فهرست مطالب

  • سال چهارم شماره 13 (زمستان 1398)
  • تاریخ انتشار: 1398/11/22
  • تعداد عناوین: 6
|
  • آرزو امینی*، مریم قاسملو، آسیا شریعتمدار صفحات 7-36

    هدف پژوهش حاضر بررسی اثربخشی آموزش مفاهیم معنوی با محوریت مذهب بر امید کودکان بود. در این پژوهش از طرح تجربی تک موردی (نوع AB یا مشاهده مستقیم مکرر) با پیگیری یک ماهه استفاده شد. بدین منظور پس از نمونه گیری هدفمند از جامعه، سه نفر از دانش آموزان دختر پایه سوم دبستان که در مقیاس ناامیدی کازدین، رادجرز و کولباس (1986) نمره ی بالاتر از 8 کسب کردند، به شیوه ی هدفمند انتخاب شده و مداخلات معنوی با محوریت مذهب را به مدت 13 جلسه 45 دقیقه ای دریافت کردند. به منظور جمع آوری داده ها از مقیاس ناامیدی کازدین و همکاران در سه مرحله ی خط پایه، مداخله و پیگیری استفاده شد و در نهایت داده ها به روش تحلیل نگاره ای و تعیین درصد بهبودی مورد تحلیل قرار گرفتند. نتایج حاصل از درصد بهبودی هر سه شرکت کننده پس از مداخلات، حاکی از افزایش معنادار نمرات امید آن ها بود که علی رغم کاهش سه درصدی در دوره ی پیگیری یک ماهه، همچنان قابل توجه است.  بر اساس یافته های پژوهش می توان نتیجه گرفت، آموزش مفاهیم معنوی با محوریت مذهب تاثیر مثبت معناداری بر افزایش امید کودکان داشته است.

    کلیدواژگان: امید، مفاهیم معنوی، مذهب، کودکان
  • معصومه ایمان نژاد، علی ایمان زاده، کیومرث تقی پور، داود طهماسب زاده شیخلار* صفحات 37-68

    پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی آموزش فلسفه برای نوجوانان با روش کندوکاو فلسفی با بهره گیری از داستان های متون کلاسیک فارسی بر پرورش باورهای زیبایی شناختی و قضاوت های اخلاقی دانش آموزان دوره متوسطه انجام یافته است. روش پژوهش از نوع طرح شبه تجربی می باشد. جامعه آماری پژوهش حاضر دانش آموزان دوره اول متوسطه شهر تبریز می باشد که از بین مناطق 5 گانه، ناحیه 4 شهر تبریز انتخاب و به روش نمونه گیری خوشه ای چند مرحله ای دو مدرسه و از هر مدرسه یک کلاس انتخاب گردید. برای جمع آوری داده ها از پرسشنامه باورهای زیبایی شناسی تقی زاده و بابایی (1396، به نقل از احمدی، 1396) و پرسشنامه قضاوت اخلاقی  دورگانداسینها میراوارما Dorgandacinha & Miravarma,1998  استفاده گردید. برای تجزیه و تحلیل داده از آمار توصیفی و استنباطی (تحلیل کوواریانس) استفاده شد. با توجه به نتایج پژوهش می توان گفت که میانگین گروه ه آزمایش با مقدار اتای (61/0) در متغیر باورهای زیبایی شناسی و مقدار اتای (322/0) در متغیر قضاوت اخلاقی از میانگین گروه کنترل بالاتر است و تفاوت معنی داری با یکدیگر دارند. برنامه آموزش فلسفه برای نوجوانان به روش حلقه کندوکاو فلسفی بر باورهای زیبایی شناختی و قضاوت اخلاقی نوجوانان تاثیر مثبت دارد. پس می توان نتیجه گرفت که از طریق آموزش فلسفه برای نوجوانان می توان باورهای زیبایی شناختی و قدرت قضاوت اخلاقی آنان را تقویت کرد.

    کلیدواژگان: آموزش فلسفه، باورهای زیبایی شناختی، قضاوت اخلاقی، حلقه کندوکاو فلسفی
  • عباس علیزاده شوشتری، سید محمد شبیری*، محمدصادق جمشیدی راد، ناصر محمدی صفحات 69-106

    هدف از این تحقیق، معرفی دیدگاه اسلامی مادر بودن زمین از نگاه پیامبر گرامی اسلام و معصومین علیهم السلام، شناسایی مولفه های ادب محیط زیست و تبیین اهداف آموزش محیط زیست بر اساس این دیدگاه بوده است. این تحقیق به شیوه ی کیفی و کمی، با نمونه گیری هدفمند و تحلیل مضمون اسناد مرتبط از جامعه ی آماری شامل قرآن کریم، کتب روایی شامل کتاب شریف اصول کافی و مفاتیح الحیات و مقالات معتبر، انجام شد. تحلیل مضامین از طریق مطالعه ی عمیق و تجزیه و تحلیل، کدگذاری و تفسیر و استنباط همزمان داده ها و تحلیل و دسته بندی مولفه ها به شیوه ی قیاسی انجام گرفت. مصادیق آداب رفتار با مادر از دیدگاه اسلام استخراج شد و بر آن اساس، مصادیق آداب رفتار با محیط زیست استنباط و ذیل 7 مولفه دسته بندی شد. براساس نتایج بخش کیفی، پرسشنامه ای با مقیاس 5 گزینه ای لیکرت تهیه شد. روایی محتوایی این پرسشنامه توسط متخصصان و پایایی آن با استفاده از آلفای کرونباخ به میزان 908/0 تعیین گردید. میزان موافقت متخصصان حوزوی و دانشگاهی علوم و معارف اسلامی، علوم تربیتی و آموزش محیط زیست، با میزان تناسب مصادیق و مولفه های ادب محیط زیست، به وسیله ی این پرسشنامه، و بر اساس 30 مورد پاسخ سنجیده شد. براساس یافته ها، مولفه های ادب محیط زیست عبارت بودند از: احترام، احسان، سازگاری، حمایت، خیرخواهی، قدرشناسی و رضایت. در نهایت مدل ادب محیط زیست و اهداف آموزش محیط زیست از دیدگاه اسلامی مادر بودن زمین ترسیم و ارایه گردید. ضرورت توجه به اخلاق، منش و ادب محیط زیست در آموزش و پرورش رسمی کشور، در عین توجه ویژه به تفاوت های این سه مفهوم، و طراحی، اجرا و اعتباریابی الگوهای آموزشی با هدف گسترش آموزش اخلاق، منش و ادب محیط زیست مورد تاکید قرار گرفت.

    کلیدواژگان: محیط زیست، اخلاق محیط زیست، ادب محیط زیست، آموزش محیط زیست، مادر زمین
  • آرزو غفوری، کیوان صالحی* صفحات 107-136

    هوش اخلاقی از مهم ترین سازه های اثرگذار بر تقویت تاب آوری و بالندگی در شرایط دشوار به شمار می رود. شواهد گسترده ای از کاهش چشمگیر کیفیت اخلاق بین فردی در روابط اجتماعی دانش آموزان حکایت می کند. این پژوهش با هدف استفاده از ظرفیت شگرف روش اقدام پژوهی در ارتقای هوش اخلاقی دانش آموزان متوسطه اول، انجام شد؛ بدین منظور در قالب 3 اقدام مستقل و مرتبط، میزان تاثیر مداخلات طراحی شده و تغییرپذیری هوش اخلاقی دانش آموزان مورد بررسی قرار گرفت. برای گردآوری داده ها از پرسشنامه هوش اخلاقی لنیک، کیل و جردن (Lennick, Kiel, & Jordan, 2011)، استفاده شد. به منظور تحلیل داده های گردآوری شده در بررسی وضعیت اولیه دانش آموزان و سه اقدام بکارگرفته شده، از آزمون ویلکاکسون استفاده شد. یافته ها نشان داد که در طی سه اقدام انجام شده، مداخله های پژوهشگران، زمینه تغییر در باورهای اخلاقی دانش آموزان و در نتیجه بهبود روابط اخلاقی شان را در سطح (p<0.01) فراهم نموده است. همچنین تحلیل یادداشت های هفتگی و مشاهدات انجام شده ، نشان داد که در مولفه های مورد بررسی، هوش اخلاقی دانش آموزان ارتقاء یافته است. به طور کلی نتایج نشان داد می توان از روش اقدام پژوهی، برای تغییر و بهبود در محیط های آموزشی و به ویژه ارتقای عملکرد عاملان انسانی، استفاده کرد.

    کلیدواژگان: اقدام پژوهی، ارتقاء، هوش اخلاقی، دانش آموزان متوسطه اول، کار و فناوری
  • هوشنگ گراوند* صفحات 137-166

    هدف از پژوهش حاضر، بررسی نقش جهت گیری های مذهبی درونی و بیرونی بر اهداف و آرزوهای زندگی در دانشجویان است. روش تحقیق توصیفی از نوع همبستگی و نمونه آماری شامل 250 دانشجو بود که از طریق روش نمونه گیری در دسترس از بین دانشجویان دانشگاه علامه طباطبایی انتخاب شدند. ابزارهای جمع آوری اطلاعات شامل پرسشنامه های جهت گیری مذهبی آلپورت و فگین (1963) و شاخص آرزو گروزت و همکاران (2005) بود. نتایج نشان داد که بین جهت گیری مذهبی درونی و آرزوهای ذاتی و تعالی خود رابطه مثبت و معنی داری وجود دارد؛ اما بین جهت گیری مذهبی درونی و آرزوهای بیرونی رابطه معنی داری مشاهده نشد. بین جهت گیری مذهبی بیرونی و آرزوهای بیرونی رابطه مثبت و معنی دار بود؛ اما بین جهت گیری مذهبی بیرونی با آرزوهای ذاتی و تعالی خود رابطه معنی داری یافت نشد. در ادامه نتایج تحلیل رگرسیون چندگانه نشان داد که جهت گیری مذهبی درونی قادر به پیش بینی نمره آرزوهای ذاتی؛ جهت گیری مذهبی بیرونی و درونی قادر به پیش بینی آرزوهای تعالی خود و جهت گیری مذهبی بیرونی قادر به پیش بینی آرزوهای بیرونی می باشد.

    کلیدواژگان: جهت گیری مذهبی درونی، جهت گیری مذهبی بیرونی، آرزوها
  • زینب محب زاده، سید محمدرضا امام جمعه*، علیرضا عصاره، فریده حمیدی صفحات 167-198

    در جامعه کنونی که رسانه ها نقش فعالی در تغییر فرهنگ ها ایفا می کنند، آماده سازی دانش آموزان برای برخورد فعالانه با رسانه ها یکی از وظایف مهم نظام تعلیم و تربیت رسمی است و البته این امر مستلزم تدوین برنامه درسی سواد رسانه ای است. در این راستا پژوهش حاضر یک تحلیل محتوای کیفی جهت دار است که به شناسایی و تبیین مفهوم سواد رسانه ای و اهداف تربیتی مربوطه با تاکید بر قرآن کریم می پردازد. جامعه آماری پژوهش، تمام آیات قرآن کریم و واحد نمونه گیری، آیه در نظر گرفته شد. با روش نمونه گیری هدفمند و با استفاده از نرم افزار نورالانوار، آیات مرتبط با سواد رسانه ای در قرآن جستجو و گردآوری شد. واحد تحلیل، جمله در نظر گرفته شد. آیات و جملات گردآوری شده با استفاده از مولفه های سواد رسانه ای، یعنی دسترسی و استفاده، تجزیه و تحلیل، ارزشیابی، تولید و برخورد فعال با پیام رسانه ای، طبقه بندی شد. سپس با استفاده از کد گذاری جملات، مفهوم سواد رسانه ای و اهداف تربیتی مربوطه از نظر قرآن مشخص شد. بر اساس یافته ها، در آیات انتخاب شده، به ترتیب به مولفه های تولید و نشر پیام، ارزشیابی، برخورد فعال، دسترسی و استفاده و تجزیه و تحلیل، بیشترین توجه شده است. در مجموع برای پنج مولفه سواد رسانه ای، شانزده مضمون کلی استخراج شد. در بین مضامین به ترتیب به ویژگی های پیام رسان، نبایدهای تولید و نشر پیام، ویژگی های پیام موثر و اهمیت تعقل و خردورزی بیشترین توجه شده است. در نهایت با توجه به مضامین، بیست و دو هدف تربیتی پیشنهاد شد.

    کلیدواژگان: قرآن کریم، سواد رسانه ای، اهداف تربیتی
|
  • Arezoo Amini*, Maryam Qasemlou, Asia Shariatmadar Pages 7-36

    The present study aims at investigating the effectiveness of teaching religious-based spiritual concepts on children's hope. In this study, a single-case experimental design (A-B type or frequent direct observation) with one-month follow-up was used. For this purpose, after purposeful available sampling, three female students of the third grade elementary school who scored higher than 8 in the hopelessness scale of Kazdin & et.al (1983) were selected through Purposeful sampling and then received religious-based spiritual interventions in 13 45-minut sessions. In order to collect the data, Kazdin’s hopelessness scale was used in three stages of baseline, intervention and follow-up; and finally, data were analyzed using graphical analysis and improvement percentage. The results of the improvement percentage in all three participants after the intervention showed a significant increase in their hope scores, which is still significant despite a three percent decrease in the one-month follow-up period. Based on the findings, it can be concluded that teaching religious-based spiritual concepts has a significant positive effect on increasing children's hope.

    Keywords: Hope, Spiritual Concepts, Religion, Children
  • Ma’Souma Iman Nejad, Ali Iman Zade, Kyumarth Taqi Pur, Dawoud Tahmasb Zade Sheikhlar* Pages 37-68

    This study aims at investigating the effectiveness of teaching philosophy to adolescents in philosophical community of inquiries using the stories of classical Persian texts on development of aesthetic beliefs and moral judgments of high school students. The research method is quasi-empirical design. The statistical population of the study is the students of the junior high school in Tabriz City, who were selected from 5 subdistricts of district 4 of Tabriz, and two schools were selected by multi-stage cluster sampling and one class from each school. The Taghizadeh and Babaei Aesthetic Beliefs Questionnaire (2017) and the Dorgandasin and Miravarama  Ethical Judgment Questionnaire (1998) were used to collect data. Descriptive and inferential statistics (analysis of covariance) were used for data analysis. Based on the results of the study, it can be said that the mean of the experimental group with the value of etiquette (0.61) in the variable of aesthetic beliefs and the value of etiquette (0.322) in the variable of moral judgment is higher than the mean of the control group and that they are significantly different. The Philosophical Teaching Program for Adolescents through the Philosophical Community Inquiry has a positive impact on adolescents' aesthetic beliefs and moral judgment. Therefore, it can be concluded that through teaching philosophy to adolescents, one can strengthen their aesthetic beliefs and the power of moral judgment.

    Keywords: teaching philosophy, Aesthetic Beliefs, Moral Judgment, Philosophical Community of inquiry
  • Abbas Alizadeh Shooshtari, Seyed Mohammad Shobeiri*, MohammadSadegh Jamshidi Rad, Naser Mohammadi Pages 69-106

    The present study was conducted to introduce the Islamic perspective of Mother Earth from the point of view of the beloved Prophet of Islam, Mohammad and Infallibles (peace be upon them), identifying the components of Environmental Etiquette and introducing the relevant model and explaining the goals, aims and objectives of Environmental Education, based on this view. The study was conducted in a qualitative and quantitative manner by purposeful sampling and analysis of relevant documents from the statistical community including the Holy Quran, narrative books including the Noble Book of Sahifah Al-Sajadiyyah, Osool Al-Kafee, Mafatih Al-Hayat, and valid articles. Themes analysis was done through in-depth study and analysis, coding and interpretation and simultaneous inference of data and classification of components in a deductive manner. Examples of politeness to mother were extracted from the Islamic perspective and accordingly, examples of environmental etiquette were deduced and classified into seven components. Based on the results of the qualitative section, a 5-point Likert scale questionnaire was developed. The content validity of the questionnaire was determined by experts, and its reliability was determined by Cronbach's alpha to be at 0.908. The level of agreement of experts in the fields of Islamic sciences, education and environmental education, with the proper relationship between environmental etiquette examples and components was measured by this questionnaire based on 30 responses. According to the findings, the components of environmental etiquette were as follows: Respect, Benevolence, Adaptability, Support, Compassion, Gratitude, and Satisfaction. Finally, the model of environmental etiquette and environmental education goals were depicted from the Islamic perspective of Mother Earth. The need to pay attention to the environmental ethics, character and etiquette in formal education, with special attention to the differences between these three concepts, as well as the design, implementation and validation of educational models aimed at expanding the education of environmental ethics, character and etiquette were emphasized.

    Keywords: Environment, Environmental Politeness, Environmental Education, Environmental Ethics, Mother Earth
  • Arezu Ghafoori, Keyvan Salehi* Pages 107-136

    Moral intelligence is one of the most influential structures in enhancing toleration and Development in difficult situations. There is a widespread evidence of a significant decline in the quality of interpersonal ethics in student social relationships. In this research that stage, with the aim of using the great potential of the  action research method in promoting moral intelligence of the first high school students, it was attempted to , Students' ethical intelligence will be promoted through an action-oriented approach and in the form of three independent and related actions. Data were collected using Lennick, Kiel &  Jordan 's moral intelligence Inventory (2011). For data analysis, collected   data two levels of primary status of students and three applied were used by the Wilcoxon test. Findings indicate that the interventions of researchers have changed the moral beliefs of students and improved the students' moral relationships through three steps (p<0.01). Also, weekly notes and observations from researchers indicate that students have promoted their moral intelligence. In general, could be used of the action research method, showed that the capacity of this method to change and improve in educational settings, and in particular the promotion of the performance of human actors.

    Keywords: action research, promoting, Moral intelligence, first high school students, work, technology
  • Houshang Garavand* Pages 137-166

    The present study aims at investigating the role of internal and external religious orientations on the goals and aspirations of  lives in university students. The method of research was descriptive of correlation type and the statistical sample consisted of 250 college students that were selected with available sampling among all students in Allameh Tabatabaei University. Data collection tools included Allport's & Fegean Religious Orientation Scale (1963) and Grouzet & et al Aspiration Index (2005). The results showed that there was a positive significant relationship between internal religious orientation and intrinsic aspirations and self-transcendence; but no significant relationship between internal religious orientation and extrinsic aspirations. There was a positive and significant relationship between external religious orientation and extrinsic aspirations; but there was no significant relationship between external religious orientation and intrinsic aspirations and self-transcendence. The results of multiple regression analysis showed that the internal religious orientation was able to predict the score of intrinsic aspirations; the external and internal religious orientations were able to predict self-transcendence aspirations, and the external religious orientation was able to predict extrinsic aspirations.

    Keywords: internal religious orientation, external religious orientation, aspirations
  • Zeinab Moheb Zade, Sayyid MohammadReza Imam Jom’A*, AliReza Assara, Farida Hamidi Pages 167-198

    In today's society where the media play an active role in changing cultures, preparing students for active engagement with the media is one of the important tasks of the formal education system, which requires the development of a comprehensive media literacy curriculum. In this regard, the present study is a directed qualitative content- analysis that identifies and explains the educational goals of the ‘media literacy’ training program with emphasis on the Holy Quran.The statistical population of the study consisted of all verses of the Holy Quran, and the verse was considered as the sampling unit. Using targeted sampling method and Quranic Nur al-Anawar software, the keywords related to media and media literacy were searched for in the Quran, and the relevant verses were collected. The sentence was considered as the analysis unit. The compiled verses and sentences were categorized using components of media literacy, namely Access and Use, Analysis, Evaluation, Production and Active Treatment with media messages.Then, using coding of the sentences, the concept of media literacy and the related educational goals were identified from the Qur'an’s viewpoint. Based on the findings, in the selected verses, the components of Production, Evaluation, Active Treatment, Access and Use and Analysis have been given the most attention respectively. Totally,  sixteen general themes were extracted for five components of media literacy. Among the themes,  most attention has been paid to the characteristics of the messenger, the disadvantages of producing and publishing the message, the characteristics of the effective message and the importance of intellection respectively. Finally, according to the themes, twenty-two educational goals were proposed.

    Keywords: the Holy Quran, media literacy, educational goals