فهرست مطالب

اسلام و پژوهش های روان شناختی - سال سوم شماره 2 (پیاپی 8، پاییز و زمستان 1396)
  • سال سوم شماره 2 (پیاپی 8، پاییز و زمستان 1396)
  • تاریخ انتشار: 1398/04/01
  • تعداد عناوین: 6
|
  • سجاد فتحی زاده، رضا مهکام، محمدرضا جهانگیرزاده صفحات 7-26

    هدف این پژوهش، بررسی کارآمدی بسته آموزشی مهارت های ارتباطی مبتنی بر آموزه های اسلامی، بر رضایتمندی زوجین است. این بسته آموزشی شامل مهارت های کلامی (سبک گفت وگو، گوش دادن، ابراز وجود، حل تعارض) و غیرکلامی (همکاری در منزل، رعایت احترام، نظافت و پاکیزگی و روابط جنسی) بوده است. نمونه آماری شامل 30 زوج (60 نفر) از دانشجویان دانشگاه قم و طلاب مرکز خدمات حوزه های علمیه قم، در قالب دو گروه شاهد و آزمایش که هر گروه متشکل از 15 زوج بودند و به روش تصادفی ساده انتخاب شدند، اجرا گردید. این پژوهش از نوع شبه آزمایشی و پیش آزمون _ پس آزمون بوده است. ابزار پژوهش شامل بسته آموزشی محقق ساخته مهارت های ارتباطی زوجین و فرم کوتاه پرسش نامه رضایت زناشویی انریچ بوده است. نتیجه تحقیق نشان داد، برنامه آموزشی مهارت های ارتباطی مبتنی بر آموزه های اسلامی در بهبود عامل مدیریت رابطه، بهینه کردن هماهنگی در مسائل مذهبی، برنامه آموزشی، حل تعارض، مدیریت مالی، روابط جنسی، اوقات فراغت، مسائل شخصیتی، خانواده و دوستان، فرزندپروری، نقش های زناشویی موثر بوده است. در نهایت، می توان گفت بسته آموزشی مهارت های ارتباطی زوجین مبتنی بر آموزه های اسلامی بر رضایتمندی زوجین تاثیر مثبت و معنادار داشته است.

    کلیدواژگان: بسته آموزشی، مهارت های ارتباطی، رضایتمندی زناشویی، مهارتهای کلامی، مهارتهای غیرکلامی
  • مریم سیفی، دکترمعصومه اسمعیلی صفحات 27-42

    هدف این پژوهش، بررسی اثربخشی مرور زندگی با جهت گیری هستی شناسی اسلامی بر کاهش تعارضات زناشویی زنان دارای همسر معتاد در بحران زلزله کرمانشاه است. جامعه آماری این پژوهش را زنان دارای همسر معتاد در بحران زلزله کرمانشاه تشکیل می دهند. به این ترتیب که در ابتدا از داوطلبین ثبت نام به عمل آمد و با ارائه پرسش نامه تعارضات زناشویی در میان زنان داوطلب، تعداد 24 زن که نمره پایین تر از میانگین در این آزمون کسب کردند، انتخاب شدند و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل (هر گروه 12 نفر) جایگزین شدند و طی 6 جلسه 90 دقیقه ای، الگویی از درمان مرور زندگی با تاکید بر هستی شناسی اسلامی اسمعیلی در مورد آنها اجرا گردید. روش این پژوهش، آزمایشی از نوع پیش آزمون پس آزمون با گروه کنترل است. داده ها با استفاده از آزمون آماری کوواریانس مورد تحلیل و بررسی قرار گرفتند. با توجه به یافته های پژوهش می توان گفت که درمان مرور زندگی با تاکید بر هستی شناسی اسلامی با گسترش دید هستی شناسانه افراد نسبت به اعمال، اهداف و رفتارهای خود و همچنین تغییر ارزش گذاری های خود در زندگی و تجدیدنظر در موقعیت های فردی، اجتماعی و خانوادگی آنها موثر بوده است.

    کلیدواژگان: مرور زندگی، هستی شناسی اسلامی، تعارض زناشویی، اعتیاد، بحران زلزله
  • محمد فرهوش، حسین رادمرد، محمدحسین مهوری، سکینه قربانی صفحات 43-64

    در سال های اخیر مشکلات اقتصادی در بسیاری از مناطق ایران اسلامی افزایش یافته است و یکی از مهم ترین مسائل بسیاری از خانواده ها، نحوه مواجهه با مشکلات مالی است. هدف این پژوهش، تدوین الگوی مواجهه با مشکلات اقتصادی در سبک زندگی اسلامی است. بدین منظور، کلیدواژه های معیشت، رزق و فقر در قرآن و کتب حدیثی کافی، بحارالانوار و وسائل الشیعه و مقالات مرتبط با کلیدواژه های روزی، مشکلات اقتصادی، مالی، اسلامی در پایگاه داده های گوگل اسکالر، نورمگز و SID جست وجو شد و شاخصه های الگوی مواجهه با مشکلات اقتصادی جمع آوری و دسته بندی شد. جست وجو و جمع آوری شاخصه ها تا اشباع اطلاعات ادامه یافت. یافته های پژوهش نشان داد، شاخص های مدل مواجهه با مشکلات مالی در سبک زندگی اسلامی شامل بهره مندی از عوامل افزایش رزق، اجتناب از عوامل کاهش رزق، به کارگیری رویکرد مسئله مدار معنوی و به کارگیری رویکرد هیجان مدار معنوی می باشد. دستاوردهای این پژوهش بستر مناسبی برای تدوین پرسش نامه جهت ارزیابی سبک های مواجهه با مشکلات اقتصادی با رویکرد اسلامی را فراهم کرده است. همچنین، تدوین و ارائه بسته های آموزش در جهت تعمیق مواجهه با مشکلات اقتصادی بر اساس سبک زندگی اسلامی را تسهیل کرده است.

    کلیدواژگان: سبک زندگی اسلامی، مشکلات مالی، رزق، فقر، معیشت
  • محمود نوذری، مهدی غلامی صفحات 65-83

    در میان نظریه پردازانی که به بررسی تحول ایمان از منظر روان شناختی پرداخته اند، فولر به عنوان صاحب نظری مهم، برجسته و تاثیرگذار شناخته شده است. این مقاله به بررسی سه مسئله مهم در این عرصه از دیدگاه او پرداخته است. اول اینکه، فولر ایمان را چگونه توصیف و تحلیل می کند؟ دوم اینکه، ایمان چگونه در طول عمر متحول می شود؟ سوم اینکه، نقاط قوت و ضعف نظریه وی کدام است؟ روش پژوهش، توصیفی تحلیلی و انتقادی است. یافته ها در پاسخ به این پرسش ها چنین است که ایمان کنش عام انسانی است و هر انسانی بماهو انسان با آن درگیر می شود و به کسب و اکتساب ایمان می پردازد. وی تحول ایمان را در قالب یک پیش مرحله و شش مرحله به تصویر می کشد. تاثیرپذیری وی از آموزه های مسیحی، تمرکز بر ساختار و عدم توجه به مضمون و محتوای ایمان و ابتنای مراحل تحول ایمان بر دیدگاه پیاژه از مهم ترین اشکالات و نقدها بر دیدگاه وی در نظر گرفته می شود.

    کلیدواژگان: فولر، ایمان نامتمایز، ایمان فرافکنانه، ایمان داستان سرایانه، ایمان عرفی، ایمان فردی شده، ایمان عاطفی، ایمان جهان شمول
  • زهره اولیائی، حمید رضایی صفحات 85-101

    پژوهش حاضر با روش توصیفی _ تحلیلی به بررسی نقش اصول و روش های تربیت اسلامی در تامین سلامت اجتماعی، در دوره تادیب می پردازد. جامعه آماری، منابع مرتبط با موضوع تحقیق است که به روش نمونه گیری هدفمند انجام شده است. در بخش توصیفی، اطلاعات به شیوه کتابخانه ای جمع آوری و تجزیه و تحلیل به صورت کیفی و یادداشت برداری صورت گرفت. برای دستیابی به پاسخ پرسش های پژوهش، ضمن مطالعه پیشینه، منابع مرتبط با موضوع تربیت اسلامی و سلامت اجتماعی مطالعه گردید. یافته های پژوهش حاکی از این بود که رویکرد سلامت اجتماعی در دوره تادیب، شامل مقوله های مشارکت اجتماعی، همبستگی اجتماعی، پذیرش اجتماعی و شکوفایی اجتماعی، عدم خشونت، عدم سرقت و دزدی، رعایت حقوق افراد، رضایت از زندگی و امنیت اجتماعی است. اصل تربیتی عزت، موجب مشارکت اجتماعی، پذیرش اجتماعی، شکوفایی اجتماعی و عدم سرقت؛ اصل فضل، سبب مشارکت اجتماعی؛ اصل عدل، باعث شکوفایی اجتماعی، امنیت اجتماعی و عدم خشونت؛ اصل تغییر ظاهر، موجب پذیرش اجتماعی و امنیت اجتماعی، و اصل مسئولیت سبب پذیرش اجتماعی، عدم سرقت و امنیت اجتماعی می گردد.

    کلیدواژگان: اصول تربیتی، تربیت اسلامی، سلامت اجتماعی، رویکردها، دوره تادیب
  • کبری کاظمیان مقدم، فرانک کلانتریان صفحات 103-115

    عوامل متعددی بر سطح اضطراب مرگ موثر است. برخی از مطالعات، نقش هوش هیجانی و هوش معنوی را در اضطراب مرگ نشان داده اند. هدف این پژوهش، بررسی نقش هوش معنوی و هوش هیجانی در پیش بینی اضطراب مرگ دانشجویان دختر دانشگاه آزاد اسلامی واحد دزفول بود. جامعه آماری پژوهش، شامل کلیه دانشجویان دختر دانشگاه آزاد اسلامی واحد دزفول بود که 260 نفر از دانشجویان به روش تصادفی ساده به عنوان نمونه انتخاب شدند. برای سنجش متغیرهای پژوهش از پرسش نامه های هوش معنوی بدیع و همکاران، هوش هیجانی شوت و همکاران و اضطراب مرگ ناهاریک و همکاران استفاده شد. برای تجزیه و تحلیل داده های آماری از میانگین، انحراف معیار، حداقل و حداکثر نمرات و همچنین ضریب همبستگی پیرسون و رگرسیون چندگانه استفاده شد. نتایج حاصل از تحلیل ضریب همبستگی ساده نشان داد که بین هوش معنوی و هوش هیجانی با اضطراب مرگ رابطه منفی معناداری وجود دارد. همچنین، تجزیه وتحلیل داده ها با استفاده از رگرسیون چندگانه نشان داد که متغیرهای هوش هیجانی و هوش معنوی، 36 درصد از واریانس اضطراب مرگ را تبیین و پیش بینی می کنند. نتایج این پژوهش نشان داد که افزایش هوش هیجانی و افزایش هوش معنویی افراد می تواند سطح اضطراب مرگ را کاهش دهد و استفاده از معنویت می تواند یکی از راهکارهای مقابله ای در افراد باشد.

    کلیدواژگان: هوش معنوی، هوش هیجانی، اضطراب مرگ
|
  • Sajjad Fathi, zade, Reza Mahkam, Muhammad Reza Jahangir, zade Pages 7-26

    The present study aims at investigating the efficiency of educational pack foe relational skills based on Islamic teachings in spouses’ satisfaction. This educational pack includes verbal skills (conversation style, listening, self-expression, resolving conflict) and non-verbal skills (cooperation in house, observing respect, cleanliness and hygiene and sexual relations). The statistical sample consisted of 30 couples (60 subjects) from students in Qom university and students in seminary center in Qom, selected through simple random selection and assigned into the control and experimental groups, each consisting of 15 subjects. The study was of semi-experimental type and pretest-posttest model. The research tool included researcher-made educational pack for relational skills of couples and the short questionnaire of marital satisfaction. The result of the study showed that the educational program for relational skills based on Islamic teachings was effective in improving the management of relationship, improving the harmony in religious issues, educational program for resolving conflicts, financial management, sexual relations, free times, personality issues, family and friends, nurturing children, and marital roles. Finally, we can say the educational pack for relational skills of the couples based on Islamic teachings has had a positive and meaningful effect on the couple’s satisfaction.

    Keywords: educational pack, relational pack, marital satisfaction
  • Maryam Seyfi, Dr. Masouma Isma’ili Pages 27-42

    The present study aims at investigating the efficiency of reviewing life with an Islamic ontological orientation on reduction of marital conflicts for women with addicted husbands in the crisis of Kermanshah earthquake. The statistical population in this study consisted of women with addicted husbands in the crisis of Kermanshah earthquake. Firstly, the volunteers were registered and the questionnaire of marital conflicts was handed out among them. 24 women with low scores were selected and were randomly assigned into experimental and control group (12 subjects in each group). A model of review of life treatment with an emphasis on Isma’ili Islamic ontology was conducted for them. The research method was experimental of pretest-posttest model with a control group. The data were analyzed using covariance statistical test. Considering the findings of the study, we can say that review of life treatment with an emphasis on Islamic ontology was effective through widening the individuals’ ontological view towards one’s deeds, goals and behaviors, as well as changing one’s values in life and reviews in individual, family and social situations.

    Keywords: review of life, Islamic ontology, marital conflict, addiction, crisis of earthquake
  • Muhammad Farhoosh, Hussein Radmard, Muhammad Hussein Mahuri, Sakina Qurbani Pages 43-64

    In recent years, economic problems have increased in many parts of Iran, and one of the most important problems in many families is the way one should confront financial problems. The present study aims at designing the model for confronting economic problems in Islamic lifestyle. To do so, the key words of subsistence, aliment, and poverty in the Quran and the hadith books of Kafi, Bihar al-Anwar and Wasa’il al-Shi’a as well as the articles related to the key words of ‘sustenance’, ‘economic and financial problems’, and ‘Islamic’ were searched in the websites of Google Scholar, noormags.ir, and SID, and the parameters of the model for confronting economic problems were gathered and classified. This went on until the saturation of information. The findings of the research showed that the parameters of the model for confronting the financial problems in the Islamic lifestyle include enjoying the factors of increasing one’s sustenance, avoiding the factors of decreasing one’s sustenance, applying the spiritual problem-centered approach and the spiritual emotion-centered approach. The achievements of this study provide a proper context for designing a questionnaire for evaluating the styles of confronting economic problems with an Islamic approach. Besides, it facilitates designing and presenting educational packs for deepening the confrontation with economic problems based on Islamic lifestyle.

    Keywords: Islamic lifestyle, financial problems, sustenance, poverty, subsistence
  • Mahmoud Nowzari, Mahdi Ghulami Pages 65-83

    Among the theoricians who have investigated the evolution of faith from psychological viewpoint, Fuller is known as a prominent and influential authority. The present article investigates three important issues from his view. Firstly, how does Fuller describe and analyze faith? Secondly, how does faith evolve in one’s lifetime? Thirdly, what are the weak and strong points in his theory? The research method is descriptive-analytical and critical. The findings are as follows: faith is the human’s general action and every human, as he is a human being, is involved in faith, dealing with acquiring it. He depicts the faith’s evolution in the form of a pre-stage and six stages. His being influenced by Christian doctrines, focus on the structure, no attention to theme and content of faith and basing the stages of evolution on Piaget’s view are among the most important drawbacks of his view.

    Keywords: Fuller, indistinctive faith, projective faith, narrative faith, common faith, individualized faith, emotional faith, worldwide faith
  • Zohre Owliyaie, Hamed Rezaee Pages 85-101

    This paper analyzes the role of principles and methods of Islamic education in providing social health during the disciplinary period through a descriptive-analytical method. The statistical society is related to the subject matter of the research, which has been done through targeted sampling. In the descriptive section, the information was collected in an analytical method from library resources and recorded in a notebook. In order to answer the research questions, while studying the background sources, the resources related to Islamic education and social health were studied. Findings of the research indicate that the social health approach in the disciplinary period includes social participation, social solidarity, social acceptance and social flourishing, nonviolence, no robbery and theft, respect for the rights of others, life satisfaction and social security. The educational principle of self-esteem leads to social participation, social acceptance, social flourishing and no robbery. The principle of superiority causes social participation. The principle of justice brings about social prosperity, social security and non-violence. The principle of apparent change leads to social acceptance and social security, and the principle of responsibility leads to social acceptance, no robbery and social security.

    Keywords: educational principles, Islamic education, social health, approaches, disciplinary period
  • K. Kazemian Moghadam, F. Kalantarian Pages 103-115

    Several factors affect the level of death anxiety. Some studies have shown the role of emotional intelligence and spiritual intelligence in death anxiety. The aim of this study is investigating the role of spiritual intelligence and emotional intelligence in predicting death anxiety in female students of Islamic Azad University of Dezful. The statistical population of the study included all female students of Dezful Islamic Azad University. For this purpose, 260 female students were selected through simple random selection. To measure the research variables, the Spiritual Intelligence Scale exquisite et al (1389), shot Emotional Intelligence and death anxiety Naharyk et al were used. To analyze the statistical data, the mean, standard deviation, minimum and maximum scores and Pearson correlation coefficient and multiple regression were used. The results of the analysis of the correlation coefficient between intellectual intelligence and emotional intelligence and death anxiety showed that there is a significant negative relationship between them. Besides, data analysis using multiple regression analysis showed that emotional intelligence and spiritual intelligence are determining in explaining and predicting 36 percent of the death anxiety variation. The results of this study showed that increasing the emotional intelligence and increasing spiritual intelligence can reduce the level of anxiety in the death of the elderly, and using spirituality can be a coping strategy for individuals.

    Keywords: spiritual intelligence, emotional intelligence, death anxiety