فهرست مطالب

محیط زیست و توسعه فرابخشی - پیاپی 59 (بهار 1397)
  • پیاپی 59 (بهار 1397)
  • تاریخ انتشار: 1397/02/01
  • تعداد عناوین: 5
|
  • زهره فنی*، مصطفی شمسایی صفحات 1-18

    امروزه شهرها به دلیل نقش و کارکردها در سطوح ملی، منطقه ای و جهانی و در ابعاد مختلف سیاسی، اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و زیست محیطی بزرگترین و مهمترین زیستگاه انسان محسوب می شوند به گونه ای که کلان شهرها امروزه نقش مهم و موثری در تولیدات جهانی ایفا می کنند. از این رو شهرها به عنوان بزرگترین واحدهای مصرف کننده انرژی در سطح جهان تلقی می شوند که در صورت استفاده ناصحیح و غیر اصولی از انرژی بزرگترین چالشهای جهانی را پدید می آورند. کشورها سعی می کنند در پی مقابله با این چالشها رفتار صحیح و خردمندانه ای برگزینند. بی شک نگاه سیستمی به این مقوله نگاه صحیح و اصولی بوده و توجه به مسائل اجتماعی از زمینه های مهم و اساسی، جهت بررسی و کنکاش می باشد. پژوهش حاضر به بررسی مبانی نظری رویکردهای مواجه با بحران انرژی می پردازد و تحلیل می کند که راهکارها و تمهیدات دولت ها در سطوح مختلف از جمله (تواقف نامه های بین المللی، استفاده از فناوری و تکنولوژی سبز، افزایش قیمت حامل های انرژی و...) به تنهایی و بدون حمایت از اندیشه سبز همگانی (سبک زندگی پایدار) نمی تواند در جهت مواجه با این بحران به خوبی عمل کند. سبک زندگی پایدار شیوه ای از زندگی است که بر کاهش استفاده فرد و جامعه از منابع طبیعی تاکید دارد. افرادی که این روش زندگی را بر می گزینند تلاش می کنند تا با تغییر عادت های رفت وآمد، مصرف انرژی، و رژیم غذایی کربن دی اکسید کمتری تولید کنند. طرفداران این روش زندگی سعی می کنند زندگی خود را با پایداری محیط زیست و احترام به رابطه همزیستی با طبیعت وفق دهند.

    کلیدواژگان: سبک زندگی، پایداری، خانوار شهری، بحران انرژی، انرژی تجدید ناپذیر
  • سیامک یوسفی سیاه کلرودی*، فاطمه ذکریاپور، محمد ناصحی، امیرمحمد علمی صفحات 19-28

    ایران از لحاظ اقلیم حیاتی در منطقه تبادلات جغرافیای جانوری مهمی قرار گرفته و از این رو دارای فون ماهیان متنوع و جالبی است. این پژوهش ضمن شناسایی گونه های ماهی در سد سیمره در مسیر رودخانه سیمره در استان ایلام به بررسی وضعیت پراکنش ماهیان و معرفی گونه های بومی و غیربومی آن ها می پردازد. در طی این تحقیق که در پائیز و زمستان 93 و بهار و تابستان 94 صورت گرفت، نمونه برداری از ماهیان به صورت فصلی با استفاده از دستگاه الکتروشوکر و تورهای دستی و انتظاری در دو ایستگاه در دریاچه سدسیمره و یک ایستگاه در رودخانه سیمره صورت گرفت.  به طور کلی 14 گونه متعلق به 12 جنس و 2 خانواده از 2 راسته مربوط به رده ماهیان استخوانی شناسایی شدند. از نظر تعداد گونه، خانواده کپورماهیان (Cyprinidae)  با 97/85 درصد دارای رتبه اول و خانواده Mastacembelidae با 2/15 درصد از کل گونه ها در مرتبه بعدی قرار دارد. هم چنین ماهی لوتک (Cyprinion mascrostomum)  و کپورچه (Carassius gibelio)  به ترتیب با 33/66 و 22/38 درصد تعداد کل، فراوان ترین گونه ها و ماهی سونگ (Luciobarbus esocinus) و ماهی برزم (Luciobarbus kersin)  هرکدام با فراوانی 0/33 درصد، کم ترین فراوانی را دارا بودند. خانواده کپورماهیان بیش ترین و در بین آن ها ماهی لوتک (Cyprinion mascrostomum)  بیش ترین پراکنش و ماهی سونگ (Luciobarbus esocinus) و ماهی برزم (Luciobarbus kersin)  کمترین پراکنش را در مناطق مطالعاتی داشتند. نتایج مطالعه حاضر نشان داد 12 گونه از ماهیان بومی و 2 گونه از ماهیان (Ctenopharyngodonidella و Carassiusgibelio) غیربومی به مناطق مورد مطالعه وارد شده است. در بین ایستگاه های مورد مطالعه بیش ترین فراوانی مربوط به ایستگاه های 2 و 3 در دریاچه پشت سد سیمره و کم ترین فراوانی مربوط به ایستگاه 1 یعنی رودخانه سیمره بودند. هم چنین در بین ایستگاه های نمونه برداری، بیش ترین تنوع گونه ای مربوط به دریاچه پشت سد و کم ترین تنوع گونه ای مربوط به رودخانه بود.

    کلیدواژگان: فونستیک، ماهی، سیمره، ایلام، ایران
  • محمدرضا ناهیدی امیرخیز، علی سلمانپور زنوز، سیامک شکوهی فرد* صفحات 29-46

    بررسی آلودگی محیط زیست و عوامل تاثیر گذار بر آن از مباحث مهم در هر اقتصادی می باشد. هدف این تحقیق بررسی اثر رشد اقتصادی بر آلودگی محیط زیست در اقتصاد ایران طی سال های 1365 تا 1395 می باشد. در این ارتباط ابتدا مباحث تئوریکی اثر گذاری رشد اقتصادی برآلودگی محیط زیست بررسی شده سپس این موضوع از لحاظ تجربی مورد بررسی قرار گرفته و منحنی آلودگی محیط زیست کوزنتس (EKC) استخراج می شود. با توجه به اهمیت موضوع در این پژوهش با استفاده از نرم افزار Microfit و به وسیله روش الگوی خود توضیح با وقفه گستردهARDL)) به بررسی و تجزیه و تحلیل داده های سری زمانی می پردازیم. نتایج حاصل از برآورد مدل نشان دهنده وجود رابطه مثبت بین متغیرهای درآمد سرانه و آلودگی محیط زیست و رابطه منفی  بین مربع درآمد سرانه و آلودگی محیط زیست می باشد. لذا فرضیه زیست محیطی کوزنتس در ایران صادق بوده و هم چنین نقطه برگشت منحنی نشان می دهد که ایران هنوز به نقطه برگشت منحنی زیست محیطی کوزنتس نرسیده است. هم چنین بین مصرف فرآورده های نفتی و آلودگی محیط زیست نیز رابطه مثبت وجود دارد. لذا با توجه به نتایج پژوهش پیشنهاد می گردد که سیاست گذاری های لازم برای حرکت به سمت تکنولوژی های سبز و پاک به ویژه در تولید صورت پذیرد چرا که باعث خواهد شد کشور در مسیر رشد پایدار قرار گیرد. بنابراین کشور ایران می تواند ضمن صرفه جویی در مصرف انرژی، با تکیه بر پتانسیل های موجود و تمرکز بر سرمایه گذاری ها در بخش انرژیهای تجدیدپذیر، در مسیر توسعه پایدار و رشد اقتصادی سبز گام بردارد تا بدین طریق از وابستگی شدید اقتصادی به سوختهای فسیلی و در نهایت از میزان آلودگی محیط زیست کاسته شود.

    کلیدواژگان: آلودگی محیط زیست، فرضیه زیست محیطی کوزنتس، مدل خود توضیح برداری با وقفه های گستر
  • رویا موسی زاده* صفحات 47-62

    کمی سازی ارزش پولی کالاها و خدمات اکوسیستمی ارائه شده توسط تالاب های ساحلی می تواند به سیاست گذاران در ارزیابی هزینه منفعت ها و هم افزایی های ذاتی در مدیریت مبتنی بر اکوسیستم محیط های ساحلی و در نتیجه افزایش بهره وری اجتماعی فرایندهای تصمیم گیری کمک نماید. ارزش گذاری کالاها و خدمات اکوسیستمی تالاب انزلی، به عنوان یک ابزار می تواند منجر به جلوگیری از زوال و تخریب بیشتر آن از طریق رفع تهدیدها و ترغیب به بازگرداندن به حالت اولیه و احیا، به نحوی که کارکرد آن حفظ شود گردد و به عبارتی منجر به احیای سریعتر این تالاب مشمول فهرست قرمز کنوانسیون رامسر گردد. در این تحقیق به منظور ارزیابی کالاهای بازاری تالاب انزلی از روش قیمت بازار استفاده شد. مجموع ارزش های اقتصادی مربوط به کالاهای بازاری در محدوده مطالعاتی در سال1392، 12781865 میلیون ریال تخمین زده شده است و ارزش تنزیل یافته آن طی دوره 30 ساله با نرخ تورم 20 درصد، 3034111931 میلیون ریال برآورد گردید. همچنین سهم مجموع ارزش های بازاری از تولید ناخالص منطقه ای استان گیلان 8 درصد برآورد شده است. با توجه به روند فعلی از دست رفتن تالاب ها و پیامدهای احتمالی اکولوژیکی، اجتماعی و اقتصادی آن، این واقعیت بیشتر نمایان می گردد که ارزش تالاب ها بایستی به خوبی درک شده و در تصمیم گیری ها مدنظر قرار گیرند. بدیهی است استناد به مقادیر کمی و ریالی در بیان ارزش هر منبع، ابزاری کارا و موثر در جهت توجیه اهداف توسعه پایدار و حفاظت از محیط زیست خواهد بود.

    کلیدواژگان: ارزش گذاری اقتصادی، کالاهای بازاری، روش قیمت بازار، تالاب انزلی
  • زهرا قاسمی دستگردی*، سید علی جوزی صفحات 63-84

    هدف از این مطالعه ارائه برنامه مدیریت راهبردی پسماند منطقه 13 شهرداری تهران به روشی است که از ترکیب دو مدل سوات و تحلیل سلسه مراتبی تشکیل شده وAWOT  نام دارد. در این راستا با بهره گیری از نقاط قوت هر دو روش به شناسایی وضع موجود و عوامل اثر گذار بر مدیریت پسماند منطقه پرداخته شد؛ کمیت پسماندهای تولیدی 66 نفر از شهروندان که به صورت تصادفی و با استفاده از فرمول کوکران از جامعه آماری انتخاب شدند به تفکیک نوع و مقدار بر حسب گرم به دست آمد. با تکیه بر نتایج این آنالیز تیم خبرگان به شناسایی عوامل داخلی و خارجی پرداخته و به وسیله تحلیل سوات به اطلاعات به دست آمده امتیاز داده شد، با استفاده روش تحلیل سلسله مراتبی که در این تحقیق به عنوان پشتیبان سوات به شمار می رود هر عامل وزن دهی گردید، سپس با توجه به امتیاز های وزن دار به دست آمده محدوده اثر مدیریت پسماند منطقه 13 رقابتی تعیین شد، بنابر این با استفاده از هم پوشانی عوامل، گروه خبرگان 13 راهبرد اصلی در محدوده رقابتی ارائه دادند. در نهایت راهبردها توسط ماتریس برنامه ریزی کمی اولویت بندی گردید. نتایج این مطالعه نشان داد راهبرد" بازنویسی مفاهیم آموزشی جهت فرهنگ سازی" با امتیاز 5/25 به عنوان اولویت اول و راهبرد "نظارت کامل و جامع بر عملکرد پیمانکار در مکانیزم جمع آوری، حمل و دفع پسماند جهت جلو گیری از آلودگی های آب ، خاک و هوا" با امتیاز 4/645 دومین اولویت را دارند .درنهایت براساس جدول برنامه ریزی محیط زیستی برای راهبردها یک برنامه اجرایی ارائه شد.

    کلیدواژگان: مدیریت راهبردی، مدیریت پسماند، تحلیل سلسله مراتبی، منطقه 13 شهرداری تهران، تصمیم گیری چند معیاره
|
  • Zohreh Fanni*, Mostafa Shamsaee Pages 1-18

    Nowadays, Cities are considered to be the largest and most important human habitat due to their function at the national, regional and global levels and in different dimensions of political, social, cultural, economic and environmental dimensions, so that metropolises today play an important and affective function in global production. Hence, cities are considered to be the largest energy consumer units in the world, which create the greatest global challenges in the event of improper and non-principled use of energy. Countries try to choose the right and wise behavior to overcome these challenges. Undoubtedly, a systematic look at this issue is a principled approach, and attention to social issues is one of the most important and fundamental areas for exploration. The present paper examines the theoretical fundamentals of energy crisis approaches and states that government policies and practices at various levels, such as international agreements, the use of technology and green technology, rising prices for energy carriers, without the support of green thinking (a sustainable lifestyle), can not work well to deal with this crisis. A sustainable lifestyle is a treat way that attempts to reduce an individual's or society's use of the earth's natural resources and personal resources. Practitioners of sustainable living often attempt to reduce their carbon footprint by altering methods of transportation, energy consumption, and diet. Proponents of sustainable lifestyle aim to conduct their lives in ways that are consistent with sustainability, in natural balance and respectful of humanity's symbiotic relationship with the earth's natural ecology and cycles. The practice and general philosophy of ecological living are highly interrelated with the overall principles of sustainable development.

    Keywords: Lifestyle, Sustainable lifestyle, Urban household, Energy crisis
  • Siamak Yousefi Siahkalroodi*, Fatemeh Zakaryapour, Mohammad Nasehi, Amir Mohammad Elmi Pages 19-28

    In terms of critical climate, Iran is located in the exchange district of important animal geography, hence the fish fauna is diverse and interesting. The research identifies fish species at in Seymare River in Ilam province, dispersion of fishes and introducing native and exotic species. The study was performed in autumn and winter of 1393 and spring and summer of 1394. Fish sampling was seasonal, by electrofishing devices, hand and expectation nets in two stations at Seymare dam and a station on the Seymare River. Overall, were identified 14 species, belonging to 12 genera and 2 families of 2 orders of bony fishes. In terms of number of species, Cyprinidae family has the highest rate with 97.85 percent and Mastacembelidae family is ranked with 2.15 percent of the total species. Also Cyprinion macrostomum and Carassius gibelio had the most abundant, respectively 33.66 and 22.38 percent of the total number of samples, Luciobarbus esocinus and Luciobarbus kersin had the lowest incidence, each with a frequency of 0.33 percent. In the study areas, Cyprinidae family was highest distribution and among them Cyprinion mascrostomum was maximum distribution, Luciobarbus esocinus and Luciobarbus kersin were minimum distribution. In areas of study, a total of 12 species were native fish and 2 species (Ctenopharyngodon idella and Carassius gibelio) were exotic fish. In between stations, the stations 2 and 3 at Seymare dam were the most of frequencies and 1 station in Seymare River was lowest frequencies. Also, among the sampling stations, Seymare dam were the highest species diversity and Seymare River was the lowest number of species.

    Keywords: Faunistics, Fish, Seymare, Ilam, Iran
  • Mohammadreza Nahidi, Ali salmanpour*, Siamak ShokouhiFard Pages 29-46

    The study of environmental pollution and the factors affecting it are important issues in each economy. The purpose of this paper is to investigate the effect of economic growth on environmental pollution in Iran during the years 1365 to 1395. Then the environmental Kuznets hypothesis is of particular importance to consider. Considering the importance of the subject in this research, we use the Microfit software and the ARDL self-explanatory selfexplanatory model to analyze and analyze the time series data. The results of the model estimation indicate a positive relationship between per capita income and environmental pollution and the negative relationship between per capita income and environmental pollution. So the environmental Kuznets hypothesis was true in Iran, and also the curve return point shows that Iran has not yet reached the point of return to the Kuznets environmental curve. There is also a positive relationship between consumption of oil products and environmental pollution. Therefore, according to the results of the study, it is suggested that policies are needed to move towards green and clean technologies, especially in production, which will make the country in the path of sustainable growth. Therefore, the country can save energy by relying on existing potentials and focusing on investments in the renewable energy sector on the path to sustainable development and green growth. To this end, it will reduce the strong economic dependence on fossil fuels and, ultimately, reduce environmental pollution.

    Keywords: Environmental pollution, Environmental Kuznets hypothesis, ARDL
  • Roya Mousazadeh * Pages 47-62

    Quantifying the monetary value of ecosystem goods and services provided by coastal wetlands can help policymakers in assessing the cost-benefits and synergies inherent in the ecosystembased management of coastal environments and thus increase the social efficiency of decisionmaking processes. As a tool, valuing the ecosystem goods and services of Anzali wetland can prevent its deterioration and destruction by eliminating threats and encouraging its restoration, such that its function is preserved. In other words, it leads to a quicker restoration of the wetland placed in the Red List of Ramsar Convention. In this study, the market price method was used to evaluate the market goods of Anzali wetland ecosystem. The total economic value of market goods in the study area in 2013 is estimated at 12,781,865 million rials, and its discounted value for a 30-year period with 20% inflation rate was estimated at 3,034,111,931 million rials. The share of total market values of gross regional production in Gilan province was estimated at 8%. Given the current trend of wetlands destruction and its possible ecological, social and economic consequences, it becomes more evident that the value of wetlands must be well understood and taken into account in decision making. Obviously, citing quantitative and rial values in expressing the value of each source is an efficient and effective tool for justifying the goals of sustainable development and environmental protection.

    Keywords: Economic Valuation, Market Goods, Market Price Method, Anzali Wetland
  • Zahra Ghasemi Dastgerdi *, Seyed Ali Jozi Pages 63-84

    The aim of this study is The presentation of the environmental strategic planning management of the Tehran Municipality's 13th region waste so that formed by combining SWOT & AHP models and it is A'WOT; With this purpose utilizes the strengths of both methods existing conditions and factors affecting the waste management area was found, then determined the quantity of waste produced of 33 Selected Person From the statistical population. Based on the results, experts team begin to identify internal and external factors. The factors were rated by SWOT and using the AHP as a supporter method for weighting the factors with 0.2 compatibility rate; Based on the scores impact of waste management Tehran Municipality's 13th region Range was competitive; so experts team by overlapping factors offered 13 main strategy in the competitive range, finally strategies locate in order of preference by QSPM matrix. The results show that the strategy of "Rewriting the educational concepts to for cultural progress" With a score of 5.25 is the top strategy and strategy of "comprehensive monitoring contractor performance to prevent pollution of water, soil and air" with a score of 4.645 have second priority. Finally, based on the strategic environmental planning (EMP) table an action plan was presented

    Keywords: Strategic Management, Waste Managment, AHP, Region 13 Tehran Municipality, Multi Criteria Decision Making