فهرست مطالب

  • پیاپی 28 (زمستان 1398)
  • تاریخ انتشار: 1398/11/01
  • تعداد عناوین: 7
|
  • ابوالقاسم یعقوبی*، اکبر عروتی موفق، ارزو دلفان بیرانوند صفحات 1-21
    این پژوهش، با هدف بررسی مبنا و ابعاد هوش اخلاقی براساس فرهنگ نهج البلاغه و بررسی تطبیقی آن با مبنا و نظریه هوش اخلاقی بوربا انجام شد. پژوهش حاضر در چارچوب رویکرد کیفی انجام شده است. داده ها شامل نهج البلاغه بود که بر این اساس از طریق نمونه گیری هدفمند بخش هایی از خطبه ها، نامه ها و حکمت های نهج البلاغه جهت بررسی مولفه های هوش اخلاقی انتخاب شدند. به این منظور متن نهج البلاغه با روش تحلیل محتوا با استفاده از سه فرایند پیاده سازی، کدگذاری باز و کدگذاری انتخابی موردبررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد که ابعاد هوش اخلاقی براساس فرهنگ نهج البلاغه شامل بعد شناختی (تاملی، دانش/ عقل)، بعد معنوی (قدرشناسی، خودسازی، خودکنترلی و وجدان)، بعد اجتماعی (روابط بین فردی، خیر عمومی، انصاف/ عدالت) و بعد عاطفی (مهربانی، احترام، همدلی، بردباری / صبر، مسوولیت پذیری و گشاده رویی) است و مبنای هوش اخلاقی شامل خدامحوری و در مرحله بعدی آن انسان محوری می باشد. درحالی که مبنای هوش اخلاقی از دیدگاه بوربا انسان محوری است؛ بنابراین می توان بیان کرد که براساس فرهنگ نهج البلاغه تعادل بین ابعاد هوش اخلاقی با مبنای خدامحوری و انسان محوری برای رفتار اخلاقی ضرورت دارد.
    کلیدواژگان: اخلاق، هوش اخلاقی، نهج البلاغه، امام علی (ع)، نظریه هوش اخلاقی بوربا
  • سیدحمید موسوی*، مهدی مردانی(گلستانی) صفحات 23-38

    یکی از روش های کارآمد در سنجش ارزش یک اثر علمی، بررسی میزان تاثیرپذیری آثار پسین از آن است. این تاثیرپذیری هم به جهت شخصیت مولف و هم به جهت محتوای تالیف قابل پیگیری است. منهاج‏البراعه فی شرح نهج ‏البلاغه اثر قطب‏ الدین راوندی، شرحی کهن و روشمند است و از مهم‏ترین شروح نهج ‏‏البلاغه محسوب می شود. مطالعه شروحی که پس ازاین شرح نگاشته شده است روشن می سازد که جایگاه علمی مولف و تالیف، بر شارحان پسین نهج ‏البلاغه تاثیر فراوانی داشته است. ازجمله شروحی که این تاثیرپذیری در آن بسامد بالایی داشته است، شرح نهج ‏البلاغه ابن ابی‏الحدید معتزلی است که ضمن تاثیرپذیری از شخصیت علمی قطب ‏الدین راوندی، از روش و محتوای شرح نگاری وی نیز متاثر بوده است. این تاثیرپذیری به دو گونه تائید آرای راوندی و نقد نظرات وی در شرح ابن ابی‏الحدید انعکاس یافته و بیشتر در دامنه موضوعاتی نظیر ادبی، تاریخی و تحلیلی ظهور داشته است. اصلی‏ترین زمینه ‏های رویکرد انتقادی شارح معتزلی نیز روحیه نقدگرایی در عصر شارح، مذهب و باورهای کلامی وی و نیز تخصص و توانایی علمی او بوده است.

    کلیدواژگان: منهاج‏البراعه راوندی، ابن ابی‏الحدید، شرح نهج ‏البلاغه، رویکرد انتقادی، تاثیرگذاری
  • سینا ترکاشوند*، اکبر صالحی، سوسن کشاورز صفحات 39-56

    هدف پژوهش حاضر تبیین سیره تربیتی امام علی(ع) بر مبنای ساحت های شش گانه تربیتی سند تحول بنیادین جهت ارائه الگویی برای سبک زندگی اسلامی- ایرانی می باشد؛ چراکه یکی از الزامات تحقق جامعه دینی، شکل گیری سبک زندگی اسلامی از طریق ارائه و تبلیغ انواع سبک های زندگی مقبول و منطبق با آموزه های اسلامی است. سبک زندگی، یک روش زندگی، الگوی عمل، مجموعه عملکردها، روش سازماندهی زندگی، ترجیحات رفتاری و مادی و الگوی مصرف است. روش مورداستفاده پژوهش پیش رو تحلیل محتوای کیفی است. یافته های پژوهش حاکی از آن است که سیره تربیتی امام علی(ع) نشانگر توجه ایشان به تمامی ابعاد و ساحت های تربیتی (اعتقادی، عبادی و اخلاقی- ساحت اجتماعی، سیاسی- ساحت زیستی و بدنی- ساحت اقتصادی و حرفه ای- ساحت زیبایی شناختی و هنری- ساحت علمی و فناورانه) بوده و به همین دلیل به عنوان اسوه حسنه، قول و فعل و تقریر ایشان می تواند الگوی مطلوبی برای شکل بخشی به سبک زندگی آحاد جامعه باشد. متناظر با پیشنهاد کاویانی و بهره گیری ایشان از دیدگاه آدلر برای ارائه الگویی تجویزی برای سبک زندگی اسلامی و متناظر با الگوی درخت سبک زندگی، می توان با نظر به ابعاد مختلف ساحت های تربیتی مطرح گردیده، نوع نگرش به هستی، نگرش به خود و نگرش به دیگران و... را برای شکل گیری سبک زندگی متربیان مبتنی بر سیره تربیتی امام تصویر نمود.

    کلیدواژگان: سیره تربیتی امام علی (ع)، ساحت های شش گانه تربیت، سبک زندگی اسلامی، الگو
  • آتنا بهادری* صفحات 57-77
    نامه 53 نهج البلاغه، عهدنامه ای از جانب امیرمومنان علی(ع) به والی مصر، مشهورترین سند شرح وظایف حاکمان و مدیران اسلامی است. در اهمیت این سند همین بس که طراحی ساختار و چینش محتوایش، نه به ابتکار سیدرضی که توسط خود امام صورت گرفته است. سیاست نامه ای که از یک سو شیوه ها و ابزارهای حفظ مشروعیت و اقتدار سیاسی عهده داران اداره امور جامعه را تبیین و از سوی دیگر عوامل تضعیف و اضمحلال حکومت را بازگو می نماید و ترسیم کننده اهداف، وظایف، شعارها و مبانی فکری حکومت اسلامی است. پژوهش حاضر، تحقیقی نظری از نوع توصیفی-اکتشافی است که به بررسی مضامین عهدنامه با روش تحلیل مضمون پرداخته است. در استخراج و کدگذاری مضامین و کشف روابط آن ها از نرم افزار MAXQDA استفاده شده است. استنباط روابط بینامضامینی، الگوی حکومتی-تربیتی امیرمومنان(ع) را دارای سه بعد رابطه حاکم با خدا، مردم و کارگزاران نشان می دهد. این سیاست نامه علوی، وظایف حاکم را حول این سه مقوله بیان می دارد. تدابیر و راهکارهای تحقق این بایسته ها محورهای متعددی دارند. مقوله نخست به ضرورت خودسازی در قالب 13 محور نظیر ارتباط حاکم با خدا، پیروی از قرآن و سنت و مشورت صحیح می پردازد. مقوله دوم به مقبولیت مردمی و کارآمدی حاکم در قالب 9 محور نظیر مدارا با مردم، جلب حسن ظن و ادای حقوق شان اشاره دارد و مقوله سوم به تعامل حاکم با کارگزاران در قالب 5 محور می پردازد.
    کلیدواژگان: امیرالمومنین علی(ع)، عهدنامه مالک اشتر، حکومت، مردم، تحلیل مضمون
  • رقیه حاج حسینی، احمد شجاعی*، علیرضا عبدالرحیمی صفحات 79-97
    امروزه طرح مباحث دانش مدیریت در محیط های علمی و آکادمیک، چالش های خاص خودش را دارد؛ برای مثال تبیین مفهوم شایسته سالاری در حوزه انتخاب مدیر سازمان و نیل به موفقیت سازمان، محل طرح بحث ها و دیدگاه های مختلفی گشته است. هدف این پژوهش، ارائه یک فراترکیب از مصادیق و مضامین اصلی مدیریت اسلامی از دیدگاه نهج البلاغه با تحلیل نظام شایسته سالاری آن بر اساس مطالعات صورت گرفته است. بر همین مبنا، مطالعه حاضر به لحاظ هدف از نوع کاربردی و رویکرد پژوهش کیفی می باشد. جامعه آماری پژوهش شامل تحقیقات انجام شده در حوزه مدیریت اسلامی از دیدگاه نهج البلاغه است که مجموعا190 مقاله انتخاب شده و موردبررسی قرار گرفت و با توجه به ملاک های پژوهش، تعداد 21 مقاله به صورت هدفمند گزینش گردیده و مورد تحلیل واقع شد. توجه عمیق به مبانی و تئوری های مدیریت غربی و آموزه های نهج البلاغه به عنوان نقطه قوت و چگونگی انطباق مدل های موفق مدیریت غربی با معیارهای نهج البلاغه و فراتر از آن دلایل عدم تحقق مدیریت شایسته سالار علوی در جامعه و فقدان ارائه پیشنهادهای علمی و عینی به عنوان نقاط چالش برانگیز، ازجمله مهم ترین نقاط ضعف این مقالات می باشد. یافته های مقاله نشان می دهد مدیریت اسلامی علوی از حیث ملاک های بینشی12مصداق و به لحاظ ملاک های منشی24و از لحاظ کنشی 22مصداق را در خود جای داده است که حاکی از سازواری برخی از ملاک ها با مبانی مدیریت غربی و ناسازوارگی برخی دیگر از این ملاک ها می باشد.
    کلیدواژگان: سنتزپژوهی، نهج البلاغه، مدیریت، اسلامی، شایسته سالاری، امام علی(ع)
  • زهرا جمشیدی*، عبدالرضا نادریفر، سید محمد آرتا صفحات 99-118
    تاثیر مبانی و آموزه های اسلامی بر متون ادب عرفانی امری مبرهن است. دراین بین، نهج البلاغه تاثیر شگرفی بر شاعران عارف نهاده است و بسیاری از آنان کوشیده اند تا با توجه به میزان درک و توانایی خود از نهج البلاغه و آموزه های متعالی آن بهره مند شوند. سنایی از جمله عارفانی است که در آثار خویش به ویژه در منظومه عرفانی حدیقه الحقیقه از نهج البلاغه تاثیر پذیرفته و میزان این تاثیرپذیری قابل تامل است و می توان ادعا کرد که نهج البلاغه یکی از مهم ترین سرمشق ها و آبشخورهای فکری او در وادی عرفان بوده است. ازاین رو، در این پژوهش می کوشیم تا با رویکرد تطبیقی چیستی خداوند را با تکیه بر سخنان امام علی(ع) در نهج البلاغه و اندیشه های حکیم سنایی غزنوی در حدیقه الحقیقه بکاویم. برآیند پژوهش نشان می دهد که در زمینه خداشناسی مفاهیمی مانند ناممکن بودن شناخت کامل خداوند و ناتوانی عقل و حواس در شناخت پروردگار، محال بودن رویت حق تعالی، بی مکان و بی زمان بودن معبود، نفی جسمانیت خالق، بی نیازی به ابزار در خلقت، دیده نشدن با چشم سر و... در شمار مشترکات اندیشه امام علی(ع) در نهج البلاغه و آراء حکیم سنایی در حدیقه الحقیقه است که یکی در قالب نثری فصیح و بلیغ و دیگری در جامه شعر نمود یافته اند.
    کلیدواژگان: خداشناسی، تطبیق و مقایسه، تاثیر، نهج البلاغه، حدیقه الحقیقه
  • افسانه زارعی، محمدرضا فریدونی* صفحات 119-136

    مقاله ی حاضر بر آن است تا نشان دهد، در سیر و سلوک عرفانی، مسئله ی زمان از چه جایگاهی در آموزه های نهج البلاغه برخوردار است. با واکاوی آموزه های این کتاب شریف، معلوم می گردد که توجه به زمان تا چه اندازه می تواند در ترقی و تدلی سالکان در مراتب قرب موثر باشد. غفلت سالک از مسئله ی زمان، آفات سلوکی بسیاری برای او دربردارد، لذا توجه به معارف حضرتش به خصوص دستورالعمل هایی که برای سالکان در جهت بهره گیری از زمان توصیه فرموده اند، بسیار ضروری به نظر می رسد. نتیجه این مقاله که به روش توصیفی، تحلیلی سامان یافته، آن است که مبحث زمان در تاملات توحیدی امام علی(ع)، واقعیت خارجی داشته و حضرتش سالک را در زمان گذشته به عبرت گیری از آن و در زمان حال به غنیمت شمردن فرصت ها و در زمان آینده به پرهیز از آرزو های دور و دراز ملزم می داند. نکته بدیع، این که امام علی(ع) نیت را در محدوده زمانی خاصی منحصر ندانسته و آن را در تمامی ادوار زمان برای سالک در سریان و جریان دانسته است. بر این اساس می توان گفت از منظر نهج البلاغه در نسبت نیت سالک و زمان محدودیتی وجود نداشته و سالک براساس حصه وجودی خویش در تمامی زمان ها سلوک دارد.

    کلیدواژگان: امام علی(ع)، زمان، سیروسلوک، عرفان شیعی، نهج البلاغه
|
  • Abolghasem Yaghobi *, Akbar Orvati Movaffagh, Arezou Delfan Beiranvand Pages 1-21
    The purpose of this study was to investigate the basis and dimensions of moral intelligence based on the culture of Nahjulbalagheh and its comparative study was done using Borba's basis and moral intelligence theory. This study is conducted based on quality framework approach, Data included Nahjolbalaghe which were selected through meaningful sampling of parts of sermons, letters, and wisdoms to examine the components of moral intelligence. Contexts of Nahjulbalagheh were evaluated using three processes including implementing, open coding, and selective coding. Findings showed that dimensions of moral intelligence based on the culture of Nahjulbalagheh included the cognitive dimension (reflection, science / reason), spiritual dimension (gratitude, self-improvement, self- control, and conscience), the social dimension (interpersonal relationships, general good, fairness / justice), and affection dimension (kindness, respect, empathy, tolerance / patience, responsibility and openness), and the basis for moral intelligence is God-centered, and in the next step, it is human-centered. While the basis of moral intelligence from the Borba’s point of view is human- centered. Therefore, we can say that based on Nahjulbalagheh's culture, the balance between dimensions of moral intelligence with a God-centered and human-centered basis for moral behavior is necessary.
    Keywords: Moral, Moral Intelligence, Nahjulbalagheh, Imam Ali, Borba's the Moral Intelligence Theory
  • Sayyed Hamid Mousavi *, Mahdi Mardani Pages 23-38

    One of the most effective ways to measure the value of a scientific work is to examine the impact of its late effects. This impact can be traced both to the author's character and to the content of the compilation. Mukhaj al-Baraa Phay Description of Nahj al-Balaghah The work of Qutb al-Din Rawandi is an old and systematic description of the Nahj al-Balaghah. The study of the aftermath of this narrative makes it clear that the author's and author's scientific position has had a great influence on the late writers of Nahj al-Balaghah. One of the reasons that this influence has been high is the description of Nahj al-Balaghah Ibn Abi al-Haid Mu'tazilian, influenced by the scientific character of Qutbuddin Ravandi, also influenced his narrative methodology and content. This influence has been reflected in two types of confirmation of Ravandi's opinions and critique of his views in the description of Ibn Abi al-Haidat, and appeared more in the field of literary, historical and analytical subjects. The main areas of Sharif Motazali's critical approach were the morality of critique in his age, his religion and his verbal beliefs, as well as his scientific expertise and abilities.

    Keywords: Manhaj al-Baraa Ravandi, Ibn Abi Al-Hadid, Explanation of Nahj al-Balaghah, critical approach, influence
  • Sina Torkashvand *, Akbar Salehi, Susan Keshavarz Pages 39-56

    The purpose of this study is to explain the educational process of Imam Ali based on the six educational areas of the fundamental transformation document in order to provide a model for the Islamic-Iranian lifestyle. Because one of the requirements for the realization of the religious community is the formation of the Islamic lifestyle through the presentation and promotion of a variety of life styles acceptable to and consistent with Islamic teachings. Lifestyle, a way of life, a pattern of action, a set of functions, a way of organizing life, behavioral and material preferences, and a pattern of consumption. The method used is qualitative content analysis. Reflects his attention to all dimensions and areas of education (religious, religious, and moral-social, political, biological and physical - economic and professional fields-The aesthetic and artistic sphere is a scientific and technological field. For this reason, as a good, promising, verb, and narrative, it can be a good model for shaping the life style of a society. According to the suggestion of Kaviani and his utilization from Adler's point of view to provide a prescriptive model for the Islamic lifestyle and corresponding to the livelihood tree trunk, one can come up with different dimensions of education, the type of attitude towards being, the attitude towards He portrayed himself and the attitude toward others in shaping the lifestyle of the Imam's teachers based on his education.

    Keywords: Imam Ali's Educational behavior, Sixth Educational Areas, Islamic Lifestyle, Pattern
  • Atena Bahadori * Pages 57-77
    Letter 53 of Nahjul-Balaghah, an ordinance between Ali (A.S) and Egypt's governor, is the most famous document describing the duties of Islamic rulers. The significance of this document is that the design of the structure and arrangement of its content, not by the initiative of Sayyed Razi, was carried out by the Imam himself. The policy paper, which explains, on the one hand, the ways and means of preserving the legitimacy and political authority of the authorities responsible for the affairs of the community, and, on the other, reflects the factors of the weakening and destruction of the state and illustrates the goals, duties, the slogans and intellectual foundations of Islamic governance. This article is a descriptive-exploratory theoretical study that deals with the content of the treaty with its thematic analysis method. MAXQDA software is used to extract and codify themes and discover their relationships. The inference of relationships between themes illustrates Ali's governmental- educational model with 3dimensions: relationship with God, people and government brokers. This letter expresses the governing duties around these 3categories. The tactics and strategies to accomplish these tasks have many axes. Category1 deals with the necessity of self-realization in the form of 13axes, like ruling relationship with God, following Qur'an and Sunnah and correct consultation. Category2 refers to the popular acceptance and efficacy of governance in the form of 9axes, like tolerance with people, taking their good suspicion and paying their rights. Category3 deals with the interaction of leader with brokers in a 5axes format.
    Keywords: Amir al-Mu'minin Ali (A.S), Malek-i Ashtar Treaty, Government, People, Theory Analysis
  • Rogayyeh Hajhosseini, Ahmsd Shojaei *, Alireza Abdolrahi Pages 79-97
    Nowadays, discussing management knowledge issues in academic and academic environments has its own challenges, for example explaining the concept of meritocracy in the area of ​​selecting the manager of the organization and achieving the success of the organization has been the subject of various discussions and perspectives. The purpose of this study is to present a transcendence of the main concepts and themes of Islamic management from Nahj al-Balagha's perspective by analyzing its meritocratic system based on studies. Accordingly, this study is an applied type and a qualitative research approach. The statistical population of the research includes researches in the field of Islamic management from the perspective of Nahj al-Balagheh. A total of 190 articles were selected and studied. According to the research criteria, 21 articles were purposely selected and analyzed. In-depth attention to the basies and theories of Western management and the teachings of Nahj al-Balagha as a strength and how to adapt successful Western management models to the Nahj al-Balagha criteria and beyond the reasons for failing to realize the proper management of Alevi meritocracy in ​​society and the lack of scientific and objective suggestions. As a point of challenge, these are some of the major weaknesses of these articles. The findings of the article show that Alawi Islamic management has 12 items in terms of insight criteria and 24 items in terms of deeds and 22 items in terms of actions, suggesting some of the criteria are consistent with Western management principles and some are incompatible with these criteria.
    Keywords: Synthesis Research, Further, Islamic management, Meritocracy, Imam Ali
  • Zahra Jamshidi *, Abdolreza Naderifar, Mohamad Arta Pages 99-118
    the influence of the principles and teachings of Islam on the texts of mystical literature is obvious. Meanwhile, nahj al- Balaghah has had a great impact on mystic poets and many of them have tried to benefit the nahj al- Balaghah and its transcendental teachings based on their level of understanding and ability. Sanai is a poet – mystic who has been influenced by his works especially in the mystic system of  Hadighat al- Haghighah of nahj al- Balaghah and the extent of this impact is contemplative as far as can be acknowledged nahj al- Balaghah has been on of the most important exmaples and ideas of his thoughts in the field of mysticism. Therefore, in this passage, in order to adaptive method the meaning of God in relying on the words of Imam Ali (as) in Nahj ul-Balaqah and the ideas of the wise Sanai's Hadighat-ul-Hadiqah, we must adapt it. The results of the research show that The impossibility of full recognition of God and the inability of reason and senses in the knowledge of the God, The Impossibility of God's Sight, concepts such as the restlessness and unlimited duration of God, the negation of the Creator's physicalness, the lack of a tool in creation, the inability of reason and senses in the knowledge of God, not being seen with the eyes... are among the commonalities of the thought of Imam Ali (as) in Nahj ul-Balaghah, and the opinions of the wise Sanai in the Hadighat-ul-Hadiqah, one in the form of an oratorial prose and the other in The poem has been revealed.
    Keywords: Theology, Matching, Comparison, Effect, Nahj-ul-Balagha, Hadighat-ul-Hadiqah
  • Afsaneh Zaree *, Mohammadreza Fereydoony Pages 119-136

    This paper aims to show how, in the mystical journey, “time” can promote a seeker’s level of closeness to Allah, based on the Alawi Teachings in Nahj al-Balagha. Also, how Nahj al-Balagha as a rich source of Shia mysticism, approaches this issue. So far, no research has been done on this issue. This paper is descriptive and analytical research. The results show that the issue of time is visible in the monotheism reflections of Imam Ali (AS). Imam Ali (AS) orders seekers to pay special attention to the past and the learnings from it, and the present and taking advantage of its opportunities, and the future and the avoidance of long ambitions. The remarkable point is that Imam Ali (AS) does not limit intention to a specific time frame and has considered it to be present in all time frames.

    Keywords: Imam Ali (as), time, mystical journey, Shia mysticism, Nahj al-Balaghah