فهرست مطالب

عصر آدینه - پیاپی 25 (بهار 1397)
  • پیاپی 25 (بهار 1397)
  • بهای روی جلد: 295,000ريال
  • تاریخ انتشار: 1398/07/10
  • تعداد عناوین: 6
|
  • مصطفی ورمزیار، مرضیه ورمزیار صفحه 5

    تضمین و استقبال دو صنعت ادبی در شعر است که شاعر شعر خود را بر سیاق شعر مشهوری می‌سراید و یا قطعاتی از آن‌را در شعر خود به کار می‌برد فیض کاشانی در دیوان شوق مهدی به صورت گسترده از این دو صنعت بهره برده و غزلیات دیوان خود را براساس اشعار حافظ سروده است، این تحقیق با روش مقایسه و تحلیل محتوا، در پی کشف انگیزه فیض کاشانی از این کار است و براساس آنچه از دیوان شعر وی استنباط کرده این گسترگی خارج از سه مورد نیست. استفاده از محبوبیت حافظ برای ارائه معارف مهدوی، رهایی از وزن و قافیه و غرق شدن در معنا و عشق بازی با امام زمان4 و القای این همانی، معشوق حافظ با معشوق خودش، امام مهدی4.

    کلیدواژگان: شعر مهدوی، حافظ، فیض کاشانی، تضمین و استقبال، انواع تضمین و استقبال، ظرفیت تضمین و استقبال در مهدویت
  • اسدالله مصطفوی صفحه 21

    یکی از مباحثی که امروزه در بین اندیشه‌وران و فرهیختگان مطرح می‌باشد، مسئله آینده‌پژوهی است. این تحقیق با روش تحلیلی و با مراجعه به منابع مکتوب دنبال پاسخ این سوال است که آیا بین معنی و مبنای آینده‌پژوهی در تمدن غربی و تمدن مهدوی تفاوتی وجود دارد یا خیر؟ دستاورد این پژوهش نیز تفکیک بین آینده‌پژوهی غربی و مهدوی در معنی و مبنا است. آینده‌پژوهی مهدوی به معنای نگاه به فرجام جهان بر اساس روایات اهل‌بیت؟عهم؟ و از مقوله پیشگویی است. ولی آینده‌پژوهی غربی به معنای جست‌وجوی روشمند در حوادث و عوامل تغییر یا ثبات یک حالت و یا یک چیز به منظور تشخیص و برنامه‌ریزی برای ساختن و شکل‌دهی آینده و از مقوله پیش‌بینی است. هم‌چنین آینده‌پژوهی غربی روشی برای تشخیص آینده یک شرکت و یا یک شهر و یا یک کشور و حتی یک فرهنگ و تمدن است. اما آینده‌پژوهی مهدوی منحصر در تبیین پایان تاریخ بشر و در تشخیص آینده رفتار منتظران و میزان تاثیرگذاری آن در فرآیند ظهور و در نهایت، فرجام بشریت است.

    کلیدواژگان: آینده پژوهی، فرجام جهان، مهدویت، غرب، انتظار، پیشگویی، پیش بینی، فلسفه تاریخ
  • میرمحمدرضا حیدری، فرحناز غلام پور کاشی صفحه 39

    اعتقاد به ظهور مهدی؟عج؟ یکی از بنیادین‌ترین باورهای بسیاری از شاخه‌های تشیع و از جمله مذهب شیعه دوازده‌امامی است. او که قائم‌آل‌محمد6 و حجت خدا بر روی زمین است، به وعده الاهی پیش از قیامت ظهور کرده و جهان را از عدل و داد می‌گستراند. اعتقاد به ظهور حجت در باورهای شیعی همچنین در پیوند با یکی از تاثیرگذارترین رویدادهای جهان اسلام، قضیه شهادت اباعبدالله‌الحسین؟ع؟ مطرح می‌شود. با شهادت امام و یارانش، انتقام خون بناحق بر زمین‌ ریخته شهدای کربلا به ماموریت اصلی شیعیان بدل می‌شود. جنبش‌های فراوانی به خون‌خواهی حسین‌بن‌علی؟ع؟ شکل گرفته و قیام‌های فراوانی در طول اعصار، ظهور مهدی؟عج؟ را به‌عنوان منتقم خون حسین؟ع؟ استعجال می‌نمایند به گونه‌ای که این دو معنا عمدتا در کنار یکدیگر مطرح شده و رشد می‌یابند. آئین‌های بزرگداشت شهادت اباعبدالله؟ع؟ به سرعت گسترش پیدا کرده و در گذر زمان شکل‌های کامل‌تری همچون تعزیه نیز از دل آن پدید می‌آید. با این‌همه آنچه در نسخ تعزیه مشاهده می‌شود، غیبت منتقم حسین؟ع؟ در این متون _ چه در داخل متون موجود و چه به‌عنوان نسخی مستقل _ است. غیبتی که هم از منظر باورهای شیعی، هم از منظر تحولات اجتماعی جامعه شیعی و هم از منظر تطابق با نگاه اسطوره‌ای انسان ایرانی دور از انتظار می‌نماید.
    در این مقاله تلاش خواهد شد تا پس از بررسی جنبه‌های تاریخی، اجتماعی موضوع، گمانه‌هایی در باب چرایی این غیبت مطرح و مورد ارزیابی قرار گیرد. این مقاله بر آن است که یکی از عمده‌ترین دلایل این امر را باید در زمینه سیاسی و اجتماعی جامعه و در نسبت حکومت‌های شیعی با این مفاهیم دنبال نمود. به عبارت دیگر مقاله این فرضیه را مطرح خواهد کرد که توجه به مفاهیم انتظار مهدی؟عج؟ و شهادت حسین؟ع؟ در هر زمان و گسترش آئین‌های مرتبط با آن تابعی است از تمایل حکومت‌ها به گسترش این مفاهیم؛ و بر همین اساس از آن‌جا که در زمان شکل‌گیری تعزیه، حکومت، تمایل کمتری به طرح مفاهیم مرتبط با امام عصر داشته است، بناگزیر امام در این متون غائب است.

    کلیدواژگان: تعزیه، سوگواری امام حسین (ع)، آئین های انتظار، شیعه، حکومت های شیعی
  • سیدابوالقاسم حسینی زیدی، حمید عباس زاده، احمد محمدیان صفحه 59

    زیبایی‌شناسی ادعیه انتظار _ از جمله دعای ندبه _ موضوعی است که کمتر به آن توجه شده است؛ ضرورت و اهمیت مطالعات گونه‌شناختی ادبی در متون ادب اسلامی از آن‌جاست که این رهیافت، خواننده را در دریافت متن، چیستی متن و تاویل لایه‌های آن یاری می‌رساند.
    در پژوهش حاضر به سبک مسئله محور، با روش کتابخانه‌ای و به صورت توصیفی _ تحلیلی، بعد از اشاره به کلیات، بیان شده است که: متون ادبی دارای عناصر مختلفی می‌باشد که در این‌جا سه عنصر اساسی فکری، شکلی و ساختاری بررسی می‌گردد. مهدویت، اندیشه اصلی در عنصر فکری دعای ندبه می‌باشد که در کنار آن به اندیشه‌های فرعی مانند بعثت انبیاء، ولایت امیرالمومنین7 و ائمه معصومین: و... مطرح می‌شود؛ در عنصر شکلی مباحث محاوره، عاطفه، تصویر و موسیقی مورد بحث واقع شده است که در عنصر محاوره دو خطاب مشخص و مبهم، و در عنصر عاطفه پنج مرحله تحریک عاطفه، آمادگی، هویت، هیجان و ارزیابی، و در عنصر تصویر، تصویر فرد منتظر و امام و جامعه و در عنصر موسیقی سه نوع موسیقی بیان می‌گردد؛ در عنصر ساختاری هم دو محور عمودی و افقی مورد بحث قرار گرفته است.

    کلیدواژگان: دعای ندبه، عنصر فکری، عنصر شکلی، عنصر ساختاری
  • نجمه نجم صفحه 85

    موسسه آینده روشن به عنوان یکی از بزرگ‌ترین نهاد علمی و تبلیغی مباحث مهدویت، دارای رسالتی گسترده در عرصه امور دینی است و می‌تواند نقش مهمی را در عرصه تعامل بین حوزه‌های علمیه، دانشگاه‌ها، سطوح مختلف جامعه اسلامی و حتی ارتباطات بین‌الملل ایفا نماید. توفیق‌های حاصله از دوره‌های مختلف دکترین مهدویت، نشانگر جایگاه تاثیرگذار این نهاد علمی است. مسئله آن است که برای مدیریت بهتر در موضوع مهم «مهدویت و چالش‌های آن» و استفاده عملیاتی از یافته‌های حاصل از تحقیق‌های دوره‌های دکترین مهدویت، بایسته‌های راهبردی مطلوب در نقشه‌راه موسسه آینده روشن چه می‌تواند باشد. راهبردهایی که بتواند در برنامه‌ریزی عملیاتی برای آموزش، پژوهش، تبلیغ و به‌کارگیری طلاب و دانشجویان و دستاوردهای آنان، متناسب با قابلیت‌های فراوان این نهاد مورد استفاده قرار گیرد. این مقاله به منظور ارائه ایده مطلوب در نقشه‌راه آموزشی و پژوهشی موسسه وزین آینده روشن با روش کیفی و موردی از طریق رصد فرآیندها در حوزه مباحث مهدویت با عنایت به وضعیت موجود و ارائه بایسته‌های راهبردی و راهکار و پیشنهاد ذیل هر بایسته برای دست‌یابی به وضع مطلوب انجام شده است. دستاورد مقاله حاکی از آن است که انجام پژوهش‌های تخصصی مبتنی بر برخی عناوین آینده‌پژوهی و اقدام‌پژوهی در مهدویت، همچنین توجه به بایسته‌های راهبردی مربوط به نقشه علمی موسسه آینده روشن در حوزه آموزش و پژوهش (با راهبردهایی چون تقویت نظام جامع علمی، بهبود کیفی در شیوه‌های پذیرش طلاب و دانشجویان، ایجاد محیط آموزشی راهبرنده، تقویت ارتباط بین آموزش وعرصه‌های نیاز جامعه در مباحث مهدوی، توسعه همکاری‌ها و ارتباطات بین‌المللی در مورد موعود آخرالزمان، برنامه‌ریزی و سیاست‌گذاری جامع و به‌روز پژوهشی، علم‌سنجی، سامان‌دهی پژوهشگاه مرکزی و پژوهشکده‌های تخصصی در موسسه، سیاست‌گذاری‌ در عرصه ارائه خدمات پژوهشی در سطوح مختلف به مخاطبان)، در مدیریت کارآمدتر موسسه آینده‌ روشن در عرصه درون‌سازمانی، ملی و جهانی تاثیرگذار است.

    کلیدواژگان: بایسته های راهبردی، نقشه راه، آینده پژوهی، اقدام پژوهی، موسسه آینده روشن
  • مهدی رسولی، هدا شبرنگ، میشا تیموری صفحه 115

    موضوع آخرالزمان از جدی‌ترین سوژه‌ها در سینمای هالیوود و موضوع بسیاری از فیلم‌ها بوده است. سینمای هالیوود نقش بسیار تاثیرگذاری در جهت‌دهی به افکار عمومی ایفاء می‌نماید؛ از این رو مطالعه و بررسی نحوه بازنمایی آخرالزمان که در مذهب شیعه جایگاه برجسته‌ای دارد، از ضروریاتی است که به ویژه از منظر علوم اجتماعی همواره مغفول مانده و پژوهش‌های شایان توجه به خصوص از لحاظ کیفی در این حوزه کمتر صورت گرفته است.
    در این مقاله با انتخاب هدفمند فیلم مردان ایکس؛ اپوکالیپس که یکی از جدیدترین و پرمحتواترین از مجموع 175 فیلم‌ تولیدی پس از سال 2012 در مورد آخرالزمان در سینمای هالیوود است، با استفاده از نشانه‌شناسی، بازنمایی صورت‌ گرفته پیرامون این موضوع را تبیین نمودیم. سپس با شناسایی نشانه‌ها و رمزگشایی از آن‌ها، معنا و مفهوم‌ها را تحلیل کردیم. از این تحلیل‌ها این‌گونه می‌توان نتیجه گرفت که این فیلم هالیوودی، آخرالزمانی را بازنمایی کرده است که برخلاف تمام آموزه‌های دینی، هیچ اثری از خداوند و حجت او دیده نمی‌شود. دجال در آن منجی اسلام معرفی شده است و جنیان نقش برجسته‌ای در نجات بشریت و ایجاد آرمان‌شهر دارند.

    کلیدواژگان: بازنمایی، نشانه شناسی، فیلم های آخرالزمانی، سینما، منجی و هالیوود