فهرست مطالب

مشکوه - پیاپی 142 (بهار 1398)
  • پیاپی 142 (بهار 1398)
  • تاریخ انتشار: 1398/03/01
  • تعداد عناوین: 6
|
  • علی راد صفحات 4-49
    خاورشناسان دهه های آغازین 1900م به رغم تقریرهای متنوع از انگاره باورمندی امامیه به تحریف قرآن، همگی در اصل اثبات اعتقاد مذهب تشیع به وقوع تحریف در مصحف فعلی قرآن دیدگاه مشترکی داشتند. نقدپذیری و عدم اعتبار مصحف عثمان، قرائت های متمایز و دارای افزوده از آیات، مصاحف قرآنی خاص امامیه چون مصحف امام علی(ع) و مصحف فاطمه(س) از مهم ترین تقریرهای خاورشناسان هستند که به آنها به عنوان مستنداتی برای اثبات باورمندی امامیه به تحریف قرآن استناد نمودند. به زعم شماری از خاورشناسان باورمندی به تحریف قرآن به اقسام و اشکال متنوع آن، یکی از پیش فرض های مقبول نزد امامیه است؛ از این رو در نگاشته های خاورشناسان این ادعا بارها تکرار شده است و گویی نزد ایشان اعتقاد امامیه به تحریف قرآن، امری ثابت و انکارناپذیر است. خاورشناسان متاخر نیز همین تلاش را دارند که دیدگاه خاورشناسان پیشین را در این ادعا تثبیت نمایند؛ البته گاه شاهد ارزیابی های دقیق و غیر تعمیم گرا نیز در این میان هستیم که البته بسیار اندک اند. مقاله با روش تحلیلی- انتقادی ضمن تقریر آرای خاورشناسان، به نقد «فرضیه ها» ، «روش» و «مستندات» خاورشناسان در انتساب باورمندی امامیه به تحریف قرآن پرداخته است.
    کلیدواژگان: خاورشناسان، امامیه، تحریف قرآن، مصحف عثمان، قرائات قرآن
  • جواد ایروانی*، رضا حق پناه صفحات 50-70
    مجازات مرتد که در قرآن به طور سربسته و در روایات و فقه اسلامی به تفصیل آمده است، ممکن است شایبه اجبار فرد مسلمان بر حفظ دین و در نهایت تحمیل عقیده با زور را ایجاد کند. این در حالی است که اسلام، دین دعوت و هدایت می باشد و قرآن، اکراه در دین را نفی کرده است. این نوشتار می کوشد به شیوه توصیفی- تحلیلی و روش کتابخانه ای، پاسخ این شایبه و رفع این ناسازگاری ظاهری را بیابد. بررسی آیات و روایات مربوط به ارتداد، ما را به این نتیجه می رساند که مجازات دنیوی مرتد، فقط مربوط به رفتارها و اقدام عملی اوست و نه تغییر عقیده و باور درونی. دو قید «جحود و تکذیب» و «علنی ساختن» برای تحقق موضوع ارتدادی که مجازات دنیوی را در پی دارد و نیز پرده برداری قرآن از توطئه دشمنان برای متزلزل ساختن عقاید مسلمانان با حربه ارتداد، از دلایل و شواهد این مدعاست و نشانگر این حقیقت که حکم سنگین مرتد، به منظور پاسداشت مرزهای اعتقادی مسلمانان و حفظ حقوق معنوی آنان می باشد.
    کلیدواژگان: ارتداد، نفی اکراه در دین، آزادی عقیده
  • غلام رضا پیشقدم*، حسن خرقانی صفحات 71-100
    اصول «انگیزش» از مباحث مهم روان شناسی است که در علوم تربیتی، روان شناسی، مدیریتی و... کاربرد فراوان دارد. انگیزه عاملی است که سبب ایجاد، تقویت و یا جهت دادن به رفتار انسان می گردد. اصول انگیزش، قواعدی است که مفسر انگیزه هاست. این اصول از نگاه قرآن و روان شناسی نو، به دلیل اختلاف مبانی تا حدودی متمایز می باشد و دارای آثار و پیامدهای متفاوتی نیز خواهد بود. در این مقاله، تاثیر مبانی هستی شناختی و پیامدهای آن در مبحث «اصول انگیزش» از دیدگاه قرآن و غرب، با روش تحلیلی_ تطبیقی بررسی گردیده و ضمن نقد دیدگاه غرب، به تبیین اصول انگیزشی مستنبط از قرآن، پرداخته شده است. این تحقیق نشان می دهد بر اساس مبانی غربی، سه اصل «لذت طلبی، تعادل حیاتی و خودشکوفایی» شاکله نظام انگیزشی غرب را تشکیل می دهد، و طبق مبانی قرآنی، چهار اصل «میل به جاودانگی، لذت طلبی، شکرگزاری و کمال جویی» مبین انگیزه هاست. همچنین آثار و پیامدهای نمونه انگیزشی غربی با قرآنی، متفاوت است که برخی از تفاوت ها را بیان نمودیم.
    کلیدواژگان: اصول انگیزش، مبانی معرفتی قرآن، پارادایم غربی
  • سید ابوالقاسم حسینی *، مهدی عبادی صفحات 101-120
    یکی از نگرش های مطرح در مباحث زبان دین دیدگاه تمثیلی و نمادین بودن برخی از مسائل و گزاره های قرآن کریم می باشد؛ بر اساس این نظریه تفسیری، برخی از آیات قرآن دارای حقایق و معارفی هستند که باید با گذشتن از معنای ظاهری، به افق های معنایی گسترده تری در درون ماجرای نقل شده دست یافت. پذیرفتن زبان تمثیل در قرآن هرگز به معنای راه یافتن امور خیالی، موهوم و عاری از حقیقت و واقعیت در قرآن نخواهد بود! این نظریه بر مبانی خاصی استوار است که موجب متفاوت شدن این نظریه با دیگر روش های تفسیری گردیده است. لزوم گذر از تنگنای معنای حقیقی، نیازمندی به دلیل و قرینه، وجود معانی ماورایی و متعالی در قرآن، چند معنایی در آیات قرآن، سازگاری با ضوابط قطعی عقلی و شرعی، از مبانی مختص نظریه تفسیر تمثیلی بنا بر دیدگاه مفسران قرآن می باشد که در این جستار به واکاوی آن ها خواهیم پرداخت.
    کلیدواژگان: تفسیر تمثیلی، تفسیر نمادین، زبان قرآن، فهم قرآن
  • عبدالله میراحمدی*، طاهره صادقی صفحات 121-144
    اصطلاح «اولوا الالباب» از تعابیر ویژه در نظام معرفتی و اخلاقی قرآن کریم است که بندگان و مومنان برجسته ای به آن توصیف شده اند. مفسران شیعه و سنی در تبیین و مصداق یابی این عبارت، نظرهای مختلفی دارند، از جمله صاحبان عقل، صاحبان عقل های کامل و صاحبان عقل های سالم. حال آنکه با تامل در سیاق آیاتی که صفات اولوا الالباب را برمی شمارد، درمی یابیم که دیدگاه مفسران کامل نیست. بنابر یافته های پژوهشی و بر اساس بافت آیات، «اولوا الالباب» کسانی هستند که معارف اصیل الهی را در عالی ترین سطح آن پس از پیامبران و اولیای الهی، به دور از هر گونه ناخالصی و وسوسه و توهم، درک و دریافت می کنند. آنان افزون بر قدرت تشخیص حق از باطل، بهترین طریق را در مسیر اطاعت الهی برگزیده و همزمان اهل ذکر و تعقل اند و به موهبت حکمت رسیده اند. بنابراین، تفسیر کردن «اولوا الالباب» به خردمندان، به معنای نادیده انگاشتن همه ابعاد شخصیت آنان است؛ چنین افرادی هم از نظر رویکردهای نظری از عقل کامل برخوردارند و هم در راستای کنش و کردار، به اوج بلوغ عقل عملی راه یافته اند.
    کلیدواژگان: لب، اولوا الالباب، ذوی العقول، ویژگی های اولوا الالباب، اولوالالباب در سیاق آیات
  • اسماعیل رضایی صفحات 145-153
|
  • Ali Rad Pages 4-49
    In spite of various statements about Imāmīyya's distortion of the Qur'an belief, the orientalists of the early decades of twenty century all shared the same view of proving the Shi'a belief about distortion in the current Qur'an verses. The criticism and lack of credit of the Uthman’s muṣḥaf (written copy of the Qur’an), the different understanding of the verses, Imāmīyya's exclusive ṣuhuf such as Muṣḥaf Imam Ali (A.S.) and muṣḥaf Fatemeh (S.A.), arecited to prove the Imāmīyya's belief in Qur’an distortion. According to some orientalists, the belief in distorting the Qur’an in its various forms is one of the most accepted preconditions for the Imāmīyya; hence, in the orientalist writings, this claim has been repeated, and it seems to be a constant and indisputable one. Late orientalists are also attempting to consolidate the view of previous ones; however, sometimes there are precise and nongeneralized evaluations that are very rare. This article critically analyzes the statements of orientalists' "hypotheses", "methodology" and "documentation" in the assignment of Imāmīyya's belief in distorting the Qur'an, beside their statements.
    Keywords: orientalists, Imāmīyya, distortion of the Qur'an, Uthman’s muṣḥaf, different understandings of the Qur'an
  • Javad Iravani *, Reza Haq Panah Pages 50-70
    The punishment of the apostate, briefly described in the Qur'an and in detail in Islamic jurisprudence and traditions, may create a doubt about compelling Muslims to preserve religion and belief. This is while Islam is the religion of invitation and guidance, and the Qur'an has denied constraint in religion. This paper tries to find a response to this problem and to resolve this apparent incompatibility in a descriptive-analytical method and also in a library method. The study of verses and narratives related to apostasy leads us to the conclusion that the apostolic worldly punishment is merely related to the actions, not the change of inner opinion and belief. The two terms of "denial" and "publicizing" for the realization of the apostasy issue of worldly punishment, as well as the Qur'an reveal about the conspiracy of enemies to undermine Muslim beliefs with apostasy are among the reasons and evidence of this claim. This reflects the fact that the apostasy verdict is intended to protect Muslim religious beliefs and their moral rights.
    Keywords: Apostasy, denial of constraint in religion, freedom of thought
  • Reza Pishqadam *, Hasan Kharaghani Pages 71-100
    “Motivation" is one of the important topics in psychology which is used in educational sciences, psychology, management, and so on. Motivation is a factor that creates, strengthens or directs human behavior. The principles of motivation are rules that interpret motivations. From the Qur’an point of view, these principles are different from modern psychology because of the differences in foundations and consequently have different effects and consequences. In this article, the effect of ontological foundations and its consequences on the topic of "principles of motivation" from the viewpoint of the Qur'an and the West has been investigated using an analytical-comparative method, and while criticizing the Western point of view, the explanation of the motivational principles of the Qur’an is discussed. The study shows that, based on Western foundations, the three principles of "Epicureanism, Homeostasis and self-actualization" form the basis of the western motivational system. According to the Qur'anic principles, the four principles of "Desire for eternity, hedonism, gratitude, and perfection" provide motives. Also, the effects and consequences of the western motivational model are different from the Qur'anic one, which some differences was described here.
    Keywords: principles of motivation, epistemic principles of the Qur’an, Western paradigm
  • Mahdi Ebadi, Abolghasem Hoseini * Pages 101-120
    “Motivation" is one of the important topics in psychology which is used in educational sciences, psychology, management, and so on. Motivation is a factor that creates, strengthens or directs human behavior. The principles of motivation are rules that interpret motivations. From the Qur’an point of view, these principles are different from modern psychology because of the differences in foundations and consequently have different effects and consequences. In this article, the effect of ontological foundations and its consequences on the topic of "principles of motivation" from the viewpoint of the Qur'an and the West has been investigated using an analytical-comparative method, and while criticizing the Western point of view, the explanation of the motivational principles of the Qur’an is discussed. The study shows that, based on Western foundations, the three principles of "Epicureanism, Homeostasis and self-actualization" form the basis of the western motivational system. According to the Qur'anic principles, the four principles of "Desire for eternity, hedonism, gratitude, and perfection" provide motives. Also, the effects and consequences of the western motivational model are different from the Qur'anic one, which some differences was described here.
    Keywords: principles of motivation, epistemic principles of the Qur’an, Western paradigm
  • Tahere Sadeqi, Abdullah Mirahmadi* Pages 121-144
    “Ulul al-bāb" is a special expression in the epistemic and moral system of the Holy Qur'an which describes outstanding servants and believers. The commentators in the explanation and exemplification of this term have different opinions, including the owners of reason, the owners of the full rationale and the owners of healthy intellect. However, by reflecting on the verses that highlight the attributes of "Ulul al-bāb ", we find that the commentators' views are not complete. According to the findings of the research and also according to the verses context, “Ulul al-bāb " is one who understands and receives the noble divine teachings at its highest level after divine prophets and saints, apart from any impurity and temptation. In addition to recognize the right and false, they choose the best way in the direction of divine obedience, while at the same time they are rational and praisers people and they are gifted by wisdom. Therefore, interpreting Ulul al-bāb to the wise men means to ignore all aspects of their personality; while Qur’an mentioned remarkable features for Ulul al-bāb, according to which such individuals have a full intellect in both theoretical approaches and scientific attitudes and have reached the peak of the maturity of the practical intellect in the course of action.
    Keywords: conceptualism, Lub, Ulul al-bāb, wise men, characteristics, exemptions of Ulul al-bāb