فهرست مطالب

  • سال ششم شماره 4 (زمستان 1398)
  • تاریخ انتشار: 1398/09/19
  • تعداد عناوین: 7
|
  • امین فغفوری آذر، فاطمه باکویی*، محمدحسین مهدوی عادلی، رضا رادفر، محمدعلی افشار کاظمی صفحات 445-473

    هدف این تحقیق شناخت عمیق و تحلیل رفتار پیچیده، پویا، و غیرخطی عوامل موثر در فرایند تولید و انباشت «سرمایه اجتماعی» در گذر زمان و پاسخ به این پرسش‏هاست که «اعتماد»، «هنجارپذیری»، و «شبکه‏‏پذیری» چگونه شکل می‏گیرند؟ چگونه بر یک‌دیگر اثر می‏گذارند؟ طی چه فرایندی تولید و انباشته می‏شوند؟ چگونه بر سیستم‏های اقتصادی و اجتماعی تاثیر می‌گذارند؟ و با چه مکانیسمی سودآور می‌شوند و مزایا تولید می‏کنند؟ کمی‏سازی و تعیین معادلات متغیرها، همچنین، تعیین مرز سیستم در این پژوهش با جمع‏بندی دیدگاه‏های نظریه‏پردازان، دریافت نظر خبرگان به کمک مصاحبه‏های نیمه‏ساختاریافته و تلفیق آن با روش دلفی فازی، فرایند تحلیل شبکه‏ای، و متدولوژی پویایی‏شناسی سیستم‏ها صورت گرفت. فرایند تولید سرمایه اجتماعی با سه زیرسیستم اصلی افراز و سپس دیاگرام‏های علی‌ حلقوی و انباشت‌ جریان ترسیم شدند. پس از ساختاردهی کمی به متغیرهای کیفی، با استفاده از اعداد فازی مثلثی و دیفازی‏ کردن آن‌ها، استخراج حلقه‏های فزاینده و تعادلی و تعیین نقاط اهرمی، شبیه‏سازی مدل عمومی با نرم‏افزار Vensim انجام گرفت و رفتار سیستم و مدل طراحی‏شده در سناریوها و سیاست‏های مختلف تحلیل و تفسیر و اعتبارسنجی شد. نتیجه اینکه با آزمون‏هایی برای ساختار مدل، رفتار سیستم و تحلیل حساسیت سیاست‏ها بر اساس هشت سیاست منتخب، راهکارهای بهینه برای اصلاحات و تغییرات بلندمدت در سیستم مورد مطالعه انتخاب و پیشنهاد شد.

    کلیدواژگان: اعتماد، پویایی‏شناسی سیستم‏ها، سرمایه اجتماعی، شبکه پذیری، هنجارهای اجتماعی
  • محمد میره ای*، مسلم عارفی، سهراب امیریان صفحات 475-495

    هم‌زمان با شکل‌گیری اولین اجتماع‏های بشر در طول تاریخ اتخاذ تدابیری جهت افزایش احساس امنیت و پیشگیری از وقوع جرایم در فضاهای شهری مد نظر بوده است. برحسب رویکرد جامعه‌شناسی امنیت، نمی‏توان امنیت را به‌تنهایی به منزله یک وضعیت بدون ارتباط با عوامل اجتماعی آن تحلیل کرد. یکی از عوامل غیرمادی مورد تاکید برای تامین امنیت مولفه‏های سرمایه اجتماعی است که می‏تواند افراد و گروه‏ها را در دستیابی به منافع عمومی، نظیر امنیت و احساس آن، و نیز عملکرد موثر نهادهای حکومتی یاری رساند. در این خصوص تحقیق حاضر با روش توصیفی تحلیلی و به منظور سنجش مولفه‏های سرمایه اجتماعی موثر بر احساس امنیت شهروندان و ارائه راهکارهایی جهت حذف عوامل ناامنی شهر نورآباد انجام گرفت. ابزار تحقیق مبتنی بر پرسشنامه با حجم نمونه 383 نفر بر اساس جدول مورگان بود که به وسیله نمونه‌گیری تصادفی طبقه‏ای در سطح نواحی توزیع شد. نتایج بررسی‏ها نشان داد احساس امنیت شهروندان شهر نورآباد در سطح پایینی قرار دارد (69/8-=t). همچنین بین عوامل سرمایه اجتماعی و احساس امنیت در نواحی شهر رابطه معناداری وجود دارد. با شناسایی این عوامل در نواحی و مشخص شدن میزان اثرگذاری آن‌ها می‏توان با اقدامات موثر در پیشگیری از جرایم تدابیری را تدوین و اجرا کرد.

    کلیدواژگان: احساس امنیت، امنیت شهری، سرمایه اجتماعی، شهر نورآباد
  • سیده لیلا موسوی، احمد ساعی، ابوالقاسم طاهری صفحات 497-519

    سرمایه اجتماعی مفهومی کلیدی در بررسی سرشت جامعه است. تضعیف سرمایه اجتماعی می‏تواند تبعات منفی بسیاری در حوزه‏های مختلف فردی و اجتماعی به همراه داشته باشد. یکی از متغیرهای اثرگذار بر سرمایه اجتماعی هنجارهای اجتماعی است. هنجارهای اجتماعی، به منزله مولفه‏ تاثیرگذار بر سرمایه اجتماعی، در پژوهش‏های بسیار مورد سنجش قرار گرفته است. سوال اصلی در مقاله پیش رو این است که آیا تغییرات در متغیرهای کلان اقتصادی بر سرمایه اجتماعی در ایران تاثیرگذار است؟ به نظر می‏رسد متغیرهای کلان اقتصادی بر وقوع و تشدید ناهنجاری‏های اجتماعی در جامعه ایرانی در بازه زمانی سال‌های 1376 تا 1392، که دو دولت متفاوت در ایران روی کار بوده‌اند، تاثیرگذار بوده است. در این نوشتار با استفاده از روش کیفی و با بهره‏گیری از منابع کتابخانه‏ای و داده‏های به‌دست‌آمده از پیمایش‏های کشوری این موضوع بررسی و تبیین می‏شود. در گام نخست تاثیرگذاری متغیرهای کلان اقتصادی، همچون تورم و بی‌کاری، بر هنجارهای اجتماعی در جامعه ایران و در گام بعد تاثیر این متغیرها بر تضعیف هنجارهای اجتماعی بررسی می‏شود. یافته‏های پژوهش نشان می‏دهد با تغییرات منفی در متغیرهای اقتصاد کلان شاهد تضعیف هنجارهای اجتماعی و به دنبال آن تضعیف سرمایه اجتماعی در کشور بوده‏ایم.

    کلیدواژگان: بی کاری، تورم، سرمایه اجتماعی، ناهنجاری اجتماعی، نقدینگی
  • مینا مهرنوش*، مصطفی زندی نسب، مجتبی بهرامی صفحات 521-542

    گردشگری از عواملی است که باعث توسعه و رونق اقتصادی می‌شود. سرمایه‌ای که از طریق گردشگران خارجی وارد می‌شود به افزایش درآمد کشور می‌انجامد. گردشگری و امنیت دو مقوله بسیار مرتبط‌اند. بی‌توجهی به امنیت کاهش گردشگران خارجی را در پی خواهد داشت و سرمایه اجتماعی یکی از عواملی است که باعث احساس امنیت می‌شود. در پژوهش حاضر نقش ابعاد سرمایه اجتماعی بر امنیت و نقش امنیت بر توسعه گردشگری خارجی بررسی شد. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش توصیفی است. در این پژوهش برای جمع‌آوری اطلاعات از دو روش کتابخانه‌ای و میدانی استفاده شد. ابزار اصلی جهت گردآوری داده‌ها پرسشنامه‌ بود. جامعه آماری پژوهش گردشگران خارجی سفرکرده به شهر مشهد در تیرماه 1397 بودند که با روش نمونه‌گیری در دسترس 200 نفر به عنوان حجم نمونه انتخاب شدند. برای تجزیه و تحلیل داده‌ها از نرم‌افزار‌های SPSS و LISRELاستفاده شد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد اعتماد، مسئولیت‌پذیری، هنجارها، مشارکت اجتماعی، و کمک کردن و تعاون امنیت را به صورت معناداری تحت تاثیر قرار می‌دهد. همچنین، امنیت بر توسعه گردشگری خارجی تاثیرگذار است.

    کلیدواژگان: امنیت، سرمایه اجتماعی، گردشگری
  • بهرام نیک بخش*، منصور شریفی صفحات 543-572

    در پژوهش حاضر، نقش سرمایه اجتماعی در ابعاد شبکه‌ای و هنجاری بر تعلقات سیاسی (اصلاح‌طلبی، اعتدال‌گرایی، اصول‌گرایی) مورد سنجش قرار گرفت. هدف پژوهش تعیین قطب‌نمای گرایش‌سنجی سیاسی شهروندان استان خوزستان طی سه دوره انتخابات ریاست‌جمهوری (1376، 1384، 1392) بود. بدین منظور، از ابزار پرسشنامه و آزمون‌های رگرسیون ساده و چندگانه، آزمون تی، تحلیل واریانس، و ارائه معادله ساختاری PLS به ترتیب در نرم‌افزارهای SPSS24 و SMART PLS3 استفاده شد. اطلاعات لازم با 1920 نمونه بالای هجده سال در سطح شهرستان‌های اهواز، آبادان، دزفول، ماهشهر، و اندیمشک با روش نمونه‏گیری چندمرحله‏ای طبقه‏ای جمع‌آوری شد. برای اطمینان از مناسب بودن داده‏ها، معیار CR و آزمون KMO منظور شد. یافته‌های تحقیق نشان داد بین سرمایه اجتماعی در همه ابعاد با گرایش به طیف‌های سیاسی اصلاح‌طلبی و اصول‌گرایی رابطه معنادار وجود دارد. ولی این رابطه در گرایش‌های سیاسی اعتدال‌گرایی تایید نشد. همچنین، بر اساس قطب‌نمای گرایش‌های سیاسی بیشترین تعلقات سیاسی مربوط به طیف اصلاح‌طلبی و کمترین مربوط به طیف اعتدال‌گرایی بود.

    کلیدواژگان: استان خوزستان، سرمایه اجتماعی، گرایش های سیاسی، معیار شبکه ای، معیار هنجاری
  • محمد قاسمی، نورمحمد یعقوبی، عبدالعلی کشته گر، سید عبدالرسول حسینی* صفحات 573-601

    ناهنجارهای اجتماعی از عوامل مخربی تلقی می‌شوند که می‏توانند هر جامعه‏ای را با مشکلات جد‌ی مواجه سازند و در نتیجه جوامع هزینه‏های زیادی را برای مدیریت و کنترل آن‌ها متحمل شوند. بررسی ارتباط بین حکمرانی خوب و ناهنجاری اجتماعی، با توجه به نقش میانجی شادابی اجتماعی، هدف اصلی مقاله حاضر است. تحقیق پیش رو از لحاظ هدف از نوع تحقیقات کاربردی و از نظر روش از تحقیقات توصیفی است. جامعه آماری پژوهش 110 نفر از اعضای هیئت‌علمی و دانشجویان تحصیلات تکمیلی بودند که 78 نفر از آن‌ها به کمک فرمول به عنوان نمونه با روش نمونه‌گیری تصادفی ساده انتخاب شدند. اطلاعات مورد نیاز، پس از توزیع پرسشنامه‏ها، جمع‌آوری و با استفاده از نرم‏افزارهای آماری Spss و Amos تجزیه و تحلیل شد. فرضیات تحقیق با استفاده از فن تحلیل مسیر و مدل‌سازی معادلات ساختاری مورد بررسی قرار گرفت و پس از تحلیل‏های آماری یافته‏های تحقیق بر وجود رابطه معنادار بین متغیرهای تحقیق دلالت کرد که به تایید فرضیه‏ها منجر شد؛ یعنی حکمرانی خوب رابطه معکوس و معنادار با ناهنجاری اجتماعی و رابطه معنادار و مستقیم با شادابی اجتماعی دارد. همچنین شادابی اجتماعی با ناهنجاری اجتماعی رابطه معنادار دارد. بدین ترتیب، میانجی بودن شادابی اجتماعی در رابطه بین حکمرانی خوب و ناهنجاری اجتماعی نیز تایید شد.

    کلیدواژگان: حکمرانی خوب، شادابی اجتماعی، ناهنجاری اجتماعی
  • حامد خامه چی*، حسن رنگریز صفحات 603-624

    هدف این پژوهش شناسایی پیامدهای سرمایه اجتماعی با استفاده از رویکرد فراتحلیل است. تحقیق حاضر از نظر هدف توصیفی، از نظر نوع استفاده کاربردی، و از نظر نوع داده‌ها کمی است. جامعه مورد بررسی پژوهش مقالات چاپ‌شده در مجلات علمی‌ پژوهشی در زمینه سرمایه اجتماعی از سال 1393 تا سال 1397 بود که 68 مورد با استفاده از روش نمونه‌گیری غیرتصادفی هدفمند به عنوان نمونه وارد فرایند فراتحلیل شدند. پژوهش‏های منتخب با استفاده از نرم‌افزار CMA2 (نرم‌افزار جامع فراتحلیل) مورد تحلیل قرار گرفتند. یافته‌ها نشان دادند از بین پیامدهای سرمایه اجتماعی در سطح سازمان، به ترتیب، متغیرهای تسهیم دانش (706/0)، عملکرد سازمانی (635/0)، تعهد سازمانی (620/0)، تعالی سازمانی (589/0)، رضایت شغلی (512/0)، مدیریت دانش (511/0)، حمایت سازمانی (501/0)، و سلامت سازمانی (500/0) دارای اندازه اثر بالا (5/0) هستند. همچنین، از بین پیامدهای سرمایه اجتماعی در سطح جامعه، به ترتیب، متغیرهای احساس امنیت اجتماعی (712/0)، کیفیت زندگی (699/0)، پیشرفت تحصیلی (680/0)، هوش هیجانی (670/0)، سلامت اجتماعی (633/0)، سرمایه روان‌شناختی (630/0)، پایبندی به فرهنگ شهروندی (548/0)، و بهزیستی روان‌شناختی (510/0) اندازه اثر بالا (5/0) دارند.

    کلیدواژگان: پیامدها، سرمایه اجتماعی، نرم افزار CMA2