فهرست مطالب

  • سال چهارم شماره 10 (بهار 1398)
  • تاریخ انتشار: 1398/01/24
  • تعداد عناوین: 6
|
  • رضا جعفری هرندی*، رضا وفایی، میکائیل علی پور صفحات 7-30
    پ‍ژوه‍ش ح‍اض‍ر با هدف نقد و ارزیابی جایگاه ابعاد و مولفه های قدرت نرم جمهوری اسلامی ایران در سند تحول بنیادین آموزش و پرورش صورت پذیرفته است. روش پژوهش توصیفی از نوع تحلیل محتوا است. جامعه پژوهشی، شامل متن سند تحول بنیادین آموزش و پرورش، مصوب آذر ماه 1390 می باشد که با توجه به ماهیت موضوع و محدودیت جامعه پژوهشی، از نمونه گیری صرف نظر شده و کل آن مورد بررسی و تحلیل واقع شد.ابزار اندازه گیری، سیاهه تحلیل محتوای محقق ساخته بوده است که پس از مطالعه و بررسی منابع نظری در حوزه قدرت نرم جمهوری اسلامی ایران جهت بررسی سند تحول بنیادین تهیه شد. داده ها با استفاده از شاخص های توصیفی در فرایند تحلیلی آنتروپی شانون مورد تحلیل قرار گرفته اند. ع‍م‍ده ت‍ری‍ن ی‍اف‍ت‍ه ه‍ای پ‍ژوه‍ش بیانگر آن است که: در م‍ج‍م‍وع 226 مرتبه به مولفه های قدرت نرم توجه شده که میزان تراکم آن در بخش هدف های عملیاتی و راهکارها با 75 فراوانی و 33/2درصد زیاد و در بخش های بیانیه ماموریت و چارچوب نهادی و نظام اجرایی تحول بنیادین با 7 فراوانی و 3/1 درصد کم است. در بین ابعاد مورد بررسی، بعد سیاسی با میزان بار اطلاعاتی 0/890 و ضریب اهمیت 0/275 بیش ترین و بعد علمی و فناوری با میزان بار اطلاعاتی 0/678 و ضریب اهمیت 0/210 کمترین توجه را  به خود اختصاص داده اند.
    کلیدواژگان: قدرت نرم جمهوری اسلامی ایران، ابعاد و مولفه ها، سند تحول بنیادین آموزش و پرورش، تحلیل محتوا، آنتروپی شانون
  • علیرضا دل افکار*، نصیرالدین جوادی، عبدالهادی فقهی زاده، محمدهادی امین ناجی صفحات 31-64
    این مقاله با هدف دستیابی به نظر اسلام در مورد اولویت رویکرد تشویق یا تنبیه در تعلیم و تربیت، و ارائه روش های قرآنی برای تحقق نظر قرآن و بکارگیری آن در دوره های رسمی و عمومی کشور، جهت آسان سازی فرایند تربیت و اثربخشی بیشتر به آموزه های تربیتی و توسعه به روش کیفی و به شیوه توصیفی-تحلیلی صورت گرفته است. جامعه تحلیلی، متن قران کریم، و نمونه تحلیلی تمامی آیاتی است که دو واژه بشارت و انذار در کنار یکدیگر قرار گرفته اند. تجزیه و تحلیل اطلاعات همزمان با فرایند جمع آوری داده ها به صورت مستمر و پیوسته با استفاده از دسته بندی ، طبقه بندی ، کد گذاری و تعبیر و تفسیر انجام شد . یافته های حاصله در راستای هدف اول حاکی از این است که  قرآن کریم با اولویت دادن به بشارت، تشویق را در اولویت قرار داده است. برای تبیین و تحلیل چگونگی دستیابی به این هدف، به بیان پیوند ذهن با گفتار، هدفمندی گفتار، کاربرد تقدیم و تاخیر در برداشتهای دقیق از آیات، بهره گیری معصومین(ع) از تقدیم و تاخیرات قرآنی برای تعیین دقیق اولویتهای اسلامی به عنوان مبانی حجیت تقدیم و تاخیرات قرآنی و تقدیم بشارت بر انذار در قرآن کریم پرداخته شده است. همینطور روش های تشویقی (کلامی، مادی، عاطفی، و ارزشی) استخراج شده از متن قرآن عبارتند از : تحسین، ابراز رضایتمندی، دعا، تحریض، بیان کارهای نیک، درود، و وعده دادن از جمله روش های کلامی؛ محبت ورزی، و کرامت بخشی از روش های عاطفی، و در نظر گرفتن جایگاه ویژه، و ابراز رضایت از جمله روش های ارزشی است که این پژوهش بدان دست یافته است.
    کلیدواژگان: تشویق، تعلیم و تربیت، تقدیم و تاخیر، روش های تشویق، قرآن کریم
  • داود طهماسب زاده شیخلار*، احسان عظیم پور صفحات 65-86
    این پژوهش با هدف آزمون ساختار عاملی و سنجش همسانی درونی پرسشنامه عوامل آموزشی موثر بر تربیت دینی دانش آموزان انجام شد. روش پژوهش از نظر هدف بنیادی، و به لحاظ جمع آوری داده ها از نوع توصیفی- پیمایشی است. جامعه آماری پژوهش حاضر، دانش آموزان دختر دوره اول متوسطه منطقه 4 شهر تهران بودندکه بر  طبق جدول کریسی و مورگان (1970) شامل 381 نفر تعیین شد که شیوه ی نمونه گیری تصادفی- خوشه ایچندمرحله ای انتخاب شدند. به منظور بررسی روایی مربوط به پرسشنامه از تحلیل عاملی اکتشافی با استفاده از نرم افزار  SPSS16، تایید روایی پرسشنامه از مدل تحلیل عاملی تاییدی با استفاده از نرم افزار AMOS22  و جهت بررسی همسانی درونی پرسشنامه  نیز از ضریب آلفای کرونباخ استفاده شد. نتایج نشان داد تحلیل عاملی اکتشافی به استخراج شش عامل منجر گردید که این عامل ها، مجموعا 43/59% از واریانس کل پرسشنامه را تبیین می کنند . این عوامل عبارتند بودند از: فرهنگ سازمانی، کیفیت آموزشی، مقررات و قوانین آموزشی، کاربرد تکنولوژی آموزشی، توانایی های فردی معلمان و محتوای دروس آموزشی. شاخص های برازش مدل عاملی تاییدی پرسشنامه نشان داد مدل ارائه شده برازش مطلوبی با داده های تجربی دارد و وجود عوامل شش گانه مورد تایید قرار گرفت. همچنین ضریب آلفای کرانباخ به میزان 76/0 نشان داد مقیاس از همسانی درونی قابل قبولی برخوردار است. با توجه به برازش مدل و اعتبار بالای پرسشنامه، از آن می توان جهت مطالعه و سنجش عوامل آموزشی موثر بر تربیت دینی دانش آموزان استفاده کرد.
    کلیدواژگان: عوامل آموزشی، تربیت دینی، ساختار عاملی، همسانی درونی
  • میترا عزتی*، نیکو دیالمه، منا افضلی قادی صفحات 87-116
    هدف این پژوهش، شناسایی مولفه های رفتار فرانقشی در سازمان های آموزشی با تاکید بر آموزه های اسلام است. روش پژوهش، ترکیبی از نوع کیفی- کمی است. جامعه تحقیق شامل دو بخش است: قرآن کریم، نهج البلاغه و کتب مدیریتی و متخصصین مدیریت آموزشی، علوم تربیتی و معارف اسلامی. در بخش اول به طور هدفمند نمونه گیری و مطالعه عمیق شده و با استفاده از دسته بندی و کدگذاری، به طور مستمر مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت و مقولات استخراج شد. سپس به منظور تایید تناسب مقولات با اهداف پژوهش، نظرات 32 نفر متخصص مدیریت آموزشی و علوم تربیتی و 20 نفر متخصص معارف اسلامی از طریق دو پرسشنامه محقق ساخته جمع آوری و با استفاده از آمار توصیفی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. ضریب پایایی پرسشنامه ها از طریق آلفای کرونباخ به ترتیب 0/797 و 0/896 محاسبه شد. یافته ها حاکی از این است که مولفه های رفتار فرانقشی در دانش مدیریت به ترتیب اولویت عبارتند از: ادب و احترام، تلاش و پشتکار و اشتیاق، آداب اجتماعی، توسعه خود، نوع دوستی و رفتارهای کمکی، توسعه نگرش مثبت و تمایلات سازنده، وجدان کاری و اطاعت سازمانی، ابتکار فردی، مشارکت سازمانی، وفاداری سازمانی و جوانمردی. مولفه های رفتار فرانقشی در آموزه های اسلام نیز به ترتیب اولویت عبارتند از: تحکیم پیوندها و رفع کدورت بین فردی، اهتمام به نیکی مضاعف، واکنش متعالی، همیاری هدفمند، پرده پوشی عیوب، اهتمامات معنوی در حق دیگران، ترک انتقام حین قدرت، توجه به ابراز نیازها، وساطت معطوف به خیر، مساعدت پیش از طلب، همدلی و همدردی، تلاش و استقامت فراتر از انتظار، پرهیز از بزرگنمایی مشکلات، توانمندی تفکیک، نقش فعال و سازنده در انتقاد و پیشنهاد، تقویت روحیه و نشاط کاری، بزرگداشت و تکریم شخصیت افراد. برخی مولفه های رفتار فرانقشی در مدیریت و اسلام مشابه اند، اما دارای اشتراکات مطلق نیستند. بر این اساس می توان جایگاه آن ها را در قیاس با یکدیگر در روابط سه گانه حمایت، توسعه و نوآوری تبیین نمود.
    کلیدواژگان: رفتار فرانقشی، رفتار شهروندی سازمانی، سازمان آموزشی، دانش مدیریت، آموزه های اسلام
  • علیرضا قاسمی زاد*، فرزانه بهنامی فر صفحات 117-144
    هدف این پژوهش شناسایی مولفه های سرمایه های روانشناختی دانشجویان مراکز آموزش عالی از منظر اسلام بود وروش آن ترکیبی از نوع اکتشافی متوالی بود.  در بخش کیفی به روش تحلیل مضمون انجام شد و جامعه پژوهش  قرآن و نهج البلاغه و افراد شامل متخصصان حوزه علوم تربیتی و روانشناسی مراکز آموزش عالی و متخصصان حوزه علمیه بود. روش نمونه گیری دراین بخش هدفمند با استفاده از افراد کلیدی بود که تعداد 31 نفر از اساتید حوزه و دانشگاه بودند. در  بخش کمی روش تحقیق توصیفی از نوع پیمایشی بود تعداد کل نمونه 400 نفر به روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای انتخاب شدند. ابزار مورد استفاده در این بخش پرسشنامه محقق ساخته بود که براساس مطالعه کیفی ازمنابع قرآن ونهج البلاغه، تدوین شد و با استفاده از تحلیل عاملی تاییدی مورد تحلیل قرار گرفت. براساس نتایج به دست آمده در بخش کیفی مدل سرمایه روانشناختی از دیدگاه اسلام مشتمل بر 4 مولفه خود باوری، بردباری، خوشبینی و آرزومندی طبقه بندی شد. در بخش کمی داده ها حاکی از آن بود که 14 گویه مربوط به مولفه اول، 12 گویه مولفه دوم، 17 گویه مولفه سوم، 16 گویه مولفه چهارم را تشکیل داده ونتایج بخش کیفی را تایید کرد.
    کلیدواژگان: اسلام، سرمایه روانشناختی، قرآن کریم، نهج البلاغه
  • مریم مشفقی، زهره لطیفی* صفحات 145-162
    هدف از پژوهش حاضر بررسی  اثربخشی بسته آموزشی پرورش مهارت های زندگی مبتنی بر مبانی اسلامی با روش فعال  نوین بر هوش اخلاقی دانش آموزان دختر مقطع پنجم دبستان بود. روش این پژوهش از نوع نیمه آزمایشی دو گروهی دو مرحله ای (پیش آزمون، پس آزمون) است. به منظور اجرای پژوهش از تمامی دانش آموزان دبستان های دخترانه شهرستان در نیمه اول سال تحصیلی 97-1396، 30 نفر به صورت نمونه گیری در دسترس مبتنی بر ملاک های ورود و خروج انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش (15 نفر) و کنترل (15 نفر) جایگذاری شدند . آزمون هوش اخلاقی بوربا (فرم والد)، به منظور اجرای پیش آزمون توسط والدین برای دانش آموزان اجرا شد. گروه آزمایش طی 16 جلسه (به صورت هفته ای دو جلسه یک ساعته) تحت آموزش مهارت های زندگی با رویکرد اسلامی (توکل، تواضع و فروتنی، قناعت، شجاعت، مسئولیت پذیری، آراستگی، عزت نفس، رعایت نظم، قدرشناسی، صبر و شکیبایی، آداب معاشرت و عفو وگذشت) با شیوه های فعال با استفاده از روش های قصه گویی، ایفای نقش، بحث و گفتگو، رنگ آمیزی، بارش مغزی، شعرخوانی و اجرای نمایش مورد مطالعه قرار گرفتند. یک هفته پس از اتمام مداخله  برای هر دو گروه پس آزمون اجرا شد. جهت تحلیل داده ها از آزمون تحلیل کواریانس یک طرفه با استفاده از نرم افزار SPSS نسخه 24 استفاده شد. نتایج نشان داد که بین دوگروه آزمایش و کنترل در متغیر هوش اخلاقی (مولفه های وجدان، همدلی، خویشتن داری، احترام، مهربانی، بردباری و عدالت) تفاوت معناداری وجوددارد. بنابراین می توان این روش را جهت هوش افزایی اخلاقی دانش آموزان  در مدارس آموزش و پرورش به کار برد.
    کلیدواژگان: مهارت های زندگی اسلامی، آموزش فعال نوین، هوش اخلاقی
|
  • Reza Jafari Harandi, Ph.D.*, Reza Vafaei, Michael Alipour Pages 7-30
    The purpose of this study is to criticize and evaluate the dimensions and components of the soft power of Islamic Republic of Iran in the Fundamental Reform Document of Education (FRDE). The researchers used descriptive content analysis method. The statistical population of the study is the whole text of the FRDE that was passed in 2011 and due to the nature of the subject and the limitations of the research community, sampling was discarded and the entire text was analyzed. The measurement tool is a researcher-made content analysis log which has been developed to examine FRED after studying and reviewing the theoretical sources of the soft power of the Islamic Republic of Iran. The data have been analyzed using descriptive indices in the analytical calculation of Shannon entropy. The main findings of the research indicated that: in total, soft power components have been considered 226 times, with a high density in the operational objectives and strategies - with 75 frequency and 33.2%; and with a low density in mission statement, institutional framework, and the executive system of fundamental change, with 7 abundance and 3.1%. Among the dimensions studied, the political dimension with 0.890 information load and the importance coefficient of 0.275 was the most attractive part, and the scientific and technological aspect with 0.678 information load and 0.210 importance coefficient was the least attractive part.
    Keywords: the soft power of the Islamic Republic of Iran, dimensions, components, the Fundamental Reform Document of Education (FRDE), content analysis, Shannon entropy
  • Alireza Delafkar, Ph.D.*, Nasiroddin Javadi, Abdulhadi Faqhizadeh, Ph.D., Mohammad Hadi Amin, Naji Pages 31-64
    In a qualitative and descriptive-analytical manner, this paper seeks to achieve Islam’s view about the priority of the encouragement or punishment approaches in education, and to provide Quranic methods for applying the Quran’s view and its application in the official and public education of the country, in order to facilitate the educational process and to increase the effectiveness of the educational and developmental teachings. The analytical corpus includes the text of the Quran, and the analytical sample includes all the verses that have both words of annunciation and admonition together. Data analysis was carried out simultaneously and continuously along with the process of data collection, categorization, classification, encoding, explanation, and interpretation. The findings indicate that the Holy Quran has prioritized encouragement by prioritizing annunciation. To explain and analyze how this aim is achieved, this paper deals with the expression of the mind-tospeech connection, purposefulness of speech, the application of prioritization and postponement in the accurate interpretations of the Quran verses, Imams’ use of Quranic prioritization and postponement for the precise determination of the Islamic priorities as the authoritative basis of Quranic prioritization and postponement, and the prioritization of annunciation over admonition in the Holy Quran. Similarly, the (verbal, material, emotional, and value-based) encouragement methods extracted from the Quranic text are: admiration, expressing satisfaction, praying, persuasion, expressing good deeds, saluting, and promising as verbal methods; affection and dignity as emotional methods; and taking into account the individual’s special status, and expressing satisfaction as the value-based methods.
    Keywords: encouragement, education, prioritization, postponement, encouragement methods, the Holy Quran
  • Davood Tahmasebzadeh, Sheykhlar, Ph.D.*, Ehsan Azimpour Pages 65-86
    This study aimed to test the factor structure and measure the internal consistency of a questionnaire about the educational factors that affect religious education of students. Regarding the purpose of the research, this is a fundamental research and the data collection was carried out through descriptive-survey method. The statistical population of the study consists of the first year female students of all the high schools of the district 4 of Tehran who were selected by multistage cluster random sampling method. The sample size of this study was determined 381 people by the table of Krejcie and Morgan (1970). Exploratory factor analysis was used through SPSS16 software to measure the validity of the questionnaire. Confirmatory factor analysis model was used through AMOS22 software to confirm the validity of the questionnaire, and Cronbach’s alpha coefficient was applied to examine the internal consistency of the questionnaire. The results showed that exploratory factor analysis led to the extraction of six factors that accounted for 59.43% of the total variance of the questionnaire. These factors included: organizational culture, educational quality, educational regulations, application of educational technology, individual abilities of teachers, and the content of educational material. The fitting indices of the confirmatory factor model of the questionnaire showed that the proposed model had a favorable fit with experimental data and confirmed the presence of the six factors. Cronbach’s alpha coefficient was obtained as 0.76% indicating favorable internal consistency of the scale. Considering the fit of the model and the high validity of the questionnaire, it can be used to study and evaluate the educational factors affecting the religious education of students.
    Keywords: educational factors, religious education, factor structure, internal consistency
  • Mitra Ezati*, Nikoo Dialameh, Ph.D., Mona Afzali Ghadi Pages 87-116
    This research aims to identify the components of extra-role behavior in educational organizations with an emphasis on the educational teachings of Islam. The research method is both qualitative and quantitative. The statistical population of the research consists of two parts: a) the Holy Quran, Nahj al-Balaghah, and management books; b) specialists of educational management, educational sciences and Islamic knowledge. The data sampling was targeted in the first part, the sources were studied in depth, and the data were continuously analyzed using categorization and coding, and the categories were extracted. Then, in order to confirm the appropriateness of the categories to the objectives of the research, the viewpoints of 32 specialists in educational management and educational sciences and 20 specialists in Islamic Education were collected by two researcher-made questionnaires and analyzed using descriptive statistics. Cronbach’s alpha of the questionnaires were calculated 0.797 and 0.896 respectively. The finding show that the components of extra-role behavior in the knowledge of management are as follow in order of priority: gentility and respect, endeavor, perseverance and enthusiasm, social customs, self-development, self-affirmation and collaborative behaviors, development of positive attitudes and constructive tendencies, organizational conscience and organizational obedience, individual initiative, organizational involvement, organizational loyalty and nobility. And the components of extra-role behavior in the teachings of Islam are also as follow in order of priority: consolidation of friendship links and removing interpersonal indignations; focusing on giving increasing beneficence; transcendental response; targeted assistance; covering the imperfections of the individuals; providing spiritual support; avoiding revenge despite having power; paying attention to those who express their needs; goodwill; pre-demand assistance; empathy and sympathy; striving and endurance beyond expectations; avoiding magnification of problems; separation ability; active and constructive role in criticism and suggestion; strengthening spirit and vitality; showing respect and veneration for the individuals’ personalities. There are similarities and differences between the components of extra-role behavior in management and Islamic contexts. Therefore these components can be studied on a comparative basis regarding the triangle of support, development and innovation.
    Keywords: extra-role behavior, organizational citizenship behavior, educational organization, management knowledge, Islamic teachings
  • Alireza Ghasemizad, Ph.D.*, Farzaneh Behnamifar Pages 117-144
    The purpose of this study was to identify the components of students’ psychological capital based on Islamic viewpoint in higher education centers. This study used an exploratory sequential mixed method. Thematic analysis was used for the qualitative part of the research. The statistical population includes the Quran and Nahj al-Balaghah as well as the professors of educational sciences and psychology in higher education centers and seminary. The sampling method in this section was purposeful, including 31 key persons among university and seminary professors. A total of 400 people were selected by stratified random sampling. The research instrument used in this section was a researcher-made questionnaire, which was developed on the basis of a qualitative study of the Quran and Nahj al-Balaghah, and was analyzed using confirmatory factor analysis. Based on the results in the qualitative section, the Islamic model of psychological capital consisted of four components: self-belief, tolerance, optimism and dreams. In the quantitative part, the results indicated that 14 items were relevant to the first component, 12 items were relevant to the second component, 17 items belonged to the third component, and 16 items belonged to the fourth component, and in this way the results of the qualitative section were confirmed.
    Keywords: Islam, psychological capital, the Holy Quran, Nahj al-Balaghah
  • Maryam Moshfeghi, Zohreh Latifi, Ph.D.* Pages 145-162
    The purpose of this study was to investigate the effectiveness of an Islamic and activity-based method of training life skills on the moral intelligence of 5th-grade elementary school girls. This study was done by semi-experimental approach with two groups and two stages (pre-test, post-test). To carry out the study, in the second half of 2017 academic year, among all the relevant elementary school girls, 30 subjects who were willing to participate in the intervention were purposefully selected based on the availability sampling as well as the entry and exit criteria. They were randomly divided into experimental group (n = 15) and control group (n = 15). Borba’s Moral Intelligence Test (Parent Form) was answered by parents as a pretest about the students. The experimental group was studied during a 16-session training (two 60-minute sessions per week); the training included Islamic life skills (trust to God, modesty and humility, contentment, courage, responsibility, enhancement, self-esteem, respect for order, gratitude, patience, comm:::union:::, amnesty and remission) through activity-based techniques (including storytelling, role-playing, discussion, painting, brainstorming, poem reading and dramatic performance). One week after the intervention, both experimental and control groups were subjected to the post-test. Data analysis was carried out by the one-way covariance analysis test using SPSS software (version 24). The results of variance analysis within one factor covariance analysis indicated that regarding the moral intelligence variable (consisting conscience, empathy, kindness, tolerance, respect, self-control, and justice) there is a meaningful difference between the studied group and control group. Therefore, it is possible to apply this method to increase the moral intelligence of school students.
    Keywords: Islamic life skills, modern activity-baesd teaching, moral intelligence