فهرست مطالب

محیط زیست و توسعه فرابخشی - پیاپی 63 (بهار 1398)
  • پیاپی 63 (بهار 1398)
  • تاریخ انتشار: 1398/01/28
  • تعداد عناوین: 6
|
  • الهام کوشا، بهنام سپهرنیا، عطیه بیدگلیان* صفحات 1-10

    یکی از منابع تولید مواد زائد شهری، مراکز بهداشتی درمانی است. در حال حاضر در کشور ما اطلاع دقیقی از کمیت و کیفیت پسماندهای تولیدی در مراکز بهداشتی درمانی در دسترس نمی باشد و متخصصان برای برنامه ریزی و مدیریت اصولی و صحیح پسماندهای تولیدی در این مراکز مجهولات بسیاری پیش رو دارند. این مطالعه توصیفی مقطعی و کاربردی طی سال 97-96 در مراکز بهداشتی درمانی جنوب تهران انجام شد . در این مطالعه 90 چک لیست در فصل های مختلف توسط کارشناسان بهداشت محیط مورد بررسی قرار گرفت .میزان تولید پسماندهای عادی ، عفونی ، تیز و برنده و همچنین نحوه مدیریت پسماند در مراکز بهداشتی درمانی تعیین شد. سرانه وزنی تولید پسماند عادی،عفونی و تیز و برنده به ترتیب  در مراکز بهداشتی و درمانی به ازای هر .مراجعه کننده 24 ، 13/6 و 10 گرم در روز می باشد . سرانه حجمی پسماند عادی،عفونی و تیز و برنده به ترتیب به ازای هر مراجعه کننده 0/03 ، 0/014 و 0/01  لیتر در روز می باشد. میزان تولید پسماند در مراکز بهداشتی و درمانی با توجه به نوع فعالیت این مراکز که بیش تر جنبه اداری و آموزشی دارد، پایین تر از حدی است که بتواند چالش جدی پیش روی مدیریت پسماند در این مراکز قرار دهد . ضعف در تفکیک پسماند ها و عدم جلوگیری از اختلاط پسماند عادی و عفونی، لزوم آموزش به پرسنل و نظارت بیشتر را می طلبد. بهترین عملکرد سیستم مدیریت پسماند در این مراکز در خصوص دفع ایمن و صحیح زائدات نوک تیز در ظروف ایمن است.

    کلیدواژگان: مدیریت پسماند، پسماند عفونی، مراکز بهداشتی درمانی، تهران
  • مهری شمس قهفرخی*، عباس عسکری ندوشن، فریده شمس قهفرخی صفحات 11-24

    جمعیت کره زمین بین 1960 تا 2018، از سه میلیارد نفر به بیش از هفت میلیارد نفر افزایش یافته است. در طی این دوره، بشر با سرعت بی سابقه ای تغییراتی را در محیط زیست جهانی رقم زده است. رابطه جمعیت و محیط زیست یک رابطه دو سویه است. از یک سو، افزایش جمعیت و پیشرفت های اقتصادی و صنعتی بر محیط زیست تاثیر می گذارد و از سوی دیگر، تغییرات زیست محیطی، خشک سالی و گرم شدن کره ی زمین و آب شدن یخچال ها و...، بر پویایی جمعیت تاثیر می گذارد. با توجه به مسائل زیست محیطی که در سالیان اخیر در اثر گرمای جهانی و افزایش گازهای گلخانه ای، افزایش آلودگی های هوا و آب، شکل حادتری به خود گرفته است، توجه به مسئله افزایش جمعیت و تاثیری که افزایش جمعیت می تواند بر محیط زیست داشته باشد، دغدغه ای مهمی برای جمعیت شناسان شده است. بحران های زیست محیطی، به ویژه بحران آب در سال های اخیر، این سوال را به وجود آورده است، که آیا کشور ایران با توجه به ظرفیت حمل زمین، توان تحمل این حجم جمعیت را دارد؟ به این منظور، در این مطالعه با استفاده از روش کتابخانه ای، به بررسی رابطه جمعیت بر محیط زیست پرداخته شده است. نتایج حاصل از بررسی ها نشان داد که با توجه به افزایش جمعیت به 106 میلیون نفر تا سال 1420 و  107 میلیارد متر مکعب آب شرب مورد نیاز برای این جمعیت، و ادامه روند کم بارشی در کشور ، هم چنین کمبود منابع آبی تجدید پذیر، کشور در آینده با چالش های فراوانی برای تامین منابع آبی برای جمعیت خود مواجه خواهد بود.

    کلیدواژگان: جمعیت، محیط زیست، رد پای اکولوژیکی، ظرفیت برد، توزیع فضایی
  • یحیی چهرآذر*، فائزه چهرآذر، محمد جواد امیری صفحات 25-40

    امروزه تغییر در کاربری و پوشش اراضی در اثر عامل بسیار اثرگذار افزایش جمعیت ایجاد می شود. تغییر سیمای سرزمین از طریق تغییر پوشش و کاربری اراضی صورت می پذیرد. این مطالعه به منظور بررسی، مقایسه و تحلیل آثار رشد شهر بر سیمای سرزمین دو منطقه از شهر کرج با ماهیت ساختاری متفاوت و بررسی روند تغییرات سیمای سرزمین در اثر رشد شهری انجام شده است. به منظور تهیه نقشه های پوشش سرزمین و آشکارسازی تغییرات، از تصاویر ماهواره ای و سنجه های سیمای سرزمین استفاده شد. پوشش های زمین در سه کلاس عمده پوشش گیاهی (فضای سبز) در کلاس یک، فضای باز در کلاس دو و ساخت و ساز در کلاس 3 طبقه بندی شدند. تجزیه و تحلیل سنجه های سیمای سرزمین در منطقه 4 حاکی از آن است که مساحت طبقه ساخت و ساز شهری در بازه زمانی 15 ساله 48 درصد رشد داشته و اثرات این رشد مبنای کاهش میزان مساحت طبقه های فضای سبز و باز به ترتیب به میزان 19 و 39 درصد گردیده است. این نتایج در منطقه 9 نیز با توجه به کاهش یک درصدی از مساحت طبقه پوشش فضاهای سبز از کل سیمای سرزمین منطقه به همراه کاهش تعداد این لکه ها مبین حذف شدن لکه های فضای سبز می باشد. بنابراین با این روند تخریب وکاهش وسعت و پیوستگی شبکه موزاییک لکه های فضای سبز و باز شهری، ارائه خدمات اکولوژیکی و بهبود کیفیت محیط زیست این مناطق در معرض تهدید قرار دارند. لذا الگو برداری از مدل هایی که اصول اکولوژی سیمای سرزمین را در برنامه ریزی و مدیریت شهری بیان می کند در اقدامات توسعه ای، اصلاحی و احیاء ساختار اکولوژیکی سرزمین بسیار ضروری می باشد.

    کلیدواژگان: پوشش اراضی، رشد شهر، آشکارسازی تغییرات، سنجه های سیمای سرزمین، کرج
  • حمیدرضا اکبرپور، باقر میرعباسی*، احسان کامرانی صفحات 41-50

    آلودگی دریایی از دیرباز به عنوان یکی از الویت ها و اهداف سطح بالای سازمان بین المللی دریانوردی (ایمو) مطرح بوده است. در این میان آلودگی ناشی از دفع ضایعات به عنوان یکی از مهم ترین مباحث مطروحه توسط ایمو مورد توجه بوده است. این پژوهش در پی بررسی عملکرد ایمو به عنوان سازمان صلاحیت دار در این زمینه است. به طور کلی ایمو با ایجاد تغییر در ساختار و متناسب سازی آن با اهداف مصرح در اساسنامه خود، زمینه را برای مقابله با انواع آلودگی دریایی مهیا نموده است. تاسیس کمیته حفاظت از محیط زیست دریایی و سپس تاسیس کمیته فرعی آلودگی های دریایی و مقابله با آن به وضوح بر تاکید ویژه ایمو برای مقابله با انواع آلودگی به ویژه آلودگی ناشی از دفع ضایعات اشاره دارد. علاوه بر این تدوین و تصویب کنوانسیون اختصاصی پیشگیری از آلودگی دریایی ناشی از دفع ضایعات و سایر مواد (کنوانسیون لندن) و پروتکل آن، به تمرکز بر مبارزه با این نوع آلودگی کمک فراوانی نموده است. این کنوانسیون و پروتکل آن با اجرای برنامه های نظارتی، کنترل تخلیه ضایعات را مدیریت می نماید. هم چنین این کنوانسیون در ابتدا دفع ضایعات از نوع خاصی را هدف قرار داد و سپس به تدریج این رژیم را محدودتر نمود. این مساله سبب شد تا محیط زیست دریایی و سایر منافع حاصل از دریا از جمله منافع اقتصادی دریایی بیش از پیش محافظت شود. در مجموع کنوانسیون لندن و پروتکل آن باعث شد که آلودگی ناشی از دفع ضایعات در مرکز توجه جامعه دریایی قرار گیرد و ابزار حقوقی مناسب در جهت کنترل و پیشگیری این نوع آلودگی فراهم شود.

    کلیدواژگان: سازمان بین المللی دریانوردی، کنوانسیون لندن، کمیته حفاظت از محیط زیست دریایی، کنوانسیون حقوق دریاها، پروتکل لندن
  • مهدی اکبری گلزار* صفحات 51-63

    در اواسط قرن بیستم بود که انسان متوجه این امر گردید که اگر به بهره برداری از طبیعت در جهت دستیابی به اهداف توسعه ای خود ادامه دهد دیگر هیچ چیز از منابع طبیعی برای ادامه زیست خود باقی نخواهد گذاشت. به همین منظور به فکر چاره ای برای بالا بردن بهره وری از منابع طبیعی و حفاظت از آن در عین ادامه به مسیر توسعه خود افتاد. ایده ای که یکی از مهم ترین جنبه های مفهوم توسعه پایدار گردید. کنفرانس های متعددی در جهت محافظت از محیط زیست با توجه به روند توسعه کشورها برگزار گردید که آخرین آن ها کنفرانس پاریس 2015 با حضور 198 کشور و صدور توافق نامه پاریس بود. اجرای این توافق نامه تاثیرات چندجانبه بسیاری برای کشورهای متعهد خواهد داشت. در این پژوهش تاثیرات اجتماعی اجرای توافق نامه پاریس که ایران نیز متعهد به انجام آن شده است، مورد بررسی قرار خواهد گرفت. روش مورد استفاده تحلیل محتوای کیفی می باشد که با تحلیل متن توافق نامه صورت می گیرد. نتایج گویای این است که ایران برای اجرای این توافق و عدم تجاوز از درصد انتشار گازهای گلخانه ای تعهد داده شده، نباید نرخ توسعه سالانه اش از 2 درصد تجاوز کند. این نرخ پایین عملا کشور ما را از رسیدن به کشورهای پیشرفته جهان عقب می اندازد. هم چنین در زمینه اجتماعی باعث ایجاد عقب ماندگی و فشار بر طبقه پایین جامعه با شدت گرفتن بحران مشروعیت برای دولت می گردد.

    کلیدواژگان: توسعه پایدار، توافق نامه پاریس، تاثیرات اجتماعی
  • راضیه فرهادی، مهدی کارگر*، قاسم ذوالفقاری صفحات 64-75

    آلودگی هوا، یک تهدید جهانی برای بهداشت عمومی و محیط زیست، به ویژه در مناطق شهری است. از این رو برای کنترل و برنامه ریزی غلظت آلاینده ها از مدل سازی استفاده می شود. در این مقاله یک مدل بر مبانی رگرسیون خطی به منظور پیش بینی کوتاه مدت CO، PM10 و O3 بر حسب پارامترهای هواشناسی ارائه شده است. داده های پارامترهای هواشناسی شامل رطوبت، فشار، حداقل و حداکثر دما و سرعت باد (سازمان هواشناسی بیرجند) و داده های آلودگی هوا (غلظت CO، PM10 و O3) از اداره کل محیط زیست بیرجند، تهیه و به صورت میانگین روزانه استفاده شد. برای مدل سازی رگرسیون خطی از نرم افزار SPSS.16 استفاده گردید. نتایج به دست آمده نشان داد که بیش ترین ضریب همبستگی برای آلاینده CO با حداقل درجه حرارت، 0/53 و کم ترین ضریب همبستگی با مقدار 0/166 بود. بیش ترین ضریب همبستگی آلاینده PM10 با سرعت باد، 0/33 و کم ترین ضریب همبستگی این آلاینده با فشار، 0/082 به دست آمد. بیش ترین ضریب همبستگی آلاینده O3 با حداکثر درجه حرارت، 0/50 و کم ترین ضریب همبستگی این آلاینده با جهت باد، 0/09 به دست آمد. هم چنین نتایج حاصل از مدل رگرسیون برای آلاینده مونوکسیدکربن در مقایسه با دو آلاینده دیگر، بهتر بود.

    کلیدواژگان: مدل سازی، آلاینده ها، پیش بینی، رگرسیون خطی، پارامترهای هواشناسی
|
  • Elham Kousha, Behnam Sepehrnia, Atieh Bidgolian* Pages 1-10

    One of the sources of municipal wastes is hospitals and health centers. Currently in Iran, details regarding the quantity and quality of wastes generated in health centers are not available and specialists are facing many unknowns in planning, systematic and accurate management of wastes generated in these centers. This is a cross sectional-exploratory and an applied study during 2017 in health-care centers in south of Tehran. In this study, evaluating the 90 checklist set during different seasons by environmental health experts, weights and volumes of regular and infectious wastes in health centers and management of wastes generated have been determined. The weight The of waste produced per person was 24 gr for regular waste and 13/6 gr for infectious-hazardous waste and 10 gr for sharp waste referring for each day. . The volume of waste produced per person was also 0/03 liters for regular waste and 0/014 liters for infectious-hazardous waste and 0/01 liters for sharp waste referring for each day. The amount of waste generated in health-care centers is much lower than that could be a serious challenge for the waste management of these centers according to the type of their activity that is administrative and educational centers. The weakness of waste separation and not prevention of mixing infectious and ordinary waste, the need to take training and further supervision of staff. The best performance of waste management system in these centers regarding the safe and accurate disposal of sharp wastes was in Safety box.

    Keywords: Waste Management, Infectious Waste, Health Care Centers, Tehran
  • Mehri Shams Ghahfarokhi *, Abbas Askari Nodoushan, Faride Shams Ghahfarokhi Pages 11-24

    The population of the earth between 1960 and 2018 has risen from three billion to over seven billion. During this period, humankind has made unprecedented changes in the global environment. The relationship between population and environment is a two-way relationship. On the one hand, population growth and industrial progress impact on the environment, and on the other hand, environmental changes, drought and global warming, and the melting of glaciers ... affect population dynamics. With regard to environmental issues that have become acuter in recent years due to global warming and increasing greenhouse gases, increasing attention to the problem of population growth and the impact that population growth can have on the environment, is a concern an important issue for demographers. Environmental crises, especially the water crisis in recent years, have raised the question of whether Iran is capable of sustaining this population due to carrying capacity of the land. To this end, in this study, using a library method, the relationship between population and environment has been investigated. The results of the surveys showed that with a population increase of 106 million by 1420 and 107 billion cubic meters of drinking water needed for this population, and the continuing shortage of water in the country, as well as the lack of renewable water resources, the country faces challenges in the future.

    Keywords: Population, Environment, Ecological Footprint, Carrying Capacity, Spatial Distribution
  • Yahya Chehrazar, Faeze Chehrazar, Mohammad Javad Amiri * Pages 25-40

    Today, changes in land use and land cover are caused by a very important factor affecting population growth. Landscape change is done by changing the cover and land use. This study was conducted to investigate, compare and analyze the effects of urban growth on the landscapes of two regions of Karaj with different structural natures and to investigate the trend of land landscape changes due to urban growth. Satellite images and landscapes were used to produce land cover maps and detect changes. Ground cover was classified into three main classes of vegetation, open space and construction. The analysis measures the landscape in area 4 indicate that a floor area of the urban construction period of 15 years, 48 percent and the effects of this growth on reducing the floor area of green and open space by as much as 19 and 39 Percentage is up. These results in Zone 9 also indicate the removal of patches of green space due to a one percent reduction in the total area of green space coverage from the total landscape. Thus, the extent and continuity of the network and reduce the destruction of open green space and urban mosaic spots, providing ecological services and improve environmental quality in these areas are threatened. Therefore, modeling the models that express the principles of land landscape ecology in urban planning and management is essential in the development, remediation, and restoration of the ecological structure of the land.

    Keywords: Land Cover, Urban Growth, Detect Changes, Measures the Landscape, Karaj
  • Hamidreza Akbarpoor, Bagher Mirabbassi *, Ehsan Kamrani Pages 41-50

    Marine pollution has long been cited as one of the priorities and high-level goals of the International Maritime Organization (IMO), with marine pollution by dumping of wastes being considered one of the most important issues raised by IMO. The present study seeks to study the performance of IMO as the authority in charge. Overall, IMO has paved the ground for tackling different types of marine pollution through changing its structure and bringing it in line with the objectives stipulated in its statute. The establishment of the Marine Environment Protection Committee and the subsequent formation of the Sub-Committee on Pollution Prevention and Response clearly demonstrate IMO's special emphasis on combating different types of pollution, particularly pollution by dumping of wastes. In addition, drafting and ratifying the special Convention on the Prevention of Marine Pollution by Dumping of Wastes and Other Matter (London Convention) and its Protocol has greatly helped concentrate efforts aimed at fighting this type of pollution. The Convention and its Protocol govern waste disposal control through implementing supervisory programs. Moreover, the Convention initially targeted disposal of a certain type of waste and further narrowed the scope of the regime gradually, which led to further protection of the marine environment and marine interests, including marine economic interests. Overall, the London Convention and its protocol have made waste disposal pollution the focus of the maritime community and provided appropriate legal tools to control and prevent this type of pollution.

    Keywords: International Maritime Organization, London Convention, Marine Environment Protection Committee, Convention on the Law of the Sea, London Protocol
  • Mehdi Akbari Golzar * Pages 51-63

    In the middle of the twentieth century, human realized that if they continued to exploit nature in order to achieve their development goals, they would no longer be left with natural resources to continue their lives. To this end, it was considering ways to increase the productivity and conservation of natural resources while continuing to develop. An idea that became one of the most important aspects of the concept of sustainable development. Several conferences on environmental protection have been held in the country's development process, the last of which was the Paris Conference 2015 with the participation of 198 countries and the issuance of the Paris Agreement. The implementation of this agreement will have many multilateral effects for the committed countries. In this study, the social implications of the implementation of the Paris Agreement, which Iran is committed to doing, will be examined. The method used is the analysis of qualitative content, which is done by analyzing the text of the agreement. The results indicate that Iran to impelement this agreement and not to exceed its greenhouse gas emissions, its annual development rate should not exceed 2%. This low rate virtually drops our country from reaching the advanced countries of the world. Also in the social context, it creates backwardness and pressure on the lower class of the society with intensify of the crisis of legitimacy for the government.

    Keywords: Sustainable Development, Paris Agreement, Social Impact
  • Razieh Farhadi, Mehdi Kargar *, Ghasem Zolfagari Pages 64-75

    Air pollution is a global threat to public and environmental health, especially in urban areas. Therefore, modeling is used to control and planing concentration of pollutants. In this paper, a model is proposed based on linear regression for short term forecasting of CO, PM10 and O3 based on meteorological parameters, and the results are presented. Data of meteorological parameters including humidity, pressure, minimum and maximum temperature, wind speed and wind direction (Birjand Meteorological Organization), and air pollution data (CO, PM10, and O3 concentrations) from the Birjand weather organization were prepared and used as daily average. SPSS16 software was used for linear regression modeling. The results showed that the highest correlation coefficient for CO pollutant with minimum temperature was 0.53 and the lowest correlation coefficient with the value of 0.166 was wtih the wind direction. The maximum correlation coefficient of PM10 contamination with wind speed was 0.33 and the lowest correlation coefficient of this pollutant with a pressure was 0.882. Finally, the highest correlation coefficient of O3 contamination with maximum temperature was 0.50 and also with regard to the regression coefficient obtained for carbon monoxide (R = 0.33) compared to the other two pollutants, has been obtained better.

    Keywords: Modeling, Pollutants, Prediction, Linear Regression, Meteorological Parameters