. This evaluation is based on characteristics of visual parameters like design, color and alsosubjects, which is depicted. Results show that there is much accordance between poems and illustrations besidethe little differences originated by artistic creation or Timurid painting method conventions and royal tendency toluxurious and decorative atmospheres and characteristics.
    Keywords: Iranian Painting, Ferdowsi’s Shahnameh, Timurid Period, B?yson?or? Shahnameh, Intertextuality