فهرست مطالب

برنامه ریزی منطقه ای - پیاپی 34 (تابستان 1398)
  • پیاپی 34 (تابستان 1398)
  • تاریخ انتشار: 1398/04/01
  • تعداد عناوین: 12
|
  • خلیل قاسملو*، حمید ذوالقدر، علیرضا کازرونی صفحات 1-14
    شناسایی مزیت نسبی مناطق صنعتی دارای قابلیت و هدایت سرمایه ها جهت سرمایه گذاری در صنایع آن مناطق می توانند در  توسعه صادرات غیر نفتی موثر باشند. هدف پژوهش حاضر بررسی مزیت نسبی و میزان ثبات عملکرد صادرات کالاهای صنعتی در استان های کشور ایران است. برای بررسی وضعیت مزیت نسبی از روش های مزیت نسبی آشکار شده (RCA) و مزیت نسبی آشکار شده متقارن (RSCA) و همچنین از روش همگرایی گروهی (نسبت R2/β) جهت بررسی روند پایداری مزیت نسبی استان ها در تولید و صادرات کالاهای صنعتی استفاده شده است. داده های مورد نیاز از گزارش های سرشماری سالانه کارگاه های صنعتی طی دوره 1392-1379جمع آوری شده است. نتایج حاصل از بررسی مزیت نسبی آشکارشده و متقارن بالاسا نشان داد که استان های اصفهان، مرکزی، قزوین، بوشهر، هرمزگان، سمنان، آذربایجان شرقی، یزد، خوزستان، کهگیلویه و بویراحمد، خوزستان، زنجان، قم و کرمان به ترتیب از مزیت نسبی آشکار شده و متقارن برخوردار هستند. این استان ها علاوه بر خودکفا بودن، کالاهای صنعتی خود را به سایر استان ها و خارج کشور صادر می کنند. همچنین یافته های حاصل از برآورد روش همگرایی گروهی نشان داد که برای کل استان ها ضریب تخصص گرایی برابر با 33/1 بوده و بزرگ تر از یک می باشد، اما از 28 استان مورد مطالعه، 14 استان با ضریب تخصص گرایی بالای یک (75/1) صنعتی و 14 استان دیگر با ضریب تخصص گرایی کمتر یک (99/0) غیر صنعتی بوداند. براساس این نتایج، سطح تخصص و میزان مزیت نسبی استان های صنعتی نه تنها از ثبات لازم برخوردار بوده بلکه در طی دوره نیز تقویت شده است. در مقابل سطح تخصص و میزان مزیت نسبی استان های غیر صنعتی پایدار نبوده و به طور نسبی میزان تخصص این استان ها در مقایسه با استان های صنعتی تضعیف شده است.
    کلیدواژگان: مزیت نسبی، مزیت نسبی آشکار شده و متقارن، صادرات صنعتی، همگرایی گروهی، کشور ایران
  • سروش کیانی قلعه سرد*، جواد شهرکی، احمد اکبری، علی سردارشهرکی صفحات 15-26
    تغییرات اقلیمی به عنوان چالشی غیرقابل اجتناب جنبه های مختلف زیست طبیعی و انسانی را تحت تاثیر خود قرار می دهد. یکی از بخش هایی که وابستگی بسیار شدیدی به این گونه تغییرات دارد بخش کشاورزی است. تاثیرپذیری این بخش و بالتبع توسعه آن از این تغییرات به معنای تغییر در تولید و در پی آن قیمت محصولات و درآمد کشاورزان بوده و برنامه ریزی در این زمینه را ضرورت می بخشد. در این مطالعه با استفاده از داده های مربوط به تولید پنج محصول عمده زراعی ایران و همچنین داده های آب و هواشناسی طی سال های 1394-1379 به بررسی تاثیر اثرات تغییر اقلیم بر توسعه کشاورزی ایران و نحوه ی برنامه ریزی مناسب جهت مواجهه با این تغییرات پرداخته شده است. از این رو با در نظر گرفتن چهار سناریوی اقلیمی متفاوت و با استفاده از روش برنامه ریزی ریاضی مثبت (PMP) این هدف جهت 20 سال بررسی شده است. نتایج تحقیق نشان می دهد دو سناریوی تغییر توامان اقلیم و تغییر اقلیم به ترتیب بیشترین اثر را بر شاخص های مورد بررسی داشته اند. بر اساس این نتایج در سناریوهای 1 الی 4 به ترتیب سطح زیرکشت 8/1965، 14/1416، 9/1972 و 7/1414 هزار هکتار، متوسط درآمد خالص 6/12853، 9/10842، 1/12879 و 52/10837 میلیارد تومان و قیمت متوسط هر تن محصولات 07/8، 9/9، 06/8 و 91/9 میلیون تومان خواهد بود. برنامه ریزی جدی و فوری در زمینه مدیریت آب، تغییر در برنامه ریزی های کلان مدیریت کشاورزی و تغییر در سیاست گذاری های بخش اقتصاد کشاورزی از جمله پیشنهادهایی است که جهت سازگاری با تغییرات اقلیمی و مدیریت اثرات منفی آن بر توسعه کشاورزی ارائه شده است.
    کلیدواژگان: تغییر اقلیم، تغییر پذیری اقلیم، برنامه ریزی، توسعه کشاورزی، ایران
  • ابراهیم عمو، حسین حاتمی نژاد* صفحات 27-38
    قریب به 70 سال سابقه در نظام برنامه ریزی کشور و همچنین 50 سال تجربه تلاش برای نهادینه ساختن رویکرد آمایشی- فضایی در نظام مدیریت و اقدامات توسعه ای در کشور وجود دارد، ولی هنوز نبود یک سند آمایشی مورد وفاق در سطح ملی و سازوکارهای نهادی و قانونی تحقق بخش برنامه ها و طرح های آمایشی تدوین شده سبب شده که نظام تخصیص نتواند به رغم تاکیدات خاص تمام اسناد برنامه های بخشی به نابرابری های منطقه ای پایان بخشیده و یا در تعدیل آن ها توفیقات اساسی کسب کرده باشد، لذا مطالعه و بررسی علل ناکامی 3 موج طی شده در تدوین برنامه ها و سیاست های آمایشی کشور موضوعی است که تا مورد تحلیل قرار نگیرد، نمی توان به موفقیت اندیشه ها و اقداماتی که اخیرا در بازتعریف شیوه های کاربست رویکردها و طرح های آمایشی در کشور آغاز شده امیدی داشت. هدف اصلی این مقاله آسیب شناسی مقدماتی طرح ها و برنامه های آمایشی در کشور می باشد، نوع تحقیق کاربردی و روش آن اسنادی- تحلیلی می باشد، شیوه جمع آوری اطلاعات اسنادی و میدانی بر مبنای مصاحبه بوده و تلاش شده با احصای متغیرهای اثرگذار در قالب پرسشنامه با استفاده از طیف لیکرت نسبت به اخذ نظرات کارشناسانی که به روش تحلیل شبکه ای شناسایی شده اند؛ اقدام شود. نتایج پژوهش نشان می دهد که مهم ترین عوامل در آسیب شناسی طرح ها و برنامه های آمایش سرزمین در کشور در حوزه جایگاه قانونی زیر معیار«عدم تعریف دقیق جایگاه برنامه ها و نگاه آمایشی در اسناد قانونی هدایتگر برنامه ها و تصمیمات»، در حوزه مدیریتی زیر معیار «حاکمیت اقتصاد نفتی و اقتصاد رانتی به عنوان مولفه اصلی در نهادینه نشدن نگاه منطقه ای-فضایی» در حوزه ساختاری زیر معیار«سنتی بودن نظام برنامه ریزی در پذیرش رویکرد آمایشی» و در حوزه معیار محتوایی زیر معیار «عمیق بودن نابرابری های منطقه ای به حدی که طرح های آمایشی تا توازن بخشی فضایی راه بسیار طولانی دارند» می باشند
    کلیدواژگان: آسیب شناسی، آمایش سرزمین، ساختارهای نهادی، سیاستگذاری، ایران
  • محمدرضا رضوانی، مصطفی هرائینی*، معصومه امانی صفحات 39-50
    توسعه روستایی از عوامل مختلفی نشات می گیرد که یکی از آن ها مسکن مطلوب است که یکی از شاخص های تعیین کیفیت زندگی و رفاه اجتماعی نیز می باشد، بنابراین برنامه ریزی برای مسکن روستایی به عنوان یکی اجزای اصلی نظام سکونت گزینی امری ضروری می باشد. یکی از راه های مهم آگاهی از وضعیت مسکن در فرایند برنامه ریزی روستایی، استفاده از شاخص های مسکن است این شاخص ها بیانگر وضعیت کمی و کیفی مسکن روستایی در هر مقطع زمانی است. پژوهش حاضر از  نوع کاربردی- توسعه ای و ازنظر روش توصیفی تحلیلی بوده که با هدف بررسی شاخص های کمی و کیفی مسکن مناطق روستایی استان تهران انجام شده است. آمارهای موردنیاز از سرشماری عمومی نفوس و مسکن 1395 مربوط به استان تهران استخراج گردیده و سپس 19 شاخص اصلی با بهره گیری از اصول آماری شاخص سازی و داده پردازی در 52 شاخص مسکن روستایی، ترکیب و استنتاج گردیده اند و  با استفاده از روش تحلیل عاملی مهم ترین عوامل موثر در وضعیت مسکن روستایی تعیین شده اند. در مرحله بعد با بهره گیری از روش ویکور مناطق روستایی شهرستان های استان ازلحاظ برخورداری از شاخص های مسکن رتبه بندی و سطح بندی شدند. یافته های پژوهش حاصل از تحلیل عاملی، بیانگر تقلیل شاخص های مورد مطالعه به چهار عامل است که جمعا 67/93 درصد از واریانس را دربر می گیرند. در بین 4 عامل استخراج شده، عامل رفاهی به تنهایی 79/59 درصد واریانس را پوشش می دهد. که تاثیرگذارترین عامل در مطالعه است. نتایج به دست آمده از مدل ویکور جهت رتبه بندی مناطق روستایی تهران بر اساس شاخص های مورد بررسی حاکی از آن است که شهرستان شمیران با مقدار Q (98/0) در رتبه نخست و شهرستان های قدس و ملارد نیز با مقدار  Q(20/0 و 19/0) در رتبه آخر قرارگرفته اند.
    کلیدواژگان: شاخص های کمی و کیفی مسکن، تحلیل عاملی، روش ویکور، مناطق روستایی تهران
  • رضا پورمجیدی، بختیار عزت پناه*، کریم حسین زاده دلیر صفحات 51-64
    در عصر جهانی شدن، شهرها و مکان ها نمی توانند بی ارتباط از همدیگر باشند ارتباطی که از اقتصاد گرفته تا فرهنگ، سیاست، صنعت و... را در برمی گیرد و در این میان در آغاز هزاره سوم که همراه غلبه مفهوم جهانی شدن است شهر به عنوان پدیده ای پیچیده و پویا، به همت جریان غالب اطلاعات و ارتباطات، جامعه سنتی و بسته به جامعه شبکه ای تبدیل شده و فضای جریان ها جایگزین مفاهیم سنتی موقعیت و مکان شده، نقاط شهری به ویژه نقاط شهری مرزی به شاهراه ها، ورودی ها و گره های توسعه تبدیل و مفاهیم جدیدی مانند شهر منطقه را شکل داده اند. هدف مقاله حاضر ارائه راهکارهایی در توجه به مفهوم برنامه ریزی منطقه ای با بهره مندی از نتایج برنامه های توسعه ای اجراشده در شهرهای کشور ترکیه در جهت ارتقاء توسعه شهری و منطقه ای استان آذربایجان غربی است. روش پژوهش توصیفی- تحلیلی است. همچنین، تحقیق موردنظر از نوع تحقیقات کاربردی است و شیوه های جمع آوری اطلاعات اسنادی و میدانی و در قالب پرسشنامه انجام گرفته است. جامعه موردمطالعه شامل کارشناسان، متخصصان و اساتید دانشگاه بودند که در زمینه توسعه شهری، برنامه ریزی منطقه ای مشغول به فعالیت اند که به صورت تصادفی در دسترس 25 نفر انتخاب و ابزار جمع آوری اطلاعات در اختیار آن ها قرار داده شد. در این مطالعه از مدل های ترکیب  SWOT- AHP جهت تجزیه و تحلیل نهایی اطلاعات استفاده شده است. در این مطالعه با استفاده از روش دلفی به بررسی نقاط قوت و ضعف (عوامل داخلی)، و فرصت ها و تهدیدها (عوامل خارجی) استراتژی های توسعه شهری در سطح بین الملل در شهرهای مرزی پرداخته شد. سپس با استفاده از مدل  AHP، مجموعه عوامل داخلی و خارجی جهت اتخاذ بهترین راهبرد (WT, SO, WO, ST) وزن دهی شد. یافته های پژوهش نشان می دهد در مدل  SWOT- AHP، راهبرد SO با امتیاز وزنی 839/0 به عنوان مهم ترین راهبرد و راهبردWO  با امتیاز 65/0 به عنوان راهبرد جایگزین انتخاب شده است.
    کلیدواژگان: توسعه منطقه ای، راهبرد، آذربایجان غربی، ترکیه، SWOT، AHP
  • مصطفی میرآبادی*، ملیحه گل زاده، احمد کریمی صفحات 65-80
    در زمینه ارزیابی نقش و عملکرد رسانه ها در توسعه گردشگری ورزشی، بررسی میزان تحقق وظایف کلی رسانه ها در رابطه با توسعه گردشگری ورزشی و همچنین نقش هر کدام از رسانه ها بصورت جداگانه در انجام وظایف مذکور، دو مبحثی هستند که باید مورد توجه قرار گیرند. استان آذربایجان شرقی با مرکزیت شهر تبریز از طرفی به دلیل دارا بودن جاذبه های و ظرفیت های مختلف گردشگری از جمله گردشگری ورزشی، به عنوان پایتخت گردشگری جهان اسلام در سال 2018 شناخته شده است و از سوی دیگر از رسانه های مختلف و فعال محلی نیز برخوردار است. این پژوهش از لحاظ هدف، کاربردی و از نظر روش، توصیفی (همبستگی) است. به منظور جمع آوری داده های مورد نیاز جهت تجزیه و تحلیل های مدنظر تحقیق، از روش های اسنادی و میدانی در قالب توزیع پرسشنامه (بین 106 نفر از کارشناسان و متخصصان مربوطه) استفاده شده است. همچنین جهت تجزیه و تحلیل داده ها، از سنجش های آماری در نرم افزار SPSSبهره گرفته شده است. نتایج نشان داد به جز دو مولفه اطلاع رسانی و پخش سریع و دقیق اخبار در زمینه رویدادهای ورزشی و پوشش رسانه ای رویدادهای مهم ورزشی، که رسانه های مورد بررسی در آنها عملکرد نسبتا موفقی داشته اند، در سایر مولفه ها، عملکرد رسانه ها ضعیف بوده است. همچنین مشخص شد که مولفه آگاه سازی و شفاف سازی در تبیین و تحلیل مسائل و مشکلات توسعه گردشگری ورزشی و به چالش کشیدن مسئولان، ارگان ها و نهادهای مربوطه در این زمینه، اثرگذارترین عاملی است که می توانند موجب توسعه گردشگری ورزشی در استان آذربایجان شرقی شود. در نهایت معلوم گشت که در بین رسانه های مورد بررسی، تلویزیون با اختلاف معنی داری، بهترین عملکرد و رادیو نیز ضعیف ترین عملکرد را در زمینه ترویج و توسعه گردشگری ورزشی در استان داشته اند.
    کلیدواژگان: رسانه، توسعه، گردشگری ورزشی، استان آذربایجان شرقی
  • مجید کریم زاده*، بهزاد کریم زاده صفحات 81-94
    استان سیستان و بلوچستان با توجه به مرزی بودن و دوری از مرکز، در اکثر شاخص های توسعه از محروم ترین استان های کشور است. در این استان با توجه به وسعت زیاد و پراکندگی شهرستان ها، منابع و امکانات موردنیاز توسعه به صورت یکسان و متوازن توزیع نشده است. پژوهش حاضر با هدف بررسی سطح توسعه یافتگی شهرستان های استان سیستان و بلوچستان به لحاظ داشتن خدمات رفاه اجتماعی انجام گرفته است. اطلاعات موردنیاز تحقیق از سالنامه آماری سال 1393 استان اخذ شده و به منظور تعیین سطوح توسعه یافتگی شهرستان های استان از خدمات رفاه اجتماعی، از آمارهای سازمان های بهزیستی، کمیته امداد امام (ره) و تامین اجتماعی استفاده شده است. جامعه آماری تحقیق، مشتمل بر 19 شهرستان با توجه به تقسیمات سیاسی اداری در  سال 1395 می باشد. روش تحقیق توصیفی- تحلیلی و مدل های مورد استفاده جهت رتبه بندی شهرستان های استان، تکنیک های تاپسیس و موریس می باشند. نتایج نشان می دهد که با توجه به معیارهای در نظر گرفته شده برای سطح بندی شهرستان ها، بر اساس شاخص موریس به ترتیب شهرستان های زاهدان، زابل، نیکشهر و ایرانشهر برخوردارترین و شهرستان های فنوج، قصرقند، مهرستان و میرجاوه کم برخوردارترین شهرستان های استان می باشند. همچنین براساس تکنیک تاپسیس نیز مشخص شد که، شهرستان های زاهدان، ایرانشهر، نیکشهر و زابل برخوردارترین شهرستان های استان و شهرستان های میرجاوه، قصرقند، فنوج و مهرستان کم برخوردارترین شهرستان های استان از لحاظ برخورداری آنها از شاخص های رفاه اجتماعی هستند.
    کلیدواژگان: توسعه یافتگی، رفاه اجتماعی، تاپسیس، شاخص موریس، سیستان و بلوچستان
  • شهربانو نکویی*، محمدعلی چیت ساز، سید ناصر حجازی صفحات 95-106
    توسعه پایدار، یکی از مفاهیمی است که باچگونگی شیوه زندگی افراد یک جامعه پیوندی تنگاتنگ دارد، و در ابعاد عینی بیشتر ناظر بر بالا بردن سطح زندگی عمومی از طریق ایجاد شرایط مطلوب و بهینه در زمینه های  تغذیه، بهداشت، اشتغال، آموزش و چگونگی گذراندن اوقات فراغت می باشد. و این مبحث در مناطق مرزی اهمیت بیشتری دارد؛ چرا که مناطق مرزی و از نظر سیاسی نیاز به جمعیتی مقیم و ساکن دارند و خالی شدن مناطق مرزی به دلیل عدم امکانات کافی یا نابرابری در توزیع آن علاوه بر نقصان روند توسعه کشور، برای امنیت ملی نیز مخاطره ای بزرگ می باشد، شهرستان تر بت جام هم از این قاعده مستثنی نیست. این پژوهش به بررسی بعضی از عوامل اقتصادی و اجتماعی موثر بر توسعه پایدار شهرستان تربت جام می پردازد، این پژوهش بر اساس رویکرد پیمایشی به تبیین متغیرهای تاثیرگذار برتوسعه پایدار پرداخته است، جامعه آماری تمام شهروندان ساکن در شهرستان تربت جام می باشندکه.500 نفر به عنوان حجم نمونه تعیین و به صورت سهمیه ای از مناطق مختلف این شهرستان پرسشنامه را پر کردند. یافته ها نشان می دهد زنان بیش از مردان و شهروندان متاهل بیشتر از مجردان بر توسعه پایدار تاثیر می گذارند، پس از آن با استفاده از مدل سازی معادلات ساختاری و با احتساب خطاهای اندازه گیری سایر متغیرهای پژوهش به ترتیب (عدالت اجتماعی 81 درصد، شاخص های اجتماعی 44 درصد، عدالت فضایی 36 درصد، فقرزدایی 33درصد، سرمایه اقتصادی 27/0 درصد، مشارکت اجتماعی 25 درصد، توسعه اقتصادی 16 درصد، تعهد اجتماعی 15درصد، اعتماد اجتماعی 15 درصد) تاثیر را بر توسعه پایدار داشته اند. اما توسعه پایدار در بین پایگاه های اقتصادی اجتماعی و تحصیلات مختلف یکسان بوده و تفاوت چندانی وجود نداشته است.
    کلیدواژگان: عدالت اجتماعی، عوامل اقتصادی، عوامل اجتماعی، توسعه پایدار، تربت جام
  • موسی واعظی*، اکبر رحیمی، مائده باکویی صفحات 107-116
    در کشورهای در حال توسعه و از جمله ایران، مهاجرت از روستا و شهرهای کوچک به شهرهای بزرگ در زمره مهم ترین مسایل اجتماعی و اقتصادی قرار دارد. در شهرستان هریس نیز میزان این مهاجرت ها در سالیان اخیر افزایش قابل توجهی داشته است و در همین راستا تحقیق حاضر به بررسی و تحلیل وضعیت مهاجرت و عوامل موثر بر آن در شهرستان هریس پرداخته است. روش پژوهش تحلیلی- توصیفی است و برای بررسی و تحلیل موضوع از اطلاعات میزان مهاجرت در سرشماری های عمومی و اطلاعات خانه های بهداشت و مراکز بهداشتی- درمانی بهره گرفته شده است. هم چنین برای ارزیابی وضعیت و عوامل اصلی مهاجرت از روش های کمی، تحلیل عاملی اکتشافی استفاده شده است. نتایج ارزیابی حاکی از این است که شهرستان هریس مهاجرفرستی شدیدی را در بین شهرستان های استان داشته است. به گونه ای که خالص مهاجرتی این شهرستان در دو دهه گذشته از 6012- نفر در دوره ی 10 ساله 1375 تا  1385، به حدود 1236-  نفر در دوره ی 5 ساله 1385 تا 1390 و 3589-  نفر از 1390 تا 1394 رسیده است. نتایج حاصل از تحلیل عاملی نشان دهنده این است که عامل اقتصادی با مقدار ویژه 51/4 به تنهایی قادر است 64/28٪ واریانس را تبیین و بیشترین تاثیر را در مهاجرت از این شهرستان داشته است و بعد از آن به ترتیب عامل فرهنگی- اجتماعی، عامل طبیعی و زیست محیطی و اداری و خدماتی بیشترین تاثیر را داشته است. با توجه با آمار و ارقام، میزان مهاجرت ها به مرور زمان بیشتر شده که در صورت عدم برنامه ریزی مناسب باعث مشکلات زیادی در سطح شهرستان و شهرهای مقصد خواهد شد.
    کلیدواژگان: مهاجرت، عوامل مهاجرت، تحلیل عاملی، شهرستان هریس
  • محمد ظاهری*، عقیل خالقی، رضا طالبی فرد صفحات 117-130
    هدف تحقیق حاضر بررسی اثرات معدن طلای اندریان بر روستاهای پیرامون است که از لحاظ هدف، کاربردی و از نظر ماهیت و روش، توصیفی- تحلیلی است. جامعه آماری، خانوارهای بخش خاروانا در شهرستان ورزقان می باشد. حجم نمونه با استفاده از فرمول کوکران 352 خانوار بوده و از نمونه گیری تصادفی ساده استفاده شده است. روش گردآوری اطلاعات به صورت کتابخانه ای و میدانی (پرسشنامه محقق ساخته) می باشد. روایی تحقیق بر اساس اعتبار صوری و آزمون پایایی، از طریق آزمون آلفای کرونباخ با مطلوبیت 714/0 به دست آمده است. چون پاسخ گویی به سوالات، تنها با به کارگیری یک تکنیک میسر نبوده، لذا برای ایجاد درک عمیق تر نسبت به موضوع موردبررسی از روش تحقیق آمیخته (کیفی بعد کمی) به صورت ترکیب مدل (DPSIR) و (PLS) استفاده شده است. در نتایج اجزا مدل (DPSIR)، پیشران های «توسعه منطقه ای، مصرف منابع، اشتغال و پویایی جمعیت» مطرح می باشد که فشارهای «مصرف آب، تخلیه ضایعات مایع، مصرف انرژی، انتشار گازها، تولید ضایعات جامد و تغییر کاربری زمین» و وضعیت و روند «هوا، آب، زمین، تنوع زیستی و ارتقا محیط زیست» مطرح است. «تغییرات اکوسیستمی، کیفیت زندگی و سلامت انسانی، باران های اسیدی، مهاجرت، تخریب زیستگاه، تخریب مرتع، از دست رفتن پوشش گیاهی منطقه، کاهش زمین های کشاورزی، انواع بیماری ها و تهدید حیات وحش» تاثیرهایی هستند که حاصل شده است. پاسخ های «تصفیه دوباره آب؛ جلوگیری از انتشار آب های آلوده به نقاط بیشتر؛ استفاده مجدد و بازیافت آب های شستشو؛ استفاده از روش های استحصال با حداقل آلایندگی محیطی؛ برنامه ریزی حیات وحش؛ ایجاد فضای سبز و کاشت درختان در اطراف معدن جهت کمک به تصفیه هوا؛ و تعریف مکان بی خطر برای دفن ضایعات» به دست آمد. با استفاده از نتایج به دست آمده از طریق روش حداقل مربعات جزئیو با نرم افزار Warp- PLS در دو مرحله «مدل اندازه گیری» و «مدل ساختاری» اقدام به مدل سازی معادلات ساختاری شد. درستی مفاهیم نظری، پایایی سازگاری درونی، روایی (اعتبار) همگرا، اعتبار افتراقی سازه، معناداری ضرایب مسیر، مقادیر قابل قبول آزمون استون گیسر و برازش مناسب مدل نشان می دهند مدل در نظر گرفته شده ظرفیت و توان پیش بینی لازم را داشته و قابل تعمیم است.
    کلیدواژگان: معدن کاوی، محیط زیست، روش آمیخته، DPSIR، PLS، ورزقان
  • وحید یاری قلی*، محسن احدنژاد روشت، ژیلا سجادی صفحات 131-148
    امروزه شهرها با چالش های بسیاری در زمینه های اقتصادی، اجتماعی و زیست محیطی مواجه هستند. در عین حال افزایش جمعیت به همراه نسبت روزافزون شهرنشینی پیامدهای زیان باری برای شهرها به ارمغان آورده است. تداوم این گونه رشد شهرنشینی با مشکلات اجتماعی، اقتصادی و زیست محیطی، بحران آفرین و هشداری بر ناپایداری شهرها می باشد. بنابرین ضرورت بحث زیست پذیری و توسعه پایدار امروزه در شهرها کاملا نمایان است. پژوهش حاضر با هدف ارزیابی شاخص های عینی زیست پذیری در نواحی 23 گانه شهر زنجان صورت گرفته است. روش پژوهش، توصیفی تحلیلی و به لحاظ هدف کاربردی می باشد. جامعه آماری نواحی شهر زنجان می باشد. برای استخراج شاخص های پژوهش از نقشه کاربری اراضی و سالنامه آماری سال 1390 زنجان استفاده گردیده است. داده های پژوهش با استفاده از مدل تصمیم گیری چند معیاره تودیم، تحلیل گردیده اند. نتایج حاصل نشان می دهد که با توجه به معیارهای ارزیابی زیست پذیری در 25 ناحیه شهری زنجان، نواحی واقع در شمال و شمال شرق به دلیل قدمت کم و بافت مسکونی جدید که نظام محلی و شبکه دسترسی منظم نیز دارند، دارای وضعیت بالاتر از متوسط و نواحی مرکزی و جنوبی شهر که محلات قدیمی و تاریخی را پوشش می دهند به دلیل داشتن بافت قدیم و بعضا مساله دار همراه با شرایط پایین تر از حد متوسط در اکثر شاخص ارزیابی می گردند. در مجموع، 12 ناحیه شهری با وسعت 49 درصد از کل شهر و جمعیت 191328 نفری دارای وضعیت قابل تحمل و قابل قبول، 9 ناحیه شهری با وسعت 39.8 درصد از کل شهر و جمعیت 155819 نفری دارای وضعیت نامطلوب و غیرقابل قبول و دو ناحیه شهری با وسعت 12.3 درصد از کل شهر و جمعیت 57042 نفردارای وضعیت متوسط از لحاظ شاخص های زیست پذیری می باشند.
    کلیدواژگان: زیست پذیری، توسعه پایدار، مدل تودیم، نواحی شهر زنجان
  • رعنا نوروزی*، منیژه قهرودی، خه بات درفشی صفحات 149-162
    مراکز شهری بعلت تراکم جمعیتی و به تناسب آن تراکم تاسیسات آبرسانی و گستردگی شبکه جمع آوری و دفع فاضلاب، برای مقابله با اثرات رویدادهای طبیعی خصوصا سیل نیازمند مراقبت ها، مقاوم سازی ها و تمهیدات خاص خود می باشند. منطقه یک آبفا تهران شمالی ترین منطقه تهران به شمار می رود. این در حالیست که مهم ترین رودخا نه هایی که سکونتگاه های شهر تهران و شریان های حیاتی آن را تحت تاثیر قرار می دهند و همواره یک عامل خطرساز از نظر سیلاب محسوب می شوند، رودخانه های شمال تهران می باشند، این رودخانه ها علی رغم میانگین دبی کم، از جریانات سیلابی نسبتا بالایی برخوردار هستند که می تواند عامل ایجاد سیلاب های شدید در مناطق پایین دست گردند. روش تحقیق بر پایه روش توصیفی- تحلیلی و با انجام مطالعات کتابخانه ای و میدانی صورت گرفت. در مراحل تحقیق، ابتدا زیرمعیارهای موثر بر آسیب پذیری منطقه تحقیق، تعریف شده و به روش AHP-FUZZY وزن دهی شدند و در نتیجه میزان تاثیر هرکدام برآسیب پذیری شاخص های موردنظر مشخص شده و با به کارگیری مدل TOPSISIS توزیع شدند. مدل سازی رواناب با استفاده از حداکثر بارش روزانه ایستگاه های هواشناسی تهران می باشد که جهت برآورد ارتفاع رواناب گستره موردمطالعه از روشArc CN-Runoff استفاده شد. نتایجی که در این پژوهش بدست آمد، روشن ساختند که منطقه یک تهران نسبت به چهارمنطقه دیگر آب و فاضلاب تهران با توجه به تجمع بالای تاسیسات با ارزش اقتصادی بالا (لوله فاضلاب و منهول)، تجمع بالای مراکز خطر (ایستگاه گاز و خطوط انتقال نیرو)، بافت فرسوده، شیب و تراکم جمعیت بالا، شرایط تاسیسات (از لحاظ قطر و عمق کارگزاری) مخصوصا با توجه به اولویت شاخص هیدرولوژی و وجود چاه ها مخصوصا مسیل های شمال تهران (درکه، دربند، ولنجک، مقصودبیک، جمشیدیه، دارآباد و لارک) که مانعی جهت جاگذاری تاسیسات به صورت مدفون و در عمق زیاد جهت محافظت و امنیت بیشتر می باشند و متغیرهای دیگر ریسک قابل توجهی دارد که هیچ گونه تمهیداتی برای دفع فاضلاب در شرایط بحرانی در کل منطقه یک آبفا حاصل نشده است و از این جهت زنگ خطری برای مسئولان و برنامه ریزان بلایای طبیعی است.
    کلیدواژگان: سیل، شبکه فاضلاب، منطقه یک آبفا، TOPSIS، FUZZY، AHP
|
  • Khalil Ghasemlo *, Hamid Zolghadr, Alireza Kazeroni Pages 1-14
    Identify comparative advantage of regions has the capability and direct capitals to invest in those areas industry, can be effective in development non-oil exports. Hence, the purposes of this study comparative advantage and stability of performance industrial exports provinces in Iran country. For the investigate the status of comparative advantage was used analysis revealed comparative advantage (RCA), so and symmetric revealed comparative advantage (RSCA) and also the convergence of group (the ratio R2/β) to study the stability of comparative advantage in the production and export of industrial goods was applied. Required data has been gathered from the annual census reports industrial workshops for during 1379-1392. The results of investigate index of revealed comparative advantage and symmetrical Balassa show that Isfahan, Qazvin, Bushehr, Hormozgan, Semnan, East Azerbaijani, Yazd, Khuzestan, kohgiloyeh, Khuzestan, Tehran, Qom and Kerman Respectively have a revealed comparative and symmetrical advantage. This province In addition to being self-sufficient has benefited from the export goods for other provinces and countries theirs. Findings of estimation method group convergence revealed at whole of province of specialization coefficient equal to 1/33 is larger than one; But surveyed of 28 provinces, 14 provinces industries with one high coefficient of specialization (1/75) and 14 provinces non-industrial with one lower coefficient of specialization (0/99) The results shows that not only level of specialize and comparative advantages in industrial provinces are stable but strengthened over the period. While level of province non-industrial specialize and comparative advantage was not stable and the relative amount of industrial expertise in these provinces has been weakened.
    Keywords: comparative advantage, symmetric, revealed comparative advantage, group convergence, industrial exports, country provinces
  • Soroush Kiani Ghalehsard *, Javad Shahraki, Ahmad Akbari, Ali Sardar Shahraki Pages 15-26
    Climate change as an unavoidable challenge affects many different natural and human aspects and requires serious planning in this regard. One of the sectors that is heavily dependent on such changes is the agricultural sector and its development. The impact of this sector and, consequently, the development of these changes means a change in production and hence the price of farmers’ products and incomes, and requires planning in this regard. In this study, using data on the production of five major crops in Iran and also data on weather and climate during the period of 1394-1379, the impact of climate change on Iranian agricultural development and its proper planning to address these changes has been addressed. Therefore, considering four different climate scenarios and using a positive mathematical programming approach, this goal has been investigated for 20 years. The results of the research show that the two scenarios of climate change and combined climate variability and climate change have the most effect on the indexes studied. According to these results, in the scenarios 1-4, the area under cultivation is 1965.8, 1416.14, 1972.9 and 1414.7 thousand hectares respectively, the average net income is 12853.6, 10842.9, 12879.1 and 10873.52 billion Toman. The average price per tonne of products will be 8.07, 9.9, 8.06 and 9.91 million Toman.Therefore, for managing climate change and reducing its negative impacts on agricultural development, suggestions such as urgent and urgent planning for water management, changes in macroeconomic management planning and changes in policy making in the agricultural economy are one of the suggestions is to adapt to climate change and manage its negative impacts on agricultural development.
    Keywords: Climate Change, Climate Variability, Planning, Agricultural Development, Iran
  • Ebrahim Amoo, Hossein Hataminejad * Pages 27-38
    There is almost 70 years of experience in the country's planning system, as well as 50 years of experience in trying to institutionalize a spatial-media approach in the management system and developmental measures in the country, but there is still a lack of a consensus document at the national level and institutional and legal mechanisms for realizing Proposed schemes and plans have made the allocation system, despite the special emphasis on all the documents of the program, to end the regional inequalities or to achieve significant results in modifying them, so studying the causes of the failure of the three waves in the formulation of programs and policies Subject matter of the country The main objective of this paper is to provide preliminary study pathology and research programs in the country, the type of applied research and its methodology will be documentary-analytical, the method of collecting documentary and field information on the basis of interview, and tried to identify effective variables in the form of a questionnaire using a spectrum Likert's approach to getting expert opinions identified through network analysis has been taken. The results of the research show that the most important factors in the pathology of planning and planning programs in the country in the legal domain are the following criterion: "The lack of precise definition of the status of programs and the survey of the legal documents guiding the plans and decisions", in the field of management, the following criteria: "Governance of the oil economy and Renti's economics as a major component of the inertia of the regional-spatial view "in the following structural sub-criterion:" The traditional nature of the planning system in the acceptance of the survey approach "and in the domain of content criterion under the criterion" The deepening of regional inequalities, Long That they "are.
    Keywords: Pathology, Land use planning, Institutional structures, Policymaking
  • Mohammadreza Rezvani, Mostafa Haraeeni *, Masoume Amani Pages 39-50
    Rural development comes from several factors, one of which is desirable housing. One of the important ways of knowing the housing situation in the rural planning process is the use of housing indices. These indicators represent the quantitative and qualitative status of rural housing at any time. The present research is an applied-developmental and descriptive-analytic method with the aim of evaluating the quantitative and qualitative indices of housing in rural areas of Tehran province using quantitative models such as factor analysis and viik technique. Among the 52 rural housing indicators, the 18 indicators of housing index were used for statistical analysis. The research findings from factor analysis indicate that the indexes are reduced to four factors, which include 93/67of the variance. Among the four extracted factors, the welfare factor alone covers 59/89of the variance. Which is the most influential factor in the study. The results of the viquor method for ranking the rural areas of Tehran according to the survey indices indicate that the city of Shemiran with the highest Q (0.98) ranked first and the cities of Qods and Malard with Q (0.20 and 0.19) Are in the last rank.
    Keywords: Qualitative, quantitative indicators of housing, factor analysis, vikor method, rural areas of Tehran
  • Reza POURMAJIDI, Bakhtyar Ezatpanah *, Karim Hosainzadeh Dalir Pages 51-64
  • Mostafa Mirabadi *, Maliheh Golzadeh, Ahmad Karimi Pages 65-80
    Regarding the evaluation of the role and performance of the mass media in developing sports tourism and to study the degree to which the mass media has been successful in fulfilling its functions in relation to sports tourism development and also the role of each one of the mass media in fulfilling the abovementioned functions are issues need to be considered. East Azarbayjan Province and Tabriz as the center of the province enjoying a wide range of tourism attractions opportunities such as sports tourism has been seen as the center of the Islamic Tourism in 2018. On the other hand, this sports tourism is supported by various local mass media. However, no comprehensive study has been carried out regarding the potentials of tourism especially sports tourism and challenges facing in developing and expanding sports tourism in East Azarbayjan province, which in turn necessitates an attempt to conduct a comprehensive study and research in this regard. The aim of the current research is applied research and we applied descriptive methodology. We applied field study to collect and analyze data including distributing questionnaires among 106 individuals who are experts in this field of study. To analyze data we applied statistic methods using SPSS software. The results have indicated that the mass media has been successful in two areas: one is comprehensive notification coverage of sports events and the second quick and honest broadcasting of sports news and media coverage of important sports events in which the mass media we studied in our research has showed an acceptable performance, in other areas the mass media function has been very weak. Our study also indicated that informing people about sport events and clarifying them about analyzing and explaining problems in issues facing sports tourism development and challenging the officials, institutions and organizations in charge, is in turn proved to be the most effective factor in developing sports tourism in East Azarbayjan Province. Finally, it has been proven that among the mass media, television has significantly performed the best while radio has performed the worst regarding development of sports tourism in East Azarbayjan Province.
    Keywords: Media, Development, Sport Tourism, East Azarbaijan Province
  • Majid Karimzadeh *, Behzad Karimzadeh Pages 81-94
    Due to Sistan and Baluchistan’s remoteness and boundary areas, it is among the most deprived provinces of the country in the most developmental indicators. Because of its vastity and dispersion of counties, the resources and facilities required for development are not distributed equally and equitably. This study aimed to assess the social welfare development level of counties of Sistan and Baluchistan province. The required information of the study was obtained from Statistical Yearbook of 2014. In order to determine the development level of the counties, the data were collected from Imam Khomeini Relief Foundation, State Welfare Orgnaization of Iran and Social Security Orgnaizition. This study’s research method is descriptive - analytical and models which have been used for ranking of the counties were Morris and TOPSIS techniques. The results of the study showed that according to Morris index, counties of Zahedan, Zabol, Nikshahr and Iranshahr are the most developed counties and Fanuj, Qasr-e Qand, Mehristan and Mirjaveh are the most deprived counties in the province. According to the TOPSIS technique, it was also found that Zahedan, Iranshahr, Nik Shahr and Zabol are the most developed counties and Mirjaveh, Qasr-e Qand, Fanuj and Mehristan are the most deprived counties in terms of social welfare services.
    Keywords: Development, Social Welfare, TOPSIS, Morris index, Sistan, Baluchistan
  • Shahrabano Nekoei *, Mohammadali Ghitsaz, Seyed Naser Hejazi Pages 95-106
    Sustainable development is one of the concepts which is closely related to the lifestyles of the people in society and from an objective prospective it is more related to the enhancement of living standards through preparing ideal and optimal conditions in nutrition, hygiene, occupation, education and spending free times. And this topic is more important in the border regions,Because the border areas are politically and technically demanding, they need a demographic and living community. It is also a great danger, in addition to the lack of sustainable development for national security, due to lack of sufficient facilities or inequality in distribution. Torbat-e-Jam city is not excluded from this rule because of geographical location. The current study investigated social justice and same influensive social and economical factors on it as an approach for the sustainable development of Torbat Jaam . Thus the present study based on survey approach determined effective variables on sustaianble development, the statistical population of this study are Torbat Jaam residents. 500 of them selected as a sample and from different parts of the town data gathered by means of questionnare proportionally. The reliability and the validity of the study determined by Cronbach's alpha coefficient and confirmatory factor analysis, respectively. According to the findings, women more than men and married citizens more than single citizens influenced on sustainable development, thereafter, through Structural Equation Modeling (SEM) and calculating measurement errors other variables of the study influenced on sustainable development respectively (social justice 81%, social indices 44%, spatial justice 36%, poverty alleviation 33%, economical capital 27/0 %, social participation 25%, economical development 16%, social commitment 15%, social trust 15%). Though sustainable development was equal among different social economical and educational bases and these was no difference.
    Keywords: social justice, economical factors, social factors, Sustainable Development, Torbat Jaam town
  • Akbar Rahimi, Maedeh Bakooyi Pages 107-116
    In developing countries like Iran, migration from village and small cities to big towns, is one of the most important social and economic problems. In Heris township measure of migrations extremely increased in last years. For this reason, this article is done for checking and analysis of situations of migration and efficient factors on this. This paper, method of research is analytical-descriptive, and it used for checking and analysis of issue from information of measure of migration in the public census and information of health homes and center of health care. Also, it used for assessment of situation and important factor of migration from quantitative methods and exploratory factor analysis. Results of assessment show that Heris Township had the most migrate among of provincial cities. So that, migration of genuine of this city is arrived from -6012 people in period of 10 years 1375-1385, almost -1236 people in period of 5 years 1385-1390, finally -3589 people from 1390-1394 in past two decades. Results of factor analysis show that economic factor with special amount 4.51, can determine alone 28.64 percent of variance and had the most effect in migration from this township. So on, this factors including cultural-social, natural, environmental, official and finally services have had the most effect. According to statistics and digits, measure of migration has increased during the time that without suitable planning will cause many problems on the township and destination cities.
    Keywords: Migration, Immigration, &quot, Factor Analysis&quot, Harris County
  • Mohammad Zaheri *, Aghil Khaleghi, Reza Talebifard Pages 117-130
    The purpose of the present research is to investigate the effects of the Andariyan gold mine on the surrounding villages, which are purposefully applied and in terms of nature and method, descriptive-analytical. The statistical population is households in the Kharvana section of Varzaqan. The sample size was 352 households using the Cochran formula and was used for simple random sampling. Data gathering method is library and field research (researcher-made questionnaire). The validity of the research based on formal validity and reliability test was obtained through Cronbach's alpha test with the desirability of 0.714. Since answering the questions was not impossible with the use of a technique, the DPSIR and PLS method was used to create a deeper understanding of the subject than the mixed case method. In the results of the model component (DPSIR), the Propellant of "regional development, resource consumption, employment and population dynamics" are the subject of pressures such as "water consumption, liquid waste discharge, energy consumption, emissions, solid waste production and land use change", and The process of "air, water, land, biodiversity, and environmental upgrades." "Changes in ecosystems, quality of life and human health, acid rain, migration, habitat destruction, rangeland destruction, vegetation loss in the region, declining agricultural land, various diseases and threats to wildlife" are the effects that have been achieved. Responses to "refining water; preventing the spread of contaminated water to more points; reuse and recycling water; use of extraction methods with minimal environmental pollution; planning of wildlife; creating green spaces and planting trees around the mine to aid air purification; and Definition of a safe place to bury waste ". Using the results obtained by PLS method and using Warp-PLS software, structural equations were modeled in two stages: "model of measurement" and "structural model". The correctness of theoretical concepts, internal consistency reliability, convergent validity, structural differential validity, significant path coefficients, acceptable values of the Aston Geyser test, and appropriate fitting of the model indicates that the considered model has the required capacity and predictive power.
    Keywords: Mining, Environment, Mixed method, DPDIR, PLS
  • Mohsen Ahadnejhad Roshti, Jhila Sajadi Pages 131-148
    Today, cities are facing many challenges in the field of economic, social and environmental issues. Meanwhile, the population growth accompanied with the growing ratio of urbanization has brought about pernicious consequences for the cities. The continuity of this kind of urbanization growth along with the existing social, economic and environmental problems is crisis creator and a warning to the unsustainability of cities. Therefore, the necessity and importance of livability and sustainable development issue in cities is quite apparent. The purpose of this study is evaluating the objective indicators of livability in Zanjan city regions. The method of this research is descriptive-analytical and in terms of purpose is Practical. Statistical population of research is the regions of Zanjan city. In order to extract the research indicators, the land use map and the Statistical Yearbook of 1390 in Zanjan have been used. The Research data have been analyzed in accordance with a multi-criteria decision making Todim model. The results of the study show that according to the criteria for assessment of livability in 25 urban regions of Zanjan, The regions in the north and northeast due to the low age and the new residential context, which have a local system and regular access network, have a status higher than Average But the central and southern regions of the city that cover the old and historical neighborhoods due to the old and sometimes problematic texture are with lower than Average conditions in most of indicators are evaluated. Overall, 12 urban regions with an area of 49.7% of the total city And the population of 191328 has a tolerable and acceptable status, 9 urban regions with an area of 38% of the total city and the population of 155819 with an unfavorable and unacceptable situation and The two urban regions with an area of 12.3% of the total city and a population of 57042 are in Average status in terms of livability indicators.
    Keywords: livability, Sustainable Development, Todim Model, Zanjan city region
  • Rana Norouzi *, KHABAT Derafshi Pages 149-162
    Zoning sewage network vulnerability against natural hazards Abstract Urban centers, due to population density and the density of water supply and wastewater collection and disposal facilities, need to be provided with care, reinforcement and special measures to deal with the effects of natural events, especially floods. The area of aAbfa in Tehran The northernmost region of Tehran is considered.while the main rivers that affect the settlements of Tehran and its vital arteries and are always considered as a risk factor for the flood. The rivers in northern Tehran, despite the average discharge rate, have relatively high flood flows that can cause severe floods in the downstream areas. The research method was based on descriptive-analytical method and conducted by library and field studies. In the research stages, firstly, the effective sub-criteria for the vulnerability of the research area were determined and were weighted by AHP-FUZZY method. As a result, the effect of each of them on the vulnerability of the indicated indicators was determined and distributed using the TOPSISIS model. Runoff modeling was performed using maximum daily rainfall of Tehran's meteorological stations, which was used to estimate the runoff height of the studied area using Arc CN-Runoff method. Overall, the results of sewage vulnerability in the 20-year runoff scenario, Most vulnerable In two categories High and very high (29.27%)In the area of one Tehran was observedWhile the lowest vulnerability was seen in low and very low (94.66%) areas in Zone 6, the results were cleared, Tehran is one of the four other areas of Tehran's water and sewage Due to the high cumulative facilities with high economic value (sewage pipes and manholes), high cumulative risk centers (gas stations and transmission lines), aging texture, gradient, high population density, condition of facilities (in terms of diameter and depth of brokerage Specifically with respect to the Preference index hydrology and wells In particular watercourse north Tehran (Darakeh Darband, Velenjak, maqsud beyk, Jamshideh Darabad and Lark) An obstacle to the placement of the facility buried in deep depth for protection and security are the and other variables , There is a substantial risk that no
    Keywords: Flood, Sewage Network, Region oneof the ABFA, TOPSIS, FUZZY, AHP