فهرست مطالب

پژوهش های اقتصادی ایران - پیاپی 78 (بهار 1398)
  • پیاپی 78 (بهار 1398)
  • 230 صفحه،
  • تاریخ انتشار: 1398/07/01
  • تعداد عناوین: 7
|
  • رضا طالبلو، تیمور محمدی، عباس شاکری، میلاد رحمانیانی* صفحات 1-29
    یکی از مهم ترین پرسش هایی که در زمینه ریزساختار بازارهای مالی مطرح می شود، سنجش سطح نامتقارن بودن اطلاعات در بازارهای مالی است. طی سال های اخیر معیار احتمال مبادله آگاهانه (PIN) برای اندازه گیری میزان نامتقارن بودن اطلاعات معرفی شده که مبتنی بر الگوهای اقتصادی و در چهارچوب ساختار خرد بازار است. رویکرد ایزلی و اوهارا (1992)، به عنوان نخستین ایده مطرح شد. در ادبیات موجود دو مشکل در این روش تخمین وجود دارد: مشکل اریب نمونه و مشکل شرایط مرزی. برای رفع این مشکلات در این زمینه چهار روش دیگر شامل EA،EHO Factorization ، LK Factorization  وYZ  Grid-Search Based  مطرح شده است. در این پژوهش، معیار احتمال مبادله آگاهانه برای 206 شرکت منتخب از شرکت های فعال در بورس اوراق بهادار تهران در دوره زمانی فروردین 1394 تا اسفند 1395 تخمین زده شده است. نتایج تخمین در این مقاله نشان می دهد که میانگین احتمال مبادله آگاهانه 23/0 است.
    کلیدواژگان: عدم تقارن اطلاعات، ریزساختار بازار، معیار احتمال مبادله آگاهانه (PIN)
  • زهرا کاشانیان*، حسین راغفر، میرحسین موسوی صفحات 31-60
    سالمندی جمعیت یکی از دغدغه های مهم قرن اخیر در سراسر دنیا به شمار می‏آید. در مطالعه حاضر، به منظور بررسی تاثیر تغییرات جمعیتی بر رشد اقتصادی، یک مدل نسل‏های هم پوش دومرحله‏ای دایموند طراحی شده است. در این مدل، افراد دو دوره زندگی می‏کنند، طول هر دوره سی سال در نظر گرفته شده است. از نظر چرخه زندگی دوره نخست، بیان کننده زندگی کاری و دوره دوم، مربوط به بازنشستگی است. این مدل از سه بخش خانوار، دولت و بنگاه تشکیل می‏شود که در یک بازار رقابت کامل فعالیت می‏کنند. این مدل متناسب با شرایط ایران طراحی و برازش شده است و در انتها نتایج به دست آمده تحلیل می شود. نتایج به دست آمده از شبیه‏سازی ها نشان می‏دهد، تغییرات نرخ رشد اقتصادی ناشی از تغییر 6 مولفه عرضه نیروی کار، نرخ پس‏انداز، تعمیق سرمایه و سرمایه گذاری عمومی اثر مثبت و عرضه نیروی کار سالمند و مالیات اثر منفی بر رشد دارند. مولفه تعمیق سرمایه و پس از آن، سرمایه گذاری عمومی قوی‏ترین تاثیر را بر رشد اقتصادی دارند. مدل، پیش بینی هایی در مورد درون زایی و برون زایی رشد دارد که نشان می‏دهد، درون زایی یا برون زایی تاثیر چندانی بر نتایج به دست آمده ندارد.
    کلیدواژگان: سالمندی جمعیت، مدل تعادل عمومی نسل های هم پوش، تعمیق سرمایه، رشد اقتصادی
  • پرویز محمدزاده، محمود متوسلی، محمدباقر بهشتی، اکرم اکبری* صفحات 61-91
    توجه به توسعه اقتصادی همواره از دغدغه های اصلی حوزه علم و سیاست بوده و برای قرار گرفتن در مسیر صحیح توسعه اقتصادی، ریشه یابی مستمر آن الزامی است. یافته ها و تجربه اخیر کشورها حاکی از آن است که خلاقیت مهم ترین و بنیانی ترین عامل رشد و توسعه اقتصادی است. در این مطالعه سعی شده است به بررسی تاثیر شاخص های خلاقیت بر توسعه اقتصادی ایران در دوره 2016-1990 با استفاده از رهیافت GMM پرداخته شود. یافته های آزمون تاییدکننده این است که رشد و توسعه اقتصادی بیش از آنکه با مولفه های تحصیلات و آموزش رسمی ارتباط داشته باشد، تحت تاثیر خلاقیت و نوآوری است. به بیان دیگر، آموزش و تحصیلات زمانی می تواند بر رشد و توسعه اقتصادی تاثیرگذار باشد که به خلاقیت و نوآوری منجر شود.
    همچنین نتایج آزمون تاییدکننده این است که صادرات صنایع با فناوری بالا دارای بیشترین تاثیر و ثبت اختراع دارای تاثیر مثبت بر رشد اقتصادی بوده است. ازاین رو، پیشنهاد می شود، با ایجاد یک اکوسیستم نوآوری و حمایت و حفاظت از حقوق ثبت اختراع، نظام نوآوری و خلاقیت در جامعه نهادینه شود تا از طریق دستیابی به اقتصاد متنوع و متکی بر منابع دانش و آگاهی، سرمایه انسانی بالا و فناوری نوین، رشد و توسعه پایدار تحقق یابد.
    کلیدواژگان: کلیدی: خلاقیت، توسعه اقتصادی، نوآوری، ثبت اختراع
  • علی فریدزاد* صفحات 93-125
    تاکنون 7 سال از اجرای رسمی قانون هدفمندکردن یارانه حامل های انرژی می گذرد. ابهام های بسیاری همچنان در خصوص میزان اثربخشی این قانون وجود دارد که به توسعه پژوهش های بسیاری در حوزه انرژی منجر شده است. یکی از پرسش های اساسی در این زمینه، برآورد میزان یارانه ضمنی در محتوای انرژی کالاها و خدمات صادراتی در سطح بخش های اقتصادی است که تاکنون مورد توجه پژوهشگران قرار نگرفته است. برای پاسخ به این پرسش اساسی با استفاده از الگوی داده- ستانده و جدول داده- ستانده سال 1390 مرکز آمار ایران و با سنجش میزان خالص صادرات محتوای انرژی کالاها و خدمات و با استفاده از رویکرد شکاف قیمتی، میزان یارانه ضمنی انرژی خالص صادر شده در سطح بخش های اقتصادی با فرض اعمال تفاوت در تکنولوژی تولید بین ایران و دنیای خارج و همچنین محاسبه ارزش سبد انرژی برای سال های مختلف (قبل و پس از هدفمندسازی یارانه ها) براساس سبد به قیمت پایه سال 1383 محاسبه شده است. نتایج این مطالعه نشان می دهد، با وجود آنکه برخی از بخش های اقتصادی مانند بخش فلزات اساسی با خالص صادرات محتوای انرژی مواجه هستند، اما ارزش خالص یارانه ضمنی انرژی در محتوای کالاها و خدمات صادراتی، با خالص محتوای انرژی همسو نیست و سیاست گذاران نمی توانند به صرف سیاست های قیمتی مانند افزایش قیمت حامل های انرژی، یارانه ضمنی انرژی را کنترل و مدیریت کنند. براساس این، تعدیل قیمت حامل های انرژی متناسب با قیمت های بین المللی و همچنین بهبود تکنولوژی از طریق ایجاد یک بازار تامین مالی کارآمد توسط دولت توصیه شده است.
    کلیدواژگان: محتوای انرژی، یارانه ضمنی انرژی، خالص صادرات، داده- ستانده
  • ناصر یارمحمدیان*، علی مریدیان پیردوستی صفحات 127-162
    وجود ازدحام در شبکه حمل و نقل شهری هزینه های زیادی مانند آلودگی هوا، تاخیر برای مسافران و افزایش مصرف سوخت را دربر دارد. از این رو، استفاده از سیاست های قیمت گذاری ازدحام یکی از سیاست هایی بوده که در بسیاری از شهرهای بزرگ مورد پذیرش قرار گرفته است. مبنای استفاده از سیاست قیمت گذاری ازدحام، درونی کردن اثرات بیرونی ازدحام است. از جمله روش های مورد استفاده برای قیمت گذاری ازدحام شبکه، استفاده از یک کمربند قیمت گذاری است. کمربند قیمت گذاری از تعدادی کمان تشکیل شده است که منطقه شلوغ شهر را احاطه کرده و مسافرانی را که قصد عبور از این کمان ها و ورود به این منطقه را دارند، ملزم به پرداخت عوارض می کند. مهم ترین مسئله در اجرای این روش قیمت گذاری تعیین عوارض بهینه اعمال شده بر این کمان هاست. هدف این مقاله، تعیین عوارض بهینه روی یک حلقه ترافیکی در شهر اصفهان است، به نحوی که میزان منفعت کاربران حداکثر شود. در این مطالعه، برای پیدا کردن مقدار عوارض بهینه، ابتدا یک مدل قیمت گذاری دوسطحی بیان می شود، بدین صورت که در سطح بالا بیشینه کردن منفعت عمومی و در سطح پایین تعادل استفاده کنندگان با در نظر گرفتن تقاضای با کشش با فرم نمایی مدنظر است، سپس، با استفاده از روش الگوریتم ژنتیک، در محیط نرم افزار MATLABالگوریتمی برای حل این مدل ارایه شده است. نتایج نشان می دهد، با وضع عوارض 13،000 ریالی برای سال 1395 به منظور ورود به حلقه ترافیکی برای یک ساعت، تابع منفعت کاربران حداکثر می شود و به اندازه 41 درصد افزایش می یابد.
    کلیدواژگان: ازدحام، قیمت گذاری بهینه، حلقه ترافیکی، شهر اصفهان
  • مجید هاتفی مجومرد*، ام البنین جلالی، علیرضا کفیری صفحات 163-193
    هدف اصلی این مطالعه بررسی اثر نرخ پس انداز بر تغییر رژیم تابع تقاضای پول در چهارچوب یک روش غیرخطی اتورگرسیو انتقال ملایم طی سال های1352 تا 1396 است. در این راستا الگوی خطی در برابر الگوی غیرخطی مورد آزمون قرار گرفت و مشخص شد که مدل غیرخطی، به مراتب دارای برازش مناسب تری است. سپس، با استفاده از آزمون تراسورتا، مدل غیرخطی لجستیک تصریح شد. نتایج بیان کننده آن است که سرعت تعدیل خطا در الگوهای خطی به مراتب با الگوهای غیرخطی تمایز دارد. سرعت تعدیل در  نرخ سودهای مختلف، یکسان نبوده و متفاوت است. اگر نرخ سود سپرده های بانکی بسیار پایین باشد، تابع تقاضای پول به سرعت خود را تعدیل می کند. با افزایش نرخ سود سپرده، سرعت تعدیل تابع تقاضای پول نیز کاهش می یابد.
    کلیدواژگان: تقاضای پول، خودرگرسیونی انتقال ملایم، تخمین غیرخطی
  • یونس گلی*، سهراب دل انگیزان، علی فلاحتی صفحات 195-221
    نابرابری کارآیی تولید یکی از عوامل اصلی برای وجود نابرابری رشد اقصادی در بین مناطق مختلف است. مطالعه حاضر با استفاده از داده های در سطح استانی برای دوره زمانی 1385 تا 1394 و رهیافت مدل توبیت فضایی و تابع تولید ترانسلوگ به برآورد و بررسی عوامل موثر بر کارآیی تولید می پردازد. شواهد برای مطالعه حاضر نشان می دهد که استان چهارمحال و بختیاری و خراسان رضوی به ترتیب با مقدار کارآیی 63/0 و 09/0 کارآترین و ناکارآترین استان ها برای دوره زمانی 1385 تا 1394 بوده اند. همچنین نتایج حاصل از برآورد مدل توبیت فضایی نشان می دهد که صنعتی شدن با ضریب 0018/0  اثر مثبت و معنادار و نسبت اعتبارات به تولید با ضریب 0013/0 اثر منفی و معناداری بر کارآیی تولید استان ها دارد. علاوه بر این، اثرات سرریز فضایی صنعتی شدن و افزایش نسبت اعتبارات،  به ترتیب برابر با 0104/0- و 0042/0 است. بنابراین، توسعه بنیادی صنعت و تخصیص منابع مبتنی بر آمایش سرزمین یکی مهم ترین عوامل برای بهبود کارآیی تولید و افزایش رشد اقتصادی است.
    کلیدواژگان: اثرات فضایی، کارآیی تولید، صنعتی شدن، توبیت
|
  • Reza Talebloo, Teimour Mohammadi, Abas Shakeri, Milad Rahmaniani * Pages 1-29
    Easley and O'Hara (1992) introduce Probability of Informed Trading (PIN) concept to measure the degree of asymmetric information in market. Since then there has been a lot of debate on the accuracy of the calculations for PIN. Lin and Ke (2011) by using Factorization method and Yan and Zhang (2012) using Grid-Search based methods introduced other ways to improve the accuracy of the measurement. In this paper, we compare four different methods of PIN calculation for 206 selected companies for listed companies in Tehran Stock Exchange (TSE). We used maximum likelihood method to estimate parameters. The results show that the average of PIN for LK methodology is 0.242 and for EHO is 0.281 in our sample. Moreover, clustering Approach is faster which make it more suitable for practical applications in the real market. Comparison of standard deviation of different methods shows that Grid Search approach is more stable with lower variations in the results.
    Keywords: Asymmetric Information, Market microstructure, Probability of informed trading
  • Zahra Kashanian *, Hosein Raghfar, Mir Hossein Mousavi Pages 31-60
    Population aging was one of the most important concerns of the last century all over the world. In this study, in order to investigate the effect of demographic changes on some macroeconomic variables, Diamond two-stage overlapping generation model (OLG model) is applied. In this model, we consider an economy inhabited by two-period lived overlapping generations, the length of each period is considered thirty years.  From the life cycle perspective, the first period represents working period and the second one is considered as the  retirement period. This model consists of three sectors: household, government and production which operate in a competitive market. Simulations indicate that 6 components affect the economic growth: labor supply, savings rate, capital deepening and public investment have positive effects and elder labor supply and tax have negative effects on growth. The component of capital deepening and public investment respectively has the strongest impact on economic growth. The model has some predictions based on the replacement of endogenous growth with exogenous growth. Predictions about endogenous and exogenous growth shows the replacement has negligible impact on the results.
    Keywords: Population Ageing, Overlapping Generation model, Capital Deeping, Economic Growth
  • Parviz Mohammadzadeh, Mahmood Motevasseli, Mohammad Bagher Beheshti, Akram Akbari * Pages 61-91
    Paying attention to economic development has always been one of the main concerns of science and politics, and in order to put economic development in a suitable path, its continuous recognition is essential. The recent findings and experiences of countries Show that creativity is the most important and basic factor for the growth and development of the economy. This study aims to scrutinize the effect of creativity index on the economic development of Iran for the 1990-2016 period by using generalized method of moments (GMM). The findings support the idea that economic growth and development is more dependent on creativity and innovation than on formal education. In other words, education can affect economic growth and development, only  if it results in creativity and innovation. Also the findings clarify that high-technology exports have the most effect on economic growth and patenting inventions has a positive effect on economic growth. Thus, it is suggested that by providing a creative ecosystem and supporting the rights of patenting, we will have creative and innovative system in the society so that through diversified economy which relies on knowledge, higher human resources, and modern technology will promote sustainable growth and development.
    Keywords: creativity, Economic Development, Innovation, Patent
  • Ali Faridzad * Pages 93-125
    The law of Targeted Subsidies on energy carriers has been implemented for seven years. There are still many uncertainties about the effectiveness of this law, which has raised many questions for energy economists. One of the main questions in this regard is the estimation of embodied energy subsidy for net export of goods and services at the level of the economic sectors that has not been taken into consideration by Iranian researchers. To answer this fundamental question, we measure the net exports of embodied energy subsidy for goods and services with using the price-gap approach and applying Iranian Input-Output table for year 2011. In addition, for assuming the differences of embodied energy in unit of Iran’s imported and exported commodities, it is measured according to the ratio of the world average energy intensity to Iran’s energy intensity. The results of this study show that while some sectors of the economy such as basic metals are faced net exports of embodied energy, the net value of the embodied energy subsidy in the content of exporting goods and services is not consistent with the net export of embodied energy, and policy makers cannot employ pricing policies, such as increasing the price of energy carriers, to manage and control the implicit energy subsidy. Accordingly, the government has recommended adjusting the prices of energy carriers in line with international prices as well as improving technology by creating an efficient financing market.
    Keywords: Energy Embodied Subsidy, Net Export, Input-Output
  • Naser Yarmohamadian *, Ali Moridian Pirdusti Pages 127-162
    Existing congestion in the urban transport network involves many costs such as air pollution, delays for passengers, and increased fuel consumption. Internalizing congestion externality cost is a basis for transportation congestion pricing. This policy is implemented in many metropolitans worldwide. One of the methods used in network pricing is the use of a belt pricing. This pricing is made up of a number of arcs that surround the crowded city and passengers who are going to cross these arcs and enter this area are required to pay a fee. The most important issue in this pricing method is to determine the amount of toll imposed on these arcs. The purpose of this research is to determine optimal congestion toll in a particular cordon-based network in which user benefits are maximized. In this study, in order to find the optimal amount of toll, a combinatorial bi-level optimization problem is introduced, in such a way that net social surplus is maximized at the upper level, and user equilibrium problem with elastic demand is solved at the lower level, then genetic algorithm in the MATLAB software is used to solve this model. The results show a toll of 13 thousand Rials for entrance to cordon per hour in 2016, would increase the network user benefits by 41 percent.
    Keywords: Congestion, Optimum Pricing, Traffic Cordon, Isfahan City
  • Madjid Hatefi Madjumerd *, Omolbanin Jalali, Alireza Kafiri Pages 163-193
    The main objective of this study is to evaluate the effect of saving rate on money demand function’s regime change in the framework of nonlinear smooth transition auto-regressive method covering the period 1352-1396. In this regard, the linear model was tested against nonlinear model and it revealed that nonlinear model is better. Then, the nonlinear logistic model is distinguished by using Trasvirta test. The results indicated that error adjustment speed in linear models is different from nonlinear ones. Adjustment speed is different in various interest rates. If interest rate of bank deposits is very low, money demand function will quickly adjust itself. As the interest rate of deposits increase, the adjustment speed of money demand function will decrease.
    Keywords: Money Demand, Smooth Transition Autoregressive, Nonlinear Estimation
  • Younes Goli *, Sohrab Delangizan, Ali Falahati Pages 195-221
    The Inequality of production efficiency is one of the main factors contributing to inequalities in economic growth among different regions. This study examines the factors affecting production efficiency by using province-level data for the period 2006-2015 by applying spatial Tobit model and translog production function approach. Results show that Chaharmahal and Bakhtiari and Khorasan Razavi Provinces, have the highest and lowest efficiency 0.63 and 0.09 respectively. Also, the results of spatial Tobit model estimation show that industrialization with a coefficient of 0.0018 has a positive and significant effect and increase of ratio of credits to production with a coefficient of 0.0013 has a negative and significant effect on the production efficiency of provinces. In addition, the spillover effects of industrialization and the ratio of credits are -0.0104 and 0.0042 respectively. Therefore basic development of industry and allocation of resource on the relative advantage is one of the most important factors for improving the production efficiency and increasing economic growth.
    Keywords: Spatial Effects, production efficiency, industrialization, Tobit