فهرست مطالب

انتظار موعود - پیاپی 62 (پاییز 1397)
  • پیاپی 62 (پاییز 1397)
  • تاریخ انتشار: 1398/06/25
  • تعداد عناوین: 7
|
  • علی اصغر پورعزت، غلامرضا گودرزی، محمد مهدی ذوالفقار زاده، مونا پارسا* صفحات 5-33
    «آینده پژوهی»، به عنوان علم مطالعه آینده، به شناخت آینده های «ممکن»، «محتمل» و «مطلوب» جامعه می پردازد. «تصویرپردازی» را نیز می توان هنر شکل دادن به آینده تلقی کرد؛ پردازش تصویری که آینده را به سوی وضع مطلوب، بر اساس دغدغه های آرمان شهر موعود هویت یافته میان امت، با به ترسیم آرمان های گذشته، حال و آینده سوق می دهد. این بحث در اسلام از جایگاه ویژه ای برخوردار است. براساس باورهای شیعه، آینده سازی در ظهور امام منتظر، پاسخی روشن و جامع به پرسش های فطری و بنیادین بشر در خصوص زندگی مطلوب و آرمانی آینده است.  در این سمت و سو تصویرپردازی را می توان تلاشی خلاقانه دانست برای تجسم و ساخت هدفمند با تکیه بر واقعیات بیرونی و ارزش های موجود در تمدن جامعه که هدف اصلی آن، ساخت وضعیتی مطلوب، برای ایجاد عزم ملی و امید حرکت به سوی شهر «عدل مهدوی» در پرتو سنت «عدل محمدی» و «حکومت» عدل علوی انست. پژوهش حاضر، با استفاده از نظریه «واقع گرایی انتقادی»، درقالب گام های تصویرپردازی به بررسی آیات و روایات، متبوع پرداخته و سپس به طراحی تصویر آینده مختصات حکومت عدل مهدوی4 در سه حوزه اداری- مدیریتی، سیاسی-اقتصادی و فرهنگی -اجتماعی می پردازد.
    کلیدواژگان: آینده پژوهی، واقع گرایی انتقادی، تصویرپردازی، حکومت عدل مهدوی
  • حسین الهی نژاد* صفحات 35-52
    حوزه «مهدویت پژوهی» به عنوان حوزه ای مطالعاتی به منظور استاندارد سازی معرفتی و ساختارمندی دانشی نیاز به موضوع و موضوع شناسی، غایت و غایت شناسی، مسائل و مسائل شناسی، روش و روش شناسی سامان یافته است. از این رو حوزه مذکور نیازمند روش و روش شناسی است. از آن جا که مسائل مهدویت پژوهی از نظر ماهیت شناختی و تبارشناختی دارای گونه گونی و تنوعات خاصی می باشند؛ جهت توجی هات آن ها به روش های مختلف، نظیر روش نقلی، روش عقلی، روش تجربی و روش شهودی نیاز است. نوشتار پیش رو بر اساس رسالت تعریف شده، تنها به طرح روش شناسی عقلی مهدویت پژوهی پرداخته است. این پژوهه ابتدا به تحلیل چیستی روش عقلی و تنوعات آن پرداخته و در ادامه مقولات سه گانه روش، نظیر ماده روش، صورت روش و سالک روش تبیین شده است و در ادامه به بحث روش شناسی عقلی مهدویت پژوهی توجه شده و به گوناگونی آن، نظیر روش عقلی محض (مستقلات عقلی)، روش عقلی تلفیقی (غیر مستقلات عقلی) مثل روش عقلی نقلی و عقلی تاریخی و عقلی شهودی، به تحلیل مصداقی پرداخته و چگونگی کاربست آن ها را در حوزه مهدویت پژوهی به بحث گذاشته است.
    کلیدواژگان: مهدویت پژوهی، روش، روش شناسی، روش عقلی، مسائل مهدویت پژوهی، روش مهدویت پژوهی
  • ولی الله نقی پورفر، مهدی باکویی، رضا فقیه زاده* صفحات 53-76
    مسئله تحقیق پیش رو در مورد دلایل قرآنی نظریه تسلیم پذیری، یعنی انقیاد محض منتظران در پیشگاه عموم ائمه هدا و به خصوص در محضر امام عصر4 با محوریت مسئله عصمت ائمه: است که در جهت تسلیم انسان در برابر خدا و رسول6 بوده و از مراتب بالای الزامات دینی (مرتبه ایمان و یقین) محسوب می شود. سر تسلیم در برابر ائمه هدا، مانند تسلیم در برابر قرآن، معصومیت ائمه هدا: است. اما از دید اکثر اهل سنت، بر خلاف شیعه، محدودیت عصمت صرفا به انبیا: آن هم در زمان نبوت، باعث شده رویکرد متفاوتی در قبال فرمانبری پیش بگیرند و در نتیجه عدم تسلیم در گفتار و رفتار آنان در برابر ائمه: صورت بگیرد؛ در صورتی که این امر با صریح آیات قرآن در تناقض است. این تحقیق به روش توصیفی و تحلیل محتوای کیفی، ضمن تبیین ماهیت تسلیم، مراتب الزامات دینی و دلایل قرآنی تسلیم در برابر ائمه هدا: و عصمت آنان، به این نتیجه رسیده است که تسلیم و اطاعت محض در پیشگاه امام معصوم7 در هر عصری از باب«کلهم نور واحد» ضرورتی دینی و عقلی است و بدون داشتن آن، ایمان واقعی تحقق نمی یابد.
    کلیدواژگان: تسلیم، پیشگاه، ائمه هدا، امام عصر، مسئله عصمت
  • مهراب صادق نیا، محمد مهدی لطفی* صفحات 77-99
    در جهان معاصر، ادیان با چالش های نسبتا مشابهی روبه رو هستند که برای گذر از این چالش ها، باید راه چاره ای اندیشید. همگرایی ادیان، با وجود همه اختلافات فکری و عملی، می تواند راه عبور از این چالش ها را هموار سازد. از این رو، تحقیق و بررسی در زمینه عوامل و راهکارهای رسیدن به همگرایی ضرورتی اجتناب ناپذیر می نماید. در این پژوهه، از روش تحلیل محتوا استفاده شده است. در این روش با مراجعه به متون مقدس ادیان ابراهیمی و توصیف و تحلیل آموزه موعودباوری و همچنین کشف نقاط اشتراک، از آن به عنوان محملی برای همگرایی استفاده شده است. در این مقاله، مدلی برای همگرایی ادیان ابراهیمی بر مبنای باور به موعود ارائه شده است. بر اساس این مدل، آموزه موعودباوری در ادیان ابراهیمی دو مولفه مشابه هم، وضعیت نابسامان موجود و آینده مطلوب را نشان می دهد. این مولفه ها موعودباوری در ادیان ابراهیمی را از «انگاره» بودن خارج کرده و از باور صرف به «گفتمان» و زیرساختی برای فعالیت های اجتماعی پیروان این ادیان تبدیل می کند. در این گفتمان، موعودباوری به کشف بینش ها، گرایش ها و کنش های همانند در پیروان این ادیان می انجامد و نتیجه این همانندی، همگرایی خواهد بود.
    کلیدواژگان: موعودباوری، آینده مطلوب، وضعیت نابسامان موجود، گفتمان موعودباوری، همگرایی ادیان ابراهیمی
  • محمود ملکی راد* صفحات 101-122
    تقویت دو حوزه «دفاعی» و «امنیتی» از عناصر مهم برای توانمندی کشورها محسوب می شوند. عوامل گوناگونی در تداوم و پایداری امنیت و تقویت روحیه دفاعی در مردم نقش دارند. تثبیت باورها و آموزه های دین، از عناصر مهم استحکام روحیه دفاعی در مردم و به تبع آن، در تثبیت امنیت نقش مهمی دارند. در این زمینه «اندیشه مهدویت»، به عنوان یکی از آموزه های اساسی دین اسلام در امنیت افزایی و دفاع از نظام اسلامی، دارای کارکرد است. کارکرد اجتماعی باور به مهدویت در حوزه دفاع و امنیت را می توان در حوزه هایی چون نظم اجتماعی، انسجام و همبستگی اجتماعی، استحکام روابط اجتماعی، تقویت قدرت اجتماعی، مورد بازشناسی و تحلیل قرار داد. بدین جهت از مهم ترین یافته های این تحقیق، نشان دادن ظرفیت اندیشه مهدویت در حوزه دفاع و امنیت، از طریق «تبیین کارکرد اجتماعی» آن در ساحت نظم و انسجام و استحکام روابط و قدرت اجتماعی است. از برجسته ترین راهکارهای این اندیشه در این حوزه ها عبارت است از: استحکام باورهای دینی، به خصوص آموزه امامت، تولید و بازخوانی ارزش های اخلاقی مشترک، ایجاد ارتباط و پیوند عاطفی در مردم، ایجاد اتحاد و هویت واحد بین اقوام و خرده فرهنگ ها، و ایجاد اعتماد عمومی که از تقویت ارزش ها و پایبندی به قواعد اخلاقی ناشی می شود.
    کلیدواژگان: مهدویت، دفاع، امنیت، اجتماعی، انسجام، روابط اجتماعی، قدرت اجتماعی
  • رحمان غفاری* صفحات 123-144
    «خط مشی» ها در واقع ترسیم کننده چهره حکومت ها هستند و به شدت تحت تاثیر شکل و ماهیت حکومت ها قرار دارند. مسئله اصلی این پژوهش «وجود تباین بین خط مشی های فعلی در کشورهای اسلامی با الگوی آرمانی اسلامی آن ها» است. رویکرد روش شناسی این پژوهش «ترکیبی» است و برای جمع آوری داده ها در فاز نخست (کیفی) پس از مطالعه ادبیات روایی و دینی با هیجده نفر از صاحب نظران خط مشی گذاری و حوزه تخصصی مهدویت مصاحبه های نیمه ساختاریافته صورت گرفته و با استفاده از تکنیک نظریه داده بنیاد مدل پارادایمی پژوهش استخراج شده است. مقوله محوری مدل پارادایمی، خط مشی گذاری مهدوی است. نتایج نشان می دهد خط مشی های توحیدی، خردسالارانه، کمال گرا و عدالت بنیان، جزء مقوله های محوری بوده و پیامدهایی، نظیر رضایت خدا و امت، رفاه و امنیت و عصرطلایی زندگی از نتایج این مدل است. همچنین حکومت واحد جهانی، وحدت ملل، مشروعیت الاهی و مقبولیت عامه و امت بالغ، از عوامل زمینه ای تاثیرگذار بر راهبردها هستند. همچنین نتایج گویای تایید و برازش مناسب مدل ارائه شده است. پرداختن به بحث خط مشی گذاری، با توجه به اقتضائات عصر ظهور از جنبه های دانش افزایی این پژوهش است.
    کلیدواژگان: خط مشی گذاری مهدوی، خط مشی های توحیدی، خط مشی های کمال گرا، خط مشی های عدالت بنیان، خط مشی های خردسالار
  • صفحات 146-151
|
  • Ali Asghar Poorazat, Gholamreza Goudarzi, Mohammad Mehdi Zulafagarzadeh, Mona Parsa * Pages 5-33
    “Futures Studies” is the science of studying future to recognize “possible”, “probable”, and “preferable” futures of the society. “Prospection” can also be seen as the art of shaping the future; a processing of the image which drives the future towards the desired state, based on the tribulations of the promised utopia which has found its identity among the Ummah with illustrating the ideals of the past, present and the future. This debate has a special place in Islam. Based on the Shia beliefs, future building at the appearance of the waiting Imam is a clear and comprehensive answer to the innate and fundamental questions of humanity about the desired and ideal life of future. In this regard, we can see the prospection as the creative attempt to the purposeful visualization and construction with reliance on the external realities and available values in the civilization of the society which its main goal is to build a preferable situation in order to create national determination and hope for moving towards the city of “Mahdavi justice” in the light of the tradition of Muhammadi justice and the Alawi justice government. The present research examines the verses and traditions in the form of prospective steps using the theory of “critical realism” and then engages in designing a future image of coordinates of Mahdavi’s justice government in three areas of administration-management, politics-economy, and culture-society.
    Keywords: Futures Studies, Critical realism, prospection, the Mahdavi’s justice government
  • Hussein Elahinezhad * Pages 35-52
    The field of “Mahdism Studies” as a field of study requires the organization of the subject and subject recognition, final goal and final goal recognition, issues and issue recognition, method and methodology in order to standardize the epistemic and structural knowledge. Thus, the mentioned field requires a method and methodology. Since the issues of Mahdism studies have variations and specific diversity in terms of their ontological and genealogical nature, in order to justify them, different methods such as the narrative method, rational method, empirical method and intuitive method are needed. The present paper only deals with the rational methodology in Mahdism studies based on its defined mission. This paper, at first, analyzes the essence of rational method and its variations and then explains the three categories of methods such as the material method, face method and the seeker’s method and in continuation, discusses the rational methodology of Mahdism studies and its variations such as pure rational method (rational independencies), the rational-combinative method (non-rational independencies) such as rational-narrative method, rational-historical method, and rational-intuitive method, analyzes the instances and discusses the howness of their application in the field of Mahdism studies.
    Keywords: Mahdism studies, method, methodology, rational method, issues of Mahdism studies, the method of Mahdism research
  • Valiallah Naghipoor, Mehdi Bakouei, Reza Faghiehzadeh * Pages 53-76
    The issue of the present research is about the Qur’anic reasons of the theory of submission, that is the sheer obedience of those waiting at the general presence of Imams and specially the Imam of the Time (A.S) with the focus on the issue of infallibility of the Imams which is in line with the submission of human in front of God and His Prophet (P.B.U.H) and is considered to be the highest level of religious requirements (the level of faith and perfect certitude). The secret to the submission in front of the Imams like obedience in front of the Qur’an is the infallibility of Imams. However, for most Sunnis, unlike the Shiite, the restriction of infallibility to the prophets, only at the time of prophecy has led them to adopt a different approach toward the obedience and consequently to disobey the Imams both in their speech and behaviors in front of Imams; while this issue explicitly contradicts the verses of the Qur’an. This research, carried out with the descriptive approach and the qualitative analysis of the content, while it explains the nature of submission and the levels of religious requirements and Qur’anic reasons of obedience in front of the Imam and their infallibility, concluded that the sheer submission and obedience at the presence of the infallible Imam at any period is a religious and rational necessity in terms of “all of them are of the same light” and without believing this, the true faith would not be realized.
    Keywords: submission, Presence, the Imams, Imam of the Time (A.S), the issue of infallibility
  • مهراب صادق نیا, Muhammad Mahdi Lotfi * Pages 77-99
    In the contemporary world, religions face relatively similar challenges that need to be addressed in order to overcome them. Convergence of religions, in spite of all intellectual and practical differences, can pave the way for passing these challenges. Therefore, research and investigation of the factors and ways of achieving this convergence in this regard is inevitable. In this paper, the content analysis method is used. In this method, by referring to the sacred texts of Abrahamic religions and describing and analyzing the doctrine of believing in a Messiah as well as discovering the commonalities, they have been used as a tool for convergence. In this paper, a model for the convergence of Abrahamic religions based on the belief in the Promised person is presented, according to this model, the doctrine of Messianism in the Abrahamic religions shows two similar components of a desirable future and a state of existent disarray. These constituents exclude the Messianism in Abrahamic religions from merely being “an idea” and transform it from a mere belief into “discourse” and an infrastructure for the social activities of the followers of these religions. In this discourse, the Messianism leads to the discovery of similar insights, tendencies and acts among the followers of these religions, the result of this similarity will be convergence.
    Keywords: believing the Messiah, desirable future, the existent status of disarray, the discourse of believing the Messiah, convergence of Abrahamic religions
  • Mahmood Maleki Rad * Pages 101-122
    Strengthening the two fields of “defense” and “security” are considered as the important elements for the empowerment of countries. Various factors contribute to the continuity and sustainability of security and the strengthening of defensive spirit in the people. Consolidating the beliefs and teachings of the religion as an important element in strengthening the defensive spirit of the people consequently play an important role in stabilizing the security. In this regard, the “Mahdism thought” as one of the basic teachings of the religion of Islam has a function in enhancing the security and defending the Islamic system. The social function of belief in Mahdism in the fields of defense and security can be recognized and analyzed in the areas such as social order, social unity and solidarity, the firmness of social relations, the strengthening of social power. For this reason, one of the most important findings of this research is to demonstrate the capacity of Mahdism idea in the field of defense and security by “explaining its social function” in the realm of order, unity and firmness of relations and social power. The most prominent solutions of this thought in these fields are: the firmness of religious beliefs, specially the doctrine of Imamate, generating and re-reading the common moral values, establishing emotional relations and bonds in people, building unified union and identity between ethnic groups and sub-cultures, and building public trust which results from strengthening of values and adhering to ethical rules.
    Keywords: Mahdism, Defense, Security, Social, Unity, social relations, social power
  • Rahman Ghaffari * Pages 123-144
    “Policies” are actually the illustrator of the faces of the governments and are greatly influenced by the form and nature of governments. The main issue of this research is the “presence of the distinction between the current policies in the Islamic countries and their Islamic ideal model”. The methodological approach of this research is “mixed”. To collect data in the first phase (qualitative), after studying the narrative and religious literature, semi-structured interviews have been conducted with the participation of eighteen policy-makers and experts in the field of Mahdism and the paradigm model of this research has been extracted using the data-base theory technique. The central subject of the paradigm model is the Mahdavi policy making. The results show that monotheistic, rationalistic, perfectionist, and justice-based policies are the central issues and the outcomes such as the satisfaction of God and the people (Ummah), welfare, security and the golden epoch of life are the results of this model. Moreover, the unified world-wide government, nations’ unity, divine legitimacy, popular acceptability and the mature nation are the influential factors in the strategies. Additionally, the results show the confirmation and conformity of the presented model. Addressing the issue of policy making, with respect to the demands of the Appearance era is among the knowledge increasing aspect of this research
    Keywords: Mahdavi policy making, monotheistic policies, perfectionist policies, justice-based policies, rationalist policies