فهرست مطالب

دراسات فی اللغه العربیه و آدابها - سال چهاردهم شماره 37 (الربیع و الصیف 1402)

نشریه دراسات فی اللغه العربیه و آدابها
سال چهاردهم شماره 37 (الربیع و الصیف 1402)

  • تاریخ انتشار: 1402/06/10
  • تعداد عناوین: 12
|
  • فاطمه ایراندوست، مریم جلائی*، عباس زارعی تجره صفحات 1-28
    تعتقد الانظمه التعلیمیه الفعاله (القایمه علی الکفاءه) ان حیاه العلم والمعرفه قصیره جدا فی عالم الیوم المتطور والمتغیر باستمرار، وعلی المرء ان ینظر إلی القضایا بالتفکیر النقدی؛لذلک، تحاول هذه الانظمه تنمیه مهارات هذا النوع من التفکیر وتقویتها فی السیاقات والمستویات التعلیمیه المختلفه. هدفت الدراسه تعرف مدی توافر مهارات التفکیر النقدی فی التدریبات اللغویه فی کتب العربیه للمرحله الثانویه الاولی علی اساس نظریه لیبمان. وقد استخدمت المنهج الوصفی اسلوبا لتحلیل المحتوی، ولتحدید معامل اهمیه الموشرات المدروسه تم استخدام طریقه إنتروبیا شانون. وعینه الدراسه کانت مجتمع الدراسه نفسه وهی مکونه من جمیع التدریبات اللغویه لهذه المرحله فی المدارس الإیرانیه للعام الدراسی 1402-1401ه.ش/ 2023-2022م، ویصل عدد الکتب إلی ثلاثه مجلدات. ولتحقیق اهداف البحث، تم استخدام استماره تحلیل المحتوی المعتمده علی نظریه لیبمان للتفکیر النقدی کاداه للدراسه. وتتکون هذه النظریه من تسع مهارات، هی: الاجتماعیه، وإلقاء الاسیله، وتقییم الادله والتصریحات، والاستدلال، والتفسیر، والتحلیل، والعقلانیه، والصراحه، والحکم المنطقی. وحصیله لبیانات البحث، فی جمیع مستویات التعلیم الثلاثه، فإن المهارات الثلاث ای التفسیر، والتحلیل، وتقییم الادله والتصریحات کان لها اعلی تکرار مقارنه بالمهارات الثلاث الاخری، ای الصراحه والحکم المنطقی والاستدلال. وبشکل عام، اظهرت النتایج انه لا یوجد توزیع متوازن لجمیع المهارات فی تدریبات الکتب المدروسه، وحتی هذه المشکله لم تتحسن مع ارتقاء المستوی التعلیمی؛ لذلک، یحتاج المحتوی التعلیمی قید الدراسه إلی المراجعه والتعدیل.
    کلیدواژگان: التفکیر النقدی، نظریه لیبمان، تحلیل المحتوی، کتب العربیه، المرحله الثانویه الاولی، التدریبات اللغویه
  • علی پورحمدانیان، حجت رسولی*، امیر فرهنگ نیا صفحات 29-52
    خماسیه مدن الملح لعبد الرحمن منیف التی تدور رحاها حول اللقاء بین العربی والغربی والصراع بینهما حول اکتشاف النفط  من السردیات العربیه التی تناولت الانساق الثقافیه لکل من العربی والآخر الغربی من رویه معاکسه. وبسبب دور الانساق الثقافیه البارز فی توجیه العلاقات بین الشعوب وضروره فهمها لإنجاز تبادلات اجتماعیه وإنسانیه واعیه وکذلک دور الادب الخطیر فی التعبیر عن الانساق الثقافیه، حاول هذا المقال ان یبحث عن قضیتین هامتین وفقا لمنهج النقد الثقافی وهما موقف الغربی من الانساق الثقافیه المضمره للعربی والخلفیات التی ادت إلی قبول او رفض تلک الانساق. یحکی قسم من نتایج البحث ان الشخصیات الغربیه حاولت تفسیر الانساق الثقافیه المضمره للعربی لکنها وقعت فی فخ عدم إدراک خلفیات هذه الانساق واهمیه مفهومها عند العرب، فاقتصر الغربی علی فهم وتفسیر الانساق الثقافیه للعربی حسب ثقافته التی تضع معظم المتغیرات علی محک العلم التجریبی وان الغربی حاول ان یتطبع بالانساق الثقافیه المضمره للعربی لنیل قبول المجتمع والحصول علی نوایاه ومصالحه السیاسیه.
    کلیدواژگان: النقد الثقافی، الانساق الثقافیه، الآخر الغربی، خماسیه مدن الملح، عبد الرحمن منیف
  • حسین حبیب وقاف*، نور مامون یحیی صفحات 53-78
    یدرس هذا البحث العلاقه بین تشکیل المستوی الفنی وترکیب الالفاظ، مبینا الفارق المعنوی بین اللفظ المعجمی واللفظ فی الترکیب، وما یرتبط بذلک من تشکیل فنی، ثم ما یتضمنه من علاقه الترکیب النحوی بالمعنی، وکیفیه ظهور المعنی من خلال الترکیب، وصله انواع الترکیب فی اللغه باداء المعنی، وتاثیر الترکیبات المختلفه فی توجیه المعانی، کما یبحث فی الانزیاح الدلالی فی اللفظ، من خلال دراسه الفارق بین المعنی الکامن فی اللفظ مفردا والمعنی الذی ینتج لدی ترکیب المفردات لدی الاستخدامات المختلفه، ویبحث ایضا فی القراین الداله واثر هذه القراین فی توجیه الدلاله وظهور المفهوم من اللفظ عموما، ویتحدث فی الاستخدام الفنی للالفاظ فیبین ان کیفیه استخدام اللفظ فی التعبیر استخداما لیس مالوفا ینتج دلاله جدیده. ویرکز البحث ایضا علی مساله الاغراض والمقاصد المتفرعه من التراکیب النحویه، کاغراض التقدیم والتاخیر فی علاقات الإسناد، وما ینتج عنها من انحراف دلالی یلفت انتباه المتلقی إلی معنی دلالی جدید. ویعتمد هذا الجانب حصول الفایده من خلال مراعاه حال المخاطب؛ فلکل بنیه ترکیبیه معناها ومقصدها وغایتها التداولیه، ولکل صیغه لفظیه إبلاغیه توجبها ملابسات الخطاب واغراضه. ویبین البحث ان اللغه لفظ معین یودیه متکلم لغرض خاص فی مقام ومقال محددین، إلی مخاطب معلوم فی الذهن. ویولی البحث الصیغه الصرفیه اهتماما، فللصیغه الصرفیه دور کبیر فی التوجیه الدلالی للکلمه؛ من حیث علاقه بنیه الکلمه او صیغتها الصرفیه بمعانیها الوظیفیه.
    کلیدواژگان: الانزیاح، الترکیب، الدلاله، الإسناد، القرائن
  • فاطمه حسن خانی*، إحسان إسماعیلی طاهری، علی نجفی إیوکی صفحات 79-108

    إن التقییم لمختلف مستویات الخطاب یوفر لنا إمکانیه استکشاف معانی النص الخفیه ویعید الصوغ لطرق مواجهه اللغه للصیاغات وراء اللسانیه. یعد تحلیل الخطاب النقدی منهجا جدیدا فی تحلیل النص کما یعتبر السیاق عنصرا موثرا فی اکتشاف المعنی وتفسیره بالإضافه إلی الانتباه إلی السیاق اللغوی للنص فهو یدرس العلاقه بین اللغه والسلطه والایدیولوجیا والخطاب. یمکن تحلیل معظم النصوص وتفسیرها فی هذا الإطار مثل ادب الامم والروایات وبعض القصص القرآنیه، ومن النصوص الدینیه التی یمکن دراستها علی اساس الإطار المعنی هی قصه اصحاب الکهف القرآنیه؛ إن الخطاب الذی یسود علی هذه القصه فهو خطاب توحیدی تواجه فیه قوتان متعارضتان بعضهما مع البعض ویختار کل منهما نوعا معینا من الکلام لإثبات صحه ادعایهما. إن الانتباه إلی الانماط المختاره للغه إلی جانب شرح الوضع الثقافی والاجتماعی والسیاسی فی ذلک الوقت یمکن ان یودی إلی إعاده فتح العدید من الاسرار الدلالیه للغه. لذلک، بسبب اهمیه هذا الموضوع وضروره تفسیر النص القرآنی من زوایا مختلفه، یهدف هذا البحث علی ضوء المنهج الوصفی التحلیلی، وبالاستناد إلی نظریه تحلیل الخطاب النقدی لنورمان فیرکلاف [1] -التی تتکون من ثلاثه مستویات: ا. الوصف، ب. التفسیر، ج. التاویل- إلی الکشف عن الطبقات الخفیه للنص القرآنی وتحلیلها فی هذه القصه. فالدراسه اللغویه وغیر اللغویه لهذه القصه تدعونا إلی الاعتقاد بان کل وحده لغویه تخضع لسیاق لغوی خاص وهذا السیاق بکل میزاته الخاصه مثل التجسیم واختیار المفردات وترتیبها ناتج عن المعتقد الخاص بصاحب الخطاب؛ وفی المستوی السطحی للعمل المتواجد فی هذه القصه القرآنیه نلاحظ ان تکرار کلمه «الرب» علی النقیض من کلمه «الآلهه» یتبع تفکیر الوحدانیه لاصحاب الکهف ضد عباده الآلهه المختلفه لدی الملک والشعب آنذاک ولاشک فی ان الخطاب الذی جری بین هذین التیارین الفکریین لم یکن فکرا علی فتره تاریخیه خاصه، وإنما کان مبنیا لنوع خاص من المعتقد نحو التوحید والشرک والمقاومه والاتحاد کما کان موثرا فی اتجاه فکری و ثقافی للمخاطبین والعلاقات المستقبلیه؛ حیث بنیت قبه علی قبور اصحاب الکهف بعد مضی سنوات عده علی وفاتهم، وذلک یکون احتراما لمعتقدهم ومذهبهم التوحیدی کما یکون توسیعا لاصول عقیدتهم.  

    کلیدواژگان: تحلیل الخطاب النقدی، نورمان فیرکلاف، الایدیولوجیا، القوه، اصحاب الکهف
  • إسماعیل حسینی اجداد*، حامد پورحشمتی درگاه صفحات 109-134
    إن الاهتمام بالبنیه الزمنیه فی الشعر السردی المعاصر یعرض القاری لتعدد الازمنه التی تتداخل فی قصیده واحده وتودی إلی تشکیل مفارقه زمنیه یقوم السارد بإیرادها فی مسار السرد لتحقیق اغراض فنیه یقتضیها النص. یعد الاستباق احد جناحی المفارقه الزمنیه فی نظریه جیرار جینیت ویشیع استخدامه فی الشعر الحدیث لما فیه من مرونه بالغه یحظی بها لتسییر الحوادث القدیمه والحاضره وتغییرها الزمنی إلی الامام دون الإخلال بوحده النص ونسیجه. تساعد تقنیه الاستباق فی شعر فاروق جویده ورضا براهنی علی معرفه تطورات زمنیه ممکنه فی ترتیب الاحداث والشخصیات، وتساهم فی تشریک القاری فی مسیره تطورات النص والرد علی اسیله وشبهات تخالجه احیانا. تعتمد هذه الدراسه علی المنهج الوصفی - التحلیلی کما تفید من الدعایم النقدیه فی المدرسه الامریکیه للادب المقارن رامیه إلی إجلاء وظایف تقنیه الاستباق السردی فی شعر فاروق جویده ورضا براهنی. تمکن هذا البحث من الوصول إلی ان تقنیه الاستباق فی شعر فاروق جویده ورضا براهنی تفید بمحاوله الشاعرین المستمیته لتحقیق المفاجاه الزمنیه فی مسیره السرد عبر تطبیق ثلاثه انواع استشرافیه یحمل ای منها مهمته الخاصه، منها الاستباق التمهیدی الذی یهدف فی بدایه بعض اشعار فاروق جویده إلی حدس تطورات الفضاء الخارجی للنص علی خلاف الإشارات الزمنیه التی یستهدفها رضا براهنی فی فاتحه بعض القصاید متمیزه بحتمیه الوقوع فی المستقبل. اما الاستباق الإعلانی فی شعر فاروق جویده فله صراحه اکثر فی إضاءه الاحداث المقبله قیاسا لما جاء فی شعر رضا براهنی. لا یخضع الاستباق الداخلی فی شعر فاروق جویده إلا لخفض نقصانات المستقبل وفی شعر براهنی لترسیخ الاحداث القادمه، وفی النهایه یودی الاستباق الخارجی عند فاروق جویده مهمه توسعه فضاء السرد ویساعد عند رضا براهنی علی إدراک حقایق السرد الحاضر.
    کلیدواژگان: المفارقه الزمنیه، الاستباق، جیرار جینیت، رضا براهنی، فاروق جویده
  • احمد پاشازانوس، مصطفی پارسایی پور، لیلا صادقی نقدعلی* صفحات 135-158
    إن دراسه علاقه اللغه العربیه بنظریات البحث اللغوی الحدیثه هی من القضایا المهمه  فی شوون هذه اللغه، خاصه بعد ظهور علم اللغه الجدید کعلم مستقل. وعندما تغیر اتجاه الدراسات اللغویه بافکار وتوجهات العالم اللغوی، فردیناند دی سوسور فی بدایات القرن العشرین، تاثر البحث اللغوی فی العالم العربی بهذه التوجهات، خاصه بعد ان قدم نعوم تشومسکی نظریته التولیدیه التحویلیه التی قدمت إطارا منهجیا للباحثین فی اللغه العربیه، حیث حاولوا ان یتماشوا مع فکره عالمیه القواعد التی کانت من معطیات هذه النظریه، فطبقوا قسطا من مفاهیمها علی اللغه العربیه. لقد لاحظ کتاب هذا البحث ان هناک علاقه بین مناهج وتصورات العلماء اللغویین المعاصرین العرب فی دراسه نحوهم العربی وبین جهود تشومسکی فی نظریته التولیدیه التحویلیه. استهدف هذا البحث معتمدا علی المنهج الوصفی - التحلیلی الکشف عن آراء محمد حماسه عبد اللطیف النحویه وترجیحاته وفقا للنظریه التولیدیه التحویلیه. ومن اهم النتایج التی توصلت إلیها الدراسه ان تشومسکی یعتقد فی نظریته التولیدیه والتحویلیه بالبنیه السطحیه والبنیه العمیقه للجمل ویتوافق عبداللطیف مع هذا الرای ویری بان الإعراب بمجمله والتنغیم ایضا یکشفان عن البنیه العمیقه. ویشیر عبد اللطیف إلی اهمیه سیاق الموقف وهذه الإشاره تدل علی عدم تقیده بالمنهج التولیدی التحویلی الذی لایهتم بسیاق الموقف او المقام.
    کلیدواژگان: النحو، الدلاله، النظریه التولیدیه التحویلیه، تشومسکی، محمد حماسه عبد اللطیف
  • پرستو سنجی، صادق عسکری*، یدالله شکری صفحات 159-170
    المفارقه، فن بلاغی یتسم بالمحایله اللغویه، وهی عباره عن التواصل الخفی بین منشی النص والمتلقی؛ فالمکونات المستخدمه فیها تشبه الغازا لغویه تحتاج إلی الحل والتفکیک، وهذه الوظیفه ترجع إلی القاری المتمکن النشیط الذی یستقصی معنی النص، فلا یتوقف إلا بعد الوصول إلی معنی النص المکتوب وتحویله إلی النص المستنبط الذی یودی إلی التمتع واللذه فی نفسه؛ والمفارقه هی ابرز الفنون البلاغیه فی شعر الشواعر المعاصرات المناضلات فی سبیل حل المشاکل النفسیه والمصایب الاجتماعیه؛ وفروغ فرخزاد وغاده السمان، تعدان من الشواعر اللاتی یکدسن القسم الکبیر من نصوصهن الشعریه للتعبیر عن قضایا المراه والمشاکل التی تواجه ها فی المجتمع. یهدف هذا البحث إلی دراسه المفارقه فی دیوان «ولاده اخری» لفروغ فرخزاد و «الرقص مع البوم» لغاده السمان، مستخدما المنهج المقارن ومستعینا بالوصف والتحلیل ومن النتایج التی وصل إلیها، هی: إن المفارقه تعد من المکونات الرییسه فی شعر فروغ فرخزاد وغاده السمان، وهما توظفان هذه الظاهره، للتعبیر عن مکنوناتهما النفسیه والاجتماعیه مثل: فقدان الحریه للنساء فی المجتمع. فقد استخدمت غاده السمان، المفارقه للتعبیر عن غطرسه الرجل امام المراه، ومخادعته إیاها وتشاومها من الحب المادی الذی ینتهی إلی الفشل والکآبه، وهی تتمنی عالما مثالیا بعیدا عن عالم سوداوی تعیش فیه وتبحث عن حب صادق طیب؛ اما فروغ فرخزاد فقد وظفت هذه الظاهره للإشاره إلی الاحتجاج ضد القوانین الصارمه التی لا تتغیر، والخیبه، والموت والانضمام إلی الحیاه الابدیه لاجل لقاء الله والحب الروحی وعدم تعلقها بالشوون المادیه والوصول إلی المرتبه الإنسانیه العلیا، وحلول الروح الإلهیه فی وجودها؛ ومن قبیل هذه الموضوعات التی لا یمکن التعبیر عنها إلا بواسطه لغه المفارقه التی تمتاز بالغموض والالتباس المرتبطین بالنزعه الصوفیه لدی الشاعره.
    کلیدواژگان: المفارقه، فروغ فرخزاد، غاده السمان، ولاده اخری، الرقص مع البوم
  • صغری فلاحتی*، سمیه مدیری صفحات 171-210
    من اکثر القضایا إثاره للجدل فی القرن الحالی وجود نصوص منسوبه لاشخاص مهمین وبارزین، لا یوجد ای وثایق لها. وقد حاول الباحثون دایما ان یدرسوا هذه الادعاءات من جوانب مختلفه. ادت اهمیه هذا الامر إلی ظهور اتجاه فی اللغویات، یسمی "إسناد التالیف". وهو مهمه تحدید مولفی النصوص المتنازع علیها او مجهوله المصدر، ویهدف إلی التعرف علی مولف نصوص غیر معروفه، بناء علی اسلوب الکتابه. هناک نظریات مختلفه فی هذا المجال، ولکن حتی الآن، لم یتم تقدیم ای طریقه شامله تمکن الوقایه منها، والوثوق بها، مایه بالمایه. تم فی هذا البحث الجمع بین نظریه یول واربع نظریات اخری حول الثروه اللفظیه، لدراسه مدی صحه إسناد الرساله 53 من نهج البلاغه إلی الإمام علی (ع)، والإجابه عن الشبهه الموجوده حولها من خلال المنهجین الوصفی-التحلیلی والإحصایی. تشیر نتایج البحث إلی انه بالإضافه إلی الدقه العالیه للحسابات، لا تعتمد مخرجات النظریات الخمسه المستخدمه فی هذا المقال علی طول النص، ولا تختلف الثروه اللفظیه فی العینات اختلافا کثیرا. علاوه علی ذلک، تدل النتایج ان متغیر W له اهم دور فی تحدید الثراء اللفظی، ولا تختلف قیمته للرساله 53 اختلافا کثیرا عن قیمته لسایر الرسایل المختاره، فیثبت ان کاتب الرساله 53 والرسایل الاخری کان شخصا واحدا، ونتیجه لذلک، تم رفض الشبهه.
    کلیدواژگان: إسناد التالیف، الثروه اللفظیه، الشبهه، نهج البلاغه، الرساله 53
  • محمدحسین کاکوئی، عباس گنجعلی* صفحات 211-234
    إن التضاد والتقابل عنصران اساسان فی الحیاه البشریه وما تحتویه، ومنهما تتکون المفارقه. وللمفارقه اهمیه بالغه فی الادب، فبها ینسجم الاثر وینمو حتی یبلغ قمه التاثیر فی المتلقین. وإنها لتاتی علی انماط متعدده، لمدی تاثیرها وکیفیه إنجازها، حسب درجتها وصیاغتها وطرفیها ای المظهر والمخبر، وحسب روی المبدع والوظیفه التی استخدمها للتاثیر فی المتلقی، وحسب اختلاف الاذواق والعواطف والإدراک المعرفی ومدی الانفعال ومستواه فی المبدعین ثم متلقی الآثار الفنیه. وللادب اشکال مختلفه کالشعر والقصه والدعاء؛ والدعاء هو ما یدعو به الإنسان ربه عامه، وما بقی من الادعیه الماثوره من ایمتنا المعصومین (ع)، خاصه، فی مخاطبه الله سبحانه. وبما انهم امراء البیان وملوک الکلام، کانت ادعیتهم المثل الاعلی فی هذا النوع وعمرت بالصناعات الادبیه المختلفه والتقنیات الکلامیه المتعدده، ومنها المفارقه التی یهدف البحث إلی دراستها، إذ حاول البحث ان یقصر دایره دراسته علی بعض انماط المفارقه کالبناییه، والمفهوم او التصور، والسلوک الحرکی حسب بنیتها الدلالیه کما جاءت فی ادعیه کتاب مفاتیح الجنان ابتداء من اول الکتاب حتی قسم الزیارات، لیبین إمکانیه هذا الشکل فی استخدامها لتسلیط الضوء علی الغرض وترسیخ الاثر فی المتلقی، کما یحاول ان یبین إمکانیه الادعیه فی تخصیب الشکل و المعنی باستخدام المفارقه فی هذه الانماط، فقام البحث بتحلیل نماذج من الادعیه تحلیلا وصفیا ضمن مقارنتها بالدراسات التی اجریت حول الآثار الحدیثه خارج البحث، وتوصل إلی ان الادعیه قد استوعبت العدید من التقینیات التی تندرج ضمن التقنیات الجدیده، وان المفارقه لم یکن لها حضور شکلی فی الادعیه فحسب، بل استخدمت فی الادعیه استخداما دلالیا بارعا یساعد علی عرض المعنی والمقصود بشکل اکثر ظهورا و بروزا.
    کلیدواژگان: المفارقه، الادعیه، مفاتیح الجنان، بنیه المفارقه، الدلاله
  • حیدر محلاتی* صفحات 235-256
    یعد التحلیل النفسی للروایه مدخلا مهما لفهم الواقع الاجتماعی وما یعانیه الإنسان من توترات وازمات نتیجه ما احدثته المدنیه الحدیثه وصراعاتها بین الموروث القدیم وتحدیات الحاضر. وتاتی هذه الدراسه النفسانیه لتسلط الضوء علی العمل الإبداعی الممیز للروایی الاردنی جلال برجس الذی نال الجایزه العالمیه للروایه العربیه (بوکر) سنه 2021م علی روایته الاجتماعیه «دفاتر الوراق». والملاحظ ان الروایی فی روایته هذه قد صور البییه الاجتماعیه التی عاشها بکامل ابعادها وخاصه السلبیه منها فی محاوله لتجسید الواقع المعاش، وما له من مظاهر مقیته وانعکاسات حافله بالصور الموثره المثقله بجراحات الماضی ومرارات الحاضر وغیاب المستقبل المامول. وتحاول هذه الدراسه تحلیل نفسیه البطل الذی یمثل شریحه الشاب المثقف المحبط المتخبط فی انطواءاته الذاتیه ورواه الجانحه فی الخیال، وهی صوره حیه لا تغیب فی مجتمعات العالم الثالث الذی ینوء تحت وطاه الحداثه والتبعیه والانفصام الثقافی. وتتوخی هذه المقاله من خلال منهجها النفسی والتحلیلی قراءه احداث الروایه ومجریاتها المحبوکه بحرفیه تامه قراءه فاحصه تستطلع خبایا نفسیه الکاتب المتجلیه فی شخصیه بطل القصه لتقف فی النهایه علی مغزی الحکایه وما تحمل من رسایل وخطابات تاتی فی الغالب لتصحح اعوجاجات سلوکیه اصابت مجتمعا تلاعبت به المحن والازمات. ولعل اول مایستشف من هذه الروایه هو إحاطه الکاتب بتفاصیل الحیاه الاجتماعیه التی عایشها ولامسها عن قرب، وبراعته فی تالیفها تالیفا رواییا.
    کلیدواژگان: جلال برجس، دفاتر الوراق، الروایه الاردنیه، التحلیل النفسی
  • قاسم مختاری*، محمود شهبازی، محمد جرفی، سودابه بروجی صفحات 257-278
    تلعب النرجسیه دورا مهما فی تحدید هویه المرء وتدل علی الخصایص المتمثله بحب الذات والتفرد، ویری بعض الباحثین انها ناجمه عن خلل نفسی اسهم المجتمع فی ظهوره وانتشاره علی نحو واسع. والیوتوبیا منسوبه إلی «طوبی» و«طوباویه» فی الحیاه الدنیا وتدل علی المدینه الفاضله علی ضوء نظریه المحلل النفسی، «جورج فلز». یتبع هذا البحث دراسه سیکولوجیه لمعالجه النرجسیه والیوتوبیا فی شخصیه الصعالیک فی ضوء آراء «هاینزکوهت» و«جورج فلز» اعتمادا علی المنهج الوصفی- التحلیلی.من نتایج البحث ان الصعالیک کانوا نرجسیین معتدین بانفسهم معجبین بها بإفراط  واسباب ذلک یمکن ان تکون الحقاره وطردهم من القبیله والتمییز اللونی وضیم القبیله وحیاتهم الخاصه ولجویهم إلی البیداء والوحوش، ولکن لا یدل هذا العصیان الروحی علی التوحش المحض فی الصعالیک کما یری بعض الباحثین، بل إن اعمالهم الادبیه ادت إلی نشر فکره الیوتوبیا فی المجتمع وهی تدور حول المفاهیم التی یوکد الإسلام علیها کالخروج علی الظلم الاجتماعی وبث فکره الوحده الاجتماعیه والمساواه، مقارنا بما قال جورج فلز الانجلیزی فی الیوتوبیا.
    کلیدواژگان: النرجسیه، الصعالیک، هاینزکوهت، جورج فلز
  • حسین مهتدی*، فاطمه عبدالله یوسف، مفید قمیحه صفحات 279-302
    لقد سعت هذه الدراسه إلی تناول «بناء المنظور الروایی فی ثلاثیه غرناطه»، وقد شغلت «الثلاثیه» حیزا واسعا فی الاعمال الرواییه، ولهذا راینا من المهم جدا الترکیز علی البنی الدلالیه سیما وانها الاداه الرییسه للبحث فی الوقایع الماضیه والحاضره. بناء علی ذلک سنخصص الکلام فی «ثلاثیه غرناطه» علی بنیه الموقع، والمستویین الإیدیولوجی والنفسی،  لتبیان اهمیه البحث فی المنظور الروایی، وبنیه الموقع والدور مع الترکیز علی المستوی الإیدیولوجی لنظهر ما تحمله الادیبه من فکر فذ ونفس طموح، وإظهار اهمیه ذلک من خلال ما تنطق به الشخصیات علی لسان الرواه. یتضح لنا مما تقدم ان الادیبه ترکز فی ثلاثیتها علی راو علیم متعدد الظهور والغیاب فی الوقت نفسه، إلا ان ظهور الراوی هیمن علی غیابه، فالمستوی الإیدیولوجی فی الثلاثیه یتمثل بمحاور عده، کالدین، السیاسه، الاجتماع والتاریخ، وجمیعها ارتبطت فیما بینها لتشکل النص الروایی الذی یبلور بفکر اخاذ، فظهرت الکاتبه بوعی تام، وثقافه عمیقه لتاریخ العالم العربی، فالحاضر ما هو إلا امتداد للماضی، والبحث فی الماضی یساعد المتلقی علی فهم حاضره، ومحاوله للمحافظه علی کیانه وعروبته من ای اغتصاب او اعتداء، وبالفعل  هذا ما ارادته الرواییه بحیث استمدت من الاحداث التاریخیه رویه فکریه وفنیه معاصره لتخدم غایاتها السیاسیه، والاجتماعیه والدینیه من ناحیه سیسیولوجیه. وما راینا ه فی روایه «رضوی عاشور» یمثل الوعی بحقیقه الاحداث والصراع القایم فی غرناطه التی رمز إلیها بفلسطین الیوم، وهنا إشاره إلی ان هذه القضیه تثیر إشکالیه کبیره، سیما وان هناک إشکالیات حول القضیه، ولهذا تعد هذه المقارنه - فلسطین والاندلس-مرفوضه وغیر جایزه علی الإطلاق؛ لان فلسطین عربیه وهی لابنایها العرب. اما الاندلس، فقد احتلها العرب وقام الإسبان باستعادتها. اما قضیه إعاده فلسطین إلی اهلها العرب فهو ما ترمی إلیه الادیبه «رضوی عاشور»، ونعتقد انها تقصد هذه الاستعاده، وان مقارنتها الاندلس بفلسطین جاءت عفوا منها علی ما نظن. فقد اعتمدنا فی دراستنا هذه علی المنهج البنیوی التکوینی لان «ثلاثیه غرناطه» تحکی الوجع النفسی والاجتماعی والفکری.
    کلیدواژگان: المنظور الروائی، الروای العلیم، البنیه، رضوی عاشور، ثلاثیه غرناطه
|
  • Fatemeh Irandoost, Maryam Jalaei *, Abbas Zare-Ee Tajareh Pages 1-28
    In efficient educational systems, it is believed that in today's changing world, the science lifetime is so short and the issues must be considered critically; therefore, it has been attempted to improve and flourish this kind of thinking in different educational backgrounds and levels. Accordingly, the purpose of the present study is to analyze the Arabic textbooks exercises of junior high schools regarding the attention paid on critical thinking skills discussed in Lipman's Theory. The methodology applied in this research is descriptive as well as content analysis methodology and Shannon entropy weighting method has been used in order to determine the importance coefficient of the studied components. Statistical sample and population coincide on each other including all of the exercises in Arabic textbooks of junior high schools in academic year of 1401-1402 Hijri/ 2022-2023 A.D. The books are in three volumes. In order to obtain the purposes of the research, a list of Lipman's critical thinking skills has been utilized as research tool including nine components as follows; Being collective, questioning, assessing evidence and statements, argumentation, interpretation, analysis, logic, being explicit, and judge. Based on the research data in all three educational levels, the three components of interpreting, analyzing and assessing evidence and statements have the highest frequency and the three components of being explicit, judging and reasoning have the lowest frequency; Generally The findings of the research illustrate that, Lipman's critical thinking skills have not been paid balanced and equal attention. These results also indicate that incongruity in using different skills have been increased in parallel with studying in higher grades. So, in this regard, the studied educational content requires to be reviewed and corrected.
    Keywords: Critical thinking, Lipman's Theory, content analysis, Arabic textbooks, Junior high school, linguistic exercises
  • Ali Purhamdanian, Hojjat Rasouli *, Amir Farhangnia Pages 29-52
    "Cities of Salt" by Abdul Rahman Munif, which is about the confrontation between the Arabs and the West over the discovery of oil, deals with Arab and Western other's cultural patterns from opposite perspectives. Due to the prominent role of cultural patterns in the direction of relations between nations and the need for a proper understanding of cultural patterns to achieve conscious social and human change, as well as the vital role of literature in expressing cultural patterns, this article has tried to examine two important issues: the western position against implicit Arab cultural patterns and the contexts that have led to the acceptance or rejection of these cultural patterns. The research method of this article is cultural critical analysis. It can be mentioned that the western figures tried to explain the implicit cultural patterns of Arabs, but they were in the trap of not knowing the background of these patterns and they have tried to interpret Arabic patterns based on most of their experiences. The use of Arab cultural patterns by Westerners in order to experimentally gain acceptance in Arabic and achieve their own political interests is one of the other findings of this research.
    Keywords: Cultural criticism, cultural patterns, arab, the western other, cities of salt, Abdul Rahman Munif
  • Hussein Habeeb Waqqaf *, Nour Maamoun Yahia Pages 53-78
    This research studies the relationship between the technique form and the expression forming.It shows the difference in meaning between the pronounciation in dictionary and structure and what it connects to, like technical forming and what it includes of the connection between the grammatical structure in meaning and the way to discoverthe meaning throughout the structure, and the link of the structures in language in giving the meaning.And the influence of the different structures in forwarding (sending) meanings.As ,I will search in semantical leaving in pronounciation , during the study of the difference between the hidden meaning in pronouynciation only and the meaning that'd we have when we build (form ) vocabularies in the different uses .And I will also search in the indication in sending semantics and the pronounciation in general.And I`ll talk about the technique use for pronounciation to show the way how we use the pronounciation in expressing in uncommon way which gives a new meaning.
    Keywords: Departing, Syntaxe, Semantic, indications
  • Fatemeh Hasan Khani *, Ehsan Ssmaili Taheri, Ali Najafi Ivaki Pages 79-108

    Critical analysis of the discourse of the companions of the cave in the Holy Qur'an Based on Norman Fairclough's theory Abstract Evaluating different levels of discourse provides the possibility to discover and achieve its hidden meanings and reproduces the way language interacts with meta-linguistic structures. Critical discourse analysis is a new approach in text analysis that, in addition to paying attention to the linguistic context of the text, considers the non-linguistic context of the text to be effective in discovering and explaining the meaning and examines the relationship between language, power, ideology and discourse. Most of the texts such as the literature of the nations, narratives and some types of stories of the Qur'an can be analyzed and interpreted in this framework. It is a monotheistic discourse in which two opposing forces are placed in front of each other and each chooses a specific type of speech to prove the validity of their claim. Paying attention to selected language patterns along with explaining the cultural, social and political situation of that time can unlock many semantic secrets of the language. Therefore, in the light of the importance of this issue and the need to interpret the Qur'anic text from various angles, this research aims to use analytical-descriptive methods based on the approach of critical discourse analysis of Norman Farklough in three levels of description, interpretation and explanation, the hidden layers of the Qur'anic text. to discover and analyze in this story. From the linguistic and meta-linguistic studies of this story, it is found that each linguistic unit follows a specific linguistic structure, which has special features such as highlighting, choosing words, and arranging them due to the specific ideology of the actors of the discourse. . At the upper level of the dialogues in this story, the repetition of the word "Lord" in contrast to "God" was caused by the monotheistic thinking of the companions of the cave in contrast to the polytheism of the king and the people of that time. The conversation between these two currents in addition to explaining the specific type of ideology. Like monotheism, polytheism, resistance, and unity, it was definitely not exclusive to a historical time, but it was also effective in the intellectual and cultural direction of the audience and future relationships, so that after many years of their death, as a sign of respect for the ideology and belief in this group and spread their religious foundations, a dome was built on their graves.

    Keywords: Critical Discourse Analysis, Norman Fairclough, Ideology, power, context, Ashabe Kahf
  • Ismail Hoseini Ajdad *, Hamed Poorheshmati Pages 109-134
    Revealing the temporal structure in contemporary narrative poetry makes reader vulnerable to the multiplicity of tenses that overlap in one poem and lead to the formation of temporal paradoxes that the narrator uses in the course of the narration to achieve artistic purposes required by the text. Prolepse is one of the two wings of the temporal paradox in Gérard Genet's theory and is commonly used in modern poetry because of the great flexibility it enjoys to move past and present events and their temporal change forward without prejudice to the unity and texture of the text. The technique of prolepse in poetry of Farouk Gouida and Reza Baraheni helps to know possible temporal developments in the structure of events and characters through allusions, allusions and symbols that contribute to involving the reader in the course of text developments and answering questions and suspicions that he sometimes asks. This study relies on the descriptive-analytical approach, as it benefits from the critical pillars of the American School of Comparative Literature, aiming to clarify the functions of the narrative anticipation technique in the poetry of Farouk Juwaida and Reza Baraheni. This research was able to reach that the technique of anticipation in the poetry of Farouk Juwaida and Reza Baraheni indicates the poets' attempt to achieve the temporal surprise in the narrative process by applying three forward-looking types, each of which carries its own mission, including the preliminary anticipation, which aims in the poetry of Farouk Juwaida to anticipate the developments of outer space on Contrary to the future references that Reza Baraheni targets in the opening poems, it is distinguished by the inevitability of falling into the future. As for the declarative anticipation in Farouk Jwaideh's poetry, it has more clarity in illuminating upcoming events, compared to what came in the poetry of Reza Baraheni. In Farouk Jwaideh's poetry, the internal anticipation is subject only to reducing the shortcomings of the future, and in Baraheni's poetry to consolidating future events. In the end, the external anticipation in Farouk Jwaida's poetry is the task of expanding the narrative space and helps, when Reza Baraheni, to realize the realities of the present narration.
    Keywords: Gérard Genette, Anachrony, Prolepse, Reza Baraheni, Farouk Gouida
  • Ahmad Pasha Zanous, Mostafa Parsaeipour, Leila Sadeghi Naghdeali * Pages 135-158
    One of the important issues in the affairs of the Arabic is the study of the relationship of this language with modern linguistic research theories, especially after the emergence of the new science of language as an independent science. At the beginning of the twentieth century, when the direction of linguistic studies changed with the ideas and orientations of the linguist, Ferdinand de Saussure, linguistic research in the Arab world was affected by these trends, especially after Noam Chomsky presented his transformational generative theory. This theory provided a methodological framework for researchers in the Arabic language, as they tried to conform to the idea of the universality of grammar that was one of the endowments of this theory, so they applied some of its concepts to the Arabic language. The authors of this research have noticed that there is a relationship between the approaches and perceptions of contemporary Arab linguists in the study of their Arabic grammar and Chomsky's efforts in his transformational generative theory. This research, based on the descriptive-analytical method, aimed to reveal the grammatical views of Muhammad Hamasa Abd al-Latif and his preferences according to the transformational generative theory. Among the most important findings of the study are; Chomsky believes, in his generative-transformational theory, the superficial structure and the deep structure of sentences, and Abd al-Latif agrees with this view, and Abd al-Latif believes that the syntax as a whole and intonation also reveal the deep structure. Abd al-Latif refers to the importance of the position, the position and the context, and this reference indicates that he is bound by the generative-transformative approach that does not care about the context of the position or the position.
    Keywords: grammar, semantics, generative-transformation theory, Chomsky, Muhammad Hamasa Abd al-Latif
  • Parastoo Sanji, Sadeq Askari *, Yadollah Shokri Pages 159-170
    Irony is an eloquent art that is known as a linguistic trick, and it states hidden communication between the creator & its recipient. Therefore, the structures of irony like language puzzles, need resolution and interpretation, and the skilled audience is responsible to cogitate in the meaning and interpretation of the text to obtain inner peace. The women poets in the contemporary period use this art tool as the most usable of the rhetorical techniques, because they suffer psychological and social turbulence. Forough farrokhzad & ghada Al-samman like these poets have allocated a considerable part of their poetry to express Women's problems in the society. Examining the use of irony in the poetry of forough farrokhzad & ghada Al-Samman by using Comparative literature, description and analytical method and receiving theory is the purpose of this research. The obtained findings express the irony role as an ambuscade for expression of the unsaid of two poets like lack of freedom in patriarchal society. The irony using in ghada Al-Samman’s poetry condemns arrogance of men against women and deception of women and their pessimism towards earthly love leading failure, wishing utopia and looking for true love between lover and beloved. The irony using in forough farrokhzad shows her protest towards strict and unchangeable laws, disappointment, death and joining eternal life, Spiritual love, reaching the highest level of humanity and blowing of the divine spirit in her essence.
    Keywords: irony, Forough Farrokhzad, Ghada al-Samman, Another Birth, Dancing with the Owl
  • Soghra Falahati *, Somayyeh Modiri Pages 171-210
    One of the most controversial issues in the present century is the existence of texts attributed to important people, for which there are no documents. Researchers have always tried to study these claims from different angles. The importance of this matter led to the emergence of a trend in linguistics, called "Authorship Attribution" (A.A.). Authorship Attribution is the task of identifying the authors of contested or anonymous texts, and aims to identify the author of unknown texts, based on writing style. There are various theories in this field, but so far, no comprehensive, preventable, and one hundred percent reliable method has been presented. In this research, Yule's theory was combined with four other theories about vocabulary richness, to study the validity of the attribution of the letter 53 of Nahj al-Balaghah to Imam Ali (PUH), through the descriptive-analytical and statistical method. The results of the research indicate that in addition to the high accuracy for the calculations, the output of theories does not depend on the length of the text. Moreover, the results indicate that the variable W has the most important role in determining vocabulary richness, and its value for letter 53 is not very different from its value for the other selected letters, so it is proven that the author of letter 53 and the other letters was one person, and as a result, the doubt about Nahj al-Balaghah is false.
    Keywords: Authorship Attribution, Nahj al-Balaghah, doubt, letter 53, vocabulary richness theory
  • Mohammadhosein Kakoei, Abbas Ganjali * Pages 211-234
    The irony comes in different forms and multiple patterns, according to the amount of influence, how it is formed, sides of paradox, appearance and meaning, creator's point of view, function of paradox in presenting image and meaning, etc. The research tried to determine the circle of its study on some paradox patterns such as The structural irony, the irony of conception or visualization and the gestural irony according to their semantic structure in the supplications of the keys to heaven, to show the possibility of this form in using this technique, which is considered a new technique even though it was used in ancient literature since the early ages to shed light on the purpose and establish impact on the recipient. It also tries to show the possibility of supplications in enriching form and meaning by using paradox in these patterns .For this purpose, the present study analyzed the prominent examples of supplications in Mafatih al-jinan and compared them with the studies done in other works outside the research and came to the conclusion that Supplications due to their literary and artistic richness and connection with the world of revelation, many It contains the verbal techniques that made it stand out among the old literary works, and another point is that the contradiction in the supplication was not only a formal presence, but it was also skillfully used in the meaning dimension and helped to present the meaning to be more visible and prominent.
    Keywords: irony, supplications, Mafatih al-jinan, the structure of irony, indication
  • Haidar Mahallati * Pages 235-256
    The psychological analysis of the novel is an important entry point for understanding the social reality and the tensions and crises that man suffers as a result of what modern civilization has brought about and its conflicts between the ancient heritage and the challenges of the present. This psychological study comes to shed light on the distinguished creative work of the Jordanian novelist Jalal Barjas, who won the International Prize for Arabic Fiction (Booker) in 2021 AD for his social novel “Notebooks of the Bookseller”. It is noticeable that the novelist, in his novel, depicted the social environment in which he lived in all its dimensions, especially the negative ones, in an attempt to embody the lived reality, and its abhorrent manifestations and repercussions full of impressive images burdened with the wounds of the past, the bitterness of the present, and the absence of a hoped-for future. And this study tries to analyze the psychology of the hero, who represents the segment of the educated young man who is disappointed in his subjective introversions and false visions in the imagination, which is a living image that cannot be missed in the complexes of the third world, which is under the pressure of modernity, subordination and cultural dissociation. This study attempts to analyze the psychology of the hero, who represents the frustrated class of the intellectual, floundering. in order to explore the secrets of the writer's psychology and her repressed visions embodied in the character of the hero. Exploring the features of the hero's personality ultimately leads to the significance of the story and the messages and discourses that it carries, which often come to correct behavioral distortions in a society wracked by crises. Perhaps the first thing that is learned from this novel is the writer’s knowledge of the details of the social life he lived and closely touched, and his skill in writing it in a novel.
    Keywords: Jalal Barjas, Notebooks of the Bookseller, Jordanian novel, Psychoanalysis
  • Qasem Mokhtari *, Mahmud Shahbazi, Mohammad Jorfi, Sudabeh Broji Pages 257-278
    Narcissism" is one of the types of personality disorders in which a person has an indescribable love and interest for himself. Heinz kohat defined it as follows: "excessive attention and focus on oneself, accompanied by a feeling of pride and arrogance" and” Utopia; It is an ideal society whose people live in perfect and perfect conditions". This term was given a wider meaning by the English psychologist, George Wells, under the title "Utopia". This research tries to investigate the evolution of narcissism to the drawing of utopia in Saalik's poetry with a descriptive and analytical method. The results of the research indicate that the psychological phenomenon of narcissism in the personality of Saalik poets, to draw an ideal society through the publication of prominent human traits; like kindness and generosity, steadfast patience, forgiveness, anti-tyranny, equality and equality lead to the enjoyment of material and social rights, which have always been emphasized in Islamic teachings.
    Keywords: narcissism, utopia, mountains, Wales
  • Hossein Mohtadi *, Fatamah Abdollah-Youssof, Mofid Qomaheh Pages 279-302
    In this article, we will dedicate the discourse on the structure of the site, and both the ideological and psychological levels related to the “Granada Trilogy”, showing the author's brilliant thought and ambitious spirit, and shedding light on the importance of that through what the characters say, as given by the narrators. In light of the previously analyzed positions of the narrators in the “Trilogy”, it becomes explicit to us that the author focuses on a knowledgeable narrator who is present and absent at the same time. However, the latter is more often present in the novel. That is, the ideological level in the trilogy was represented by several axes, such as religion, politics, society, and history, all of which were linked to each other to form the narrative text that was crystallized with a fascinating thought. Hence, the author seemed aware and broadly cultured of the history of the Arab world, as the present is nothing but an extension of the past since research in the past helps the recipient understand his present, and to preserve his entity and his Arab identity from any rape or assault. Indeed, this is what the novelist aimed for as she derived from historical events a contemporary intellectual and artistic vision to serve its political, social, and religious goals. From a sociological perspective, what we have seen in the novel by “Radwa Ashour” represents being aware of the events and the ongoing conflict in Granada, which is symbolized by Palestine today, about identity and land. This stems from a conscious culture and mature thought, which made its narrative a confidently-paced vision, related to the environment and the society she was born in. Altogether, those aspects formed a psychological obsession with how to preserve it, and expel every occupier and usurper of the land. Thereupon, in this study, we relied on the structural-formal approach because the “Granada Trilogy” narrates psychological, social, and intellectual pain.
    Keywords: the narrative perspective, the knowledgeable narrator, the structure, Radwa Ashour, the Granada trilogy