فهرست مطالب

  • سال پانزدهم شماره 29 (1398)
  • تاریخ انتشار: 1398/06/10
  • تعداد عناوین: 7
|
  • عزت ملاإبراهیمی*، حسین إلیاسی صفحات 1-20
    للمکان حضوره المتجذر فی ارض القصیده العربیه من العصر الجاهلی حتی یومنا هذا ومکانیه النص الشعری المعاصر لیست وسیله الشاعر للتعبیر عن مجتمعه او تجربته الشعوریه المکانیه فحسب، بل هی مرتکزها الاساس یجعل بها النص الشعری ذا البنیه المکانیه یتبلج فی نفسیه القاریء ویعتمد علیها لترسیخ المعانی والدلالات. وشعریه المکان تتاتی من حضور المکان الشعری الذی ینطلق عن المخیله الشعریه او هو حضور المکان فی فضاء شعری یحکمه الخیال. تطمح هذه الدراسه إلی مقاربه الحضور الفنی للمکان المغلق والمفتوح فی شعر معد الجبوری، وللقبض علی اهدافه المتوخاه تتعکز علی المنهج الوصفی- التحلیلی وتتفیا ظلال السیمیائیه فی تحلیل نماذج من شعر الجبوری، تتضمن البنیه المکانیه التی یحکمها الخیال الشعری الذی ینای به الشاعر عن دائره المباشره والخطابیه. وقد اخذ البحث من بین رموز الشاعر رموز البئر، الکهف، المقبره، البحر، الصحراء من الرموز المکانیه المغلقه والمفتوحه وقام بفحصها وتحلیلها، وتشیر النتائج إلی ان الشاعر یوظف المکان المغلق للتعبیر عن رضوخ الشعوب العربیه امام السلطه الغاشمه او للدعوه إلی نبذ التصارع ویوظف فی الکثیر من اشعاره المکان المفتوح للتعبیر عن فاعلیه الحیاه واستمراریتها ویاتی المکان المفتوح لتجسید حاله الصراع بین الموت والحیاه والدعوه إلی الخروج والنهوض مثلما نلحظ فی رمز الصحراء، وما یجقق شعریه المکان فی شعر الجبوری هو هیمنه عنصر الخیال علی الفضاء الشعری والتلاعب بلغه الشعر لإثراء التشکیل الشعری جمالیا ودلالیا.
    کلیدواژگان: الشعر العراقی المعاصر، معد الجبوری، الجمالیه، المکان المغلق، المکان المفتوح
  • إبراهیم البب، حکمت بربهان* صفحات 21-44

    یهدف هذا البحث إلی دراسه اثر القراءات القرآنیه الشاذه فی بناء القواعد النحویه، کما یحاول ان یبین العلاقه بین القراءات القرآنیه والاحرف السبعه، فالقراءات القرآنیه ظاهره من الظواهر المنبثقه عن المشافهه فی القرآن الکریم، وتشکل الاحرف السبعه والقراءات مظهرا من مظاهر الإعجاز القرآنی، فهی توید بعضها بعضا من غیر تناقض، ویری بعض الباحثین ان القراءات القرآنیه لم تنل المکانه الواجبه عند النحاه فی اثناء تقعید النحو العربی، فالقراءه الشاذه التی فقدت شرط التواتر لا تقل شانا عن اوثق ما نقل إلینا من الفاظ اللغه واسالیبها، فالقراءات الصحیحه او الشاذه شواهد نحویه فصیحه وربما هی افضل من الشواهد الشعریه، وقد اهدر معظم النحاه جانبا کبیرا من الاستعمالات الفصیحه واللهجات العربیه حین لم یعتمدوا القراءات، إذ شذذوا ما لم یتفق مع اقیستهم وکان الاجدر الاخذ بالقراءات وتقعید النحو بناء علیها وتصحیح قواعده استنادا إلیها.

    کلیدواژگان: القاعده النحویه، القراءه الشاذه، الاستشهاد، الشاهد، اللحن
  • رسول بلاوی*، زینب دریانورد صفحات 45-66
    إن للفن الشعری قدره فائقه فی الافاده الممکنه من الفنون السمعبصریه والتشکیلیه، فقبل ظهور السینما (الفن السابع) کان الشعر فی البدایه تاثر بالفنون الادبیه والدرامیه وتخطی هذه المرحله بصوره تدریجیه ودخل مرحله متطوره وهی مرحله الکتابه بالصوره البصریه کالرسم والالوان وتعرف بالصوره الثابته، وبعدها الصوره المتحرکه والکتابه بالضوء؛ لذا کان لآلیات السینما کالسیناریو والکامیرا والمونتاج فضل لا یستهان به فی تطویر بنیه القصیده الحدیثه. یعد السیناریو من احدث التقنیات فی السینما ویقصد به وصف تسلسل الاحداث والمکان والزمان والشخصیات وفقا للنقد السینمائی. وقد کان للقصیده المعاصره نصیب من هذه التقنیه الحدیثه، ومن اهم الشعراء المعاصرین الذین اهتموا بهذه التقنیه الشاعر سعدی یوسف. تتقارب رویه یوسف من الرویه السینمائیه بشده فی اشعاره وبالاخص فی قصیدته "شعاب جبلیه" التی اتحفها باحداث متسلسله ومشوقه استلهمها من الطبیعه فی الریف الإیطالی والمغامره التی قام بها هو ورفیقاه جوان ماکنلی وفوزی الدیلمی، لذا تجلت فی قصیدته تقنیه السیناریو بصوره واضحه ودقیقه.    تسعی هذه الدراسه لاستجلاء تقنیه السیناریو التی تتوافق مع احداث قصیده "شعاب جبلیه" للشاعر سعدی یوسف وفقا للمنهج الوصفی - التحلیلی؛ وقد توصلنا فی هذا البحث إلی ان قصیده "شعاب جبلیه" اعتمدت علی تقنیه السیناریو السینمائی فی اسلوبها الوصفی لتصویر المشاهد الطبیعیه التی تبعث روح النشاط والحیویه والمرح فی نفس المخاطب لما تتمتع به من صفات بصریه ممیزه تجذب انظار الرائی، لذا رکز الشاعر فی کامیرته الشعریه علی رصد المشاهد السمعبصریه ووصفها وفقا للقواعد الوصفیه کالتقطیع الفنی للقطات والصور التی یاتی بها السیناریست فی کراسته. والشاعر لنقل هذه المشاهد للمتلقی خلط بین الروح الشعریه وجمال الطبیعه وقواعد السیناریو بصوره موفقه فاستخدم الافعال المضارعه التی تتفق مع زمن العرض الآنی للنص المفلمن کما لم یتخل عن الاصوات فی النص کصوت الشخصیات وصوت الموسیقی التی ترفع مستوی النص الشعری من نص مقروء إلی نص مفلمن.
    کلیدواژگان: الشعر العربی المعاصر، الطبیعه، السینما، السیناریو، سعدی یوسف
  • علی بیانلو* صفحات 67-90
    العلاقه بین الإنسان والوطن فی روایه "صخره الجولان" تتبلور حین یسعی الادیب السوری علی عقله عرسان (1940م)، إلی إقناع القارئ بفکرته التی اسست علی التوحد بینهما. وقد تجلت هذه الفکره عبر الصور الفنیه التی استنفد الادیب قوه تعبیرها من خلال استخدام ادوات المونولوج والتداعی وتیار الوعی. وفی هذا المسار، تهدف المقاله إلی دراسه الروایه فی المقاطع التی تعتنی بقضیه التوحد بین الإنسان والوطن، عبر الصور. واختار بحثنا الحالی المنهج الوصفی-التحلیلی فی تبیین نماذج روائیه ترتبط بموضوعیه التوحد، قائما بتفکیک وحدات الصور الموجوده فی طیات الروایه، ثم یلیه بالشرح الادبی. والحصیله هی ان مواقف التفاعل بین الطرفین، الإنسان والوطن، تکثر تردادا فی هذه الروایه، عبر صور التشبیه، والاستعاره، والاسطوره، والرمز. وقدترد صور التشبیه والاستعاره مجزاه مستقله فی مقاطع روائیه، وقدترد فی تداخل فنی، وتکتمل الواحده منها بوجود الاخری عند تقدیم صوره کامله، وهذه سمه الکاتب الاسلوبیه فی خلق الصور المتمازجه. وقد یضفی الادیب علی روایته عمقا فکریا، حینما یلجا إلی عنصر الرمز کنوع من الصور الزاخره بالدلالات العدیده. وفی المواقف المتتالیه من نثر الروایه، تظهر مفرده الحجاره/ الصخره بشکل مکرر ومتکاثف، ویبدو انها ترمز إلی الوطن، والاشیاء، والاشخاص. وهی تعتبر دالا تتعدد مدلولاتها، ولها الصوره الرمزیه الاساسیه.
    کلیدواژگان: الإنسان والوطن، الصور الفنیه، صخره الجولان، علی عقله عرسان
  • خلیل پروینی، سید حسین الحسینی* صفحات 91-114

    تهتم ما بعد الحداثه بسلطه اللغه کاساس لفهم القیم وصناعتها، وتوکد ان اللغه وکل ما یصدر عنها هی رموز ثقافیه خارجه عن نطاق "المطلقیه". وهذا الاهتمام ادی إلی فرض "النسبیه" و"الفردیه" علی المبادئ الشامله. وتعتمد هذه الظاهره علی تحریر الدال من مدلوله ای من تبعیته معنی محددا، فاصبحت اللغه مجموعه دوال طلیقه وحره، لا تستقر فی میناء ولا تدور حول محور مرکزی. هذا ما تقدمت به ما بعد البنیویه بخطوه اولیه وانتهت إلیه التفکیکیه. یقوم هذا البحث بدراسه ظاهره سلطه اللغه وصناعه الحقیقه فی مجموعه «تنبا ایها الاعمی» لادونیس، علی اساس المنهج الوصفی - التحلیلی، بغیه إدراک کیف ان ادونیس وظف اللغه کی یکشف عن تلک السلطه التی تتمیز بها فی اختلاق الحقیقه وتغییر الواقع. فادونیس نادی بسلطه اللغه، دون ان یرتبک، بل اخذت ملامح رفض المرکزیه المعنائیه تبدو واضحه فی شعره. فهو اظهر، ان اللغه مجموعه علامات لها مدلولات لا نهائیه، وان هذه العلامات هی التی تشکل الاختلاف الذی نادی به "جاک دریدا"، وهی التی تجعل مصیر المعانی مفتوحا علی دیمومه مستمره تصل إلی تجربه تعددیه المعنی. والاهم من ذلک، ان هذه الاسس الفکریه الموجوده لدی ادونیس وشعره متاثره بافکار جان جاک دریدا تذهب بالقارئ إلی ان یعتقد ان الحقیقه نسبیه والمطلق لیس إلا وهما من صناعه اللغه، وهی الفکره التی اسفرت عن کثیر من التحدیات فی مواجهتها مع الفکره الإسلامیه ما یودی إلی ازمه کبیره فی قراءه الشعر العربی الحدیث وفهمه ویسبب نوعا من الازمه فی النقد الادبی الحدیث.

    کلیدواژگان: ما بعد الحداثه، ما بعد البنیویه، سلطه اللغه، التفکیکیه، ادونیس
  • سمر الدیوب* صفحات 115-136

    یدرس هذا البحث الخطاب الوصفی، وموضوعه، واسلوبه، ولغته المتسمه بالشعریه فی رساله فی الصید لعبد الحمید الکاتب، ویهتم بالنظام الداخلی للوصف، ومنطقه الخاص فی البناء والترتیب، ویحاول ان یثبت ان الوصف یتجاوز النظر إلیه علی انه مجرد ظاهره فنیه ودلالیه تثقل النص الادبی، وتهدد بنیته بالحشو الذی لا یضفی جدیدا إلی عده فاعلا فی إنتاج هذه الرساله، وتولید معناها، وصناعه صورتها؛ لذا سیمهد البحث لمصطلح الوصف قدیما وحدیثا، وینظر إلی بناء الرساله علی الوصف، وإسهامه فی تشکیل عناصرها الفنیه والدلالیه، وسیبحث فی نظام الوصف، ومنطقه الخاص، والوحده الوصفیه، وخصائصها. وقد تبین لنا ان هنالک تلازما بین الخطابین الوصفی والحجاجی فی الرساله، وان ثمه لجوءا إلی التکثیف الوصفی، وهو تکثیف یلائم الخطاب الإعلامی الرسالی، والخطاب الوصفی خطاب معرفه، یاتی مشبعا بذاتیه الواصف، ولا یقتصر الوصف علی الرویه البصریه فقط، وتاتی اهمیته من الجانبین المعرفی الإخباری والفنی الجمالی. وقد تبین لنا ان هنالک تلازما بین الخطابین الوصفی والحجاجی فی الرساله، وان ثمه لجوءا إلی التکثیف الوصفی، وهو تکثیف یلائم الخطاب الإعلامی الرسالی، والخطاب الوصفی خطاب معرفه، یاتی مشبعا بذاتیه الواصف، ولا یقتصر الوصف علی الرویه البصریه فقط، وتاتی اهمیته من الجانبین المعرفی الإخباری والفنی الجمالی.

    کلیدواژگان: الوصف، الخطاب الوصفی، الوحده الوصفیه، الترسیخ، التعلیق
  • کریم کشاورزی، محمدعلی سلمانی* صفحات 137-160
    تستند الهویه الیهودیه إلی التراث الدینی، والتاریخی، والثقافی الیهودی وما به من التعابیر والصور التی تدل علی اهتمام الشاعر لتسجیل الاحداث والموازین التوراتیه. تعتمد هذه الدراسه علی المنهج التطبیقی- التحلیلی ومهمتها الرئیسه الکشف عن مفهوم الهویه الیهودیه ومقوماتها فی شعر "حاییم نحمان بیالیک" و "محمود درویش" حیث خطا بیالیک (1934-1873) خطوات کثیره فی تحول الشعر الیهودی حیث وظف الاساطیر والمواریث القومیه والدینیه الیهودیه فی خدمه الفلسفه الصهیونیه وترکیز المفاهیم الانطوائیه، والوطن، والدوله واللادینیه. اما محمود درویش (2008-1941) فیعطی الهویه الیهودیه بعدا عربیا فی سبیل المقارنه بما فیها من قضیه التشرد، والاستعطاف، والاستدعاء، والصبر والاستعانه فالانبیاء الیهود لم یکونوا عند الشاعر إلا منجین وابطالا یخلصونهم من العدوان الصهیونی. کشفت هذه الدراسه عن میزات الهویه الیهودیه فی شعر بیالیک ودرویش، حیث إن بیالیک لم یستعمل الهویه الیهودیه فی سبیل الاهداف التبشیریه، والتعلیمیه، والإبداع الشعری، بل صارت وسیله لتوطید مضامین "الشتات" و"التراث" والاضطهاد" علی سبیل المقارنه بین الماضی الیهودی وحوادثهم المولمه الراهنه کالجیتو(الحی المقصور) والتشرد الیهودی، ولکن تختلف میزات الهویه الیهودیه فی شعر درویش؛ لانه یوظف "قصه هاجر"، و"إسماعیل"، و"ایوب" و"حبقوق" توظیفا فنیا، للإشاره إلی الاحتلال الصهیونی فی ارض فلسطین ومفاهیم القتل والحرب وایضا الابتعاد بین الیهودیه الدینیه والصهیونیه المتطرفه القومیه.
    کلیدواژگان: محمود درویش، نحمان بیالیک، الهویه الیهودیه، الشعر العربی المعاصر، الشعر الیهودی
|
  • Ezzat Mollaebrahimi *, Hossein Elyasi Pages 1-20
    Spatial experience in the contemporary poetry is an outlet of the poetic expression. The significance of place as one of the essential elements of contemporary poetry stems from poetic visualizations or the presence of space in a poetic space dominated by a poetic imagination that makes the poetic space equivalent to the special elements in the poetic experience of the poet. This study aimed to investigate the presence of closed and open spaces in the poetry of Jabour Al-Jabouri and reveal the consequence of these features in his poetry. It employed a descriptive- analytic approach. The research used semiotic tools to analyze samples of this poet’s works. The research found that the place is one of the most important formal components of Jabouri’s poetry and renders the closed spatial symbols equivalent to Iraqi’s deteriorating reality or makes them representative of contemporary Iraq. It shows that jabouri was aware of sufferings under the oppression of the American authorities.  The open space at Al-Jabouri is associated with symbols such as the sea and the desert and is used by the poet at times to embody a life that is full of euphoria, warmth and life in the context of communication between men and women and sometimes represents life that is not lived because of the absence of communication between the two genders due to the dominance of male.  What draws the attention of the audience to the artistic presence of the place in the poetry of Jabouri is the strong presence of historical and religious narratives in the poetic text, where he employs some spatial and historical spatial references to create a poetic representation of the reality of contemporary Iraqi, characterized by silence and suffocation as we observe in his employment of the cave imagery, which was used by bleak images to reflect the weakness of the will of the Arab peoples and their submission to authoritarian oppression.
    Keywords: Contemporary Iraqi Poetry, Muad Jabouri, poetry, Closed space, Open space
  • Ibrahim Al Bib, Hekmat Barbahan * Pages 21-44

    This paper seeks to study the effect of Quranic readings in general, and atypical readings in particular, on the formation of grammatical rules and syntax. It also tries to show the relationship between Quranic readings and the seven enunciation styles. The Quran allows the opportunity of different readings. These readings, together with the seven famous accents, constitute an important manifestation of the uniqueness of Quran. They support one another without any contradiction. Some researchers believe that Quranic readings have not received the due attention of grammarians regarding the formation of syntactic rules. Readings of exceptions in the Quran which lack systematic and coherent relation to the big whole are not less important than the mainstream of the vocabulary, rules and styles. Regular or irregular readings are standard grammatical illustrations or bases, which are probably better than the poetic examples. In neglecting those readings, grammarians missed a number of standard Arabic accents. They deemed as irregular what did not fit their analogies and preconceptions. They should have taken into consideration the Quranic readings both in the formation and modification of syntactic rules.

    Keywords: Syntactic rules, atypical readings, examples, exemplification
  • Rasoul Balawi *, Zinab Darinavard Pages 45-66
    Poetry is capable of exploiting auditory and visual elements and potential of arts and painting. Before the appearance of the seventh art, the cinema, poetry initially influenced literary and dramatic arts and gradually developed into the present stage, which encompasses auditory and visual elements. Cinematic techniques such as scene design, camera, and mixing play a significant role in promoting the structure of Qasida. In this regard, scene design is considered to be the latest in cinema techniques, and is intended to describe event sequences, places, times, and characters. Among the most prominent poets who have employed these potentials is Saadi Yousef. The poetic structure of Saadi is very similar to the cinematic structure, especially in the poem "Jablia's Branch", inspired by the successive sceneries that surround the villages in Italy, as well as the adventures that he has undertaken along with his friends, Joanne Mari Macanelli and Fawzi al-Dailami. The scene-arrangement techniques he has employed is manifested in such a setting. This research seeks to investigate the scene-planning techniques concurring with the epic events of the Qasida (ode) “Mountain Reefs (Shoa’ab Jabila)” by a descriptive-analytical method. This research revealed that the poem "Mountain Reefs" employs cinematic scenes in a descriptive fashion to portray scenes that inspire the spirit of activity, vitality and fun in the soul. the poet focuses his camera on monitoring audio-visual scenes, which are described according to descriptive rules such as the artistic cutting of the shots and the images that the screenwriter brings in his pamphlet. And the poet mixes the poetic spirit and the beauty of the nature to convey these scenes to the recipients. The poet has used the rules of the cinematic screeplay in a successful manner. He has used verbs and grammatical tenses consistent with the time of the real- time presentation of the scenes, the voices of the characters are not abandoned and the sound of the contextual music is heard in the text.
    Keywords: contemporary Arabic poetry, nature, cinema, scenario, scene, Saadi Yousef
  • Ali Bayanlou * Pages 67-90
    Sakhrat al-Joulaan authored by the Syrian writer, Orsan, attempts to convince the audience to accept the idea of the unity of humans and their homelands. To this end, Orsan applies literary figures to deepen the concept of unity. The abundance of literary images is a vivid feature of this novel, which includes monologues, free associations and stream of consciousness. The present paper investigates the relationship between human and homeland in the context of literary images. It employs a descriptive-analytic method and identifies the elements of the image and interprets them. The results show that the interactions between human and homeland are frequent through similes, metaphor, myths and symbols. The smiles and metaphorical elements sometimes appear in isolation or in a merged format and both of them complement each other. This feature is considered to be the author's style of presentation of mixed images. The author adds to the depth of thoughts by resorting to symbolic images embedded in the context of different concepts. Sometimes, the “cliff” in different interconnected context is symbolic or representative of homeland, objects and individuals. The word “cliff” is therefore, a signifier having various signified concepts and is a representative for fundamental symbolic images.
    Keywords: human being, homeland, literary images, Sakhrat al-Joulaan, Ali Oqla Orsan
  • Khalil Parvini, Seyed Hossain Hossaini * Pages 91-114

    Postmodern thought in its cognitive system considers language to be superior to existence and knowledge and considers it the basis of the creation of values. This view does not accept any absolute belief in its epistemological system. Language dominance and, consequently, post-structuralism and deconstruction, separate the sign from the signifier and do not give it a specific meaning. In this language game, language is a set of slippery slopes that have no centrality. In our reading of the poetry of Adonis, we have seen this intellectual tendency in his rich and creative works. Adonis believes in the supremacy and control of language, without a doubt, and rejects the centrality of meaning, something which is very clear in his poetry. What is important to know is how Adonis used language to reveal its power and how he employed it to create truth and change reality. We found that Adonis showed in his creative poetry that language is a set of signs with infinite connotations, and that it is these signs that make up what Jacques Derrida called “difference”, which makes meaning continuously open-ended. More importantly, Adonis's poetry leads us to the fact that meaning and truth are relative and are only made by the linguistic mechanisms. Thus, the meanings in Adonis's poetry come to light and gain multiple levels. This notion of multiple meanings has faced many challenges in Islamic circles and contemporary literary criticism.

    Keywords: postmodernism, post-structuralism, language dominance, deconstruction, Adonis
  • Samar Al Dayyoub * Pages 115-136

    This article discusses the descriptive discourse-- the subject and poetic language-- in one of the hunting diaries of Abdul Hamid Al- Kateb. The article is also concerned with the internal scheme of description as well as the specific logic of the diaries with regard to the order of elements and in the diary its structure. This article seeks to show that a study of description goes beyond looking at it as a mere artistic and semantic product, which is a burden to the literary text and threatens its structure with idle redundancy, adding nothing to its effect in this epistle or diary; it seems description generates meaning or construct images. This article will clarify the term description in old and modern usage and will also consider the construction of this epistle in relation to description and its employment in the formation of its artistic and semantic components. Besides, this study examines the descriptive system, its specific logic, the descriptive units as well as their characteristics.

    Keywords: Description, descriptive discourse, descriptive unit, consolidation, comment
  • Karim Keshavarzi, Mohamed Ali Salmani * Pages 137-160
    Jewish identity is based on the historical, cultural, and religious heritage of the Jews, and the poetic elements which draws the poet's attention to particular events and inspires him to record those events. This research is based on the analytical and adaptive method, the purpose of which is to investigate the concept of Jewish identity and its conceptual structure in Nayman Bialek and Mahmoud Darvish poetry. Mahmoud Darwish compares the Jewish identity with the Arabic identity in order to remove the Jewish-only quality from the Jewish identity and emphasizes on the resistance of the Jews and their help and assistance. In this way, Jewish prophets are portrayed as the heroes who can save the Palestinian people from the Zionist oppression. Bialek's genius has taken many steps in the transformation of Jewish poetry. He employs the myths and religious teachings of the Jews in the service of Zionist philosophy, which leads to the consolidation of the concepts of racism, patriotism, and atheism. This research reveals the Jewish identity in Bialek's poetry and shows that Bialek does not apply the religious teachings of the Jews to serving the glorious purposes, education or poetry, rather he uses it as a means to focus on the concepts of "displacement", "legacy" and "cruelty" to compare the Jewish past and present painful situations such as ghettos, and holocaust. The Jewish identity in Darwish's poetry is based on the story of Hajar, Ismail, and Habukhuk to show the occupation of Palestine by the Zionists and the distinction of religious Judaism and Zionist extremism.
    Keywords: Mahmoud Darvish, Bialek Neman, Jewish Identity, contemporary Arabic poetry, Contemporary Jewish poetry