فهرست مطالب

روستا و توسعه - سال بیست و دوم شماره 3 (پیاپی 87، پاییز 1398)
  • سال بیست و دوم شماره 3 (پیاپی 87، پاییز 1398)
  • تاریخ انتشار: 1398/09/01
  • تعداد عناوین: 7
|
  • پژمان رضایی* صفحات 1-28

    در تحقیق کاربردی حاضر، مکان‏یابی اسکان عشایر در کانون‏های عشایر استان چهارمحال و بختیاری با استفاده از مدل تاپسیس (TOPSIS) به روش توصیفی- تحلیلی صورت گرفت. جامعه آماری تحقیق 1500 خانوار ساکن در 22 کانون عشایری این استان شامل 306 نمونه بود. ارزیابی اسکان با استفاده از 31 شاخص در سال 1395 انجام شد. بر اساس نتایج تحقیق، از مجموع 22 کانون استان، امتیاز شش کانون بالا (6/0 تا یک)، هفت کانون متوسط (4/0 تا 599/0) و نه کانون ضعیف (صفر تا 399/0) بود؛ همچنین، در بین ابعاد مورد بررسی، بدترین وضعیت به ابعاد اقتصادی و زیست محیطی اختصاص داشت. بر این اساس، مکان‏یابی موفق کانون‏های جدید و پایداری کانون‏های موجود مستلزم توجه به تمامی ابعاد توسعه به صورت یکپارچه است.

    کلیدواژگان: عشایر، کانون‏های اسکان هدایتی، کانون‏های اسکان خودجوش، مدل تاپسیس (TOPSIS)، چهارمحال و بختیاری (استان)
  • فرزانه بهرامی چالشتری، احمد فتاحی اردکانی*، اکرم نشاط، مسعود فهرستی ثانی صفحات 29-44

    مدیریت و بهره برداری پایدار از زیست بوم های طبیعی و نیمه طبیعی مستلزم داشتن اطلاعات کافی از ارزش های اقتصادی خدمات زیست بوم هاست. هدف پژوهش حاضر برآورد ارزش گردشگری حاشیه رودخانه زاینده رود در محدوده روستای آزادگان شهرستان بن و بررسی نقش گردشگری در توسعه این روستا بود. برای برآورد ارزش اقتصادی، از روش ارزش گذاری مشروط (CVM) با بهره گیری از رهیافت ترجیحات اظهار شده و مدل لوجیت استفاده شد. گردآوری داده های مورد نیاز با تکمیل 554 پرسشنامه انتخاب دوگانه دوبعدی در روستای آزادگان در سال 1396 صورت گرفت. نتایج تحقیق نشان داد که متغیرهای سن، تحصیلات و درآمد پاسخ گویان اثر مثبت و معنی‏دار و متغیرهای اندازه خانوار و مبلغ پیشنهادی اثر منفی و معنی دار بر تمایل به پرداخت (WTP) دارند. همچنین، بر پایه نتایج تحقیق، میزان تمایل به پرداخت هر فرد 8490 ریال در ماه و ارزش کل گردشگری حاشیه زاینده رود 59/6881 میلیون ریال برآورد شد. از این‏رو، می توان با توجه بدین موهبت ارزشمند، به اتخاذ سیاست های لازم برای سرمایه گذاری در توسعه روستایی پرداخت.

    کلیدواژگان: گردشگری، روش ارزش گذاری مشروط (CVM)، تمایل به پرداخت (WTP) توسعه، آزادگان (روستا)، بن (شهرستان)
  • رضا موحدی*، فاطمه امیری، زهرا تاجوک صفحات 45-67

    هدف تحقیق حاضر بررسی اثرات مختلف گردشگری روستایی در بهبود رفاه اجتماعی روستاییان در روستای برفجین شهرستان همدان بود. پژوهش از نوع کاربردی و توصیفی- همبستگی بود و در آن، از رویکرد کمی و روش پیمایشی استفاده شد. جمعیت آماری تحقیق 436 تن و جمعیت نمونه 205 تن از روستاییان بودند که با استفاده از جدول کرجسی و مورگان و بر اساس روش نمونه گیری تصادفی انتخاب شدند. ابزار جمع آوری داده ها پرسشنامه بود که سوالات آن در سه بخش تنظیم شد. تحلیل داده ها با بهره گیری از روش تحلیل مسیر و مدل معادلات ساختاری به کمک نرم افزار WarpPLS صورت گرفت. نتایج نشان داد که متغیرهای سطح تحصیلات، اثرات اقتصادی گردشگری، اثرات زیرساختی گردشگری، اثرات کشاورزی، و سرمایه اجتماعی به طور مستقیم بر رفاه اجتماعی تاثیرگذارند؛ همچنین، بیشترین تاثیر مربوط به اثرات زیرساختی گردشگری بر اشتغال روستاییان با ضریب مسیر 502/0 و اثرات سرمایه اجتماعی حاصل از گردشگری بر رفاه اجتماعی با ضریب مسیر 372/0 بود.

    کلیدواژگان: رفاه اجتماعی، کیفیت زندگی، گردشگری روستایی، توسعه روستایی، برفجین (روستا)، همدان (شهرستان)
  • افشار کبیری*، محمد ولایی صفحات 69-94

    پژوهش کاربردی حاضر با هدف تحلیل جامعه شناختی چالش های مدیریت نوین روستایی در شهرستان میاندوآب و به روش توصیفی- تحلیلی انجام شد. برای تحلیل اطلاعات، از شیوه نظریه زمینه‏ای و آزمون تحلیل عاملی استفاده شد. داده های میدانی در قسمت کیفی به کمک مصاحبه های نیمه ساختاریافته با دهیاران به دست آمد که با انجام 39 مصاحبه، به اشباع نظری رسید و در قسمت کمی (پرسشنامه) نیز جامعه آماری شامل 120 نفر از دهیاران بود. نتایج تحقیق کیفی نشان داد که مهم‏ترین چالش های پیش روی دهیاران عبارت اند از عدم امنیت شغلی، ضعف انگیزشی، عدم توانمندی فردی، ضعف سازمانی، مشکلات و ضعف های مقرراتی، ضعف های مالی دهیاری ها و... همچنین، نتایج کمی نشان داد که از میان شش عامل اصلی در زمینه چالش‏های پیش روی مدیریت نوین روستایی با مجموع 97/62 درصد واریانس، مهم‏ترین عوامل عبارت اند از عدم امنیت شغلی، ضعف مالی، فقدان انگیزه، عدم درآمدزایی، نگرش منفی مردم و تعصبات شوراها.

    کلیدواژگان: مدیریت روستایی، مدیریت نوین روستایی، نظریه زمینه ای، میاندوآب (شهرستان)
  • مسلم سواری*، منصور غنیان صفحات 95-123

    دسترسی به غذای کافی و مطلوب و سلامت تغذیه ای همواره از محورهای اصلی توسعه به شمار می‏رود. در دهه های اخیر، با برجسته شدن مفهوم توسعه انسانی، مسئله تغذیه ابعاد تازه ای به خود گرفته است. با گسترش روزافزون جمعیت و نیاز بیشتر جوامع انسانی برای تامین غذا، متخصصان و دانشمندان به ارائه راهکارهای متفاوت برای حل این مشکل پرداخته اند. در این راستا، پژوهش حاضر از فرآیند سلسله مراتبی برای اولویت بندی گزیدارها و معیارهای بهبود امنیت غذایی در میان خانوارهای روستایی ایران بهره گرفت. بدین منظور، نخست، با توجه به معیارها و نیز گزیدارهای شناسایی شده، داده های مورد نیاز از طریق بیست پرسشنامه از سوی نمونه ای برگزیده از اعضای هیئت علمی صاحب نظر در مسائل معیشت و امنیت غذایی بر مبنای مقایسه های زوجی گردآوری و تحلیل شد. نتایج حاکی از آن بود که ضعف نظام حمایت از بخش کشاورزی مهم‏ترین چالش امنیت غذایی در میان جوامع روستایی است و پس از آن، چالش های افزایش قیمت مواد غذایی، تغییرات اقلیمی و زیست محیطی، توسعه نیافتگی جوامع روستایی، و... قرار دارند. همچنین، بر پایه نتایج گزینه ها یا راهبردهای امنیت غذایی بر اساس همه معیارها، از میان گزینه های مطرح شده، «متنوع سازی معیشت» بالاترین رتبه را به خود اختصاص داد و مهم‏ترین راهبرد بهبود امنیت غذایی در جوامع روستایی کشور شناخته شد.

    کلیدواژگان: امنیت غذایی، سلامت غذایی، توسعه روستایی، تحلیل سلسله مراتبی، جوامع روستایی
  • علیرضا ثانی حیدری، محمود دانشورکاخکی*، ناصر شاهنوشی، محمود صبوحی صابونی صفحات 125-154

    محدودیت توان مالی روستاییان افزایش نیاز به سرمایه یا اعتبارات در مناطق روستایی را موجب می‏شود. اعتبارات خرد می تواند نقدینگی لازم برای انجام فعالیت های تولیدی روستاییان را فراهم سازد. بنابراین، هدف پژوهش حاضر ارزیابی اثرات اعتبارات خرد در توسعه پایدار روستایی بود. بدین منظور، از الگوریتم جورسازی بر اساس نمره تمایل استفاده شد. گردآوری داده های پژوهش برای 309 نمونه آماری از طریق تکمیل پرسشنامه صورت گرفت. نتایج آزمون توازن متغیرهای کمکی نشان داد که ناهمگنی متغیرهای کمکی بعد از جورسازی از بین رفته و اریب میانگین و میانه به زیر بیست درصد کاهش یافته است. همچنین، نتایج الگوریتم جورسازی نشان داد که اثر اعتبارات خرد بر شاخص توسعه پایدار مثبت بوده و به دیگر سخن، به طور متوسط شاخص توسعه پایدار خانوار دریافت کننده در مقایسه با خانوار غیردریافت کننده چهار درصد افزایش یافته است. بر اساس یافته های پژوهش، می توان گسترش نهادهای متولی خدمات تعاونی و ترویج، حمایت از نهادهای تامین مالی خرد محلی، ایجاد و گسترش ساختارهای مشارکتی و همچنین، افزایش قابلیت این نهادها در راستای پاسخ به تقاضای فزاینده را پیشنهاد داد.

    کلیدواژگان: توسعه پایدار روستایی، اعبتارات خرد، الگوریتم جورسازی، چشمه گل (روستا)، خراسان رضوی (استان)
  • عبدالمجید قرنجیک*، حسن افراخته، عبدالحمید نظری صفحات 155-180

    سیاست های دولت ها یکی از عوامل اثرگذار در فعالیت های کشاورزی است. پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و استفاده از روش تحقیق نظریه زمینه‏ای، به بررسی این عوامل در دو شهرستان ترکمن و گمیشان در استان گلستان طی دوره 1360 تا 1390 پرداخت و در آن، مطالعات میدانی از طریق انتخاب 32 نفر مشارکت کننده به روش گلوله برفی، صورت گرفت. یافته ها نشان داد که چهار سیاست کشت و توسعه محصولات راهبردی، تنوع بخشی به فعالیت های اقتصادی با ایجاد شهرک های صنعتی در نواحی روستایی، سدسازی و نیز تسطیح و زهکشی اراضی عمده ترین سیاست های اثرگذار دولت در ساخت زراعی و فعالیت های مولد زراعی ناحیه مورد مطالعه به شمار می‏روند؛ افزون بر این، افزایش اشتغال روستاییان و افزایش توان خاک از پیامد های مثبت دو سیاست تنوع بخشی به فعالیت های اقتصادی و تسطیح و زهکشی اراضی بوده و همچنین، کاهش منافع اقتصادی، تغییر الگوی کشت، کاهش آب رود، افزایش هزینه های دامداری و کاهش دامداری و در نهایت، ناپایداری فعالیت های زراعی و اقتصاد روستایی و نیز ضعف فعالیت های مولد زراعی از پیامدهای منفی سیاست‏های دولت ارزیابی شده است.

    کلیدواژگان: سیاست دولت، فعالیت های زراعی، ساخت زراعی، ترکمن (شهرستان)، گمیشان (شهرستان)
|
  • P. Rezaee * Pages 1-28

    This study aimed at evaluating the new settlement centers in nomads areas in Chaharmahal and Bakhtiari province of Iran, using TOPSIS model. It was an applied research conducted in a descriptive and analytical method. Statistical Society included 1500 households with 306 samples in 22 new settlements of nomads community. The evaluation of new settlements was carried out using 31 indicators in 2016. The study results showed that six settlements had the high score (0.6-1), seven settlements had the moderate score (0.4-0.599) and nine settlements had the weak score (0-0.399); in addition, among the studied dimensions, economic and environmental dimensions indicated the worst condition while the best condition belonged to physical and social dimensions. Finally, it was concluded that the success in locating the new settlement centers and the sustainability of existing settlements required attention to all the economic, social, physical and environmental dimensions through an integrated sustainable development approach.

    Keywords: Nomads, Spontaneous Settlements, Planned Settlements, TOPSIS model, Chaharmahal, Bakhtiari (Province)
  • F. Bahrami Chaleshtori, A. Fatahi Ardakani *, A. Neshat, M. Fehresti Sani Pages 29-44

    Sustainable management and exploitation of natural and semi-natural ecosystems require adequate information about the economic values of ecosystem services. This study aimed at estimating the value of tourism on the margin of Zayandehrood river in the area of Azadegan village of Ben County in Iran as well as studying the role of tourism in the development of this village. For this purpose, the economic value was estimated in contingent valuation method (CVM) using the general preferences approach and the logit model. The required data were collected by completing 554 double-duplex selection questionnaires in the studied village in 2017. The study results showed that the variables of age, education and income of respondents had significantly positive effects and the variables of household size and the proposed amounts of money (BID) had significantly negative effects on willingness to pay (WTP). Also, each person's WTP was estimated 8490 IR rials per month and the total value of tourism on the margin of the river was estimated to be 6,888 million IR rials. Therefore, policies for investment in rural development might be taken with due consideration to this valuable endowment.

    Keywords: tourism, Contingent Valuation, Willingness to Pay (WTP), Development, Azadegan (Village), Ben (County)
  • R. Movahedi *, F. Amiri, Z. Tajuk Pages 45-67

    This study aimed mainly at investigating the effects of rural tourism on improvement of rural people's social welfare in Barfejin village of Hamedan County of Iran in 2017.It was an applied and descriptive-correlation study using a quantitative approach in a survey method. The statistical population included 436 persons, among which 205 people were selected using the Kerjcie and Morgan table in a random sampling method. The required data were collected through a questionnaire, the questions of which were arranged in three parts. The data analysis was conducted in a path analysis method using a structural equation modeling through WarpPLS. The study results showed that the variables including educational level, economic effects of tourism, infrastructural effects of tourism, agricultural effects, and social capital had direct impacts on social welfare while the highest impacts were related to the infrastructural effects of tourism on the rural people's employment with the path coefficient of 0.502 and the effects of the social capital produced by tourism on the social welfare with the path coefficient of 0.372.

    Keywords: Social welfare, quality of life, Rural Tourism, Rural development, Barfejin (Village), Hamedan (County)
  • A. Kabiri *, M. Valaei Pages 69-94

    This study aimed at sociologically analyzing the challenges of modern rural management in Miyandoab County of Iran. It was conducted in a descriptive-analytical method in terms of its purpose. In order to analyze the obtained information, Grounded Theory and factor analysis were used. Field data in the qualitative part was obtained through semi-structured interviews with the Village Administrators [Dehyaran] who achieved 39 observations with theoretical saturation. In addition, the statistical population in the quantitative part (questionnaire) included 120 individuals of the village administrators. The results of qualitative research showed that the most important challenges faced by the village administrators were job insecurity, poor motivation, lack of individual ability, organizational weaknesses, regulatory weaknesses, financial weaknesses, and so on. Also, the quantitative results showed that the six main factors facing rural modern management with totally 62.97 percent of variance in the studied area included job insecurity, financial weakness, lack of motivation, lack of income generation, negative attitudes of people, and prejudices of Village Councils.

    Keywords: Village Administrators [Dehyariha, Dehyaran], Modern Rural Management, Grounded Theory, Miyandoab (County)
  • Moslem Savari *, M. Ghanian Pages 95-123

    Access to adequate and favorable food and optimal nutritional health is one of the main axes of development. Over recent decades, the issue of nutrition has taken new dimension while the concept of human development has been highlighted. The increasing population and the need for further expansion of communities due to human food supply caused experts and scientists to adopt different solutions for this problem. This research applied a hierarchical process to prioritize options and criteria for improving the food security among rural households in Iran. For this purpose, first, according to the identified criteria and options, the required data were collected from 20 selected samples of the faculty members who were experts in the issues related to the livelihoods and food security, based on paired comparisons of data, through a questionnaire; and then, the data were analyzed. The results showed that the weakness of support system for the agricultural sector was the main challenge of food security among the rural communities, followed by the challenges of rising food prices, climatic and environmental changes, underdevelopment of the rural communities, etc.; in addition, the livelihood diversification was found to be the main strategy for food security among the rural communities, followed by some other strategies including the improvement of manufacturing and compilation patterns, improving supply chain and food value, increasing financial and physical efficiency in production patterns, better farm management and adaptation to climate change, empowerment of rural communities, empowerment of rural communities, sustainability, etc.

    Keywords: Food security, Food health, Rural development, Hierarchical Analysis, Rural communities
  • A. Sani Heidary, M. Daneshvar Kakhki *, N. Shahnoushi, M. Sabouhi Sabouni Pages 125-154

    Limited financial capability of rural people causes an increased need for capital or credits in rural areas. Microcredits can provide the cash required for the rural people’s production activities. Therefore, this study aimed at evaluating the microcredit effects on rural sustainable development in selected villages of Torbat-e-Jam County of Iran. For this purpose, the Propensity Score Matching (PSM) model was used for analyzing the data collected from 309 rural households through questionnaire. The results obtained from the post estimation test for quality balancing covariate variables showed that the heterogeneous was improved, and average (mean) and median bias decreased to lower than 20 percent. Also, the PSM results indicated a positive effect of the microcredits on the sustainable development indicator; in another words, the sustainable development indicators related to the households accessed to the credits increased four percent, compared with the households accessed no credits. According to the study findings, it might be suggested to expand the institutions of the cooperative and extension services, to support local microfinance institutions, to create and expand participatory structures, and to increase the capacity of microfinance institutions to respond to increasing finance demand

    Keywords: Rural Sustainable Development, Microcredit, Propensity Score Matching (PSM) Model, Torbat-e-Jam County (Villages), Khorasan Razavi (Province)
  • A. Gharanjik *, H. AFRAKHTEH, Abdolhamid Nazari Pages 155-180

    Government policy is one of the factors affecting the agricultural activities. This study aimed at investigating these factors using a qualitative approach and Grounded theory in two counties of Turkmen and Gomishan in Golestan province of Iran during the period of 1981-2011. Field studies were carried out through the selection of 32 snowball participants. The results showed that the four policies of cultivating and developing strategic products, diversifying into economic activities by creating industrial settlements in rural areas, damming and modernization, leveling and drainage of land were the main policies affecting the agrarian production and productive agrarian activities in the studied area; in addition, there were positive consequences including an increase in rural employment and improved soil capacity as a result of two policies of diversification of economic activities and land leveling and drainage as well as the negative consequences of lowering economic benefits, changing crop patterns, reducing water supply, raising livestock costs and the reduction of livestock breeding resulted in the instability of agricultural activities and rural economy as well as the weakness of crop production activities.

    Keywords: Government Policy, Agrarian Activities, Agrarian Structure, Turkmen (County), Gomishan (County)