فهرست مطالب

زن و فرهنگ - پیاپی 43 (بهار 1399)
  • پیاپی 43 (بهار 1399)
  • تاریخ انتشار: 1399/03/29
  • تعداد عناوین: 8
|
  • نسرین خدابنده*، مهین پناهی صفحات 7-18
    هدف پژوهش حاضر مقایسه عرفان شیعی در جامع الکلیات اثر ام سلمه بیگم نیریزی بانوی عارف با فصل الخطاب اثر قطب الدین نیریزی بود. جامعه مورد پژوهش کتاب های عرفان شیعی می باشد. نمونه مورد بررسی کتاب جامع الکیات و کتاب فصل الخطاب است. طرح پژوهش تحلیلی-توصیفی بود. اطلاعات با روش کتابخانه ای جمع آوری و به صورت کیفی تحلیل شد.نتایج نشان داد که: محتوای دو اثر دقیقا با هم منطبق نیستنند، هرچند هردو نویسنده سیروسلوک معنوی را با تکیه بر مکتب عرفانی اهل بیت و احادیث شیعی قابل دسترسی دانسته اند؛ اما به صورت کلی مفاهیم مشترکی که بین آنها وجود دارد، بیشتر مربوط به مباحث خداشناسی و معرفت ذات الهی می باشد. هم چنین باوجود آن که هردو اثر از مکتب عرفانی مولوی، عطار و شبستری متاثر بوده اند اما به دلیل نگارش عربی کتاب فصل الخطاب ، قطب الدین نتوانسته از آثار این بزرگان ادب فارسی در اثر خود استفاده کند ولی ام سلمه از اشعار این شاعران بسیاراستفاده کرده است. با وجود آن که هردو اثر عرفانی- فلسفی هستند اما اثرام سلمه بیگم در مقایسه با اثر قطب الدین به جنبه های عرفانی توجه بیشتری دارد و در اثر قطب الدین جنبه های فلسفی پررنگ تر می باشد. با وجود شباهت این دو اثر به یک دیگر، به سبب وجود مطالب عمیق عرفانی، جامع الکلیات یک اثر مستقل است و نه تقلیدی از فصل الخطاب که حاصل ذهن توانای این بانوی فرهیخته ایرانی است.
    کلیدواژگان: عرفان شیعی، ام سلمه بیگم نیریزی، قطب الدین نیریزی
  • میلاد باغ شیخی* صفحات 19-31

    هدف پژوهش حاضر بررسی جایگاه زن در تمدن ساسانی از منظر شواهد تاریخی و باستان شناختی می باشد. جامعه پژوهش شامل نقوش زنان در آثار فرهنگی برجای مانده از دوران ساسانی است. نمونه پژوهش شامل نقش زن در مواد فرهنگی برجای مانده از عصر ساسانی براساس شواهد باستان شناختی است. طرح پژوهش توصیفی-تحلیلی بود. گردآوری اطلاعات به صورت کتابخانه ای و از طریق فیش-برداری انجام شد و پس از آن به بررسی شواهد برجای مانده باستان شناختی از جایگاه زن در ایران فرهنگی ساسانی پرداخته شد و اطلاعات به صورت کیفی مورد تحلیل قرار گرفت. نتایج پژوهش نشان داد نقش زن در هنرهای وابسته به معماری نظیر نقاشی، گچ بری، پارچه بافی، موزاییک وغیره مشهود است و به لحاظ جایگاه سیاسی، زنان از قدرت خوبی در جامعه برخوردار بودند و منابع تاریخی و شواهد باستان شناسی نظیر سکه ها آن را تایید می نماید؛ از طرفی دیگر یافت شدن تصویر زنان در میان اکثر مواد فرهنگی باستان شناسی نشان از آن دارد که احترام به زن و گستردگی فعالیت های سیاسی، اقتصادی وغیره هنر، دیگر خاص دربار و در دست اعضای سلطنتی نیست، بلکه با بهبود یافتن قوانین اجتماعی، زنان از جایگاه و آزادی عمل بهتری در کنار با جامعه طبقاتی مردسالار داشتند.

    کلیدواژگان: جایگاه زن، تمدن ساسانی، شواهد تاریخی، باستان شناسی
  • فاطمه بدیعی فرد*، مریم صادقی صفحات 33-47
    هدف پژوهش حاضر، بررسی ویژگی پرخاشگری زنان در آثار جمال زاده و هدایت بر اساس نظریه کارن هورنای بود. ویژگی های دو شخصیت زن به نام های تاج الملوک و عزیزآغا در داستان های «نیکوکاری» و «طلب آمرزش» از آثار داستانی جمال زاده و هدایت به عنوان نمونه انتخاب شدند. طرح پژوهش، توصیفی - تحلیلی است. اطلاعات از طریق اسنادی و کتابخانه ای به دست آمد. در این پژوهش با استفاده از روش « تحلیل محتوا » مطالب مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد که مهم ترین ابعاد پرخاشگری دو شخصیت اصلی در آثار داستانی این دو نویسنده بر اساس نظریه هورنای، بدزبانی و تحقیر دیگران، بی رحمی، آشکارکردن بی ملاحظه ی خشونت، اصالت منفعت و استثمار دیگران، سلطه جویی؛ بی اعتنایی به دیگران و داشتن توقعات نابجا، جر و بحث شدید و انتقاد از دیگران می باشد. هم چنین بررسی ها نشان می دهد که زنان در آثار داستانی هر دو نویسنده، بدزبانی و تحقیر دیگران را بیشتر از دیگر ابعاد پرخاشگری مطرح کرده اند.
    کلیدواژگان: پرخاشگری، جمال زاده، هدایت، کارن هورنای
  • مهتاب بهمنش، سحر صفرزاده* صفحات 49-60

    هدف پژوهش حاضر تعیین میزان اثربخشی قصه خوانی داستان های اساطیری همراه با ایفای نقش بر قضاوت اخلاقی و خوداثربخشی در دانش آموزان دختر مقطع سوم دبستان بود. جامعه آماری پژوهش شامل کلیه دانش آموزان دختر مقطع سوم دبستان شهر اهواز در سال تحصیلی 99-1398 بود. 18 دانش آموز دختر با روش نمونه گیری هدفمند انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه کنترل و آزمایش قرار گرفتند. طرح پژوهش از نوع نیمه آزمایشی به صورت پیش آزمون و پس آزمون با گروه کنترل بود. برای جمع آوری داده ها از پرسشنامه قضاوت اخلاقی دورگانداسینها و میراوارما (1998) و پرسشنامه خوداثرمندی کودکان و نوجوانان موریس (2001) استفاده شد. مداخله آموزشی برای گروه آزمایش به مدت 10 جلسه 60 دقیقه ای اجرا شد. برای تحلیل داده‏ها ‏از روش کوواریانس چند متغیری و کوواریانس تک متغیری استفاده شد. نتایج نشان داد که قصه خوانی داستان های اساطیری همراه با ایفای نقش بر قضاوت اخلاقی و خوداثربخشی در دانش آموزان دختر مقطع سوم دبستان اثربخش است.

    کلیدواژگان: قصه خوانی داستان های اساطیری همراه با ایفای نقش، قضاوت اخلاقی، خوداثربخشی، دانش آموزان دختر
  • زینب سودی*، فریبا حاجی علی صفحات 61-71
    هدف پژوهش حاضر بررسی حقوق مالی زن در تمدن های کهن و ادیان توحیدی است. جامعه پژوهش حقوق مالی ثبت شده در تمدن های دوره باستانی و ادیان توحیدی می باشد. نمونه مورد بررسی حقوق مالی زنان در تمدن های پیشین، بعد از اسلام و ادیان توحیدی را شامل می شود. طرح پژوهش توصیفی است. برای گردآوری اطلاعات از روش اسنادی و کتابخانه ای استفاده شد. تحلیل داده ها به روش کیفی انجام شد. یافته های به دست آمده نشان داد، حقوق مالی زنان در ادوار مختلف تاریخی وضعیت با ثبات و مشخصی نداشته و از تمدنی به تمدن دیگر و در ادیان مختلف فراز و نشیب فراوانی داشته است.در تمدن های قبل از اسلام زنان از برخی حقوق بهره مند و از برخی هم محروم بوده اند. اما در ادیان توحیدی ازجمله یهود، زن با ازدواج مالکیت بر اموال خود را از دست می دهد. در مسیحیت هم زن و اموال او در تملک مرد بوده و زن هیچ تسلطی بر اموال خود نداشته است. اما با ظهور اسلام، استقلال اقتصادی و حق تملک زن بر دارایی هایش رسمیت یافت و نظام اقتصادی خانواده به گونه ای تدوین شد که از ابتدای تولد تا مرگ مرجع تامین مالی زن وتمتع از اموالش کاملا روشن و بر اساس انسانیت او مشخص شد. و با گذشت زمان زنان توانستند حقوق مالی و اقتصادی خود را متنا سب با شایستگی شان کسب کنند.
    کلیدواژگان: حقوق مالی، تمدن های کهن، ادیان توحیدی
  • رضا بایرامزاده*، لاله جهانبخش، ساسان نجفی صفحات 73-84
    هدف پژوهش حاضر بررسی کارکردها و دلالت های فرهنگی دو ایزدبانوی مهم از فرهنگ های باستانی ایران و آناطولی، یعنی آناهیتا و کوبله، و بازتاب این مولفه ها در آثار هنری می باشد. جامعه پژوهش حاضر، ایزدبانوهای مهم ایران و آسیای صغیر بود. نمونه مورد بررسی ایزدبانوی مرتبط با ایران باستان، آناهیتا و ایزدبانوی آسیای صغیر، کوبله است. طرح پژوهش توصیفی تحلیلی است و اطلاعات توسط منابع کتابخانه ای و مقالات معتبر جمع آوری شدند. با طبقه بندی مولفه های معنوی هر یک از ایزدبانوها و نحوه ی تجلی آن ها در آثار هنری باستان ایران و آسیای صغیر این نتایج حاصل شد: ایزدبانوی آناهیتا علاوه بر مقام والایی که در میان خدایان عصر خود داشت، الهه ی حاصلخیزی و باروری، الهه ی آب، الهه ی عشق و الهه ی جنگ بود. ایزدبانوی کوبله الهه ی حاصلخیزی و باروری، الهه ی کوهستان، الهه ی حیوانات وحشی و الهه ی نگهبان. آناهیتا شخصیتی مطهرکننده دارد. اما در مورد کوبله تمام نمادها و نحوه تجسم وی از قدرت وی خبر می دهند. الهه ی کوهستان و حیوانات وحشی و نگهبان شهرها، نمی تواند جز قدرت محور مرکزی دیگری داشته باشد. همین طور در تجسم عینی، آناهیتا تاثیراتی از کوبله پذیرفته است. نکته مشترک در نحوه ی بازتاب مولفه ها در آثار هنری نمادگرایی بصری بود. در نقش برجسته های طاق بستان و مجسمه کوبله در موزه آنکارا، برای نشان دادن مولفه ی حاصلخیزی از دو نماد، یعنی آب و انار استفاده شده بود. نکات افتراق اغلب از تفاوت های معنوی ناشی شده، به عبارتی هر چه تلاش بر انعکاس زیبایی و مطهر بودن آناهیتا بود، در مورد کوبله اقتدار وی اهمیت بیشتری داشت.
    کلیدواژگان: مولفه های معنوی، ایزدبانو، آناهیتا، کوبله، حاصلخیزی
  • فاطمه حاجی رحیمی* صفحات 85-100
    هدف ازپژوهش حاضر، بررسی شخصیت حماسی همای چهرزاددخت بهمن درشاهنامه فردوسی است.جامعه مورد تحلیل زنان شاهنامه مانند: ارنواز ، شهرنازوهمای دخترگشتاسب می‎باشد. نمونه موردبررسی شخصیت همای چهرزاد است. طرح پژوهش، روش توصیفی-تحلیلی است که بابررسی اساطیر متاخر،بخش‎های فراموش شدهاسطوره مادر «اردویسورآناهیتا» کنار هم می‎گذاردوبه تحلیل آن اساطیر دست می‎یابد. برای جمع‎آوری داده‏ها از روش کتابخانه‎ای و فیش‎برداری استفاده شد. نتایج نشان داد که: در هر قومی، «اسطوره‎ مادر» وجود دارد که به نشانه وجدان فرهنگی قوم، ثابت می‎ماند و محو نشدنی است. این اساطیر، منشا و الگوی پیدایش اسطوره‎های پس از خود هستند. اغلب موارد خود اسطوره «مادر» یا بخشی از عناصر سازنده آن بنابه دلایلی و در گذر زمان کم رنگ شده اند؛ اما این اساطیر به‎طور کامل از بین نمی‎روند، بلکه در طول تاریخ از حافظه ناخودآگاه جمعی در ضمن روایت‎های دیگر اساطیری بازآفرینی و بازسازی می‎شوند. و به این نتیجه می‎رسد که احتمالا شخصیت اساطیری ایزدبانوی آب و باروری، اردویسوراناهیتا، در عصر حماسه ها، بر اثر دو عامل اصلی و بدیهی در تحول اساطیر؛ «اسطوره‎پیرایی» و «عامل شکستگی»، صفات و خویش کاری‎های خود را در چند شخصیت کهتر زمینی توزیع و پراکنده کرده و سرانجام ویژگی های ماورایی و خدایی را فرونهاده است و در یکی از جلوه های خود به‎صورت همای چهرزاد درآمده است.
    کلیدواژگان: شخصیت حماسی، همای چهرزاد، شاهنامه
  • مهران سهراب زاده، زهرا نوری* صفحات 101-113
    هدف از انجام پژوهش حاضر، شناسایی عوامل موثر بر خشونت علیه زنان و طرح ریزی الگویی جامع پیرامون عوامل موثر بر خشونت خانگی علیه زنان است. جامعه پژوهش مقالات نشریات علمی معتبر جامعه شناسی و روان-شناسی با عنوان خشونت علیه زنان، که طی سال های 1378 تا 1398 منتشر شده می باشد. نمونه ی پژوهش 35 مقاله ی پژوهشی استاندارد بود که بعد از رتبه بندی مقالات انتخاب و مورد بررسی قرار گرفتند. طرح پژوهش کیفی و از نوع فراترکیب بود. پس از استخراج عوامل موثر بر خشونت علیه زنان ، نتایج نشان داد که در مقالات مذکور 64 متغیر شناسایی و پس از تایید متخصصان حوزه ی زنان و خانواده، متغیرهای مذکور مورد تایید قرار گرفت و در هشت مقوله ی اصلی طبقه بندی شدند. درنتیجه پژوهش حاضر هشت عامل پزشکی، خانوادگی، فردی، روانی، اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی، حقوقی و مصادیق آن ها به مثابه عوامل موثر بر خشونت خانگی برعلیه زنان را تبیین و در قالب الگویی ارایه داد.
    کلیدواژگان: طراحی الگو، عوامل موثر، خشونت علیه زنان
|
  • Nasrin Khodabande *, Mahin Panahi Pages 7-18
    The purpose of the present research was to compare the Shiite mysticism in Jame Al-Kulliyat by Umme Salme Beygum Nirizi a Mystic lady, with Fasl Al-Khetab by Qutbuddin Nirizi. The statistical population was Shiite mysticism books. The studied sample was Jame Al-Kulliyat and Fasl Al-Khetab.The research design was analytical-descriptive.The data was collected by library method and It was analyzed qualitatively. The results showed that the contents of the two works did not exactly match each other’s, however, both authors had considered the spirituall- mystical journey to be achievable by relying on the mystical school of Ahl al-Bayt and Shiite hadiths. But in general, there were common concepts between both that was more about theology and the knowledge of the divine essence. Also, while both works were influenced by the mystical school of Rumi, Attar and Shabestari. due to the Arabic writing of the book Fasl Al-Khetab, Qutbuddin could not use the works of these great Persian writers in his work but Umme Salme had implemeted the poems of these poets a lot. Although both were mystical-philosophical works, the work of Umme Salme Beygum considered more mystical aspects than the work of Qutbuddin and in Qutbuddin's book, the philosophical aspects were more prominent. Despite the similarity of the two works, due to the deep mystical content, Jame Al-Kulliyat was an independent work and not an imitation of the Fasl Al-Khetab, which was the result of the capable mind of this cultured Iranian lady.
    Keywords: Shiite mysticism, Umme Salme Beygum Nirizi, Qutbuddin Nirizi
  • Milad Baghsheikhi * Pages 19-31

    The present paper studied is to examine the position of women in Sassanian civilization from the perspective of historical and archaeological evidence. The present research includes women's role in cultural relics from the Sassanian era. The sample studied is the role of women in cultural materials left over from the Sassanian era based on archaeological evidence. The method was descriptive -analytical. Data collection It was done in the form of a library and through a receipt. And after that, study archeological evidence from the position of women in Sassanian cultural Iran was examined and the information was analyzed qualitatively. The results showed that the role of women in the arts related to architecture such as painting, plastering, weaving, mosaic, etc is evident and in terms of political position, women had good power in society and historical sources and archaeological evidence, such as coins, confirm that. On the other hand Finding the image of women among most archeological cultural materials shows that Respect for women and the spread activities of political, economic and etc art Another special of the court and in the hands of royal members But also by improving social laws women have a better position and freedom of action Along with the class society, they were patriarchal.

    Keywords: Women Position, Sassanian civilization, evidence historical, Archaeological
  • Fateme Badieifard *, Maryam Sadeghi Pages 33-47
    The purpose of this study was to investigate the aggression of women in the works of the Iranian writers; Jamalzade and Hedayat, based on Karen Horney theory. The characteristics of two female personages were selected by the name of Taj Al-Muluk and Aziz Aga in "charity" and "seek forgiveness" from the fictional works of Jamal Zadeh and Hedayat as samples. The research design was descriptive-analytic. The data was collected via documentary and library. In this study, the content analysis method was applied .The results showed that the most important dimensions of aggression of the mentioned characters in the fiction of these two authors based on Horney theory were scurrilousness, humiliation of others, cruelty, violently inconsiderate acting out, profiteering and exploitation of others, manipulation, disregard for others, having inappropriate expectations, severe arguing and criticism of others. The study also showed that women in reviewed fictions of both authors were imposed the scurrilousness and humiliation more than other dimensions of the aggression.
    Keywords: aggression, Jamal Zadeh, hedayat, Karen Horney
  • Mahtab Behmanesh, Sahar Safarzadeh * Pages 49-60

    The purpose of this study was to investigate the effectiveness of myths storytelling with role playing on moral judgment and self-efficacy in elementary school girl students. The statistical population of the study included all elementary school girl students in Ahvaz during the academic year of 2019-2020. The sample subsumed 18 female students who were selected by purposive sampling procedure and randomly allocated in two experimental and control group; 9 participants each. This study was a semi-experimental design with "pre-test, post-test and control group". Dorganda Sinha & Miravarma Moral Judgment Test (1998) and Muris Children Self-Efficacy Questionnaire (2001) were implemented to collect data. The experimental group was exposed to 10 storytelling intervention sessions, 60 minutes each. The control group received none. Multivariate analysis of covariance (MANCOVA) and analysis of covariance (ANCOVA) was performed to analyzed data. The results showed that myths storytelling with role playing had significant impact on moral judgment and self-efficacy in elementary school girl students.

    Keywords: myths storytelling with role playing, moral judgment, Self-efficacy, girl students
  • Zeinab Soodi *, Fariba Hajiali Pages 61-71
    The aim of this study was to investigate the financial rights of women in ancient civilizations and monotheistic religions. The research population was the registered financial rights in the civilizations of ancient times and monotheistic religions. The studied sample included women's financial rights in preceding civilizations, post Islam, and monotheistic religions. The research design was descriptive. Documentary and library methods were used to collect data. The data analysis performed qualitatively. The findings showed that women's financial rights in different historical periods was not stable and specified. And it differed from one civilization to other civilizations and in different religions, there were a lot of rises and falls. In pre-Islamic civilizations, women enjoyed certain rights and were deprived of some. But in monotheistic religions, including Judaism, a woman loses her property by marriage. In Christianity, both the woman and her property were owned by the man, and the woman had no control over her property. But with the emerge of Islam, women's economic independence and the right to own property became official and the economic system of the family was formulated in such a way that from the beginning of birth to the death of the woman, the source of financing for the woman and the enjoyment of her property became very clear and determined by her humanity. And over time, women had been able to secure their financial and economic rights.
    Keywords: Financial rights, ancient civilizations, monotheistic religion
  • Reza Bayramzadeh *, Laleh Jahanbakhsh, Sasan Najafi Pages 73-84
    The present paper studied the cultural functions of two important goddess of the ancient cultures of Iran and Anatolia, namely Anahita and Cybele, and reflected the components on artworks. The present research statistical population was the important goddesses of Iran and the Minor Asia. The Sample of ancient Iran was Anahita and the goddess of the Minor Asia was Cybele. The method was descriptive and data was collected by the library and valid articles. By spiritual components classification of each goddess and how they were manifested in the artworks of ancient Persia and Asia Minor the following results were obtained: Goddess Anahita in addition to had a high rank among the gods of her time, was the goddess of fertility and fecundity, the water goddess, the goddess of love and goddess of war. Cybele was the goddess of fertility, mountain goddess, the goddess of wild animals and guardian goddess. Anahita personality was purifier. But the dominant element concerning Cybele could only be her limitless authority. All the symbols manifested her power. "Authority" was the central axis of Cybele; the goddess of the mountain, goddess of wild animals and cities gurdian. About the embodiment, Anahita was influenced by Cybele. Common point in how art reflected the components was “visual symbolism”. For example, in the Taq-e Bostan cameo and statues of Cybele in Ankara museum, to show the components of the fertility two symbols; water and pomegranate, were used. Difference points often arised from spiritual differences. In other words, in the case of Anahita, it was an attempt to reflect beauty and purity; in the case of Cybele, her authority was more important.
    Keywords: Spiritual components, goddess, anahita, Cybele, Fertility
  • Fatemeh Hajirahimi * Pages 85-100
    The purpose of this research was to review the epic character of Homay Chehrzad; daughter of Bahman in Ferdowsi's Shahnameh. The studied population was the women in “Shahnameh” such as Arnawaz, Sharnaz and Homay; the daughter of Garshasb. Homay Chehrzad was selected as the sample of the research. The research was set to be descriptive analytic which finally studied the myths via putting the forgotten parts of “Ardi sur Anahita” the “Mother” myth together by reviewing the later myths. To collect data, the library method and index cards note taking was implemented. The results revealed that in every nation, there existed a mother myth that remained constant as a sign of nation cultural conscience and it could not be vanished. These myths were the origin and the pattern of the later myths. In the most cases, the mother's own myth or some of its constituent elements had been faded for some reasons and over time; but such myths were not completely vanished, while throughout the history they were recreated and reconstructed from the collective subconscious memory along with other narratives. The research finally concluded that the mythical personality of water and fertility goddess, Ardi sur Anahita in the epic era, was probably due to two major factors in the evolution of myths; "demythologize" and "factor fraction" distributed and dispersed her traits and affinities in several smaller characters and ultimately the transcendental and divine attributes were superseded and in one of its manifestations, it was become Homay Chehrzad.
    Keywords: epic charecte, Homay Chehrzad, Shahnameh
  • Mehran Sohrabzade, Zahra Nouri * Pages 101-113
    The purpose of this study was to identify determining factors on violence against women and designing a comprehensive model of the domestic violence influential factors against women. Statistical population was the research articles that published by valid scientific sociology and psychology journals about violence against women, during two decades between 1378 to 1398. Thirty-five standard studies were selected as the research sample after ranking the articles then were reviewed. The research design was a qualitative and meta-synthesis. After extracting the effective factors on violence against women, the results indicated that 64 determining factors affecting violence against women were identified, then verified by professionals in women and family affairs. Ultimately the factors were approved and classified in 8 categories. As conclusion the study explained the 8 factors as medical, family, personal, psychological, social, cultural and juridical and their extensions, as determining factors in violence against women, then introduced these factors as a inclusive model.
    Keywords: Model Designing, determining factors, Violence against women