فهرست مطالب

زمین ساخت - پیاپی 7 (پاییز 1397)
  • پیاپی 7 (پاییز 1397)
  • تاریخ انتشار: 1397/09/01
  • تعداد عناوین: 6
|
  • هاشم زندی لک، علی یساقی*، سعید معدنی پور صفحات 1-13
    تاقدیس نسا در بخش جنوبی البرز مرکزی و در حد فاصل دو ساختار مهم البرز مرکزی-جنوبی شامل گسل های طالقان و مشا قرار گرفته است. این تاقدیس از شمال به گسل طالقان و از جنوب به گسل حسنکدر محدود می گردد. اعتقاد بر این است که شواهد رخداد ائوسیمرین در البرز مرکزی-جنوبی بصورت یک رژیم زمین ساختی کششی است. در این پژوهش شواهدی از توسعه چینه های رشدی در تاقدیس نسا که می تواند به عنوان شاهد ساختاری بر عملکرد رخداد ائوسیمرین در البرز مرکزی باشد ارائه گردیده است. بررسی های صورت گرفته در برش هایی بر تاقدیس نسا، نشانگر کاهش ضخامت واحدهای تریاس الیکا در محل ناحیه لولایی تاقدیس نسا است و نشانگر توسعه هندسه چینه های رشدی و رسوبگذاری این سازند همزمان با توسعه دگرشکلی در این زمان است. دگرشکلی یاد شده باعث تشکیل تاقدیس نسا همزمان با نهشته شدن نهشته های تریاس الیکا شده است. چنین چین خوردگی همزمان با رسوبگذاری مرتبط با اثر عملکرد فشارشی رخداد ائوسیمرین در منطقه مطالعه و البرز مرکزی تفسیر شده است.
    کلیدواژگان: چینه های رشدی، رخداد ائوسیمرین، سازند تریاس الیکا، تاقدیس نسا، البرزمرکزی
  • حجت الله صفری*، مریم آق آتابای، علیرضا طبرسا، حامد رضایی صفحات 13-29

    سد یامچی در سال 1383 در جنوب اردبیل به بهره برداری رسید. جهت بررسی اثرات آبگیری این سد بر روی نرخ لرزه خیزی منطقه، ابتدا ساختارهای منطقه استخراج و پیمایش گردیدند و شواهد فعالیت های کواترنری و عهد حاضر آنها گردآوری شد. با تکمیل کاتالوگ لرزه ای منطقه، لرزه خیزی تاریخی و دستگاهی مورد بررسی و در پایان با محاسبه بزرگی کمال، تغییرات پارامتر b، نسبت به بررسی اثرات آبگیری بر الگوی لرزه خیزی منطقه اقدام گردید. نتایج نشان می دهد که دوگسل اصلی اردبیل و سرعین با فعالیت کواترنری و عهد حاضر در شعاع 30 کیلومتری محل این سد قرار گرفته اند و عمده کانون-های زلزله نیز در محل تقاطع پاره گسل جنوب اردبیل و بخش غربی گسل سرعین قرار گرفته اند. بررسی تاثیرات آبگیری بر روی لرزه خیزی در قالب تهیه نمودار تجمعی انرژی آزاد شده نسبت به تغییرات حجم مخزن سد، چهار بخش زمانی را آشکار ساخت. این مسئله در قالب تغییرات شیب خط نمودار تجمعی انرژی آزاد شده و تغییرات مقادیر پارامتر b قابل ردیابی است. با آبگیری سد یامچی، حجم فعالیت های لرزه ای افزایش یافته و این افزایش خود را به صورت افزایش مقدار b و همچنین شیب خط نمودار تجمعی انرژی آزاد شده نشان می دهد. افزایش مقدار b نشان دهنده افزایش نسبت زمین لرزه های کوچک به بزرگ است. به این معنی که آبگیری سد باعث افزایش رویداد زمین لرزه های کوچک شده است. به این ترتیب ساخت سد یامچی سبب ایجاد زلزله های القایی دارای عمق کانونی کم با بزرگایی حدود 4= M و در عمق کمتر از 5 کیلومتر شده است.

    کلیدواژگان: سد یامچی، گسل های عهدحاضر، آبگیری سد، زلزله القایی، الگوی لرزه خیزی
  • سمیرا محمدی، علیرضا ندیمی*، زهرا اعلمی نیا صفحات 29-49
    منطقه مورد مطالعه در بخش میانی کمربند ماگمایی ارومیه- دختر و جنوب شرق اردستان واقع شده است. واحد های آتشفشانی ائوسن با ترکیب آندزیت و آندزیت- بازالتی گسترده ترین واحد های سنگی منطقه بوده که میزبان کانی سازی مس- نقره و طلا می باشند. به کارگیری تکنیک های دورسنجی به ویژه روش های ترکیب رنگی کاذب، تصویربرداری باند جذب نسبی و فیلترگذاری باعث گردید تا اطلاعات باارزشی از نحوه گسترش پهنه های دگرسانی، ساختار های شکننده و نیز شناسایی گسل ظفرقند و نقش چشمگیر آن در کنترل دگرسانی به دست آید. الگوی گسل ها بر روی تصویر ماهواره ای نشان دهنده سه راستای کلی، تغییر در راستا، تراکم گسل ها در شمال منطقه و حضور ساختار گلواره مثبت می باشد. دو الگوی متفاوت دگرسانی شامل پروپیلیتیک و اکسیدهای ثانویه آهن با گسترش زیاد در اطراف رگه های مس دار و دگرسانی آرژیلیک- سریسیتیک به صورت محدود به موازات رگه های سیلیسی طلادار مشاهده می شوند. مطابقت الگوی گسل ها، مناطق کانی سازی و دگرسانی با یکدیگر نشانگر کاهش عیار کانی سازی ها و افزایش وسعت دگرسانی ها همراه با کاهش تراکم گسل ها از شمال به سمت جنوب منطقه می باشد. گسل ظفرقند و ساختار گلواره مثبت نقش موثری در نحوه گسترش و ایجاد این الگو در منطقه داشته است. به نحوی که دگرسانی معطوف به بخش های شمالی این گسل بوده و در بخش جنوبی آن هیچ گونه آثاری مشاهده نمی شود. ساختار گلواره مثبت در منطقه سبب ایجاد کشش در سطح، شکل گیری مکان مناسب برای جایگیری کانی سازی در منطقه و همچنین درهم آمیختگی پهنه های دگرسانی در جنوب منطقه شده است.
    کلیدواژگان: سنجش از دور، پهنه دگرسانی، ساختار شکننده، اردستان، کمان ماگمایی ارومیه- دختر
  • زمانی ق. بهزاد*، محمدحسن حسن پور صدقی، باقر زحمتی، رسول سیفی ایناللو، خسرو زمانی صفحات 49-63

    نیاز انسان به آب شرب سالم و پایدار مساله مهم جوامع بشری است. استفاده بی رویه در دهه های گذشته از آبخوان های سازندهای نرم در کشور باعث شده اکتشاف آب در سازندهای سخت بیشتر مدنظر قرار گیرد، از این رو اکتشاف آبهای زیرزمینی در سازندهای سخت متمر کز شده است. تکتونیک و گسلها از فاکتورهای مهم در خرد کردن سنگها و سازندها و توسعه آبخوانهای گسلی است. بنابر این در این پژوهش نقش عوامل ساختاری در توسعه تحت الارضی شکستگی هابررسی می شود و از آزمایشهای ژئوفیزیک بهره برده می شود تا بهترین نقاط برای حفر چاه تعیین و منابع آب اکتشاف گردد. در این خصوص نتایج مطالعات موردی سه محدوده آغلغان چای، دانشگاه آزاد کرمانشاه و شهر خمارلو مورد بررسی قرار گرفته است. خصوصیت مهمی برای اولین بار در ایران در این خصوص یعنی پارامتر لاندا جهت تعیین تراکم شکستگی ها در محدوده های مطالعاتی استفاده شده است. این پارامتربا تهیه نقشه های پربند آنیزوتروپی، تراکم شکستگی و درزه ها را مشخص کرده است. هرجا این پارامتر بیشترین است آبهای زیر زمینی نیز بیشترین مقدار را دارد. مقدار این پارامتر در طرح آغلغان چای و خمارلو برابر 8 و در محدوده دانشگاه آزاد کرمانشاه برابر 76/1بدست آمده است. محل سونداژ2 در طرح خمارلوپس از حفاری بیش از 40 لیتر بر ثانیه آبدهی داشته است. از این رو این روش جدیدی است برای ارزیابی آبخوانها قبل از حفاری چاه و دستیابی به منابع آبهای زیر زمینی جدید و مدیریت بهینه مخاطرات عدم برخورد به آب.

    کلیدواژگان: زونهای گسلی خرد شده، ضریب آنیزوتروپی، چگالی درزه داری، مقاومت طولی متوسط
  • احمد رشیدی*، خالد حسامی صفحات 63-75

    در دامنه شمالی رشته کوه البرز گسل خزر با ایجاد یک پله آشکار در توپوگرافی همراه گردیده و در امتداد آن تمامی عوارض ژئومورفیک کوهستان به ناگهان پایان می یابد. به دلیل فرسایش شدید و پوشش گیاهی انبوه، مشاهده ساختارهای زمین شناسی در امتداد آن به سختی امکان پذیراست. در این مطالعه بخشی از ویژگی های این ساختار در بخشی از طول آن در البرز خاوری و مرکزی ارائه می گردد. این بررسی ها نشان از فعالیت بالای این سیستم گسلی در سراسر طول خود در این مناطق است. در حاشیه شمالی رشته کوه البرز، گسل های فرعی حاصل از فعالیت پیشرونده گسل خزر، شکل گرفته اند. این گسل ها معمولا امتداد زیادی ندارند و به شکستگی های دیگری در دامنه جنوبی تر خود ختم می شوند. مکانیزم آن ها امتدادلغز می باشد. در اثر جابه جایی های امتدادلغز صورت گرفته در امتداد آنها، این گسل ها به همراه گسل خزر هندسه لبه شمالی رشته کوه البرز را به کنترل خود در آورده اند.

    کلیدواژگان: تحلیل هندسی، تحلیل جنبشی، گسل خزر، البرز، ایران
  • مهناز ندائی*، زینب فلاح آبکناری صفحات 75-87
    یکی از پارامترهای بسیار متداول در مطالعات زلزله شناسی، مقدار b است که بیانگر توزیع اندازه زمین لرزه های یک منطقه است. پارامتر b در واقع شیب رابطه گوتنبرگ-ریشتر است که مرتبط با ساختار زمین ساختی منطقه بوده و وابسته به تنش موجود در منطقه است. در این مطالعه به بررسی تغییرات مکانی و زمانی مقدار b قبل و بعد از زلزله اهر ورزقان در ناحیه زمین ساختی شمال غرب ایران و تطبیق آن با داده های GPS پرداخته شده است. این تغییرات با استفاده از نرم افزار Zmap به نقشه در آمد. نقشه تغییرات مکانی مقدار b نشان می دهد رومرکز زوج لرزه ها در منطقه پر تنش (مقدار b پایین) واقع شده که احتمالا از نظر ساختاری متفاوت با مناطق اطراف است. تغییرات زمانی مقدار b نیز نشان دهنده کاهش شدید و ناگهانی این پارامتر حدود چند روز قبل از زلزله است. همچنین سری های زمانی ایستگاه های GPS در مناطق پر تنش (مقدار b پایین) مدتی قبل از رخداد اصلی دچار تغییرات ناگهانی و محسوسی شده اند. در صورت پایش مستمر و دقیق، داده های لرزه ای و GPS در کنار هم می-توانند بعنوان پیش نشانگر رخداد اصلی مورد توجه قرار بگیرند. در تطبیق با الگوهای جابجایی و سری های زمانی داده های GPS و نیز برداشت های صحرایی انجام شده، یک ساختار خم فشاری بعنوان ساختار مسبب زمین لرزه در منطقه پیشنهاد می گردد. الگوی ساختاری معرفی شده می تواند به ارزیابی خطر لرزه ای در مناطق محتمل برای شکستگی های آتی کمک کند.
    کلیدواژگان: تغییرات مقدار b، زلزله اهر-ورزقان، داده های GPS، تفسیر ساختاری، پیش نشانگری
|
  • Hashem Zandilak, Ali Yassaghi *, Saeed Madanipour Pages 1-13
    The Nesa Anticline located in the southern part of the central Alborz is bounded by the Taleghan Fault to the North and by the Mosha Fault to the South. Unlike the western and eastern part of the Alborz range, in Central Alborz, the Evidence of Eo-cimmerian Event has shown as extensional event. In this study, evidence on development of growth strata in the Nesa Anticline which can be considered as a structural evidnece on the performance of the Eo-cimmerian event in Central Alborz is presented. Investigations of cross sectional mapping across the Nesa Anticline indicate a decrease in the thickness of the Triassic Elika Formation in the anticline hinge area due to development of growth strata. This represent synchronous deposition of the Elika Formation and growth of the anticline. This simultaneous folding and sedimentation is analysed to the effect of the Eo-cimmerian event in the study area and the Central Alborz.
    Keywords: Growth strata, Eo-cimmerian Event, Elika Formation, Nesa Anticline, Central Alborz
  • Hojjat Ollah Safari *, Maryam Aq Atabay, Alireza Tabarsa, Hamed Rezaei Pages 13-29

    Yamchi dam was constructed in 2005 in south of Ardabil. In order to investigation of effect of reservoir impounding on seismicity rate changes of dam area (30 km radius) and proving of Reservoir Induced Seismicity, Firstly, structures were determined and surveyed and their Quaternary and Recent activities documented. Then, the earthquake catalogue was completed and historical and instrumental seismicity investigated. Finally, the completed magnitude and b-values were calculated and then, the impounding of reservoir effect on seismicity rate changes studied. The results shown that two main Ardabil and Sarein faults, with Quaternary and recent activities located in 30 km radius of dam site and many of earthquakes taken placed in cross cut of these faults. Investigation of effect of impounding of reservoir on seismicity rate, as cumulative diagram of released energy relative to reservoir volume changes, determined four stage of b-value and energy released changes. Impounding of dam reservoir, caused to rising of seismic activities as increasing b-value and diagram slope of releasing cumulative energy. This phenomenon proved that low magnitude/ high magnitude earthquake ration was increased as occurrences earthquakes with M<4 in depth <5 km.

    Keywords: Yamchi dam, Recent Faults, Dam Impounding, Reservoir Induced Seismicity, Seismic Rate
  • Samira Mohammadi, Alireza Nadimi *, Zahra Alaminia Pages 29-49
    The study area is located in central part of the Urumieh-Dokhtar magmatic arc and the southeast Ardestan area. Eocene volcanic rocks units with a combination of andesite and basaltic andesite constitute the most extensive rock units in the study area. These units are host to Ag-Cu and Au mineralization and alteration zones. Utilization of remote sensing methods especially composite pseudo color and Filters helped us to obtain valuable information on alteration zones, existing brittle structures and the role of Zafarghand fault in controlling alteration zone. The distribution pattern of the faults on processed satellite images, shows three generally orientations, changing in fault orientations, the density of faults in the north of the area and positive flower structure. Two different patterns of alteration zones are observed including propylitic alteration and zones of secondary iron oxides with large distributions around copper veins and argillic-sericitic alteration zones with limited and linear distributions around quartz veins. Comparison of the pattern of faults, mineralization and alteration zones indicate a decrease in the degree of mineralization and increase the extent of alterations along with reducing the density of faults from north to south of the region. The Zafarghand fault has an effective role in the creation and development of alteration in the study area. In this way, alteration is only seen toward the northern parts of this fault. The flower structure has created a tenstion and suitable location for mineralization and confluence of alteration zone in the south of the area.
    Keywords: remote sensing, Alteration zone, Brittle structure, Ardestan, Urumieh- Dokhtar Magmatic Arc
  • Behzad Zamani G *, Hasanpour Sedghi, Bagher Zahmati, Rasol Seyfi, Khosro Zamani Pages 49-63

    Necessity of the human to the safe and permanent water sources is one of the important problems. In the last decades, soft rock aquifers of country mainly are used, therefore, exploration for groundwater in the hard rocks has focused Tectonics and faults one of the important factors to crush the rocks and formations and make and develop the faulted aquifers. Therefore, in this study the role of the structural geology is researched in development of the underground fractures and have used the geophysical tests to explore water sources and well locating. In this case three study area researched in country. An important property means the Lambda parameter for the first time have used in the studied areas to determine the fractures density. In this research evaluate the Lambda parameter and fracture density in three study area in Iran. where Lambda parameter used to determine and print the joints and fracture density and anisotropy countor maps. These maps show potentially for developing the ground water is high where Lambda parameter is highest. Lambda was 8 in Aghlighan-chay and Khomarlou and 1.76 in Kermanshah University. The location of the 2nd soundage in Khomarlou project after boring have had up to 40 L/S well water. Therefore this method is a new method to evalute the aquifers before borring the wells to acces the new resources of ground water and manegment the drought hazards. Key words: Crushed fault zones, Anisotropy

    Keywords: Crushed fault zones, Anisotropy modulus, Fracture density, mean longitudinal resistivity
  • Ahmad Rashidi *, Khaled Hessami Pages 63-75

    The Khazar fault in the northern part of the Alborz mountain range have changed the topography by making an obvious terrace in which along that the mountain drainage lines is ended where it is impossible to observe the geology structures due to the severe erosion and massive vegetation. In this study, some characters of this structure , along it from the west to the center, have presented in which indicates the high activity along this fault system. Here, in spite of some studies that deny or introduce it as an inactive fault, we believe the Khazar fault is active and can be cause serious earthquakes. The progressive activity of the Khazar fault has caused the fault segments, with strike-slip mechanisms, originating from it. These faults almost aren’t so long and are ended to some fractures in their southern range. The northern ridge of Alborz mountain range is controlled by their strike-slip displacement and the Khazar fault.

    Keywords: Geometrical Analysis, Kinematical Analysis, Khazar Fault, Alborz, Iran
  • Mahnaz Nedaei *, Zeinab Fallah Abkenari Pages 75-87
    One of the most common parameter in seismic studies is b-value that is proportional to the relative earthquake-size distribution. This parameter is actually the slope of the Gutenberg-Richter law and depends on tectonics and stress distribution in the region. In this study, we investigated spatial and temporal changes of b-value and its confirmity with GPS data before and after the Ahar-Varzaghan earthquake in the northwest seismotectonic region of Iran. The spatial and temporal changes of b-value were mapped using the Zmap software. The map of spatial changes of b-value show doublet events occurred in low b-value area which is probably structurally different from adjucent areas. The temporal changes of b-value also represent intense and abrupt decrease of b-value a few days before the earthquake. The time series of the GPS stations at low b-value area showed dramatic change for a while before the main shocks. Seismic and GPS data, together, could have been considered as earthquake precursors if they had been monitored precisely and continuously. Based on this calculation, the time series of GPS data and field observations, we proposed a restraining bend structure causing the earthquake. The proposed structural model can help to estimation seismic hazard risk of potential future failure area.
    Keywords: b-value changes, Ahar-Varzaghan earthquake, GPS data, structural interpretation, precursory analysis