فهرست مطالب

امامت پژوهی - پیاپی 24 (پاییز و زمستان 1397)
  • پیاپی 24 (پاییز و زمستان 1397)
  • تاریخ انتشار: 1397/10/01
  • تعداد عناوین: 6
|
  • سید علی آیت اللهی صفحات 7-38
    ظهور خالصانه اسلام در میان عرف جاری جاهلیت، با پیروی از امامت رسول خدا(ص) رخ داد. این امامت، پناه و نگهبان حیات و مرجعیت دین می باشد. تشیع با توجه به اصل امامت متکون و متنوع شده است؛ لذا مسیر شناخت جریانات شیعی در قرن اول، به زمینه و نحوه اعتقاد به امامت باز می گردد. امامت نخستین مسئله ای بود که مسلمانان را به خود مشغول کرد و ابن عباس اولین و موثرترین شخصیت شیعه از عباسیان است. او را می توان ناظر بر همه حوادث و جریانات دینی و اجتماعی قرن اول به شمار آورد. وی در طول حیات خود و معاصرت با چهار امام، همواره سعی می کند به عنوان یک شیعه تاثیرگذار و فعال، باقی بماند. اما فرزندان وی، ابتدا برای همراهی با شیعیان سیاسی و سپس برای کسب قدرت، از تشیع اعتقادی فاصله گرفتند و در آستانه حاکمیت، از تشیع تفضیلی حداقلی نیز عدول کردند. آنان با خروج از تشیع و تغییر رویکرد اعتقادی، به تقابل و تخاصم با ائمه و شیعیان پرداختند.
    کلیدواژگان: تشیع، امام علی(ع)، عباسیان، امامت، ابن عباس
  • عبدالمجید اعتصامی* صفحات 39-75
    برائت واژه ای قرآنی و درون دینی، و به معنای گونه ای انقطاع قلبی و عملی از هر گونه رفتار، عقیده یا اهل باطل است. متون وحیانی، دشمن خدای متعال و منکر ارکان رسالت را مصداق بارز اهل باطل معرفی می کند. برائت هر چند در مفهوم، با واژه هایی چون لعن، بغض، سب و عداوت همخوانی کامل ندارد، ولی ممکن است این واژه ها در مصداق، نشانه ای برای برائت به حساب آیند. برائت در ادبیات وحیانی، علاوه بر معنای لغوی و اصطلاحی، ممکن است گونه ای تفکیک عقیده و اندیشه را هم شامل شود که با توجه به شدت و ضعف آن در مراحل قلب، زبان و عمل جوارحی، مراتب مختلفی دارد. محور تحقق برائت در قرآن کریم، عداوت نسبت به دشمنان خدای متعال است. روایات اهل بیت(ع) علاوه بر ملاک قبل، عداوت نسبت به دشمنان اهل بیت(ع) و مخالفت با ایشان، که در طول عداوت با خدای متعال قرار می گیرد را نیز، به عنوان ملاک و معیار برائت تبیین کرده اند. مجموعه آیات و روایات، به روشنی از این واقعیت حکایت دارند که بدون برائت از دشمنان اهل بیت(ع) ، ایمان راستین محقق نخواهد شد. بررسی اجتهادی برائت از منظر آیات و روایات و تبیین معیارهای آن، روش پژوهش این تحقیق است.
    کلیدواژگان: برائت، ولایت، لعن، ایمان، کفر، عداوت
  • علی احمدی، کاوس روحی * صفحات 77-103
    صلح امام حسن(ع) با معاویه در سال چهلم هجری، یکی از مهم ترین وقایع صدر اسلام است که باعث تغییر مدل حکومت اسلامی، از خلافت به سلطنت شد. به همین جهت، مورخان و محدثان، این واقعه را مورد توجه خویش قرار داده اند و هر کدام، با توجه به رویکرد مذهبی و سیاسی خود، به نقل و تحلیل علل آن پرداخته اند. این مقاله، فلسفه صلح امام حسن(ع) با معاویه را با توجه به منابع سنی و شیعه، تا قرن هفتم مورد پژوهش قرار داده و پس از تحلیل انتقادی مستندات روایی و تاریخی این منابع، به این نتیجه دست یافته که نوع نگاه مورخان و محدثان سنی و شیعه، در بیان و تحلیل فلسفه این صلح، متفاوت است. برایند این تحقیق نشان می دهد هر دو گروه، حفظ مصالح مسلمانان را فلسفه اصلی پذیرش صلح از طرف امام حسن(ع) می دانند، اما هر کدام از مورخان و محدثان اهل سنت و شیعه، زمینه های گوناگونی را برای این دلیل اصلی، ذکر می کنند.
    کلیدواژگان: صلح، امام حسن(ع)، معاویه، مصلحت
  • فریده صرفی، فریده داودی مقدم، ثریا قطبی* صفحات 105-142
    نظریه کنش گفتاری یکی از نظریات مطرح در علم کاربردشناسی زبان است که با لحاظ نمودن زبان در بافت کنش انسانی، دستیابی به ناگفته های متن و تحلیل معانی غیرآشکار گفتار را امکان پذیر ساخته و موجب تفسیر نظام مند متون می شود. طبق این نظریه، انسان برای بیان منظور خویش، تنها به تولید پاره گفتارهای حاوی کلمات و ساختارهای دستوری بسنده نمی کند؛ بلکه سعی دارد تا از رهگذر این پاره گفتارها، اعمالی را انجام دهد که کنش گفتار نام دارد. هدف از تحقیق حاضر شناسایی و تحلیل کنش های گفتاری در خطبه غدیر بر پایه مهم ترین کنش های گفتاری در نظریه سرل است. یافته های تحقیق نشان داد که در خطبه غدیر، از کنش های گفتاری متعددی برای رساندن پیام اصلی خطبه استفاده شده است. در کنش های اعلامی با انجام موفق فعل گفتاری اعلان، وضعیت جدیدی پدیدار گشته و امام علی(ع) به عنوان جانشین پیامبر خدا(ص) منصوب می شود. هم چنین در کنش های ترغیبی، از مخاطب خواسته شده تا تکلیف الهی خویش را در خصوص ولایت و جانشینی امام علی(ع) به انجام برساند. به علاوه، در کنش های اظهاری، واقعیت موجود در مورد جانشینی امام علی(ع) بر زبان پیامبر خدا(ص) جاری شده و سعی در آشکارساختن درستی آن می شود. در کنش های تعهدی نیز رسول خدا(ص) خویش را متعهد به ابلاغ فرمان الهی در جانشینی حضرت علی(ع) می داند و در کنش های عاطفی، پیامبر(ص) با بیان جایگاه امام علی(ع)، احساس خویش را از طریق بعد عاطفی بازگو می کند. با توجه به بافت موقعیتی خطبه و کنش های به کاررفته در آن، گوینده در پی معرفی جانشین، با کمک ترغیب مخاطب، اظهار و توصیف ویژگی ها و یادکرد فضیلت های امام علی(ع) ، ذهنیت خود را با مخاطب به اشتراک گذاشته تا مخاطبان را به بیعت با امام علی(ع)  فرا خواند. نتیجه آن که با آگاهی از حقایق فرازبانی حاکم بر متن خطبه غدیر و با استفاده از کارکردهای زبان، می توان به درک عمیق تری از لایه های زیرین خطبه غدیر رسید و از حقایق نهفته در آن پرده برداری کرد.
    کلیدواژگان: خطبه غدیر، کنش های گفتاری، کنش اعلامی، کنش اظهاری، کنش تعهدی، کنش ترغیبی، کنش عاطفی
  • هادی الیاسی صفحات 143-165
    شکل گیری جریان نفاق با هدف تغییر ساختار حاکمیت سیاسی، اجتماعی و فرهنگی اسلام بوده است. بر این اساس تمرکز تحقیق حاضر بر روی جریان نفاقی است که چنین هدفی را دنبال می کردند. محور اصلی این جریان نفاق، گروه منافقان مکی و به تعبیر قرآن، بیماردلان، بوده است. این گروه با هدف دستیابی به قدرت اسلام، خود را ظاهر می کنند، اما با معرفی جانشین پیامبر(ص) از همان سال های اولیه بعثت توسط رسول خدا(ص)، برای دستیابی به اهداف خود با ایشان و جانشین معرفی شده، دشمنی منافقانه ای را برنامه ریزی و اجرا کرده و در آخر نیز، با غصب خلافت به هدف اولیه می رسند.
    کلیدواژگان: پیامبر(ص)، یوم الدار، نفاق، رفتارشناسی، تعیین جانشین، خلافت، سقیفه
  • عبدالهادی احمدی صفحات 167-192
    در برخی از آثار وهابیت، باور به نبوت پیشوایان شیعه، به امامیه نسبت داده شده، که نوعی زمینه سازی برای تکفیر شیعیان است. پرسش اساسی نگاشته حاضر این است که وهابیت با چه دستاویزی این انگاره را به شیعه نسبت می دهد؟ نبی انگاری امام نوعی غلو در شان و جایگاه امام است. مدعی چنین عقیده ای علاوه بر امامت، مقام نبوت را نیز برای ائمه قائل می شود. این باور به دلیل تضاد با ضروری دین، یعنی ختم نبوت، زمینه ساز تکفیر شیعیان می شود. برای ارائه پاسخ، نخست با بررسی پیشینه نبی انگاری و هم چنین اختلاف ماهوی و صفاتی نبی و امام در اندیشه شیعه و وهابیت، به چند دستاویز احتمالی همچون وجود غلات منتسب به شیعه و برخی ویژگی های امام از دیدگاه شیعیان، اشاره می کنیم. سپس با بررسی منابع وهابیت نشان می دهیم که ادله آنها نوعا منسوخ، مبنایی، مغالطی و یا صرفا تبلیغی است.
    کلیدواژگان: امام، شیعه، عصمت، علم غیب، نبی انگاری، وهابیت
|
  • Seyyid Ali Ayatollahi Pages 7-38
    The actual advent of islam in the era of ignorance (prior to Islam) occurred when people accepted and acknowledged the Imamate of the prophet. Imamate was the safeguard and fortress for authorities and followers of Islam. Shiaism evolved and mutated based on the very principle of Imamate. Thus, the yardstick for differentiation between the mainstrem shia movements was their background and beliefs in Imamate principle. Imamate was the very first issue that captured the attention of Muslims. Ibn Abbas was the first and foremost influential Shia figure among the Abbasids. He ranks among the very few ones presiding over all events and ideological streams of the first century. During his lifetime, contemporary to four Imams, he endeavoured to be an influential, active Shia figure. However, His children, stand in sharp contrast to him. First of all, they distanced themselves from Shia beliefs to accompany political version of Shiaism and to usurp power. When they were on the verge of wresting power they seperated themselves further from Shia virtues and turn their backs to themt. They went astray and deteriorated in their ideological viewpoints to the point of opposing Imams later in their lives.
    Keywords: Shiaism, Imam Ali, Abbasid, Imamate, Ibn Abbas
  • AbdUl Majid Etesami* Pages 39-75
    Dissociation and distancing of Muslims from non-believers is a Quranic and intra-religious term denoting heartfelt seperation in deeds and beliefs from non-believers , their actions and ideologies. According to Divine revelations, the epitome of a wronged one is a person who is the enemy of Almighty Allah and denier of the principles of prophethood. Although dissociation and distancing are not perfectly in line with terms such as cursing, insulting, enmity and prejudice, all these terms might be regarded as actual manifestations of this principle. In the divine literature, in addition to the denotations in meaning, dissociation might encompass an ideological or theological distancing which according to its intensity takes different manifestations in the heart, tongue and actions of believers. The yardstick of dissociation is enmity towards the enemies of Almighty Allah. In addition to this criteria laid down through divine revelations, countless quotes and hadiths by Imams added other criteria namely enmity towards the enemies of Ahl-ul-Beit and standing against them. The totality of hadiths and quotes clearly testify to the fact that without proper dissociation form non-believers and enemies of Ahl ul Beit , firm belief is never formed in the heart of a Muslim. This paper aims to explore dissociation form the viewpoint of verses and hadiths and define the yardsticks of dissociation.
    Keywords: Dissociation, Jurisprudence, curse, Belief, Heresy, enmity
  • Ali Ahmadi, Kavoos Roohi Pages 77-103
    Imam Hasan’s reconciliation with Movie in the year 40 is a defining moment in the early history of Islam. This event changed the structure of Islamic governments from caliphate to monarchy. Therefore, historians and hadith scholars have placed this issue at the center of their attention and investigated the reasons behind it from the perspective of their own religious or political stances. The current paper first studies the philosophy of this reconciliation up to the seventh century with reference to Sunni and Shia writings. It then takes a critical analytical stance toward narratives and historical accounts. Finally, the current research concludes that Shia and Sunni scholars looked at this reconciliation from different perspectives and offered differing analyses and reasons. The current article finds that both Shia and Sunni scholars concur that Imam Hasan’s reconciliation emenated from Imam’s decision to protect the interests of Muslims. However, sunni and Shia historians single out different backgrounds for this major decision
    Keywords: reconciliation, Imam Hasan, Moavie, prudency
  • Faride Sarfi, Faride Davoodi Moghadam, Soraya Ghotbi* Pages 105-142
    Speech act proposed by Austin and Searle is a groundbreaking theory in pragmatics. This theory shows how language is used to do things or perform acts. It looks at language use in contexts and seeks to reveal implied meanings and implicatures, enabling scholars to provide a more comprehensive and thorough analysis of texts. According to speech act theory, human beings do not just employ words and grammatical structures of language to convey meanings to each other, they perform certain acts through speech. The current study aims to explore and analyze the speech acts present in Ghadir Hadith according to the speech act theory. The findings show that multiple speech acts are tapped on to convey the main message of Ghadir speech made by the holy prophet. In declarative speech acts, after the successful employment of declarative verb, a new situation emerges and Imam Ali is appinted as the successor of the holy prophet. Also, in directive speech acts, the addressee is requested to shoulder his divine responsibilities vis-à-vis the rightousness of Imam Ali as the successor of Holy Prophet. In representative/assertive acts, the actual reality about succession of prophet is made manifest in the speech of prophet and attempt is made to exhibit its rightness. In commissive acts, the prophet sees himself committed to convey the divine decree about Imam Ali’s succession. In expressive acts, prophet portrays the elevated status of Imam Ali and conveys his emotions by the use of expressive domains of language and expressive speech acts. Withdueregard to situational/contextual factors and speech acts used in Ghadir hadith, the addresser sought to introduce his successor by directing the addressees, asserting his virtues and reminding the addressees of his noble qualities. The addresser in Ghadir hadith sought to share his line of reasoning and thoughts with the addressees and call upon them to swear allegiance to Imam Ali. The current paper concludes that through gaining metalinguistic awareness of elements in Ghadir speech and by tapping on the functions of language, Muslims can gain a deeper understaning of the hidden semantic layers and unveil the shrouds about subtle facts.
    Keywords: Ghadir speech, speech act theory, declarative act, representative, assertive act, commissive act, directive act, expressive act
  • Hadi Eliasi Pages 143-165
    The disseting movement was initially formed to metamorphosize the political, social and cultural structure of Islamic governence. the current study focuses on the dissenting movement that sought to achieve such aims. The axis of evil in the dissenting movement was a group of Meccan hypocrites that were referred to as “those sick in heart” by the holy revelations in Qoran. The philosophy of their existence was to wrest the enormous power of Islam. after the appointment of prophet’s successor in the first years of prophethood, the dissenting movement saw itself unable to further their materialistic and political purposes. As a result, they began to conspire and design malicious schemes to derail the Islamic government and usurp power. They finally managed to fulfill their initial purpose when the successor of prophet was appointed by them in Saghife mosque.
    Keywords: prophet, the day of the house, hypocricy, praxeology, appointment of successor, Caliphate, Saghife
  • Abdolhadi Ahmadi Pages 167-192
    In some Wahabi writings, the fact that some Shias attribute prophethood to Imams is blamed on the followers of Imamie movement. This very act is indeed paving the ground to regard Shias as strayed and excommunicate them. The central question addressed by the current research is: on what grounds do Wahabis regard Shias as having such distorted beliefs? Attributing prophethood to Imams is an exaggration of the elevated status of Imams. Some people claim that Imams have the status of prophethood in addition to being Imams. This belief runs counter to the central belief of Islam which states prophet of Islam is the very last messenger sent by Almighty Allah towards mankind. yet it is another perfect pretext for Wahhabis to deem Shias as strayed from religion. To present the answer, the current research first explores the essential difference between Imams and prophets in terms of their character and being in both Shia and Wahabi ideology. It then looks at the background of attributing prophethood to Imams and the existence of exaggration in Shia ideology in describing Imams. After a deep probation of their writings, It is concluded that Wahabi line of resoning is obsolete, false, erroneous or maybe just a prapaganda.
    Keywords: Imam, Shiaism, Infallibility, knowledge of the unseesn, attributing prophethood to Imams, Wahabism