فهرست مطالب

پژوهش زبان و ادبیات فرانسه - سال سیزدهم شماره 23 (Printemps-ete 2019)
  • سال سیزدهم شماره 23 (Printemps-ete 2019)
  • تاریخ انتشار: 1398/06/10
  • تعداد عناوین: 13
|
  • آندیا عبایی* صفحات 1-18

    از قرن نوزدهم نویسندگان متعددی از تاثیرات ایرانی بر رمان های شهسواری اروپا در قرون وسطی سخن گفته اند اما مطالعات ایشان تا حد زیادی به حدس و گمان و فانتزی محدود می‌گردد. با این حال به نظر می‌رسد که این موضوع بسیار غنی است و این مقاله بر آن است که با تکیه بر متون اصلی و مطالعه‌ تطبیقی میان سرنوشت موازی شوالیه پرسوال قهرمان چندین متن قرون وسطی (داستان گرال اثر کرتین دو تروا، پارسیفال اثر ولفرام اشنباخ، سومین ادامه بر داستان گرال اثر مانسیه، و کتاب عالیقدر گرال) و کیخسرو شاه ایرانی که تصویر اصلی بخش مرکزی شاهنامه فردوسی است بپردازد. تشابهات مورد توجه میان مراحل مهم زندگی این دو قهرمان (تبار آن ها، کودکی دور از جامعه، یتیم بودن، ویژگی‌های معنوی و شاهانه، آزمون‌هایی که پیش رو دارند، به تخت نشستن و ارتباط آن ها با تقدس) تاثیرات جزئی سنت‌های ایرانی بر ادبیات اروپایی در قرون وسطی یا دستکم منشاء مشترک –هندو اروپایی- این روایت‌ها را القا می کنند.

    کلیدواژگان: پرسوال، رمانهای آرتوری، شاهنامه، فردوسی، کیخسرو
  • نوید آرمیون*، روح الله رحمتیان، پریوش صفا، حمیدرضا شعیری صفحات 19-35

    این تحقیق بر آن است تا با توجه به شکاف عمیقی که بین سطوح مهارت های درک و تولید شفاهی زبان آموزان ایرانی در آزمون های بین المللی مشهود است، ضعف های موجود در حوزه آموزش مهارت درک شفاهی توسط مدرسان ایرانی را آشکار کند. به این منظور، پرسشنامه ای طراحی و میان شصت مدرس زبان های فرانسه و انگلیسی توزیع شد. نتایج نشان داد که بیشتر مدرسان ایرانی مهارت تولید شفاهی را مهمتر از مهارت درک شفاهی قلمداد می کنند و اکثریت بزرگتری زمان کمتری را به کار روی این مهارت اختصاص می دهند. نتایج همچنین نشان داد که مدرسان ایرانی ناتوان در ارایه راه حل های متنوع به زبان آموزان برای غلبه بر مشکلات درک شفاهی خود هستند و تمرینات پیش شنیداری را به رسمیت نمی شناسند و یا جدی نمی گیرند.

    کلیدواژگان: درک شفاهی، ضعف های آموزشی، مدرسان ایرانی، زبان آموزان ایرانی، آزمونهای بین المللی، تمرینات پیش شنیداری، مشکلات درک شفاهی
  • نادیا بن آید گرگوری* صفحات 37-48

    در رمان طلوع یا روزهای روشن راوی تلاش می کند تا زمان سپری شده را دوباره بازبینی کند تا زمان حال را با قدرت نگاه گذشته زندگی کند. اما هدف نهایی او متوقف کردن زمان است، با به چرخش در آوردن جریان آن و بی حرکت کردنش، به کمک داستانی که مشخصه اش پیچ و تاب دادن های زمانی است و بر روی لحظه های شاد متمرکز شده است، یا متوقف کردنش با نگاهی مملو از تکنیک های تصویری و عکاسی است تا رویای فیلیپ دلرم تحقق یابد. «محبوس کردن زمان در یک حباب». نویسنده کمینه گرا به لطف نوشتاری که به رقابت هنر می رود، موفق می شود حس و حال لحظه های ساده زندگی را تداعی کند. این مقاله بر آن است تا نشان دهد چگونه اخلاق مینیمالیستی که خود روش خاصی برای بودن در جهان است، با بازشناختن زمان حال به عنوان یک زمان منحصر به فرد و با بازشناختن جهان روزمره به عنوان تنها فضای تحقق امور ممکن به یک زیبایی شناسی حقیقی تبدیل می شود.

    کلیدواژگان: کمینه گرایی، حال، خوشبختی، داستان، نقاشی، عکاسی
  • برنارد بیینونو نانکو* صفحات 49-66

    مسئله خوشبختی به سختی از وجود آدمی قابل تفکیک است. امروزه این مسئله در جوامع مصرفی (غرب) -با تاثیر قابل توجهی بر سایر نقاط جهان به دلیل آنچه جامعه شناسان آنرا «مکدونالیزاسیون» جهان می نامند-، با تاکید بیشتری مطرح می شود، به ویژه با پیشرفت اقتصادی که در آنجا غالب است. مقاله حاضر تحیلی است بر دو رمان معاصر فرانسوی چیزهای ژرژ پرک و لیست خواسته های من اثر گرگوار دلاکو از منظر مضمون خوشبختی که ساختار روایت را شکل می دهد. برای رسیدن به این هدف، تعمق ما از پارادایم تحلیلی هرمنوتیک مدد می گیرد تا ما را به این نتیجه برساند که رمان های مورد مطالعه، تقلیدی از جوامع شی محور که در آن ها خوشبختی افراد بر خلاف آنچه ممکن است تصور کنیم، به دور از یک واقعیت مطلق است. تحلیل با برجسته کردن این موضوع پایان می یابد که خوشبختی به موارد بسیاری دیگری نیز وابسته است.

    کلیدواژگان: رمان، متاخر، جامعه مصرفی، بازنمایی، خوشبختی
  • محمدحسین جواری *، نعیمه کریم لو صفحات 67-81

    نقد جامعه شناختی ادبیات دانشی نوین است که به مطالعه تاثیر جامعه بر ادبیات و برعکس، تاثیر ادبیات بر اجتماع می پردازد. در حقیقت، هر اثر ادبی علی رغم ادعایی که می تواند مبنی بر بی بهره بودن از تاثیرات اجتماعی داشته باشد، هرگز به دور از واقعیات سیاسی و اجتماعی عصر خود نیست. جهان بینی نویسنده که متاثر از آگاهی فرهنگی و اجتماعی وی از اجتماع خود می باشد، سهم قابل توجهی در ایجاد اثر ادبی او دارد. بدین ترتیب، طبق نظر لوسین گلدمن، اثر ادبی، بیان جهان بینی یک گروه اجتماعی است. بنابراین، برخلاف پیشتازان این نقد، وی اثر ادبی را در کانون توجه خود قرار داده و سعی می کند بین زندگی ادبی و اجتماعی پیوند ایجاد کند. طبق نظر گلدمن، اثر ادبی محصول یک انسجام درونی خودمختار است که می تواند بی ارتباط به عقاید آگاه نویسنده باشد. بر همین اساس، در این مقاله به دنبال منظور و نیت نویسنده نیستیم بلکه مطابق با نظریه ساختارگرایی تکوینی، تحلیل خود را با بررسی ساختارهای متنی شروع خواهیم کرد و سپس ریشه این داده های بدست آمده از ساختار متن را در ساختار جامعه مطالعه خواهیم کرد. برای این مطالعه، به بررسی رمانی شناخته شده از کامو به نام طاعون خواهیم پرداخت. هدف ما این خواهد بود که شباهت های بین ساختار اثر و اجتماع را بیابیم و بدانیم که چگونه طاعون می تواندمعرف و بازتاب جامعه نویسنده باشد.

    کلیدواژگان: آلبر کامو، لوسین گلدمن، طاعون، ساختارگرایی تکوینی، جهان بینی
  • صالحه کاشفی، نصرت حجازی* صفحات 83-97

    «زمان» همواره برای آدمی منبع ترس و اضطراب بوده است؛ چرا که گذر زمان او را به مرگ نزدیک می‏سازد. این مقاله در نظر دارد تا با روش تحلیلی نظام تخیلی که ژیلبر دووران تعریف کرده و در کتاب خود به نام ساختارهای مردم‏شناختی نظام تخیلی دسته‏بندی و تبیین کرده است، به این سوال پاسخ دهد که در رمان‏های مارگریت دوراس ترس از گذر زمان چگونه و بر اساس شکل‏گیری چه مجموعه صورت‏های زمانی بازتاب یافته است؟ بدین‏منظور شش رمان از مجموعه رمان‏های نویسنده که در طول سی سال تجربه نویسندگی او (1954م تا 1984م) به دست آمده انتخاب کردیم و با تکیه بر رویکرد مردم‏شناسی دووران که بر دسته‏بندی همگونگی صورت‏های زمانی و همگرایی ساختارهای تصویری نظام تخیلی متکی است، به تحلیل آثار او پرداختیم. به نظر می‏رسد که نظام تخیلی مارگریت دوراس، به رغم نوشتار مسطح و به ظاهر غیرتصویری خود، متبلور از صورت‏های زمانی هولناک است، صورت‏هایی که عمدتا با نمادهای ریخت‏حیوانی، ریخت‏تاریکی و ریخت‏سقوطی بازتاب یافته و نمایانگر جایگاه هستی‏شناسی پریشان‏گونه نویسنده است.

    کلیدواژگان: نظام تخیلی، گذر زمان، حیوانیت، تاریکی، سقوط
  • مهرنوش کی فرخی* صفحات 99-115

    ادبیات صحنه زندگی شخصیت هایی است که توسط نویسنده ساخته و پرداخته می شوند. همچنین می تواند عرصه ظهور دوباره اسطوره هایی باشد که از زمان باستان الهام دهنده ادیبان بوده اند. از آنجایی که اسطوره ها، ویژگی ها و خصلت های انسانی را به نمایش می گذارند، مانند گنجینه ای بی همتا توسط علاقمندان به ادبیات مورد استفاده قرار گرفته اند. به همین ترتیب است که الکساندر سومه در نمایشنامه خود با عنوان نورما یا فرزندکشی نسخه جدیدی از مده، اسطوره باستانی، ارائه می دهد. علیرغم شباهت های غیر قابل انکار، این دو اثر کاملا متفاوت هستند. و این تفاوت با انجام پژوهشی دقیق بر روی رفتار، سخنان و عکس العمل های شخصیت های سومه در مقابل موقعیت های باستانی و نیز با توجه به فضای سنگین و وحشت باری که بر زندگی شخصیت های نمایشنامه قرن نوزدهم حاکم است، روشن می شود. به طور قطع تغییراتی که در اسطوره باستانی قابل مشاهده هستند توسط نویسنده اعمال شده اند ، اما پاسخ به چرایی و چگونگی آنها تنها از خلال مطالعه جامعه شناختی نورما اثر سومه امکان پذیر است. در واقع در نگاه اول، این نمایشنامه موقعیت ضعیف و رقت بار زنان و آزادی سلب شده آنان را به نمایش می گذارد و سپس به تاثیر سلطنت و مقام نمایندگی خداوندی آن بر روی زمین می پردازد. سرانجام این پژوهش به تشریح رابطه تنگاتنگ بین سیاست و مذهب در قرن نوزدهم در فرانسه منتهی می شود.

    کلیدواژگان: مده، مذهب، سیاست، سومه، جامعه شناسی
  • مینا مظهری* صفحات 117-130

    چند زبانگی در ادبیات پدیده ای نه چندان رایج است به معنای استفاده نویسنده یک اثر از چند زبان متفاوت برای نگاشتن اثر خود به طوری که تمامی زبان های استفاده شده در اثر در رابطه ای مستقیم با یکدیگر قرار داشته باشند. در مقاله حاضر سعی بر آن است تا با تکیه بر رمان ثریا در اغما اثر اسماعیل فصیح به عنوان یک مثال بارز از یک متن چند زبانه در ادبیات فارسی معاصر به پژوهش در باب چند زبانگی در ادبیات، جایگاه این مفهوم در یک متن داستانی، کارکردهای آن و نیز خصوصیات ثریا در اغما به عنوان یک متن چند زبانه بپردازیم. در این چارچوب، ابتدا و از ورای نظریات چند زبانگی در ادبیات، نوع، درجه و چرایی چند زبانه بودن متن ثریا در اغما را مورد مطالعه قرار خواهیم داد و سپس به بررسی جایگاه چند زبانگی و ترجمه به عنوان دو نیروی مخالفی که یکی متن را به سوی ناهمگنی و تضاد و دیگری آن را به سمت همسانی و یک دستی سوق می دهند، خواهیم پرداخت.

    کلیدواژگان: ادبیات، ترجمه، ثریا در اغما، چند زبانگی، اسماعیل فصیح
  • فاطمه میرزا ابراهیم تهرانی* صفحات 131-141

    بررسی جایگاه و نقش زنان در جامعه ایران از موضوعات مورد علاقه بسیاری از اندیشمندان است. هر چند حضور زنان ایرانی در عرصه هنر و ادبیات در گذشته چشمگیر بوده اما در چند دهه اخیر به جرات می توان بیان کرد که زنان عرصه ادبیات را به تسخیر خود درآورده اند.حضور زنان نویسنده نشان از تغییر جایگاه زن ایرانی در جامعه است. در گذشته زنان از راه ترجمه آثار که مقدمه ای برای فعالیت های آتی آن ها بود وارد حیطه ادبیات و نویسندگی شدند. در این مقاله با بررسی سیر تاریخی ترجمه های انجام گرفته توسط زنان برآنیم تا به پرسش های ذیل پاسخ دهیم: مترجمان زن چه افرادی از جامعه هستند و متعلق به کدامیک از قشرهای اجتماعی اند؟ چرا این زنان حیطه ترجمه را به عنوان حوزه فعالیت خود برگزیده اند؟ انگیزه آنان از ترجمه چیست؟ چه موضوعات و متونی را برای ترجمه انتخاب کرده اند؟

    کلیدواژگان: زن، مترجم، نویسنده، تاریخ، ایران
  • محمد محمدی آغداش* صفحات 143-164

    تئاتر اوژن یونسکو نزد منتقدین ادبیات نمایشی معاصر فرانسه‌زبان به «بوطیقایی تقابل‌گویی» شهره گشته ‌است. یونسکو در راس جریان فلسفی-ادبی معروف به تئاتر نو، در آثار نوگرا و بی‌بدیل خود قوانین نمایش‌نامه‌نویسی سنتی را سخت زیر سوال ‌برد، اصولی که چندان ترجمان وضع و حال انسان معاصر نبود. در واقع، متاثر از وقایع تکان‌دهنده دهه چهل سده بیستم میلادی که منجر به از‌ دست‌ دادن ارزش های کهن معنوی-اجتماعی-اخلاقی گردید، بشریت فردای جنگ خانمان‌سوز دوم جهانی به شدت احساس یاس و پوچی می‌کند. این ‌است دغدغه بزرگ نمایش‌نامه‌نویسان دهه پنجاه قرن بیستم، به ویژه یونسکو که سعی در ارائه تعریفی تازه از جهان و هستی و بشر دارند. آنچه در تئاتر پوچ‌گرا و ساختارشکن یونسکو بیش از هرچیز توجه خواننده– تماشاچی را به خود جلب می‌کند، نفی زبانشناختی «نه» و روحیه تقابل‌گویی بوده که در کلام شخصیت‌ها رخنه‌کرده و هرگونه تلاش‌ در برقراری ارتباط بین آنها را عملا در نطفه خفه و به بن‌بست می‌کشاند. به‌اعتقاد یونسکو، در اصل پوچی، روزمرگی و ابتذال زبان است که باعث بی‌میلی افراد به تعامل کلامی در معنای واقعی آن شده و در نهایت به تراژدی زبان می‌انجامد. در این مجال اندک سعی در فهم و تحلیل مضمون فلسفی- زبان‌شناختی تضاد‌اندیشی از ورای کلام (ضد)شخصیت‌های یونسکو در دو نمایشنامه شهیر آوازه‌خوان طاس و درس (1950) خواهیم داشت.

    کلیدواژگان: تضادگویی، تنهایی، بی معنایی، عدم برقراری ارتباط، پوچی
  • الن رابتل* صفحات 165-188

    مقاله ابتدا به برخی مفاهیم بیرونی یا درونی موضوع گزاره گذاری می پردازد و گفته پرداز را در حکم منشاء اصلی کلام و خالق گزاره ها، و گزاره پرداز را در حکم ماخذ نقطه نظر از هم تفکیک می کند و سپس به گزاره و گفته پردازها سلسله مراتب می دهد، پیش از آنکه به بیان همگامی و عدم تفکیک گفته پرداز و گذاره پرداز بپردازد. سپس از طریق ساخت مرجع برای اجزای گفتار، نظریه پردازی گزاره ای منسجمی از مفهوم نقطه نظر یا دیدگاه ارائه می دهد. این مقاله مفهوم نقطه نظر را در زبان شناسی تعریف کرده، و در حکم هر گزاره ای که اطلاعاتی را در مورد هر یک از اجزای گفتمان مسندسازی می کند، نه تنها با دادن اطلاعاتی راجع به موضوع (مورد دلالتش)، بلکه همچنین در مورد شکلی که گزاره پرداز موضوع را مشاهده/ تصور/ تعریف می کند. سرانجام، مقاله به مفاهیم سوژه و نیت مندی باز می گردد. این مسئله از طریق روابط (انگیزه دار) میان ادراک، افکار، کلمات، اعمال ارتباط برقرار م ی کند. نیت مندی با اهداف گزاره گذارها و یا گفته پرداز ثانویه، و اهداف عوامل گزاره، و/یا با اهداف گفته پرداز/گزاره گذارهای اولیه مطابقت می کند و یا با اهداف دریافت کنندگان/مفسران متون که به دنبال بازسازی دو سطح نیت مندی پیشین و ترکیب کردن آن ها با فرضیه های خود، مطابق با شرایط خودشان هستند.

    کلیدواژگان: گزاره گزار، نقطه نظر، نیت مندی، تفسیر
  • روح الله رضاپور* صفحات 189-204

    اگر با نظریه فون هومبولت که «هر زبان جهان‌بینی مختص به خود را دارد»، موافق باشیم بدیهی است که یادگیری زبانی جدید نیز تاثیرات خاص خود را بر ادراک از دنیای پیش رو و حتی نوع توصیفات در مورد اطراف می‌گذارد. بنابراین یادگیری زبانی جدید به کاربر این امکان را می‌دهد تا سوبجکتیوینه خود را عمق بخشد و وحدت ذهنی او را با نشانه‌های معنایی در گفتمان سوبجکتیویته استدلالی افزایش ‌دهد. اما چگونه سوبجکتیویته توسط فراگیری زبانی جدید تغییر می‌پذیرد؟ اگر قضیه بالا را قبول داشته باشیم، شواهد آن درعبارات قابل درک است ولی براحتی قابل شناسایی نیست. بنابراین، در این مقاله ارتباط بین زبان و شناخت که غالبا بر رابطه بین هستی زبان و موضوعات فرا‌زبانی تمرکز دارد، را بررسی می‌کنیم. بدین ترتیب، این رویکرد به ما امکان می‌دهد تا بتوانیم نگاهی متفاوت به سوبژکیویته کاربرانی که در حال یادگیری زبان در حال تعریف هستند داشته باشیم و بتوانیم مراحل مختلف این مالکیت زبانی را تحلیل کنیم.

    کلیدواژگان: زبان در حال تعریف، نئوتنی زبانی، وحدت ذهنی، وحدت استدلالی، شناخت
  • متین وصال *، رحیم فهندژسعدی صفحات 205-220

    در روند آفرینش ادبی، زن نویسنده مسیری متفاوت از یک مرد را در پیش می گیرد، بنابراین برای مطالعه ی یک نوشتار زنانه می بایست هویت جنسی نویسنده را نیز در نظر بگیریم. در حقیقت نوشتار یک زن نشان دهنده بازتابی خاص از هویت نویسنده است. با مطالعه داستان کوتاه «درخت گلابی» گلی ترقی یکی از چهره های معاصر ادبیات فارسی، بر اساس نظریه جامعه شناختی پیر و زیما، نشان دادیم که نویسنده در جستجوی هویت گم شده ی خویش می باشد که توسط جامعه نفی و انکار شده است. این جست و جو با معرفی چهره جدیدی از زن تحقق می یابد، تصویری اسطوره ای که به متن حوزه معنایی خاصی می بخشد و به ساختار روایی متفاوتی منتهی می شود. در این صورت راوی داستان در حوزه عمل و حوزه گفتار دیگر گونه می شود. بنابراین مقاله حاضر نشان می دهد که داستان کوتاه «درخت گلابی» که به عنوان یک متن زنانه در نظر گرفته شده است، به مشکلات اجتماعی در سطح زبانی واکنش نشان می دهد و به نویسنده کمک می نماید که هویت گمشده خویش را باز یابد.

    کلیدواژگان: پییر زیما، تخطی، سوسیوکریتیک، گلی ترقی، نوشتار زنانه
|
  • Andia Abaei* Pages 1-18

    Depuis le XIXe siècle, plusieurs auteurs ont envisagé une influence iranienne sur les romans de chevalerie de l’Europe médiévale, mais dans des études qui cèdent souvent aux spéculations et aux fantasmes. Le sujet est pourtant prometteur, et cet article se donne pour objectif d’illustrer par une comparaison précise, fondée sur des textes, entre les destins parallèles du chevalier Perceval, héros de plusieurs textes médiévaux (le Conte du Graal de Chrétien de Troyes, le Parzival de Wolfram von Eschenbach, la Troisième Continuation du Conte du Graal de Manessier, le Haut Livre du Graal), et du roi iranien Key Khosrow, figure majeure de la partie centrale du Livre des rois de Ferdowsi, achevé au début du XIe siècle. Les ressemblances frappantes entre les moments clés de leur existence racontée (leur lignage, leur jeunesse orpheline loin du monde, leurs qualités spirituelles et royales, les épreuves qu’ils traversent, leur consécration, leur relation au sacré) suggèrent, sinon des influences partielles des traditions iraniennes sur la littérature européenne médiévale, du moins l’origine commune – indo-européenne – de la culture sous-jacente à ces récits épiques.

    Keywords: Ferdowsi, Key Khosrow, Livre des rois, Perceval, romans arthuriens
  • Novid ARMIUN*, Roohollah RAHMATIAN, Parivash SAFA, Hamid Reza SHAIRI Pages 19-35

    Cette étude a pour but de relever les carences qui existent dans le domaine de l’enseignement de la compétence de compréhension orale chez les enseignants iraniens vu l’écart considérable entre le niveau de compréhension orale et celui d’expression orale des apprenants iraniens dans les tests à enjeux élevés. À cette fin, un questionnaire a été conçu et distribué par les chercheurs. Soixante enseignants de français et d’anglais ont rempli le questionnaire. Les résultats montrent que la plupart des enseignants considèrent la compréhension orale comme la deuxième compétence la plus importante, la première étant l’expression orale. En outre, la grande majorité des enseignants consacrent moins de temps à la pratique de la compréhension orale par rapport à l’expression orale. Nous avons aussi conclu que les enseignants iraniens ne savent pas offrir aux apprenants une gamme de solutions pour résoudre leurs difficultés de compréhension et que les activités de pré-écoute sont le chaînon manquant dans la salle de classe iranienne.

    Keywords: compréhension orale, carences d’enseignement, enseignants iraniens, apprenants iraniens, tests à enjeux élevés, activités de pré-écoute, difficultés de compréhension
  • Nadia BEN AYED GARGOURI* Pages 37-48

    Dans Sundborn ou Les Jours de Lumière, le narrateur essaie de revisiter le temps révolu afin de vivre le présent avec l’intensité du regard du passé. Mais son objectif ultime est d’arrêter le temps, de contourner son écoulement en l’immobilisant au moyen d’un récit marqué par les distorsions temporelles et axé sur les moments heureux, ou d’un regard imprégné des techniques picturales et photographiques, afin d’exaucer le rêve de Delerm : « enfermer le temps dans une bulle ». L’écrivain minimaliste réussit ainsi à faire surgir la sensualité de moments simples de la vie, grâce à une écriture qui rivalise avec l’art. Cet article vise à montrer comment l’éthique minimaliste qui s’avère une manière spécifique d’être au monde, consacrant le présent comme temps unique et le quotidien comme seul espace d’accomplissement possible se transforme en une vraie esthétique.

    Keywords: minimalisme, présent, bonheur, récit, peinture, photographie
  • Bernard BIENVENU NANKEU* Pages 49-66

    La question du bonheur est difficilement dissociable de l’existence humaine. Aujourd’hui, dans les sociétés de consommation (de l’Occident), – avec une influence considérable sur le reste du monde du fait de ce que les sociologues appellent la « macdonalisation » du monde – elle se pose avec un accent d’intensité suivant l’ordre du progrès économique qui y prédomine. Le présent article est une analyse de deux romans français contemporains, Les Choses de Georges Perec et La Liste de mes envies de Grégoire Delacourt, du point de vue du thème du bonheur qui structure la narration. Pour se faire, la réflexion met à contribution le paradigme analytique de l’herméneutique. Cela nous conduit aux résultats que les romans étudiés sont une mimésis des sociétés de l’objet où le bonheur pour les individus, contrairement à ce que l’on pourrait croire, est loin d’être une réalité absolue. L’analyse se clore par la mise en évidence que le bonheur dépend aussi de bien d’autres choses.

    Keywords: Roman, extrême contemporain, société de consommation, représentation, bonheur
  • Mohammad Hossein DJAVARI*, Naïmé KARIMLOU Pages 67-81

    On sait que la critique sociologique de la littérature est une nouvelle science qui cherche à étudier l’influence de la société sur la littérature, et vice-versa. Une œuvre littéraire même si elle prétend être dénuée des marques sociologiques, elle n’est jamais séparée des réalités politiques et sociales de son époque. La vision du monde de l’écrivain qui est sous l’influence des connaissances culturelles et sociales de son milieu, concourt à la formation d’une partie considérable de sa création littéraire. De même, selon la théorie de Lucien Goldmann, l’œuvre littéraire est l’expression de la vision du monde d’un groupe social. Alors, au contraire de ses devanciers, il valorise le texte et essaie ainsi d’unifier la vie littéraire et la vie sociale. Goldmann considère l’œuvre littéraire comme le produit d’une logique interne autonome qui pourrait être indépendante des intentions conscientes de l’auteur. En ce sens, dans cet article on ne vise pas à prendre en considération l’intention de l’auteur, mais nous essayons à travers la théorie du structuralisme génétique, de commencer notre étude par une analyse des structures textuelles et puis de trouver la genèse de ces données textuelles dans les structures de la société. Pour cette étude, nous avons choisi un roman fameux d’Albert Camus, La Peste. Notre objectif sera donc d’illustrer des analogies entre la structure de l’œuvre et celle de la société et de savoir en quoi La Peste en est la représentation et le reflet.

    Keywords: Albert Camus, Lucien Goldmann, La Peste, structuralisme génétique, la vision du monde
  • Saleheh KASHEFI*, Nosrat HEJAZI Pages 83-97

    Le temps a toujours été la source d’angoisse pour l’homme, car l’écoulement du temps le rapproche à la mort. Cet article vise à découvrir par le truchement de la méthode imaginaire proposée par Gilbert Durand et développée dans son ouvrage de référence, Les structures anthropologiques de l’imaginaire, comment et par le biais de quelles images la hantise du temps est reflétée dans les œuvres de Marguerite Duras. Pour ce faire, six romans de la romancière publiés principalement dans une durée assez considérable de trente ans (de 1954 à 1984) sont choisis et analysés selon une approche anthropologique sous-tendue par la classification isotopique des images et des structures figuratives de l’imaginaire. Il ressort que l’imaginaire durassien, malgré son écriture apparemment non figurative, est hautement teintée par les figurations négatives de la temporalité mortelle qui se reflètent majoritairement à travers les symboles de la bestialité, ceux des ténèbres et ceux de la chute, projetant tous son statut ontologique perturbé et sa vision désespérée du monde.

    Keywords: imaginaire, angoisse, fuite du temps, bestialité, ténèbres, Chute
  • Mehrnoosh KEYFAROKHI* Pages 99-115

    La littérature est la scène de la vie des personnages inventés par l'auteur ou bien celle de la réapparition des mythes qui inspirent depuis l'ère antique les écrivains. Comme les mythes sont les représentants authentiques des caractéristiques de l'homme, ils sont souvent servis comme un trésor unique par les littérateurs. Ainsi, Alexandre Soumet reprend le mythe de Médée dans sa pièce intitulée Norma ou l'infanticide. En fait, malgré la ressemblance de Médée et Norma, elles se révèlent différentes. Cette différence s'éclaire à l'abri d'une étude détaillée de la pièce du XIXe siècle ; l'attitude représentée par les personnages de Soumet envers les situations antiques et l'atmosphère lourde et terrifiante qui règne sur la vie des caractères. Il est clair que les modifications subies par le mythe sont imposées par auteur, mais la réponse aux comment et pourquoi de ces changements ne sera découverte qu'à travers une étude sociologique menée sur Norma de Soumet. En effet, en premier lieu, cette pièce met en scène la situation précaire de la femme et sa liberté étouffée et ensuite, elle présente la majesté royale comme le représentant indéniable de Dieu sur la terre. Cette étude nous conduit à mettre en évidence la liaison étroite de la politique et de la religion au XIXe siècle français.

    Keywords: Médée, religion, politique, Soumet, sociologie
  • Mina MAZHARI* Pages 117-130

    L’objectif du présent article est de comprendre la notion du plurilinguisme littéraire à la lumière du roman Soraya dans le coma de l’auteur iranien Ismail Fassih et de mettre en contexte la place et le rôle du plurilinguisme, sa fonctionnalité et son mode d’insertion dans ce roman. Nous nous intéresserons tout d’abord et à travers un bref aperçu théorique au plurilinguisme et à sa définition en littérature. Nous étudierons ensuite la nature plurilingue de Soraya dans le coma ainsi que les motivations de ce plurilinguisme et ses effets textuels au sein d’un texte littéraire vacillant entre d’un côté l’hétérogénéité du plurilinguisme et de l’autre l’homogénéité du monolinguisme. Cette étude nous permettra notamment d’analyser ce roman iranien comme un cas particulier où la langue du roman dévoile un jeu de force constant entre le plurilinguisme en tant que l’élément déclencheur de l’effet d’étrangeté et de l’autre, la traduction comme la volonté d’un narrateur cherchant à contribuer à la lisibilité du monolinguisme.

    Keywords: Ismail Fassih, Littérature, Plurilinguisme, Soraya dans le coma, Traduction
  • Fatemeh MIRZA EBRAHIM TEHRANI* Pages 131-141

    La place et le rôle de la femme dans la société iranienne est un sujet qui intéresse beaucoup de gens. Les iraniennes sont présentes depuis longtemps dans les arts et la littérature, mais depuis une quinzaine d’années elles sont devenues les maîtresses incontestables de la scène littéraire. Si beaucoup d’iraniennes prennent aujourd’hui la plume, c’est d’abord parce que leur statut a considérablement changé depuis quelques décennies. Dans le passé par le biais de la traduction, de nombreuses femmes se sont introduites dans le domaine littéraire. Cette étude en remontant dans le temps, tente de retrouver la trace de ces femmes traductrices, cherche à montrer l’identité de ces femmes, les couches sociales auxquelles elles appartiennent, les raisons pour lesquelles elles ont opté la voie de la traduction, leurs motivations, leurs domaines favoris et les sujets qu’elles ont choisis pour traduire.Cette recherche montre qu’il y a premièrement un lien incontestable entre le choix des textes à traduire avec les conditions historiques, sociales, le niveau de l’éducation des femmes traductrices, deuxièmement la littérature pour enfant était le domaine de prédilection des traductrices dans le passé, troisièmement les traductrices ont contribué à modifier le regard déformant que les hommes portent sur les capacités intellectuelles des femmes.

    Keywords: femmes, écrivaines, traductrices, Histoire, Iran
  • Mohammad MOHAMADI AGHDASH* Pages 143-164

    Le théâtre d’Eugène Ionesco est connu chez la critique contemporaine pour une dramaturgie de la “contradiction” au sens général du terme. Ionesco, en tête d’un courant littéraire dit nouveau théâtre – dont le nom des auteurs comme Beckett, Adamov et Genet - a remis en cause les conventions de la tradition dramatique qui ne traduisait plus la condition humaine. L’homme, à la suite d’extrêmes violences des années 40, coupé de ses racines socio-humaines, a l’impression que la vie n’a plus de sens et que le monde est absurde. Tel est le souci du théâtre avant-gardiste d’Ionesco qui s’efforce de redéfinir l’homme contemporain qui dit “non ” au non-sens de l’existence, en renouvelant la conception du genre dramatique. Ce qui est du nouveau chez Ionesco, c’est que sur le plan philosophique-linguistique la négativité et l’esprit du contradictoire lui servent de moyen langagier bien efficace pour s’opposer à la banalité du quotidien et l’insignifiance du monde. Nous allons étudier dans l’espace de cette recherche la question de la contradiction ionescienne qui engendre au bout de son cheminement, dans La Cantatrice chauve et La Leçon, l’incohérence, l’insolite, la dispute, le vide sémantique et enfin l’incommunicabilité entre les êtres  scéniques.

    Keywords: contradiction, non-sens, solitude, incommunicabilité, absurde
  • Alain RABATEL* Pages 165-188

    L’article fait d’abord le point sur certaines conceptions externes ou internes de l’énonciation. Il distingue le locuteur, source de la voix à l’origine des énoncés et l’énonciateur, source des points de vue, puis hiérarchise les locuteurs et les énonciateurs avant d’évoquer des cas de syncrétisme ou de disjonction entre locuteur et énonciateur.  Il présente ensuite une théorisation énonciative intégrative de la notion de point de vue, à partir de la construction de la référenciation des objets du discours. Il définit la notion de point de vue (PDV), en linguistique, comme tout énoncé qui prédique des informations sur n’importe quel objet du discours, en donnant non seulement des renseignements sur l’objet (relatifs à sa dénotation), mais aussi sur la façon dont l’énonciateur envisage / imagine / se représente l’objet. Enfin, l’article revient sur les notions de sujet et d’intentionnalité. L’intentionnalité se lit à travers les relations (motivées) entre perceptions, pensées, paroles, actions. Elle correspond aux intentions des énonciateurs ou locuteurs seconds, celles des agents des énoncés, et /ou celles des locuteurs / énonciateurs premiers, ou encore celles des récepteurs / interprètes des textes, qui cherchent à y reconstruire les deux niveaux d’intentionnalités précédents et à les combiner avec leurs propres hypothèses, en fonction de leur situation.

    Keywords: énonciateur, points de vue, intentionnalité, interprétation
  • Rouhollah REZAPOUR* Pages 189-204

    Si nous admettons avec W. von Humboldt que toute langue confère au sujet une vision du monde qui lui est propre, il semble évident que s’approprier une nouvelle langue influe sur la perception, c’est-à-dire la manière d’organiser et de dire les choses. S’approprier une nouvelle langue permettrait donc d’élargir ou d’approfondir d’une certaine manière la subjectivité du locuteur i.e. au sens d’unicité subjective – tout en augmentant les signes dans le discours de subjectivité discursive. Mais en quel sens cette subjectivité se trouve-t-elle modifiée par l’apprentissage d’une autre langue ? Si cette déduction semble tomber sous les sens, ses manifestations dans l’acte de langage, perceptibles uniquement dans les énoncés, paraissent difficilement identifiables. Nous analysons donc, le lien entre la langue et la cognition qui nous permet de situer le sujet non plus dans l’immanence de la langue, mais en-deçà de la langue ; dans la cognition. Cette approche nous permettra également de jeter un nouveau regard sur la subjectivité d’un locuteur lorsqu’il s’approprie une autre langue, et de déterminer les différents stades de son appropriation de la langue in fieri.

    Keywords: langue in fieri, Néoténie linguistique, unicité subjective, unicité discursive, cognition
  • Matin VESAL*, Rahim FAHANDEJSAADI Pages 205-220

    Les femmes ont toujours écrit, mais le XXe siècle est celui de leur épanouissement dans ce domaine. Dans le processus de la création littéraire, une femme écrivain, prends un itinéraire différent d’un homme. Donc, étudier une écriture féminine exige une prise en compte de l’identité sexuelle de l’auteur. En réalité, l’écriture d’une femme s’avère comme une représentation particulière de l’identité. En étudiant la nouvelle de Le Poirier de Gôli Taraqqi, figure de la littérature contemporaine iranienne, selon la méthode sociocritique de Zima, nous avons prouvé que l’écrivain est à la recherche de son identité perdue, déniée et rejetée par la société, en représentant une nouvelle image de la femme. Une image mythique qui donne au texte un niveau sémantique particulier aboutissant à une structure narrative spécifique. Dans ce cas, le sujet devient douteux au niveau de l’action et de l’énonciation. Donc, le présent article cherche à démontrer comment Le Poirier de Gôli Taraqqi en tant qu’un texte féminin,réagit aux problèmes sociaux au niveau du langage et aide son auteur à atteindre son identité perdue.

    Keywords: Féminité, Gôli Taraqqi, Pierre V. Zima, sociocritique, transgression