فهرست مطالب

پژوهش نامه انتقادی متون و برنامه های علوم انسانی - پیاپی 62 (دی 1397)
  • پیاپی 62 (دی 1397)
  • تاریخ انتشار: 1397/10/01
  • تعداد عناوین: 16
|
  • پروین ترکمنی آذر* صفحات 1-41
    جامعه اسلامی در قرون سوم و چهارم هجری به علت تسلط آل بویه، حکومتگران ایرانی و شیعی بردستگاه خلافت عباسی سنی مذهب دارای اهمیت است و به همین علت مورد توجه ایران شناسان و اسلام شناسان قرار گرفته است. تحقیق در باره این دوره از تاریخ، نیاز به شناخت دقیق از جامعه اسلامی، جامعه ایرانی و همچنین دیدگاه های اهل تسنن و تشیع دارد. کتاب متحده با رویکردی به دو مولفه رهبری و وفاداری در جامعه اسلامی و با تاکید بر دوره آل بویه نگاشته شده است.اینکه نویسنده تا چه اندازه توانسته است فهم دقیقی از تاریخ و فرهنگ ایران و اسلام ارائه دهد و مترجمان در رفع کاستی های مولف موفق عمل کرده اند، سوالاتی بوده که مقاله حاضر به روش تطبیقی درصدد نقد اثر و ترجمه های آن با دو رویکرد نقد درونی و بیرونی اقدام کرده است.
    نتیجه نشان می دهد که اثر علی رغم دارا بودن نوآوری و خلاقیت در انتخاب بحث های اجتماعی، به علت عدم شناخت صحیح مولف از جامعه اسلامی و آداب و فرهنگ ایرانی، دچار اشکالاتی در فهم و انتقال آن شده است. در ضمن ترجمه اول، به علت هم خوانی مترجمان به لحاظ تخصص علمی، توانسته است، ترجمه قابل قبول تری ارائه کند.
    کلیدواژگان: نقد، وفاداری، رهبری، جامعه اسلامی قرن سوم و چهارم هجری، آل بویه
  • حجت الله جودکی* صفحات 43-54
    تراث به مجموعه میراث ادبی و تاریخی گفته می شود که از نیاکان ما به ارث رسیده و طبیعتا با حال و هوای ایشان نگارش یافته است، در طول تاریخ بر اثر تغییر و تحولاتی که در متن زبان به وجود آمده، گاهی نگارش از نسلی به نسل دیگر دیگرگون شده و لذا فهم و درک نوشته های پیشینیان برای آیندگان سخت و دشوار گردیده است. هر چه متن نوشته شده قدیمی تر باشد، مشکل افزایش می یابد. علاوه بر این وقتی قرار است چنین متونی ترجمه شوند، مشکل دو چندان می گردد. طبیعی است که همه افراد نمی توانند به سراغ متون اصلی بروند و ناچارند از ترجمه آنها استفاده کنند. در اینجاست که نقش مترجم به عنوان واسطه بروز و ظهور می کند. به میزانی که مترجم در رشته ای که توانمند است ترجمه کند و به زبان مبدا و مقصد اشراف داشته باشد، ترجمه او بیش از پیش درست و روان خواهد شد.
    کلیدواژگان: ترجمه، متون تاریخی، نقادانه، تراث، میراث ادبی و تاریخی
  • امیرحسین حاتمی* صفحات 55-69
    دانش تاریخ، تاریخ نگاری و معرفت تاریخی همواره یکی از موضوعات تحقیقاتی و مطالعاتی بسیار مورد علاقه صاحب نظران و اندیشمندان پست مدرن در غرب و برخی شارحان آنها در ایران بوده است. اندیشه های پست مدرنیستی که برآمده از نحله های فکری هرمنوتیکی بود، جنبشی بود علیه دیدگاه های به شدت پوزیتیویستی، قطعیت گرا و عینیت باور به ویژه در علوم انسانی. صاحبان و واضعان این اندیشه، با بازتعریف دانش تاریخ و معرفت تاریخی، مدعی شده اند هرگونه شرح و توصیف رویدادهای گذشته در حکم ارائه تاویلی از آنها است و گذشته هرگز به طور کامل و دقیق بازشناختنی نیست. اما واقعیت آن است که پذیرش و کاربست دیدگاه هرمنوتیکی پست مدرنیستی در تاریخ، در حکم رسیدن به شکاکیت مطلق و ویران کردن پایه های دانش تاریخ و بی اعتبار کردن آن است. از این رو در این پژوهش تلاش شده تا این دیدگاه ویرانگر و نسبیت گرا بر اساس متن سه کتاب رساله تاریخ نوشته بابک احمدی، بازاندیشی تاریخ نوشته کیت جنکینز و زمان و حکایت نوشته پل ریکور، از نظر محتوا، مورد بررسی انتقادی قرار گیرد. یافته های پژوهش نشان می دهد دیدگاه هرمنوتیکی پست مدرنیستی تاریخ حاوی تناقضاتی است که هویدا شدن آنها محقق تاریخ را در پذیرش مدعای این دیدگاه، دچار تردید جدی خواهد کرد.
    کلیدواژگان: دانش تاریخ، هرمنوتیک، پست مدرنیسم، رساله تاریخ، بازاندیشی تاریخ، زمان و حکایت
  • یعقوب خزایی* صفحات 71-91
    امروزه بحث روش و روش شناسی یکی از سنجه های مهم علمیت هر رشته علمی به شمار می رود. شاید اکنون بدون معرفت نسبت به روش و روش شناسی ادعای علمیت در هر علمی مورد تردید باشد. پژوهش حاضر ضمن نقد سه اثر منتشرشده در حوزه روش تحقیق در تاریخ یعنی روش تحقیق در تاریخ نگاری اثر جهانگیر قائم مقامی، درآمدی بر روش پژوهش در تاریخ نوشته علیرضا ملایی توانی و روش پژوهش در تاریخ شناسی نوشته حسن حضرتی به ارزش یابی روش و روش شناسی و نسبت آن با تفکر در علم تاریخ پرداخته است. این نقد نشان می دهد که چه پیامدهایی از اتخاذ رهیافت پوزیتیویستی در علم تاریخ متصور است. پذیرش الگوهای روش شناختی علوم طبیعی در تاریخ، تضعیف موضع نقد، تضعیف موضع اندیشه ورزی در علم تاریخ، نادیده انگاشتن نقش مورخ به عنوان دست کم بخشی از فرایند تولید علم تاریخ و... از جمله تبعات اتخاذ رهیافت پوزیتیویستی در تاریخ است. بر این اساس راهبرد پژوهش کنونی آن است که تمهیداتی اندیشیده شود تا به واسطه ی آن تفکر در تاریخ به موضعی غالب تبدیل شود. مساله نوشتار حاضر این است که نسبتی مشخص بین علم تاریخ و تفکر برقرار سازد و در این راستا تعریف و تاویلی از علم تاریخ و روش شناسی تاریخی ارائه شده که به تقویت تفکر استمداد برساند.
    کلیدواژگان: روش، روش شناسی، نقد، پوزیتیویسم، روش استقرایی، نظریه، تفکر فلسفی
  • هوشنگ خسروبیگی* صفحات 93-116
    تعمیم سریع فناوری های آموزشی را می توان به یک انقلاب در عرصه آموزش تلقی کرد. بر همین اساس به نظر می رسد برنامه آینده نه چندان دور- و حتی بسیار نزدیک «شورای بررسی متون و کتب درسی»، توجه به بررسی محتواهای درسی الکترونیکی در کنار کتاب های چاپی است. گام آغازین در بررسی و نقد محتوای درسی الکترونیکی، شناسایی ویژگی های عمومی و اختصاصی و نیز کارکردها و الزامات یک محتوای درسی الکترونیکی است.
    هدف این پژوهش تدوین بایسته ها والزامات حاکم بر تولید محتوای الکترونیکی درسی دانشگاهی در رشته تاریخ به منظور رسیدن به چگونگی نقد مناسب این گونه آثار است. بخشی از این مطالعات در حیطه چگونگی استفاده از امکانات چند رسانه ای در محتوای الکترونیکی برای آموزش تاریخ در دانشگاه است. بر این اساس، مساله اصلی این پژوهش چگونگی هم راستایی سازی آموزش تاریخ با قابلیت ها، شیوه ها و ابزارهای آموزشی در نظام آموزش الکترونیکی و محتوای درسی الکترونیکی است.
    این بررسی که با رویکرد توصیفی- تحلیلی انجام شده است، نشان داد که ماهیت و محتوای دروس تاریخ، هم راستایی بسیاری با آموزش الکترونیکی دارد. داده های این پژوهش می تواند دست مایه مناسبی برای تدوین شیوه نامه نقد محتوای الکترونیکی درسی به خصوص در رشته تاریخ باشد.
    کلیدواژگان: آموزش الکترونیکی، آموزش تاریخ، محتوای الکترونیکی
  • محسن رحمتی* صفحات 117-142
    نوشتار حاضر جایگاه تبیینی و تفسیری کتاب سیاست/ دانش در جهان اسلام همسوئی معرفت و ایدئولوژی در دوره سلجوقی را از دو منظر ایجابی و سلبی مورد نقد قرار می دهد. دوران حکومت سلجوقیان، دوران متمایزی را در تاریخ ایران و جهان اسلام رقم زد. وضعیت فرهنگی جامعه اسلامی به ویژه از منظر دانش و رابطه آنها با نهاد سیاست در دوره سلجوقی از وجوه ممتاز و کمتر شناخته شده فرهنگ و تمدن اسلامی در این دوره است. مولف کتاب با استفاده از نظریه های لوئی آلتوسر و میشل فوکو چگونگی رابطه متقابل دو نهاد سیاست و دانش در دوره سلجوقی را بررسی کرده است. از نکات ممتاز این کتاب می توان به اهمیت موضوع و پردازش متفاوت مطلب و ترجمه سلیس و روان آن اشاره کرد. از سوی دیگر، ناکامی در ارائه یک توصیف یک دست و گویا از موضوع، تعمیم نامناسب، کم توجهی به شیوه پژوهش تاریخی، وجود اغلاط محتوایی، برخی معادل یابی های نامناسب و اغلاط چاپی در ترجمه را نیز می توان به عنوان نارسایی های کتاب دانست.
    کلیدواژگان: سیاست، دانش در جهان اسلام، تاریخ اجتماعی، تاریخ ایران، سلجوقیان
  • محسن رنجبر* صفحات 143-157
    پژوهش حاضر به بررسی و تحلیل شیوه و سبک تاریخ نگاری یکی از عالمان و مورخان نیمه نخست قرن هفتم نامور به شمس الدین یوسف بن قزاوغلی معروف به «سبط ابن جوزی»، می پردازد.  با توجه آن که این مورخ، شیوه و رویکرد خاصی در گزارش واقعه عاشورا و حوادث و مسائل پیرامونی آن دارد، بررسی و تحلیل گزارش وی، نکات قابل توجه و تاملی را فراروی محققان قرار می دهد. افزون بر این، نویسنده در گزارش عاشورا، از منابع و مقاتلی بهره برده است که اکنون در دسترس نیست؛ بنابراین مطالعه و واکاوی گزارش او، افزون بر آن که آگاهی نسبی از ساختار و محتوای آنها را برای اندیشه ورزان تاریخ فراهم می سازد، تا حدودی نیز احیا و بازسازی آنها را با کمک  آثار دیگر، فراهم می سازد.
    کلیدواژگان: تذکره الخواص، سبط ابن جوزی، واقعه عاشورا، امام حسین(ع)
  • علی سالاری شادی* صفحات 159-182
    در میان محققان تاریخ صفوی، نام  راجرسیوری نامی دیرین و آشنا است و اغلب در مباحث تاریخ صفویه از وی یاد شده است.پیشگامی او باعث شده تا مطالعات صفوی ، بخصوص در ایران تحت سیطره او در آید و نویسندگان ایرانی و مستشرقان  در این زمینه مکرر به او استناد جویند. در ذهن عده ای از محققان ، سیوری بعنوان یک محقق توانمند و صفویه شناس برجسته شناخته شده است و او حتی خود به یک مرجع تاریخ صفوی تبدیل گردیده است.سیوری نیز با نوشتن آثار متعدد و مکرر  چنین گمانی  را در باره خود القاء کرده است ود ر حالیکه بررسی دقیق و بی طرفانه نوشته های او، آن را اثبات نمی کند. مهمترین نوشته های او ماخوذ از کتاب تاریخ عالم آرای عباسی است که با تحقیقات دیگری از معاصران تکمیل شده است. اطلاعات و نظرات او از تاریخ صفویان یک سویه و متاثر از منابع رسمی صفویان وتوام با اغراق ،تحسین وتمجید است.این نوشته بنا دارد تا پاره ای از سرچشمه های بینشی ونظرات کلیشه ای سیوری را به بحث گذارد تا اثبات گردد نوشته های سیوری تکراری ، غیر تحقیقی و بیشتر ماخوذ از منابع رسمی  صفویان یا به عبارت بهتر رونویسی از آنهاست.
    کلیدواژگان: تاریخ صفویان، سیوری، اسکندر بیگ منشی، مینورسکی، تاریخ ایران عصر صفوی
  • سید ابوالفضل رضوی* صفحات 183-198
    مساله، بعنوان دغدغه و ابهامی که پژوهشگر تاریخ از درون موضوع مورد پژوهش استخراج کرده و سعی در تبیین و تفسیر آن دارد از دو وجه قابل طرح می نماید. یک وجه از مساله که سخت با موضوع و ملاحظات زمانی گذشته در هم تنیده است، چگونگی تحقق مساله است. این وجه جنبه معلولیت و روند تحققی مساله را در خود دارد و در پرتو دانش و تخصص تاریخ شناس و دیگر تاریخ شناسان متخصص در عصر مورد مطاله قابل طرح است؛ اما وجه علی مساله که به چرایی آن می پردازد، مقوله ای است که به طور مشخص با دانش و انگاره های ذهنی مرتبط با ملاحظات حیات تاریخ شناس مرتبط است و چه در طرح و چه پاسخ گویی ناظر به وضع موجود جامعه زیست- بوم تاریخ شناس است. وجوه کاربردی دانش تاریخ و تداخل گذشته و حال در پژوهش تاریخ شناس و مهم تر ماهیت بین رشته ای و میان رشته ای پژوهش او، در این وجه از مساله نمود پیدا می کند و حسب رویکرد گذشته گرا یا عصر گرای تاریخ شناس در طرح این وجه چرایی، پژوهش های تاریخی را جهت می دهد. نوشتار حاضر با تاملی گذرا درباره جایگاه مساله و ماهیت روشی طرح آن؛ دو رویکرد مذکور را در تبیین و طرح مساله بررسی می کند و نسبت آنها را با میزان کارآمدی دستاوردهای پژوهشی تاریخ شناسان مورد تامل قرار می دهد.
    کلیدواژگان: تاریخ، تاریخ شناس، موضوع پژوهش، مساله پژوهش، کارآمدی پژوهش تاریخ
  • اسماعیل سنگاری* صفحات 199-214
    در پژوهش های تاریخ ایران باستان که کمبود اطلاعات اعم از نوشته های مورخان کلاسیک، پوست نوشته ها و سنگ نوشته ها، و به مفهومی دیگر، داده های مادی(باستان شناختی) و مکتوب،  مورخ را در تحلیل صحیح و دقیق آن دوره دچار مشکل می کند، ترجمه یک اثر کلاسیک مربوط به دوره ای خاص چنان اهمیت می یابد که تنها با انتشار یک اثر در این حوزه، اطلاعات و داده های تاریخی به گونه ای دیگر تفسیر و تعبیر خواهند شد. از این رو، روشن است که ترجمه آثار کلاسیک یونانی و لاتین اهمیتی دو چندان می یابد و شایسته است که مترجم افزون بر احاطه کامل بر دوره تاریخی متن موردنظر، بکوشد با وقوف کامل بر سبک و اسلوب نگارش نویسنده، وفاداری نسبت به متن را تمام و کمال حفظ نماید. این پژوهش بر آن است با بررسی تطبیقی ترجمه های دو مورخ کهن یونان و روم باستان، هرودوت هالیکارناسی و پلوتارخوس خرونه ای، راهکارهایی را برای جلوگیری از خطای پژوهشی مترجم-محققان ارائه دهد.
    کلیدواژگان: متون کهن، آسیب شناسی ترجمه، هرودوت هالیکارناسی، پلوتارخوس خرونه ای
  • علی اکبر عباسی* صفحات 215-236
    موضوع این مقاله نقد و بررسی آراء وداد القاضی مولف کتاب کیسانیه درباره آن مذهب است که به روش توصیفی - تحلیلی و با استناد به منابع انجام گرفته است. با توجه به تسلط وداد القاضیبر ادبیات عرب وی به خوبی از عهده استفاده از منابع متقدم عربی و اسناد خطی مربوط به موضوع برآمده است. مولف از اشعار شاعران کیسانی و هم از دیدگاه های و ردیه های مخالفان آنان برای تحلیل نقاط تاریک تاریخ کیسانیه بیشترین بهره را برده و به خلاقیت های مهمی دست یافته است، اما با وجود این برای بررسی نقاط مبهم تحولات مربوط به کیسانیان گمان هایی در اثرش را مطرح کرده است که برخی از آنها با شواهد تاریخی همخوانی ندارد.مولف عبدالله بن سبا  را که محققان درباره وجود تاریخی وی تردید جدی دارند واقعیت تاریخی دانسته و در موارد بسیاری اقدامات سبئیه را محور بحثش قرار داده است وی سخنان  علی(ع) درباره فرزندش محمد را هم جامع مورد بررسی قرار نداده است. همچنین مولف برخی اقدامات غالیان پس از مختار را به خود وی نسبت داده است ودادالقاضی در بحث از تطور مفهوم رجعت و غیبت، از کنکاش آیات قرآنی و روایات نبوی در این باره غفلت ورزیده است.
    کلیدواژگان: وداد القاضی، کیسانیه، مختار، محمدبن حنفیه، عبدالله بن سبا
  • بهزاد کریمی* صفحات 237-259
    هدف اصلی این مقاله، تحلیل و نقد ایده های ایدئولوژیک تاریخ نگاری شاه اسماعیل اول صفوی در کتاب ایران در عصر صفوی نوشته علی اکبر ولایتی است. این کتاب در 656 صفحه، در یک مقدمه و پنج فصل با هدف بررسی تاریخ ایران در عصر صفویه سامان یافته است. نویسنده مقاله کوشیده است پیش از ورود به متن اصلی، سابقه ای از کاربست رهیافت های ایدئولوژیک را در تاریخ نگاری عصر صفویه به دست دهد. در این مسیر، دو رویکرد کلی ایدئولوژیک منتقد و رسمی شناسایی و معرفی شده است که در پس پشت هر دو می توان به وضوح از ایده های سیاسی یا مذهبی سراغ گرفت. از نگاه نویسنده مقاله، کتاب تاریخ ایران در عصر صفوی در ذیل آثاری قرار می گیرد که می توان از آن به عنوان آثار تاریخ نگارانه ایدئولوژیک رسمی یاد کرد. نویسنده مقاله با توجه به اهمیت صدر تاریخ صفویه در دو گونه تاریخ نگاری منتقد و رسمی ایدئولوژیک، کوشیده است با محور قرار دادن دوره شاه اسماعیل اول، دستور کارهای ایدئولوژیک رسمی را در این کتاب شناسایی و استخراج کند. در این مسیر، نویسنده ضمن نقد داده های مبتنی بر منابع مطالعاتی، کوشیده است با اتکاء بر منابع دست اول، رویدادهای دستخوش خوانش های ایدئولوژیک را دسته بندی و سپس بر اساس دستور کارهای شناسایی شده تحلیل کند.
    کلیدواژگان: شاه اسماعیل اول صفوی، دستور کارهای ایدئولوژیک، تاریخ نگاری، علی اکبر ولایتی
  • علی رضا ملائی توانی* صفحات 261-288
    کتاب نیکسون، کسینجر و شاه؛ روابط ایالات متحده و ایران در جنگ سرد از آثار پر مخاطب در بازار نشر ایران است. در این کتاب ادعاهای مهمی درباره ماهیت روابط شاه و آمریکا مطرح شده است. مدعای اصلی این است که آیا شاه در دوره ای از حکمرانی خود توانست در عرصه سیاست مستقل از غرب عمل نماید و با نادیده انگاشتن روابط سلطه گر - سلطله پذیر در دوره نیکسون، آمریکا را به دنباله رو سیاست های منطقه ای خود تبدیل کند؟ بررسی علل اهمیت این ادعاها و نیز بیان کاستی های آن از مباحث اصلی این مقاله است. این مقاله با نقد مدعای اصلی این کتاب به این نتیجه رسید که طی سال های حاکمیت مطلقه شاه، چند مرحله متفاوت در مناسبات ایران و آمریکا رخ نمود و هر بار به اقتضای شرایط بین المللی درباره توانائی های شاه در اداره کشور دیدگاه های مختلفی در محافل سیاسی امریکا شکل گرفت و شاه با استفاده از این فرصت های کوتاه به ایفای نقش در منطقه و حتی جهان پرداخت اما این به معنای توانائی مطلق شاه در تغییر ماهیت مناسبات ایران و آمریکا نبود، زیرا پس از تغییر بستر سیاسی و بین المللی روابط شاه و آمریکا دوباره به روابط سلطه گر و سلطه پذیر بازگشت.
    کلیدواژگان: شاه، مناسبات ایران و آمریکا، روابط فرادست - فرودست، جنگ سرد
  • یزدان فرخی* صفحات 281-302
    هدف مقاله حاضر بررسی و ارزیابی کتاب ترکان غزنوی و سلجوقی: شعر به عنوان منبعی برای تاریخ ایران است. در کتاب اخیر هدف اصلی مولف به کارگیری محتوای شعر فرخی سیستانی در روزگار غزنویان و امیر معزی در روزگار سلجوقیان به منظور تکمیل داده های منابع تاریخ نگاری بوده است. بنابراین در این مقاله پرسش چنین است: مولف تا چه اندازه در دستیابی به هدف اخیر موفق بوده و تا چه حدی اصول علمی در این زمینه رعایت شده است؟ در این مقاله با شیوه تحلیلی- توصیفی و رویکرد انتقادی نشان می شود که از سوی مولف تلاش ارزنده ای برای هدف بسیار مهم اخیر، صورت گرفته است، اما از منظر روشی شناختی و اصول تدوین غفلت هایی نیز ملاحظه می گردد و در این زمینه شیوه پرسش برانگیزی در پیش گرفته شده است.
    کلیدواژگان: شعر، منبع تاریخی، فرخی سیستانی، امیر معزی، نقد و ارزیابی
  • فرشید نادری* صفحات 303-323
    نوشته ها و آثار یوزف ولسکی درباره تاریخ و فرهنگ اشکانیان، منجر به ایجاد رویکرد نوینی شد که توانست افق تازه ای بر زوایای تاریک و مبهم این دوران بگشاید. وی در نوشته هایش ضرورت بازبینی و تجدیدنظر اساسی در دیدگاههای رایج گذشته مورخان و محققان این دوره از تاریخ ایران را گام نخست و اولیه ای می داند که می تواند در بازسازی وجهه اشکانیان در چارچوب تاریخ باستانی ایران موثر باشد. روش بررسی در این مقاله، استخراج دیدگاهها و رویکردهای اساسی ولسکی از خلال نوشته ها و آثار کلیدی وی درباره ایران اشکانی است. در این راستا برخی از مهم ترین مقالات وی ترجمه و تلخیص شده اند. از جمله مهمترین نتایج و دستاوردهای این نوشته در معرفی نگرش های ولسکی باید به خروج منابع بومی و ایرانی از حاشیه و تبدیل آنها به منابع معیار و نقد روشمند منابع یونانی و رومی مرتبط با اشکانیان اشاره کرد. همچنین یافتن پیوندهای ایدئولوژیک میان اشکانیان با سنن هخامنشی اساسی ترین راهبرد ولسکی به شمار می رود. وی برای این منظور فرضیه مسلک ایرانگرایی اشکانیان را مطرح کرده است. تلاش های وی گر چه به شکل کاملی موفقیت آمیز نبوده، دست کم در تعدیل دیدگاههای منفی گذشته نسبت به اشکانیان از درخشش ویژه ای برخوردار بوده است.
    کلیدواژگان: یوزف ولسکی، اشکانی، ایران، فرهنگ، هخامنشی
  • شهرام یوسفی فر*، احمد ابوحمزه، بهرنگ ذوالفقاری، امیر صمدیان آهنگر، زهرا قشقایی نژاد، سعید نجار صفحات 325-359
    این نوشتار به نقد و بررسی کتاب «پیشه وران و زندگی صنفی آنان در عهد صفوی: جستارهایی در تاریخ اجتماعی–اقتصادی ایران» تالیف مهدی کیوانی اختصاص دارد، اثری که در زمان تالیف نخستین کتاب مستقل با این موضوع محسوب می شد. مولف متاثر از آرای متفکران قرن 19 میلادی اروپای غربی به بررسی تخصصی بخش هایی از تحولات اجتماعی این عصر پرداخته و سعی در اثبات این نظریه دارد که حکومت صفوی مانع شکل گیری اصناف قدرتمند مستقل و در نتیجه پویایی اقتصادی این دوران بود. نوشتار در شش بخش و 31 زیر بخش سامان دهی شده است. بعد از بخش نخست که معرفی کلی اثر را شامل می شود، بخش بررسی و تحلیل ابعاد شکلی اثر و بعد از آن معرفی نویسنده و مترجم قرار دارد. اما مهمترین بخش های این بررسی، پیشینه پژوهش درباره اصناف در ایران و خارج از ایران و تحلیل و بررسی محتوایی اثر است که بخش اخیر در دو قسمت نقد درون ساختاری و برون ساختاری ارائه شده است. این نقد نخستین خروجی «طرح نقد و بررسی آثار حوزه پژوهش های تاریخ اجتماعی[i]» است که بر اساس چارچوب شورای بررسی متون وکتب علوم انسانی بازآرایی شده است. [i]. این طرح در کلاس درس تاریخ اجتماعی مقطع دکتری تاریخ ایران دوره اسلامی در پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی با هدایت و راهنمایی آقای دکتر شهرام یوسفی فر آغاز شد و بیش از یکسال نیز ادامه داشت. خروجی کنونی با توجه به محدودیت فضای ممکن دربردارنده بخشی از آراء و نظرات بوده و فاقد پیشنهادهای بررسی کنندگان کتاب است. از ویژگی های مهم این نوشتار همکاری و همراهی اعضاء در تدوین مطالب همه بخش هاست و از این روی نقش همه اسامی درج شده برابر است.
    کلیدواژگان: اصناف، پیشه وران، صفویه، کیوانی، تاریخ اجتماعی
|
  • Parvin Turkemaniazar * Pages 1-41
    Islamic Society in the 3rd and 4thHijri centuries are important due to the dominance of the Buyid dynasty, Iranian and Shiite rulers in the Sunni Abbasid caliphate system and so, the matter received the consideration of Iranian scholars and Orientalists and Islamologists. The research and compilation about this period of history requires the accurate recognition of the Islamic society, Iranian society as well as the views of Sunnis and Shiites. For this reason, the Mottahedeh book, which takes approaches aboutthe two components of Loyalty and leadership, emphasizing the Buyid, deserves translation and critique. This critique is also about the content of the book in the original language and since the translation of the book is important in the proper transmission of the concepts of history, culture and the correction of the deficienciesin the original text,it evaluates two existing translations of the book by matching it with the original text as well as adapting the two translation texts.  Result shows that, lack of proper cognitionabout the Islamic society, the Iranian customs and culture, and the Buyid encountered problems in the text,despite the innovation and creativity in choosing social discussions. Although the translators of the first translation have not provided enough explanations to address the deficienciesof the content of the book, due to their consistency with the scientific expertise of the author, they have been able to provide more reliable translation.
    Keywords: criticism, Loyalty, Leadership, Islamic Society of the Third, Fourth Hijri, Buyi
  • Hojatallah Judaki * Pages 43-54
    Torath is said to be a collection of literary and historical heritage that has been inherited from our ancestors and naturally written with their condition. Throughout history, due to changes that have been made in the language, sometimes writing has become different from generation to generation and therefor it is difficult to understand the writings of the predecessors. The longer the text is older, the problem will increase. In addition, the problem will be doubled when such texts should be translated. It's clear that all people cannot go to the original texts and have to use their translations. This is where the role of the translator as a mediator emerges. The translation will become more and more true and influent to the extent that the translator translates in a field that he has capability and has a mastery in the language of origin and destination.
    Keywords: Translation, Historical texts Critically
  • Amir Hossein Hatami * Pages 55-69
    History, historiography and historical knowledge are one of the favorite topics of postmodern scholars in the West and some of their exponents in Iran. Postmodernist ideas emerging from hermeneutical thought were a movement against positivist, deterministic, and objectivist views, especially in the humanities. The postmodern thinkers have defined history differently. In their view, any description of the events of the past is in the form of an interpretation of them, and the past is never fully and accurately recognizable. But the reality is that accepting and applying the hermeneutic postmodernist perspective in history, means getting absolute skepticism and the destruction of the bases of the historical knowledge and its rejection. Hence, in this research, this devastating and relativistic view has been critically criticized on the basis of some of the main postmodern texts. The research findings indicate the postmodern hermeneutic view of history contains contradictions which does not allow the researcher to accept the history of this view.
    Keywords: History, Hermeneutics, Postmodernism, Re-thinking of History, historical knowledge
  • Yaghoub Khazaei * Pages 71-91
    Today, the discussion of method and methodology is one of the important measures of science in any field of science. Perhaps now, without knowledge of the method and methodology is questionedthe claim of sciencein every discipline.  Meanwhilethe present study criticizes three published works in the field of research method in the historynamelyresearch Method in Historiography by Dr. Jahangir GhaemMaghami, an introduction to research method in the history by Dr. AlirezaMollaiyTavani and Method of Research in History by Dr. Hassan Hazratiand  it has evaluated method and methodology and its relation with thinking in the history. This critique reveals the implications of adopting a positivist approach in the history.Adoption of the methodologicalpatterns of natural sciences in history,Weakening the position of criticism, Undermining the position of thought in history, ignore the role of the historian as at least part of the process of producing history, and ... is the consequences of adopting a positivist approach in history. Accordingly, it is the current research strategy that  arrangements are to be consideredby that, thinking in history becomes the dominant position.The present article problem is to establish a distinct relation between history and thought and in this regard, there is a definition and interpretation of history and historical methodology that advocates for strengthening thinking.
    Keywords: method, methodology, critique, positivism, inductive method, theory, philosophical thinking
  • Hooshang Khosrobeigi * Pages 93-116
    The rapid Generalization of educational technology can be seen as a revolution in education. Accordingly, the forthcoming, not too distant, in the "Council for the Study of Texts and Textbooks" seems to be the focus on examining the content of electronic textbooks along with printed books. The initial step in criticizing  electronic content is identifying features, functions and requirements of an electronic syllabus. The purpose of this research is  formulated the requirements and  governing the production of academic electronic content in the field of history. This is an attempt to get an idea of how these works are appropriately criticized. Part of these studies is about how to use multimedia facilities in electronic content to teach history at the university. Based on this, the main issue of this study is how to align history teaching with the capabilities, methods and tools of education in the electronic education system and electronic content.   This study was conducted using descriptive-analytical method. This study showed that the nature and content of the history courses are very much aligned with e-learning . The data from this research can be a useful tool for developing a critique of electronic content, especially in the field of history.
    Keywords: e-learning, history teaching, electronic content
  • Mohsen Rahmati * Pages 117-142
    In this article was been criticized the explanatory and interpretative function of the book of "Politics of Knowledge in the Islamic world: The convergence of knowledge and ideology in the Seljuq period" from two positive and negative aspects. The cultural status of the Islamic society, especially from the standpoint of knowledge and its relationship with the political institution in the Seljuq period, is one of the privileged and lesser known aspects of Islamic culture and civilization. The author of the book, using the theories of Louis Althusser and Michel Foucault, has examined the relationship between the two institutions of politics and knowledge in the Seljuq period. Some outstanding Notes of the book were Importance of subject and different producing of it, Fluent and understandable translation, focus on an important, complex and new topic in the research, explanation and interpretation of the subject using a variety of historical and geographical sources, But in the book can be found many imperfections as the failure to provide an understandable description of the subject, inappropriate generalization, and inattention to the historical research method, some intermittent themes in the original text, and some inappropriate equivalence, and typic and editing errors in translated text.
    Keywords: Politics of Knowledge in the Islamic World, Social History, History of Iran, Seljuqs
  • Mohsen Ranjbar * Pages 143-157
    The present research introduces and criticizes the book ''Tazkera-al Khavas'', written by one of the scholars and historians of the seventh century, called Shams Aldin Yusof Ibn Qeazveghli, known as Sebt Ibn-Juzi. Since he has a special method and approach in the report of Ashura and the incidents about it, analyzing his report brings forth remarkable points for the other researchers. Furthermore, the author uses sources in the report of Ashura that are not available now; therefore, expounding his report, not only gives the historian scholars a relative awareness of the structure and contents, but also prepares the ground to reproduce the other works of historians.
    Keywords: Tazkera-al Khavas, Sebt Ibn-Jozi, Ashura incident, Imam Hussain (p.b.u.h)
  • Ali Salarishadi * Pages 159-182
    As long as the researchers of the Safavid history and concerned , the name of Roger Mervyn Savory is a historian whose name is well known and Familier ti all.He is an a author whose name has repeatedly been a led in the majority of works full of replicas in the Safavid history. His career has led Safavids studies, especially in Iran, under his control, and the Iranian and Orientalism in this field repeatedly Cite him. In the minds of some researchers, Savory is known as a powerful researcher and distinguished Safavidologist, and he has even become himself a reference point for the Safavid history. He has also been Induction by such frequent and repeated writings about himself. However, his accurate and impartial examination of his writings does not prove it. His most important writings are based on the book of the history of the Alamara-i Abbasimi, which was complemented by other researchers of contemporaries. His information and views on the history of the Safavids are one-sided and influenced by the official Safavid sources, and are supposedly exaggerated. This article aims to prove some sources of Savory 's insight in a documented way that his writings are non-investigative. He has more to transcribe the sources of Safavid history.
    Keywords: History of the Safavids, Savory, Iskandar Beg Munshi, Minorsky, History of Iran in the Safavid era
  • Esmaeil Sangari * Pages 199-214
    In the studies related to Ancient Iran, the lack of data including classical historians’ texts, parchments, inscriptions and in other words; archeological and literary evidence documents make the historians face problems in analyzing precisely. Translation of a classical work related to a special period, has an importance that by publishing a work in this field, the historical data will be interpreted in other way. Thus, it is clear that translation of classical Greek and Latin works have double importance. In addition to a complete focus on the historical period of the text, it is worthy that the translator tries to be completely loyal to the text with a full knowledge of author’s style. In this research, it has been aimed to give the ways in order to prevent translator and researcher mistakes by comparative studies of two ancient historians from ancient Greece and Rome; Herodotus Halicarnassus and Plutarchus Chaeronea.
    Keywords: Ancient texts, Pathologyof Translation, Herodotus Halicarnassus, Plutarchus Chaeronea
  • Ali, Akbar Abbasi * Pages 215-236
    This article aimed to investigate Vedad-al-Ghazi's views, the author of the book entitled as "Kissaniah Sect". This study was carried out based on descriptive-analytic approach and was documented upon the references. Since Vedad-al-Ghazi was proficient in Arabs literature, he could successfully exploit traditional Arabic references and hand-written documents about Kissaniah Sect. He has used Kissaniah's poems and the opposite views to analyze dark points of Kissaniah's history and has gained important creativities in this regard. To investigate the ambiguous points related to Kissaniah, he has proposed some speculations which are not in accord with history.  He has mentioned that Abdellahibn Saba was a real person, contrary to the  doubts about his  historical existence. He has also argued many Sabiah's activities. He has not investigated Ali's (PBUH) statements about his son, Mohammad. Furthermore, he has assigned many activities done by Ghaliah to Mokhtar himself. Vedad-al-Ghazi has ignored to investigate holy Quran verses and Prophet Mohammad's statements to describe the concepts of Rajath and Al-gayba.
    Keywords: Abdellahibn Saba, Kissaniah, Mohammad ibnHanafiah, Mokhtar, Vedad-al-Ghazi
  • Behzad Karimi * Pages 237-259
    The main purpose of this article is to analyze and critique the ideological ideas of the historiography of Shah Isma'il I Safavid in the book of Iran in the Safavid Era by Ali Akbar Velayati. This book is organized in 656 pages, in one introduction and five chapters, with the aim of examining Iranian history during the Safavid Era. Before attempting to enter the main part of the article, the author has tried to draw up a record of the use of ideological approaches in the history of the Safavid Era. In this way, there are two general and ideological critical and formal approaches that can be explicitly taken from political or religious ideas behind both. From the author's point of view, the history of Iran in the Safavid Era is based on works that can be considered as ideological official works. Given the importance of the Safavid history in two types of critical and official ideological historiography, the author has tried to identify and extract the official ideological agenda in the book, focusing on the period of Shah Isma'il I. In this way, the author, while criticizing the sources of study data, has tried to classify events that have undergone ideological readings based on first-hand resources and then analyze according to the identified agenda.
    Keywords: Shah Ismail I, Ideological Agendas, Historiography, Ali Akbar Velayati
  • Alireza Mollaiy Tavany * Pages 261-288
    The book ‘Nixon, Kissinger and Shah; relation between Iran and U.S.A in cold war’ is very marketable book in Iran’s bazaar. There are very important claims about nature of Iran’s relations with U.S.A. Main claim is this question that did Shah acted Independent toward west in political area? Did Shah altered relations of ruler – obedience in Nixon’s period and obliged U.S.A to follow Iran’s regional politics? Studying about importance of this claim and critic of that is main purpose of this article. This article concludes several phases of relation between Iran and U.S.A in decades 1950 until 1970. Hence formed debates about this relation. Shah used international’s opportunity that altered nature of Iran’s relation with U.S.A in several phases and played deferent roles. But these operations didn’t altered nature relation between Iran and U.S.A. because when this was altered the context and international’s opportunities, relation between Iran and U.S.A come bake to ruler – obedience.
    Keywords: Shah, relation between Iran, U.S.A, ruler – obedience, could war
  • Yazdan Farrokhi * Pages 281-302
    The aim of this article is critical review of the book “The Ghaznavid and Seljuq Turks: poetry as a source for Iranian history”. Using Farrokhi and Mo῾zziʼs poem being historical source for Ghaznavid and Seljuq period is fundamental aim of this book and its advantage beside the historiography source. So, article tries to answer such questions: How much the writer of this book succeeds to cover that aim? And to what extend it has applied scientific method properly?
    By some critical eye and analytical view it will be proves that this valuable study covers its objective; but it neglects methodological point and writing instrument and some references and argumentations in few parts of this book is under the question.
    Keywords: poem, historical source, Farrokhi, Mo?zzi, critic, review
  • Farshid Naderi * Pages 303-323
    JózefWolski’s works on the Arsacid history and culture has led to a new approach which has shed new light on the unknown and ambiguous aspects of the Arsacid Empire. For him, the first step in reconstructing the picture of Arsacid period in the framework of the Ancient Persian history is reexamining and revising the ideas long held by historians of this period. The method implemented is to extract Wolski’s basic vision and approach out of his key writings. To this end, many of his most important papers were translated or summarized. Among the most important achievements of this study in introducing his works is that the Persian domestic sources gained prominence and were changed into canonical works.As well, a systematic criticism of Greek and Roman sources related to the Arsacid Empire was achieved. Moreover, the most fundamental strategy of the author under discussion was to find the ideological links between Arsacid and Achaemenid traditions. To unravel these links, he brings forth the hypothesis concerning ArsacidIranism. Although not fully successful, his ideas were instrumental in modifying the negative opinions towards the empire.
    Keywords: J?zefWolski, Arsacid Empire, Iran, Culture, Achaemenids
  • Shahram Yousefifar*, Ahmad Abohamzeh, Behrang Zolfaghari, Amir Samadi Ahangar, Zahra Ghashghaei Nejad, Saeed Najar Pages 325-359
    This article focuses on the critique of the book "The Crafters and Their Business Life in the Safavid Period: Essays in the Socio-Economic History of Iran" by Mahdi Kavani. This work was considered as the first independent book on the subject. The author influenced the views of the nineteenth-century thinkers of Western Europe which explored some of the social developments in this age and tries to prove that the Safavid government was preventing the formation of powerful independent autonomous merchants and, consequently, the economic dynamism of this period. This work is organized in six sections and 31 sub-sections. After the first part, which includes the general introduction of the work, The section examines and analyzes the dimension of the effect and then introduces the author and translator. But the most important part of this review is the background of the research on guilds in Iran and beyond, and analyzing the effect of the content. The latter section is presented in two parts: introspection and outsourcing critique.
    This critique is the first output of the "Review of the Impact of the Research on Social History" Which has been reorganized in the framework of the Council for the Study of Texts and Humanities Books.
    Keywords: Guild, Artisans, safavid, Keyvani, social history